FUTBOLCULARIN VERGİ CENNETİ: TÜRKİYE

Transkript

1 GÜNAH KEÇİSİ COCA COLA FUTBOLCULARIN VERGİ CENNETİ: TÜRKİYE Futbol bir oyun. Bunun da ötesinde bir gösteri, daha da ötesi bir ticari sektör ve benzetmelerimizi daha da artırabiliriz bu seyir zevki yüksek cazibedar temaşa endüstrisi için..fakat şu söylediklerimizi tartışmak çok zaman alır, hani bu hamur çok su götürür derler ya, işte öyle..biz vergi boyutuyla tartışalım istedik, hem de yabancı ülkelerle karşılaştırarak.. Futbolcuların elde ettikleri gelir ücret geliri sayılmakta ve gerçek ücret kapsamında vergilendirilmesi yapılmaktadır. GVK na göre gerçek ücretin vergilendirilmesinde geçerli olan bütün kurallar futbolcuların gelirleri içinde geçerli olacaktır. Zira, buradaki tek farklılık, vergi otoritesinin gerçek ücreti artan oranlı gelir vergisi tarifesine göre vergilendirmesine rağmen, futbolcu gelirlerini sabit oranlı tarifeye tabi tutmasıdır. Bunu, ücret geliri elde eden iki farklı kişinin ödeyeceği gelir vergisi üzerinden bir örnek üzerinde açıklamak durumu daha anlaşılır yapacaktır. Bu örnekte, diğer durumların sabit olduğu (vergi kanunları, vergi tarifesi, vergi oranları, enflasyon, vs.) kabul edilerek aradaki fark basit bir şekilde gösterilmek istenmiştir. Örneğin, futbol hayatı boyunca 12 milyon kazanan bir futbolcunun, bu geliri 20 senede elde

2 ettiğini düşünürsek eğer; Futbolcu: Gelir Vergisi Tevkifatı=12,000,000x%15=1,800,000 Toplam Vergi=1,800,000 X Şirketi CEO su A şahsı: Gelir Vergisi Tevkifatı[1]= (50,000-26,000)x%27=6,480 Aylık Gelir Vergisi= =11,145 Senede Ödediği= 11,145 12=133,740 Toplam vergi= 133,740 20=2,674,800 Aynı işlem 24 milyon için yapıldığında futbolcunun ödediği nihai vergi 3,600,000 olurken, şahıs A 6,030,000 ödeyecektir. 48 milyon için yapıldığında futbolcu 7,200,000 vergi öderken, şahıs A 14,430,000 vergi ödeyecektir. 21. yüzyıla bakıldığında, oyuncularda bulunan vergi endişelerinin aynen devam edeceği söylenebilir. Onlar çok fazla vergi ödediklerini hissetmeye devam edecek ve ücretleri artmaya devam ettikçe, geçmişte olduğundan daha fazla vergiden haberdar olacaklardır. Zira, yukarıdaki örnekte de görülmektedir ki, elde edilen gelir arttıkça futbolcu ve şahıs A nın ödediği vergi arasındaki makas açılmaktadır. Ayrıca devletin vazgeçtiği gelir de büyük miktarlara tekabül etmektedir. Sporcuların gelirinin, %15 oranında vergi tevkifatı yerine %30 a kadar bir oran üzerinden tevkifata tabi tutulduğunu varsayarsak eğer, sonuç yine futbolcular lehine olacak fakat aradaki fark büyük ölçüde kapanacaktır. Diğer ülke uygulamalarına bakıldığında ya futbolcuların geliri diğer ücret gelirleri gibi artan oranlı tarifeye tabi ya da

3 uygulanan tevkifat oranı ülkemizde uygulanan %15 oranının (hem e ye kadar) oldukça üstündedir. Bu durumda, Türkiye nin futbolcular için bir vergi cenneti olduğunu söylemek yanlış olmayacaktır. Nitekim, Gelir Vergisi Kanunu nun yeniden yazıldığı günlerde Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, yeni bir düzenlemeyle tevkifat oranının %35 e çıkabileceği konusunda beyanlarda bulunmuştur. Hazırlıkları tamamlanan ve meclise sunulan Yeni Gelir Vergisi Tasarısına göre futbolculara sağlanan avantaj kalkacak ve üzerinde değişiklik yapılmadan bu şekliyle yasalaşırsa vergi (stopaj) oranı %15 den başlayacak ve %25 e kadar çıkacaktır. Ayrıca tasarı madde 61/7 de Bakanlar Kuruluna vergi oranını 1 (bir) katına kadar arttırma yetkisi verilmiştir. Bununla beraber, aynı maddeye göre, Bakanlar Kurulu bu yetkiyi sporculara, spor dallarına ve liglere göre oranı farklılaştırarak kullanabilecektir. Peki futbolla heyecanlanan bazı yabancı ülkelerde futbolcular ne kadar vergi ödüyor diye merak ettiğimizde ne tür durumlarla karşılaşırız merak ettik.. Ülkeler için verdiğimiz rakamsal örneklerimizi, yabancı bir futbolcunun ilgili ülkede futbol oynayarak yıllık 10 Milyon TL kazanması varsayımına dayandırdık. İngiltere; İngiltere de uygulanan 2013 yılı gelir vergisi tarifesi 2790 pound a kadar %10 ile başlayıp, pound un aşılması durumunda %45 vergi uygulamaktadır. Üst ligler de oynayan futbolcular da genelde bu rakamın üzerinde kazanmaktadır. Futbolculara özel bir vergileme rejimi uygulanmamaktadır. 150 bin a kadar ödenecek vergi (6,402+47,196) 53,598 dur. Yıllık gelirin 3,580,000 olduğu varsayımıyla ödenecek toplam vergi;

4 3,580, ,000=3,430,000 3,430,000x%45=1,543,500 Toplam Vergi= 1,543,500+53,598=1,597,098 =4,460, Görüldüğü üzere, Türkiye de 10 milyon kazanan bir profesyonel futbolcunun ödeyeceği verginin üç katından fazla vergi borcu ortaya çıkmaktadır. İspanya; İspanya da 2005 yılında, özel bir vergi düzeni olan Beckham Yasası (The Beckham Law) yürürlüğe girmiştir. Bu özel düzenleme ile ülkeye gelen yabancı çalışanlar (workers) için (sadece futbolcular değil), 01/01/2004 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere %24 sabit oranlı vergilemeye tabi olmuşlardır. Fakat, İspanya da uygulanan bu sistem 2010 yılında terkedilmiş ve İngiltere nin İspanya ile eşit koşullarda rekabet etmelerini sağlayacak yeni sistem uygulanmaya başlanmıştır. İspanya nın 2013 yılı gelir vergisi tarifesine göre Euro ya kadar %24,75 vergi ödenirken, Euro dan fazlası için %52 vergi uygulanmaktadır. 300,000 a kadar ödenecek vergi 139, dur. Yıllık gelirin 4,249,000 olduğu varsayımıyla ödenecek toplam vergi; 4,249, ,000=3,949,000 3,949,000x%52= 2,053,480 Toplam Vergi= 2,053, , =2,192, =5,163, Görüldüğü üzere, Türkiye de 10 milyon kazanan bir profesyonel futbolcunun ödeyeceği verginin yaklaşık üç buçuk katına yakın vergi borcu ortaya çıkmaktadır. Almanya; Alman vergi sistemi 2001 ve 2008 yıllarında kapsamlı reformlar geçirmiştir. Bu reformlar, genel olarak kişiler ve

5 kurumlara uygulanan vergi oranlarının düşürülmesi ile ilgilidir. Kişiler için artan oranlı vergi tarifesi uygulayan Almanya da, Euro ya kadar oran %0, tarifenin en alt dilimi %14 oranında, en üst dilimi %45 (Bekarlar 250,731 nun fazlası için, çiftler 501,462 nun fazlası için) oranında vergilendirilmektedir. Ayrıca gelir vergisinden sonra bireylerin gelirleri üzerinden, %5,5 oranında dayanışma vergisi (solidarity tax) ve %8-%9 oranında kilise vergisi (church tax) alınmaktadır. 250,730 a kadar ödenecek vergi 89, dur. Yıllık gelirin 4,249,000 olduğu varsayımıyla ödenecek toplam vergi; 4,249, ,730=3,998,270 3,998,270x%45= 1,799,221.5 Toplam Vergi= 1,799, ,361.58=1,888, =4,445, Görüldüğü üzere, Türkiye de 10 milyon kazanan bir profesyonel futbolcunun ödeyeceği verginin üç katı dolaylarında vergi borcu ortaya çıkmaktadır. İngiltere de vergi tarifesinin en üst dilimi olan %40 oran %50 ye yükseldiğinde, Manchester United takımında oynayan Christiano Ronaldo, 2009 yılında %50 vergi oranından dolayı Real Madrid takımına gitmiştir. Arsenal FC den Arsene Menger, İngiltere de bu yeni vergi sistemi ile Premier Lig in hakimiyetinin kaybolacağı yorumunu yapmıştır. İtalya 2013 yılı gelir vergisi tarifesi Euro ya kadar %23, Euro dan fazlasına ise %43 vergi uygulamaktadır. 75,000 a kadar ödenecek vergi 25,420 dur. 300,000 ya kadar oran %43 uygulanacak olup (96,750+25,420) 122,170 vergi hesaplanır. Yıllık gelirin 4,249,000 olduğu varsayımıyla ödenecek toplam vergi;

6 4,249, ,000=3,949,000 3,949,000x%46= 1,816,540 Toplam Vergi= 1,816, ,170=1,938,710 =4,565, Görüldüğü üzere, Türkiye de 10 milyon kazanan bir profesyonel futbolcunun ödeyeceği verginin üç katından fazla vergi borcu ortaya çıkmaktadır. Avrupa nın en büyük 5 ligi ndeki futbolcu vergilemesi hakkında fikir vermesi açısından yukarıdaki ülke özetlerine değindik. Buradaki amaç, futbolcuların sadece %15 stopaja tabi tutulduğu ülkemizde, devletin vergi kaybını ortaya koyması bakımından bir karşılaştırma yapmaktır. Görülmektedir ki, devletin burada vazgeçtiği kamu geliri, olması gerekenin yarısından fazladır. Diğer ülkelerde hesaplanan vergi borcu rakamları ile karşılaştırıldığında da ortaya çıkan sonuç, devletin spor ve sporcuyu teşvik etme amacından uzaklaştığı ve ülkemizin profesyonel futbolcular için adeta bir vergi cenneti haline geldiğidir. Yüksek ücretli çalışanlar üzerindeki yüksek vergi oranları, bu çalışanların yüksek gelirliler için vergi yükünün düşük olduğu ülkelere gitmelerini teşvik edebilir. Bu durum hükümetlerin zararlı vergi rekabeti yaratacak olan artan oranlı vergileme ile vergileri yükseltmesini sınırlandırabilir. Aslında spor faaliyetlerinin teşvik edilmesi amaçlanıyorsa bunun yolu öncelikle spor kulüplerinin tam vergilendirilmelerinin sağlanmasından geçmektedir. Yazılı ve görsel basın milyonlarca dolarlık/euroluk transfer ücretleri ve imza parası gibi farklı yan ödemelerden bahsederken, beyan edilen gelirler bu miktarların çok altında kalmaktadır. Bu noktada mükellef samimiyeti gerekmektedir. Yapılacak düzenlemeler, futbol endüstrisinin gelişmesi için gerekli olmakla beraber, gelişmenin sekteye uğramaması için caydırıcılık niteliği de taşımalıdır.

7 Unutulmaması gereken konu, bu kadar geniş kitlelere hitap eden spor dalı olarak futbolun pozitif dışsallığı (gençliğin korunması, sağlıklı toplum, ülke tanıtımı vs.) göz önüne alındığında, devletin bu alanda yapacağı vergisel teşvikler yerinde olacaktır. Ancak, spor konusunda devletin yapmış olduğu harcamaların finansmanında vergi gelirlerinin kullanıldığı göz önüne alınırsa, bu alandaki kayıp ve kaçakların önlenmesi, vergi oranlarının optimal seviyesinin belirlenmesi önemli bir hal almıştır. Çalışmada bahsedildiği gibi, kişisel yetenekle ilgili ve sürdürülebilirliğinin zamanla sınırlı olduğu bir meslek olan futbolda, diğer mesleklere göre kısa süre ve yüksek kazancın vergilendirilmesinde, adaleti sağlamak için ücret gelirlerine uygulanan vergi oranlarında değişiklik yapılmadan uzunluk farkı arttırılarak artan oranlılık derecesi azaltılabilir. Böylelikle spor ve sporcunun teşviki sağlanmış olacaktır. Vergi Tarifesi Önerisi % ye kadar % ye kadar % ye kadar % % % den fazlası için Yukarıda önermiş olduğumuz tarife, hem düşük gelirli futbolcuları az, hem yüksek gelirli futbolcuları daha fazla vergilendirmeyi amaçlamaktadır. Dilimler fazla tutularak taban geniş tutulmaya ve adalet sağlanmaya çalışılmıştır. Futbolcuların vergilendirilmesinde ye kadar sadece %15 stopajla vergilendirme rejimi yerine, artan oranlı-

8 adaletli ve diğer gelir unsurlarını yaralamayan, vergilemenin mali ve mali olmayan amaçlarına hizmet eden bu tarz artan oranlı bir vergileme isabetli olacaktır. (Bu makale Ersan ÖZ & Fatih AKÇAY, Futbolcular Özelinde Sporcuların Vergilendirilmesi, Vergi Sorunları Dergisi, Eylül 2013 makalesinin özetlenmiş halidir). [1] yi 20 senede kazandığı düşünülürse, senede üzerinden, aylık geliri üzerinden vergi ödeyecektir. Gelir vergisi tarifesine göre lik kısım için 4.665, üzerindeki kısım için ye kadar %27 lik oran geçerli olacaktır. TEKNOKENTLERDE TEŞVİK VE DESTEKLER 2. BÖLÜM Makalemizin birinci bölümde; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan ve yürütülen Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği 12 Mart 2014 tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan yönetmelikle geçen tanımlar ve kısaltmalara yer verilmiştir. Makalemizin bu bölümün de; Anılan yönetmeliğin bir önceki makalemizin devamında önemli bölümlere ve 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanun, ve 5746 sayılı Araştırma Ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun una göre Yatırımcıya Sağlanan Teşvik Ve Desteklerden (Kurum, Geliri, Katma Değer Vergisi, Harçlar ve Sosyal

9 Güvenlik açısından sağlanan ) bahsedilecektir. Olayın genişliği dikkate alınarak bu makalemiz 3 veya 4 bölüm halinde yayınlanması iyi olacaktır. Kuluçka firması, kuluçka merkezi ve kuluçka programı (1) Kuluçka firmaları; öncelikli olarak kamu kurum ve kuruluşları tarafından Ar-Ge, teknolo-jik yenilik ve yazılım faaliyetlerine yönelik doğrudan desteklenen veya kamu kurum ve kuruluşları ile özel sektör işletmeleri tarafından yarışma programları ile desteklenmesi uygun görülen veya bu faaliyetlerde bulunan proje sahibi genç girişimciler ya da yeni işletmelerdir. (2) Yönetici şirket; Bölgeye Ar-Ge ve yenilikçi firmaları yetiştirmek, genç ve yeni işletmeleri geliştirmek amacıyla kuluçka merkezi faaliyetinde bulunur. (3) Yönetici şirket; kuluçkaya uygun bulunan girişimcilere ya da yeni bir fikri olan gerçek kişilere, projesine göre süre verilerek, en fazla otuz altı aylığına kuluçka merkezinde bu Yönetmelik hükümleri kapsamında yer tahsis eder. (4) Yönetici şirket; kuluçka merkezinde yer kalmadığında, kuluçka firmalarına ya da yeni bir fikri olan gerçek kişilere, idare binası, Ar-Ge binası veya diğer binalar içerisinde uygun ofisler bulunması halinde bu binalarda yer verebilir.

10 (5) Yönetici şirketin bu hususla ilgili daha birçok görevleri vardır (Geniş bilgi için bakınız anılan yönetmeliğin 16. Maddesi) Teknoloji transfer ofisi; Yönetici şirket, teknoloji transfer ofisini kurar ve bu kapsamda aşağı-daki hizmet ve destekleri imkanları dahilinde sağlar.(geniş bilgi için bakınız anılan yönetmeliğin 17. Maddesi) Teknoloji işbirliği programları; Yönetici şirket, teknoloji işbirliği programları çerçevesinde; Bölgede faaliyet gösteren firmaların Bölge içi, yurt içi ve yurt dışındaki firmalar, araştırmacılar ve araştırma kuruluşları ve ilgili kuruluşlar ile Ar-Ge ve teknoloji odaklı işbirlikleri oluşturulmasını sağ-lamak amacıyla aşağıdaki hizmet ve destekleri imkanları dahilinde sağlar. (Geniş bilgi için bakınız anılan yönetmeliğin 18. Maddesi) Bölgede personel istihdamı; Yönetici şirkette ve Bölgede yer alan faaliyetlerde yürürlükteki iş ve çalışma mevzuatına göre personel istihdam edilir. Bölgelerde 4875 sayılı Doğrudan Yabancı Yatırımlar Kanunu, 27/2/2003 tarihli ve 4817 sayılı Yabancıların Çalışma İzinleri Hakkında Kanun ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yabancı uyruklu yönetici ve en az lisans mezunu Ar-Ge personeli çalıştırılabilir. (Geniş bilgi için bakınız anılan yönetmeliğin 19. Maddesi) Teknolojik ürünün yatırımı İşletmeler, Bölgede başlatıp sonuçlandırdıkları Ar-Ge projeleri sonucu elde ettikleri teknolojik ürünün üretilmesi için gerekli olan yatırımı, yönetici şirketin uygun bulması ve Bakanlığın izin

11 vermesi şartıyla, herhangi bir Bölge içerisinde yapabilirler. Söz konusu yatırıma konu olan teknolojik ürünün üretim izin belgeleri, ilgili kurum ve kuruluş tarafından Bakan-lık görüşü alınarak, öncelikle verilir. Bu yatırımlara ilişkin faaliyetler, 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu gereğince tutulması zorunlu defterlerde, yatırım yapan işletmelerin Bölgede yürüttükleri Ar-Ge faaliyetlerinden ayrı olarak izlenir. Bu yatırımlar nedeniyle Bölgede çalışan personel ve bu yatırımlarından elde edilecek kazançlar Bölge dışında faaliyet gösteren işletmelerin ve bunların personelinin tabi olduğu esaslara göre vergilendirilir. (Geniş bilgi için bakınız anılan yönetmeliğin 25. Maddesi) Bölgelere yardım amacıyla kullandırılacak ödenek; Bölgeler için gerekli olan arazi ve bina temini ile planlama ve projelendirme, alt yapı ve üst yapının inşası, ayrıca Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerini desteklemeye yönelik yönetici şirketçe yürütülen veya yürütülecek kuluçka programları, teknoloji transfer ofisi hizmetleri ve teknoloji işbirliği programları ile ilgili harcamalar yönetici şirkete aittir.(geniş bilgi için bakınız anılan yönetmeliğin 27. Maddesi) Destek talep prosedürü ve Bakanlık bütçe ödeneğinin tespiti; Destek talebinde bulunacak yönetici şirket talebini her yatırım yılı için, Genel Müdürlükten temin edeceği Bölge Yatırım Harcamalarının Yıllara Göre Dağılımı Tablosundaki ödenek kapsamına giren kısımları doldurarak, destek talebinde bulunduğu alt yapı, idare binası, kuluçka merkezi inşası ile kuluçka programları, teknoloji transfer ofisi hizmetleri ve teknoloji işbirliği programlarına ilişkin ihtiyaç analiz raporunu da ödenek talep tablosuna ekleyerek Genel Müdürlüğe gönderir.(geniş bilgi için bakınız anılan yönetmeliğin 28. Maddesi)

12 Ödeneğin kullanım esasları; Bakanlık bütçesine konulan ödenek ait olduğu mali yıl içerisinde kullanılır..(geniş bilgi için bakınız anılan yönetmeliğin 30. Maddesi) Denetimi Muafiyetler ve İstisnalar, Bölgenin İzlenmesi ve Muafiyet ve istisnalar; Bölgede muafiyet ve istisnaların uygulanmasına ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir: a) Yönetici şirketlerin, Kanunun uygulanması ile ilgili her türlü faaliyetleri sonucunda elde ettikleri kazançları 31/12/2023 tarihine kadar kurumlar vergisinden müstesnadır. Yönetici şirket, ayrıca, Kanunun uygulanması ile ilgili olarak düzenlenen kâğıtlardan ve yapılan işlemlerden dolayı damga vergisi ve harçtan muaftır. Yönetici şirket, bu muafiyet ve istisnaların uygulanabilmesi için bağlı bulunduğu vergi dairesine başvuruda bulunur. b) Bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükelleflerinin, münhasıran bu Bölge-deki yazılım ve/veya Ar- Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançları 31/12/2023 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın uygulanabilmesi için mükellefler bağlı bulundukları vergi dairesine başvuruda bulunurlar. Bu başvuruya, yönetici şirketten alınan söz konusu vergi mükellefinin Bölgede yer aldığını ve mükellefin faaliyet alanlarını gösteren belge de eklenir, aksi takdirde bu bent kapsamındaki

13 istisna uygulanmaz. c) Bölgede çalışan ve bu Yönetmeliğe göre tanımlanmış Ar-Ge ve destek personelinin bu gö-revleri ile ilgili ücretleri 31/12/2023 tarihine kadar her türlü vergiden istisnadır. Bu istisnanın uygu-lanabilmesi için, ilgili girişimci, Bölgede çalışan ve bu Yönetmeliğe göre tanımlanmış tüm Ar-Ge ve destekpersonelini, Ar-Ge projelerindeki görev tanımlarını, nitelik ve çalışma sürelerini gös-teren listeyi aylık olarak yönetici şirkete onaylatır, inceleme ve denetimlerde ibraz edilmek üzere saklar. İstisna kapsamındaki çalışma sürelerinin hesabında haftada kırk-beş saatin üzerindeki ve ek çalışma süreleri bu hesaplamada dikkate alınmaz. Hak kazanılmış hafta tatili ve yıllık ücretli izin sü-releri ile 17/3/1981 tarihli ve 2429 sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Hakkında Kanunda belirti-len tatil günleri gelir vergisi stopajı teşviki uygulamasında dikkate alınır. Hesaplamada küsuratlı sayı-lar bir üst tamsayıya iblağ edilir. İstisna kapsamındaki destek personeli sayısı Ar-Ge personeli sayı-sının yüzde onunu aşamaz. Destek personeli sayısı hesabında küsuratlı sayılar bir üst tam sayıya iblağ edilir. Destek personelinin toplam Ar-Ge personeli sayısının %10 unu aşması hâlinde, brüt ücreti en az olan destek personelinin ücretinden başlamak üzere her türlü vergi istisnası uygulanır. Brüt ücretlerin aynı olması hâlinde, ücretine her türlü vergi istisnası uygulanacak destek personeli ise çalıştığı girişimci firma tarafından belirlenir. Ücretin brüte iblağ edilmesi gerektiği durumlarda brüt ücret Kanunla sağlanan vergi teşvikleri dikkate alınmaksızın hesaplanır. Ar-Ge ve destek personelinin bu Kanun kapsamında elde ettiği tüm gelirler (ücret, prim, ikramiye ve benzeri ödemeler) istisna kapsamına dahildir. ç) Atık su arıtma tesisi işleten Bölgelerden,

14 belediyelerce atık su bedeli alınmaz. d) Bölge içerisinde faaliyette bulunan gelir veya kurumlar vergisi mükellefleri, yazılım ve/veya Ar-Ge faaliyetleri dolayısıyla 4691 sayılı Kanunda yer alan vergisel teşviklerden bütün halinde yarar lanabilirler. Bu durumda aynı yazılım ve/veya Ar-Ge projesi için 13/06/2006 tarihli ve 5520 sayılı Ku-rumlar Vergisi Kanunu, 31/12/1960 tarihli ve 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ile 28/2/2008 tarihli ve 5746 sayılı Araştırma ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanunda yer alan vergisel teşviklerden ayrıca yararlanamazlar. Bölgede faaliyette bulunan girişimcilerden 5520 sayılı Kanun, 193 sayılı Kanun ve 5746 sayılı Kanunda yer alan vergisel teşviklerden yararlan-mak isteyenler, bu durumu Maliye Bakanlığına ve Bölge yönetici şirketine eş zamanlı olarak ayrıca bildirirler. e) Bölgede yer alan girişimcilerin yürüttükleri yazılım ve/veya Ar-Ge projesi kapsamında çalışan Ar-Ge personelinin, Bölgede yürüttüğü görevle ilgili olarak yönetici şirketin onayıyla, Bölge dışında geçirdiği sürelere ait bu çalışmaları kapsamında elde ettikleri ücretlerinin; üniversite bünyesinde kadrolu olan öğretim elemanları için % 50 si, diğer Ar-Ge personeli için % 25 i gelir vergisinden müstesnadır. Bu istisnanın uygulanabilmesi için; 1) Girişimci şirketin yürüttüğü yazılım ve/veya Ar-Ge projesinin bir kısmının Bölge dışında yürü-tülmesinin zorunlu olduğu hallerde, girişimci şirket, yazılım ve/veya Ar-Ge projesinin Bölge dışında geçirilmesi gereken kısımlarına ilişkin gerekçeli teklifi ile çalışanların projeler itibarıyla sayıları ve nitelikleri, bu personelin projelerde görev aldığı süreler, ücretlerine ilişkin bilgiyi yönetici şirkete sunar.

15 2) Girişimci şirket tarafından sunulan gerekçeli teklif yönetici şirket tarafından incelenir ve söz konusu yazılım ve/veya Ar-Ge projesinin bir kısmının Bölge içinde yürütülemeyeceğinin (Bölge dı-şında yapılmasının zorunlu olduğunun) tespit edilmesi ile Bölge dışında yürütülen yazılım ve/veya Ar-Ge faaliyetlerinin Bölgede yürütülen aynı yazılım ve/veya Ar-Ge projesi kapsamında olduğunun tespit edilmesi şartıyla, gerekçeli teklif yönetici şirket tarafından onaylanır. 3) Bölgede çalışan Ar-Ge personelinin, yürüttüğü yazılım ve/veya Ar-Ge projesi ile ilgili Bölge dışında geçirdiği süreye ilişkin yazılım ve/veya Ar-Ge çalışması yapılan kurum veya kuruluştan aldığı belge yönetici şirkete sunulur. f) Bu Kanuna göre teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyette bulunan girişimcilerin kazançlarının gelir veya kurumlar vergisinden istisna bulunduğu süre içinde münhasıran bu Bölgelerde ürettikleri ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetlerinin, 25/10/1984 tarihli ve 3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu kapsamında katma değer vergisinden müstesna tutulması için yönetici şirketin onayı alınarak ilgili vergi dairesine başvuruda bulunulur. g) Bakanlıkça istenilen formata uygun olarak hazırlanmış, üçer aylık dönemler halinde Böl-ge yönetici şirket ve Bölgede bulunan girişimcilerin faaliyetlerine ilişkin, kendi mali müşaviri veya yeminli mali müşavirince onaylı bilgiler Bakanlığa üç aylık dönemi takip eden altmış

16 gün içerisinde gönderilir. Bu süre içerisinde gönderilmemesi halinde, Bölgede sağlanan muafiyetlerin devam edip etmeyeceğine yönelik inceleme yapılmasını sağlamak amacıyla Maliye Bakanlığı, Bakanlık tarafından bilgilendirilir. ğ) Bölgede muafiyet ve istisnaların uygulanması ile ilgili işlemler Maliye Bakanlığının ilgili mevzuatlarına tabidir. Bakanlığın Denetim Yetkileri;Bakanlığın denetim yetkilerine ilişkin esaslar aşağıda belirtilmiştir: a) Bakanlık, yönetici şirketin ve girişimcilerin faaliyet ve uygulamalarını gerekli gördüğü durumlarda denetler. Gerektiğinde ilgili kurum ve kuruluşlarla işbirliği yapar. Denetim sürecinde yönetici şirket ve girişimciler her türlü bilgi ve belgeyi denetim elemanlarına vermekle yükümlüdür. Denetim sonucunda hazırlanan rapor Genel Müdürlüğe sunulur. b) Bakanlık, Bölgede Kanunda belirtilen amacın dışında faaliyet gösteren yönetici şirketi uyarır ve belirli bir süre vererek, Kanun amacına uygun faaliyette bulunulmasını ister. Bu sürenin sonunda, yönetici şirketin, amacı doğrultusunda faaliyet göstermediğinin tespit edilmesi durumunda, Bakanlık görevli mahkemeye başvurarak mevcut yönetici şirketin yönetim kurulu üyelerinin görevlerinin sona erdirilmesini, şirketin yönetimi için kayyum tayin edilmesini ve yönetici şirketin tasfiyesini ister. Yönetici şirketin tasfiyesine mahkemece karar verilmesi halinde, şirket ve yöneticilerin hak ve yükümlülükleri ile sorumlulukları saklı kalmak kaydıyla, Bakanlık, yönetici şirketin mülkiyetinde olan Bölgeye ait araziyi ve üzerindeki taşınmazları kamulaştırır ve Bölgenin yönetimini başka bir yönetici şirkete verebilir.

17 Muafiyet ve istisnaların denetlenmesi; (1) Yönetici şirket ve Bölgede faaliyet gösteren girişimciler ile Bölgede çalışan Ar-Ge ve destek personelinin yararlandıkları istisna ve muafiyetleri yönünden Maliye Bakanlığınca denetlenir. Bu denetim, yönetici şirketlerin sorumluluğunu kaldırmaz. (2) Yönetici şirketin onayı ile Bölge dışında geçirilen sürenin Bölgede yürütülen görev-le ilgili olmadığının tespit edilmesi halinde, ziyaa uğratılan vergi ve buna ilişkin cezalardan ilgili işletme sorumludur. 19/6/2002 tarihli ve sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmıştır. 12. Mart 2014 tarihli sayılı resmi gazetede yayımlanan yeni yönetmelik 1 Nisan 2014 tarihinde yürürlüğe girer. Bu Yönetmelik hükümlerini Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı yürütür. Yukarıdaki açıklamalardan anlaşılacağı üzere; 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununda Yer Alan Vergisel Teşvikler Özetle Şöyledir; 1- Teknoloji geliştirme bölgelerinde faaliyet gösteren mükelleflerin bölgedeki yazılım ve Ar-Ge faaliyetlerinden elde ettikleri kazançlar 31/12/2023 tarihine kadar gelir ve kurumlar vergisinden istisnadır.

18 2-Yönetici şirket, bu Kanunun uygulanması ile ilgili işlemlerde her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır. 3- Bölgede çalışan; AR-GE ve destek personelinin bu görevleri ile ilgili ücretleri, 31/12/2023 tarihine kadar her türlü vergiden müstesnadır. 4 Teknoloji geliştirme bölgesi yönetici şirketlerinin 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu uygulaması kapsamında elde ettikleri kazançlar da 31/12/2023 tarihine kadar gelir veya kurumlar vergisinden istisna edilmiştir. 5- Bu istisnalar, TÜBİTAK- Marmara Araştırma Merkezi Teknoloji Serbest Bölgesi yönetici şirketi, bu bölgede faaliyet gösteren gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri ile bölgede çalışan araştırmacı, yazılımcı ve Ar-Ge personeli ücretleri bakımından da uygulanır. (TGBK Geçici md 2, KVGT 1) 6- Teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyette bulunan girişimcilerin kazançlarının gelir veya kurumlar vergisinden istisna bulunduğu süre içinde, sadece bu bölgelerde ürettikleri ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetleri katma değer vergisinden de istisnadır. (KDVK geçici md 20) tarih ve no lu Resmi Gazete de yayınlanan KDV. Genel Uygulama tebliğine göre;

19 .2. Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde Verilen Teslim ve Hizmetler 3065 sayılı Kanunun geçici 20/1 inci maddesi ile, 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununa göre teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyette bulunan girişimcilerin kazançlarının gelir veya kurumlar vergisinden istisna bulunduğu süre içinde münhasıran bu bölgelerde ürettikleri ve sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetlerinin KDV den müstesna olduğu ve Maliye Bakanlığının program ve lisans türleri itibarıyla istisnadan yararlanılacak bedele ilişkin olarak asgari sınır belirlemeye, istisna uygulanacak yazılım programlarını tanımlamaya ve uygulamaya ilişkin usul ve esasları tespit etmeye yetkili olduğu hüküm altına alınmıştır. Bu hükme göre, Teknoloji Geliştirme Bölgelerinde bulunan mükelleflerin 31/12/2023 tarihine kadar bu bölgede ürettikleri sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımları şeklindeki teslim ve hizmetleri KDV den istisnadır. Söz konusu bölgede üretilen yazılımın farklı kişilere satılması ya da satışın CD veya elektronik ortamda yapılması istisna uygulanmasına engel değildir Üniversitelere bağlı Teknokentler de Teknoloji Geliştirme Bölgesi olarak değerlendirilir. Kanunun geçici 20/1 inci maddesi kapsamında üretilen söz konusu yazılımların fikri mülkiyet hakkının, bu bölgede faaliyette bulunan mükellefte kalmak suretiyle belirli zaman aralıklarıyla farklı kişilere satılması veya söz konusu yazılımların sanal ortamda paylaşımının sağlanması halinde de KDV istisnası uygulanır. Ayrıca, yazılımların pazarlanması işinin bayi kanalıyla

20 yapılması halinde, Teknokent bünyesinde geliştirilen sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulamalarına yönelik genel anlamda yazılım programlarının bayiye tesliminde KDV istisnası uygulanır. Bayiler tarafından satışında ise (bu satış işlemi istisna kapsamında değerlendirilmeyeceğinden) genel hükümler çerçevesinde KDV hesaplanır. Ancak, Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyette bulunan girişimciler tarafından münhasıran bu bölgelerde üretilen yazılımlar için yapılacak her türlü mal ve hizmet alımları, söz konusu yazılımın vergiden istisna olup olmadığına bakılmaksızın KDV ye tabidir. Güncelleme dışında bir yazılımla ilgili olarak verilen bakım, destek (otomasyon) hizmetleri, teknoloji geliştirme bölgesinde üretilse dahi, oyun programları, network uygulamaları gibi yazılımlar, işlevlerini yerine getirmek için yazılım kullanan ürün, aygıt, eşya vb. donanımlar ile bu donanımlara ilişkin hizmetler, web sitesi aracılığıyla verilen reklam hizmetleri ve ar-ge çalışmaları kapsamında yer alan teslim ve hizmetler istisna kapsamında değerlendirilmez. Öte yandan 3065 sayılı Kanunun (30/a) maddesinde, vergiye tabi olmayan veya vergiden istisna edilmiş bulunan malların teslimi ve hizmet ifası ile ilgili alış vesikalarında gösterilen veya bu mal ve hizmetlerin maliyetleri içinde yer alan KDV indirim konusu yapılamaz. Diğer taraftan, Teknoloji Geliştirme Bölgesinde üretilen yazılımın Kanunun 11 ve 12 nci maddeleri kapsamında ihraç edilmesi halinde, bu ihracata ilişkin yüklenilen KDV nin, 3065 sayılı Kanunun 32 nci maddesine göre indirim ve iade konusu yapılması mümkündür. Konuyla ilgili örneklere aşağıda yer verilmiştir.

21 Örnek 1: Teknoloji Geliştirme Bölgesinde faaliyette bulunan bir firmanın, bu bölgede ürettiği hastane bilgi yönetim sistemleri yazılımı programı satışı ile bu yazılıma yönelik güncelleme işi Kanunun geçici 20/1 inci maddesine göre KDV den istisna olacaktır. Örnek 2:(A) Ltd. Şti. nin Teknoloji Geliştirme Bölgesindeki faaliyetleri neticesinde ürettiği bir ürünün lisans, patent gibi gayrimaddi haklara isabet eden kısmı KDV den istisnadır. Ancak, söz konusu ürünün seri üretime tabi tutulup pazarlanmasından elde edilen kazancın istisnadan yararlanması mümkün değildir. Ayrıca, Teknokent binası içinde telefon ve internet yardımı ile satış sonrasında müşterilere çağrı destek hizmeti verilmesi durumunda bu hizmetler KDV istisnası kapsamında değerlendirilmez. Örnek 3: Teknoloji Geliştirme Bölgesinde yönetici şirket olarak faaliyette bulunacak olan (D) Bilim ve Teknoloji A.Ş. tarafından yapılacak teslim ve hizmetler genel hükümler çerçevesinde KDV ye tabi olacak, ancak, bu Şirketin teknoloji geliştirme bölgesinde faaliyette bulunması durumunda bu faaliyetleri neticesinde üreteceği sistem yönetimi, veri yönetimi, iş uygulamaları, sektörel, internet, mobil ve askeri komuta kontrol uygulama yazılımı şeklindeki teslim ve hizmetlerinde Kanunun geçici 20/1inci maddesi uyarınca KDV istisnası uygulanacaktır. 7- Organize sanayi, endüstri veya teknoloji geliştirme bölgelerinde yer alan gayrimenkullerin ifraz veya taksim veya birleştirme işlemleri harçtan müstesnadır. (HK. mad. 59/n) Sigorta primi desteği uygulaması;

22 5746 Sayılı AR-Ge kanuna göre çıkarılan, Araştırma Ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesine İlişkin Uygulama Ve Denetim Yönetmeliği nin, 11. maddesinin 12. Fıkrasında aşağıdaki açıklamalara yer verilmiştir. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun geçici 2 nci maddesi uyarınca ücreti gelir vergisinden istisna tutulmuş ve bölgede fiilen çalışan personelin ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesi desteği uygulamasında, Yönetmeliğin bu maddesi dışındaki diğer şartlar aranmaz. Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamındaki yönetici şirketler bu destekten yararlanan işverenlerin ilgili mevzuata göre gerekli şartları taşıyıp taşımadığını denetlemek, şartların taşınmadığının tespiti hâlinde durumu işyerinin bağlı bulunduğu Sosyal Güvenlik (Devredilen SSK) İl Sigorta Müdürlüğüne 10 gün içinde bildirmekle yükümlüdür. Bu duruma göre; 5746 Sayılı kanun kapsamına giren sigortalının kapsama giren çalışmaları karşılığın da elde ettikleri ücretleri üzerinden hesaplanan sigorta primi işveren hissesinin yarısı beş yılı aşmamak üzere Maliye Bakanlığı bütçesine konulacak ödenekten karşılanacaktır. Teknoloji bölgelerinde çalışan araştırmacı, yazılımcı ve Arge personelin ücret bordrosunun yapılması istisna sonucu vergilerin gösterilmemesi yukarıda belirtildiği şekilde sigorta priminin hesaplanması gerekir. (Gelecek Makalemde 5746 S.K. Göre Ar-Ge den Bahsedilecektir.)

23 TEKNOKENTLERDE TEŞVİK VE DESTEKLER 1. BÖLÜM Bu makalemizin içeriği; 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanun ve 5746 sayılı Araştırma Ve Geliştirme Faaliyetlerinin Desteklenmesi Hakkında Kanun una göre Yatırımcıya Sağlanan Teşvik Ve Desteklerdir (Gelir Vergisi, Katma Değer Vergisi, ve Sosyal Güvenlik açısından sağlanan ) Olayın genişliği dikkate alınarak bu makalemiz 3 veya 4 bölüm halinde yayınlanması iyi olacaktır. Makalemize ilk önce; Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından hazırlanan ve yürütülen Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Uygulama Yönetmeliği 12 Mart 2014 tarih ve sayılı resmi gazetede yayımlanan yönetmelikle başlamak istiyorum. 1 Nisan 2014 tarihi itibariyle yürürlüğe giren bu yeni Yönetmelik, 6170 Sayılı Kanun ile 4691 Sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu nda yapılan değişiklikler ve uygulamada yaşanan aksaklıklar dikkate alınarak hazırlanmıştır. Yeni düzenlemenin, bize göre önemli kısımları makalemizin aşağı ki kısımlarında bahsedilmiştir. Amaç, Kapsam, Dayanak, Tanımlar ve Kısaltmalar

24 Amaç, Bu Yönetmeliğin Amacı; teknoloji geliştirme bölgelerinin kuruluşu, işleyişi, yönetim ve denetimi ve bunlarla ilgili kişi ve kuruluşların görev, yetki ve sorumlulukları ile 26/6/2001 tarihli ve 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasları düzenlemektir. Kapsam, (1) Bu Yönetmelik; teknoloji geliştirme bölgelerinin kuruluşu, işleyişi, yönetim ve denetimi ve bunlarla ilgili kişi ve kuruluşların görev, yetki ve sorumlulukları ile 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununun uygulanmasına ilişkin diğer usul ve esasları kapsar. (2) 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanunu kapsamına giren bölgelerdeki faaliyetlerde; 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 3/12/2010 tarihli ve 6085 sayılı Sayıştay Kanunu, 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu ile 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz. Dayanak ; Bu Yönetmelik, 4691 sayılı Kanunun 4, 5, 8, 9 ve geçici 2 nci maddeleri ile 3/6/2011 tarihli ve 635 sayılı Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnamenin 27 nci maddesi uyarınca hazırlanmıştır. Tanımlar ve kısaltmalar Bu Yönetmelikte geçen; a) Araştırma ve geliştirme (AR-GE): Araştırma ve geliştirme, kültür, insan ve toplumun bilgisinden oluşan bilgi

25 dağarcığının artırılması ve bunun yazılım dahil yeni süreç, sistem ve uygulamalar tasarlamak üzere kullanılması için sistematik bir temelde yürütülen yaratıcı çalışmaları, b) Araştırmacı: AR-GE faaliyetleri ile yenilik tanımı kapsamındaki projelerde, yeni bilgi, ürün, süreç, yöntem ve sistemlerin tasarım veya oluşturulması ve ilgili projelerin yönetilmesi süreçlerinde yer alan en az lisans mezunu uzmanları, c) AR-GE ye dayalı üretim faaliyetleri: Bölgede faaliyet gösteren girişimcilerin, bu Bölgede gerçekleştirdikleri AR-GE faaliyetlerinin sonucunda ortaya çıkan özgün süreç, hizmet, yöntem, üretim tekniği, faydalı araç gereç, malzeme, yazılım, ürün ve sistemlerin Bölge içinde yer alan üretim birimlerinde ticari ürün haline getirilmesi, üretilmesi faaliyetlerini, ç) AR-GE merkez veya enstitüleri: Kamuya ait, yetişmiş nitelikli insan gücü ile günün modern teknolojilerine dayalı makine, donanım ve yazılımı içinde bulunduran, teknoloji ve ürün geliştirilmesine yönelik AR-GE faaliyetlerinin yapıldığı mekanları, d) AR-GE personeli: AR-GE faaliyetlerinde doğrudan görevli araştırmacı, yazılımcı ve teknisyenleri, e) Bakanlık: Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığını, f) Başvuru dosyası: Bölge kuruluşu, Bölgeye ek alan katılması

26 veya Bölge sınırı değişikliği ya da Bölge alanı iptali talebine ilişkin bu Yönetmelik kapsamında gerekli bilgi ve belgeleri içeren dosyayı, g) Bölge: Teknoloji geliştirme bölgesini, ğ) Bölge alanı: Arazi üzerinde, koordinat değerleriyle sınırları belirlenmiş Bölgenin müstakil her bir alanını, h) Bölge işletme yönergesi: Bölgede yer alacak girişimcilere sağlanacak hizmetler ve Bölgede yürütülecek faaliyet ve uygulamalara ilişkin usul ve esasları içeren, yönetici şirket tarafından hazırlanan yönergeyi, ı) Destek: Bölgeler için gerekli altyapı, idare binası ve kuluçka merkezi inşası ile AR-GE ve yenilik faaliyetlerini desteklemeye yönelik yönetici şirketçe yürütülen veya yürütülecek kuluçka programları, teknoloji transfer ofisi hizmetleri ve teknoloji işbirliği programları ile ilgili giderlerden yönetici şirketçe karşılanamayan kısmı için Bakanlık bütçesine konulan ödeneği, i) Destek personeli: AR-GE faaliyetlerine katılan veya bu faaliyetlerle doğrudan ilişkili yönetici, teknik eleman, laborant, sekreter, işçi ve benzeri personeli, j) Genel Müdürlük: Bakanlık Bilim ve Teknoloji Genel Müdürlüğünü,

27 k) Girişimci: Bölgedeki hizmet ve imkânlardan yararlanmak isteyen veya yararlanmakta olan gerçek ve tüzel kişileri, l) İdare binası: Yönetici şirketin Bölgede vereceği hizmetleri yürütebilmesi amacıyla istihdam edeceği personel tarafından kullanılacak ofisleri, teknik ve sosyal bölümleri içeren, içerisinde kuluçka merkezi ve teknoloji transfer ofislerinin, ayrıca ihtiyaç olması halinde girişimcilerin de yer alabileceği yapıyı, m) Kanun: 4691 sayılı Teknoloji Geliştirme Bölgeleri Kanununu, n) KOSGEB: Küçük ve Orta Ölçekli İşletmeleri Geliştirme ve Destekleme İdaresi Başkanlığını, o) Kuluçka merkezi (inkübatör): Özellikle genç ve yeni işletmeleri geliştirmek amacıyla; girişimci firmalara ofis hizmetleri, ekipman desteği, yönetim desteği, mali kaynaklara erişim, kritik iş ve teknik destek hizmetlerinin bir çatı altında tek elden sağlandığı yapıları, ö) Kurucu heyet: Bölgenin bulunduğu ilde yer alan en az bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü ya da kamu AR-GE merkez veya enstitüsü ve diğer kurum ve kuruluş temsilcilerinden oluşan, Bölge yönetici şirketinin kuruluşuna kadar geçen süreçte ilgili kurum ve kuruluşlar nezdinde Bölgenin kurulması ile ilgili tüm iş ve işlemlerden sorumlu heyeti,

28 p) Teknoloji geliştirme bölgesi: Yüksek/ileri teknoloji kullanan ya da yeni teknolojilere yönelik firmaların, belirli bir üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsünün imkanlarından yararlanarak teknoloji veya yazılım ürettikleri/geliştirdikleri, teknolojik bir buluşu ticari bir ürün, yöntem veya hizmet haline dönüştürmek için faaliyet gösterdikleri ve bu yolla bölgenin kalkınmasına katkıda bulundukları, aynı üniversite, yüksek teknoloji enstitüsü ya da AR-GE merkez veya enstitüsü alanı içinde veya yakınında; akademik, ekonomik ve sosyal yapının bütünleştiği siteyi veya bu özelliklere sahip teknoparkı ya da teknokenti, r) Teknisyen: Mühendislik, fen ve sağlık bilimleri alanında yüksek öğrenim görmüş ya da meslek lisesi veya meslek yüksekokullarının teknik, fen ve sağlık bölümlerinden mezun, teknik bilgi ve deneyim sahibi kişileri, s) Teknoloji transfer ofisi (TTO): Teknoloji geliştiricisi AR- GE kurum ve kuruluşları ile teknoloji kullanıcısı sanayi şirketleri veya diğer teknoloji ya da AR-GE kurum ve kuruluşları arasında bilgilendirme, koordinasyon, araştırmayı yönlendirme, yeni AR-GE şirketlerinin oluşturulmasını teşvik etme, işbirliği geliştirme, fikri mülkiyet haklarının korunması, pazarlanması, satılması, fikri mülkiyetin satışından elde edilen gelirlerin yönetilmesi konularında faaliyet gösteren yapıyı, ş) Teknolojik ürün: Toplumsal ihtiyaçları karşılamak ve yaşam standardını yükseltmek amacıyla nitelikli işgücü tarafından bilimsel bilgi ve teknolojik araştırmalar kullanılarak ortaya çıkarılan, var olandan belirgin bir şekilde farklılık

29 gösteren, katma değeri ve rekabet edebilirliği yüksek ürünü, t) TOBB: Türkiye Odalar ve Borsalar Birliğini, u) TÜBİTAK: Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumunu, ü) Üniversite: Mühendislik ve temel bilimler dallarında yapılanmasını gerek insan gücü ve teknik donanım olarak tamamlamış ve gerekse doktora öğrencisi seviyesinde yeterli araştırma elemanı olduğu Yükseköğretim Kurulu tarafından onaylanan üniversiteleri, v) Üretim birimleri: Bölge içerisinde Kanunun amacına uygun olarak faaliyette bulunan gerçek veya tüzel kişilerce kurulan veya kullanılan, yeni ve yüksek teknolojilere dayalı ve çevreye zarar vermeyen üretim birimlerini, y) Üründe yenilik: Teknolojik açıdan yeni ürün, önceki ürün kuşağıyla karşılaştırıldığında malzemesi, parçaları ve yerine getirdiği işlevler açısından öze ilişkin, teknolojik farklar gösteren bir ürünü, z) Üretim yöntemlerinde yenilik: Geleneksel üretim tesislerinde üretilemeyen, yeni ya da geliştirilmiş ürünlerin üretilmesinde veya halen üretilmekte olan ürünlerin yeni tekniklerle üretilmesinde kullanılan yöntemi,

30 aa) Yapılabilirlik raporu: Bu Yönetmeliğin ekinde yer alan Teknoloji Geliştirme Bölgesi Yapılabilirlik Raporu Hazırlama Esaslarına göre hazırlanan raporu, bb) Yazılım: Bir bilgisayar, iletişim cihazı veya bilgi teknolojilerine dayalı bir diğer cihazın çalışmasını ve kendisine verilen verilerle ilgili gereken işlemleri yapmasını sağlayan komutlar dizisinin veya programların ve bunların kod listesini, işletim ve kullanım kılavuzlarını da içeren belgelerin, belli bir sistematik içinde, tasarlama, geliştirme şeklindeki ürün ve hizmetlerin tümü ile bu ürün ya da mal ve hizmetlerin lisanslama, kiralama ve tüm hakları ile devretme gibi teslim şekillerinin tümünü, cc) Yazılımcı personel: Yazılım olarak tanımlanan süreçte çalışıp program geliştiren, üreten, alanında yeterli deneyime veya eğitime sahip nitelikli personeli, çç) Yenilik: Sosyal ve ekonomik ihtiyaçlara cevap verebilen mevcut pazarlara başarı ile sunulabilecek ya da yeni pazarlar yaratabilecek; yeni bir ürün ya da mal, hizmet, uygulama, yöntem veya iş modeli fikri ile oluşturulan süreçleri ve süreçlerin neticelerini, dd) YÖK: Yükseköğretim Kurulunu, ee) Yönetici şirket: Kanuna uygun ve anonim şirket olarak kurulan, Bölgenin yönetimi ve işletmesinden sorumlu şirketi,

31 ifade eder. Yönetici şirketin görev ve sorumlulukları (1) Yönetici şirket, Kanunun amacını gerçekleştirmek üzere; a) Bölgeye ait planlama ve projelendirmenin yapılması, gerekli alt yapı ve üst yapı hizmetlerinin yürütülmesi, b) Planlama sürecinde varsa çevre düzeni planları da dikkate alınarak imar planları ve değişiklikleri, parselasyon planı ve değişikliklerinin Kanun ve bu Yönetmelik hükümlerine göre yapılması ve Bakanlık onayına sunulması, c) Teknik sorumluluğu, yönetici şirket tarafından belirlenecek proje müellifi ve fenni mesule ait olmak üzere 3/5/1985 tarihli ve 3194 sayılı İmar Kanunu hükümlerine uygun olarak hazırlanan veya hazırlattırılan uygulama projelerinin onaylanmak üzere Bakanlığa sunulması, ç) Bakanlık tarafından onaylanarak yürürlüğe giren uygulama imar planına göre; arazi kullanımı, yapı ve tesislerin projelendirilmesi, inşası ve kullanımı ile ilgili ruhsat ve izinlerin alınması, d) Bölgenin kuruluşundan hizmete geçmesine kadar geçen süreyi kapsayan genel termin planının ve ayrıca ödenek talebinde

32 bulunmuş ise, ödeneğin kullanımına ilişkin iş programının Genel Müdürlüğe verilmesi, e) 29/6/2001 tarihli ve 4708 sayılı Yapı Denetimi Hakkında Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri uyarınca gerekli işlemlerin yapılması, f) Bölgede atık su, atık su alt yapı tesisleri, katı atık, toprak kirliliği, gürültü ve hava kirliliği, tehlikeli tıbbi atık, radyoaktif madde ve tehlikeli kimyasalların yönetimi, yangından korunma ve yangınla mücadele, acil durum planlarının hazırlanması ve koordinasyonu, tahliye, ilk yardım ve acil tıbbi müdahale ile doğal afetleri kapsayan konularda ilgili kurum ve kuruluşlarla koordinasyon içinde çalışarak ve ilgili mevzuatlar çerçevesinde gerekli önlemlerin alınması, g) Bölgede yangın ve doğal afetlere karşı tüm bina sigortalarının yaptırılması, ğ) Bölge için gerekli olan temizlik, elektrik, içme ve kullanma suyu, doğal gaz, akaryakıt, ısıtma ve havalandırma, dağıtım şebekeleri, kanalizasyon, atık su, Bölge içi yollar, ses ve veri iletişimi, internet hizmetleri ve diğer hizmetlerin sağlanması ve kesintisiz olarak sürmesi için gerekli önlemlerin alınması, çalışma esaslarının belirlenmesi, fiyatlandırmaların ve hesaplamaların yapılması ve uygulanması, her türlü bakım ve onarım hizmetlerinin sağlanması, alt ve üst yapılara zarar verenlerin tespiti ile zararların tazmininin sağlanması, ayrıca Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında Bölgede yer alan ve Bölgeyi ziyarete gelen tüm kişilerin ihtiyaç duyacakları yeme, içme, eğlenme, dinlenme, dua etme yeri ve

33 barınma gibi ekonomik, sosyal ve kültürel gereksinimlerinin imkan dahilinde karşılanması, h) Bölge; üniversite veya organize sanayi bölgesi arazisi içerisinde ise üniversite veya organize sanayi bölgesi bünyesinde bulunan itfaiye araç ve gereçlerinden yararlandırılması, üniversite veya organize sanayi bölgesi alanı dışında ise yeterli sayıda itfaiye araç ve gereçlerinin hazır bulundurulmasının sağlanması ya da Bölge alanına en yakın ilgili kurum kuruluşlarla işbirliği yapılmasına yönelik gerekli önlemlerin alınması, ı) Bölgede hizmet vermek amacıyla yer almak isteyen kurum, kuruluş, yerli ya da yabancı tüzel veya gerçek kişilerin taleplerinin değerlendirilmesi ve uygun bulunanlara Bölge işletme yönergesi doğrultusunda yer tahsisinin yapılması, i) Bölgede AR-GE faaliyetinde bulunmak üzere yer almak isteyen girişimcilerin münhasıran Bölgede yürütecekleri her bir AR-GE projesinin, yönetici şirketin belirleyeceği, konusunda uzman en az iki üyesi öğretim elemanı, bir üyesi ise öğretim elemanı veya sektör uzmanı olmak üzere proje ile ilişkisi olmayan en az üç üyeli Proje Değerlendirme Komisyonuna; proje süresi ile birlikte Bölge içi ve dışında geçirilmesi gereken sürelerinin uygunluğu, ticarileşme potansiyeli, ithal ikame veya ihracat potansiyeli olan yüksek/ileri teknolojik ürünleri

34 geliştirebilecek, üründe ve üretim yöntemlerinde yenilik geliştirebilecek, ürün kalitesini veya standardını yükseltebilecek, verimliliği artırabilecek, üretim maliyetlerini düşürebilecek, teknolojik bilgi üretilebilecek, etkin bir üniversitesanayi işbirliği gerçekleştirebilecek bir AR-GE projesi olup olmadığı bakımından inceletilmesi, inceleme sonucunun belgelendirilmesi, belgelerin arşivlenmesi, başka bir kamu ve uluslararası AR-GE destek programları kapsamında desteklenen projelerin ise Bölge işletme yönergesinde aksi yönde bir uygulama öngörülmedikçe yeniden incelemeye ve onaya tabi tutulmaması, başka bir Bölgede iken AR-GE faaliyeti yapan ve nakil talebinde bulunan girişimci firmanın AR-GE projesi ile ilgili bilgi ve belgelerinin temin edilmesi ve AR-GE projesi ve süreci yönünden bu bent kapsamında yeniden incelenmesi, incelemesi tamamlanan ve AR-GE projesi uygun görülen Bölgede yer almak isteyen girişimcilere, Bölge yönetici şirketi işletme yönergesi doğrultusunda bu bent kapsamında Bölgede yer tahsisinin yapılması, Bölgede kendilerine daha önce yer tahsis edilmiş olan girişimcilerin Bölgede yeni başlatacakları her bir AR-GE projesinin bu bent kapsamında değerlendirilmesi, Bölge yönetici şirketi işletme yönergesi doğrultusunda girişimcilere yer tahsisinin yenilenmesi, proje süresinin uzatılması işlemlerinin de bu bent kapsamında yapılması, kira sözleşmelerinin Bakanlıkça belirlenecek kira bedeli üzerinden para birimi Türk Lirası olacak şekilde AR-GE projeleri süresi ve girişimcilerin bu Yönetmelik kapsamında Bölgeden ihracının söz konusu olabileceği huşusu dikkate alınarak düzenlenmesi, j) Kanunun 8 inci maddesi kapsamında üretim yapmak isteyen işletmelere Kanun, bu Yönetmelik ve Bölge işletme yönergesine uygun olarak yer tahsisinin yapılması, k) Kuluçka firmalarına, Bölgede uygulanan birim metrekare kira

35 ücretlerinin kamu destekli AR-GE projesine sahip olanlar için yüzde 25, diğerleri için yüzde 50 sinden fazla olmamak üzere, AR-GE projesi süresi esas alınarak en fazla 36 aya kadar indirimli yer tahsis edilmesi, yer tahsis edilirken diğer firmalardan tamamen ya da kısmen ayrıştırılmış ofis alanlarının oluşturulmasına özen gösterilmesi, l) Bölgenin yönetimi ve işletilmesi, Bölgede yer alacak girişimci başvuruları ile Bölgede yer alan girişimcilerce yürütülecek her bir yeni AR-GE projesinin değerlendirilmesi, uygun görülenlere yer tahsisinin yapılması, teknolojik ürünün üretilmesine izin veren Kanunun 8 inci maddesinin uygulanması, bu Yönetmeliğe uygun kira kontratlarının düzenlenmesi, AR-GE çalışması kapsamında Bölge dışında geçirilecek sürelerin onay işlemi, projelerin, girişimcilerin ve ücreti gelir vergisinden istisna tutulacak personelin izlenmesi, girişimcilerin Bölgeden çıkarılması gibi Bölgede yürütülecek tüm faaliyet ve uygulamalara ilişkin usul ve esasları içeren Bölge İşletme Yönergesinin Kanun ve bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanması ve bir kopyasının yönetici şirket kuruluşunun Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayımlanmasını takiben en fazla üç ay içerisinde Genel Müdürlüğe gönderilmesi, m) Bölgede yer alan girişimcilerin üniversite veya yüksek teknoloji enstitüsü ya da kamu AR-GE merkez veya enstitülerinin olanak, birikim, altyapı, tesis, makine ve ekipmanlarından yararlanma yönündeki taleplerinin artırılmasına yönelik faaliyetlerde bulunulması ve bu taleplerin ilgili birimlerle koordinasyon içerisinde

36 karşılanması, n) Bölgede yer alan ve tüm AR-GE projeleri sonuçlanmış olan girişimcilerin üç ay içerisinde yeni bir AR-GE projesi sunamamış olması halinde, mevcut kira sözleşmesi süresi dikkate alınmaksızın Bölgeden ihraç edilmesini temin edecek gerekli işlemlerin yapılması, tüm projeleri sonuçlanmış girişimcilerin en son projesinin sonuçlanma tarihinden itibaren otuz gün içinde ilgili vergi dairesine ve Sosyal Güvenlik Kurumuna bildirilmesi, o) Bölgede yer alan girişimci AR-GE firmaları, AR-GE projeleri ve Bölgede istihdam edilen tüm AR-GE ve destek personeli listelerinin, kayıt altına alınan detayları ile birlikte aylık olarak belirlenerek arşivlenmesi, aylık tutulan arşivlerin istenildiğinde ilgililere bildirilmesi, ö) Bakanlıkça istenilen formata uygun olarak hazırlanmış, üçer aylık dönemler halinde kendisine ve Bölgede bulunan girişimcilerin faaliyetlerine ilişkin, kendi serbest muhasebeci mali müşaviri veya yeminli mali müşavirince onaylı bilgilerin üçer aylık dönemi takip eden atmış gün içerisinde Bakanlığa gönderilmesi, ayrıca aynı bilgilerin elektronik ortamda Genel Müdürlüğe iletilmesi, bu bende uygun hareket edilmemesi halinde aylık muafiyet belgelerinin onaylanmaması, p) Girişimcilerin Kanuna, bu Yönetmelikte belirtilen hususlara ve Bölge İşletme Yönergesine göre denetlenmesi, aykırı faaliyetlerin tespit edildiği tarihten itibaren aylık muafiyet belgelerinin onaylanmaması, düzeltilmesi için girişimcilerin uyarılarak üç ayı geçmemek üzere belirli bir süre verilmesi,

37 verilen süre sonunda aykırı faaliyetlerini düzeltmeyen girişimcilerin mevcut kira sözleşmesi süresi dikkate alınmaksızın Bölgeden ihraç edilmesini temin edecek gerekli önlemlerin alınması, r) Bölgede yer alan girişimcilerle ilgili olarak; 1) Girişimciden, Kanunda belirtilen amaca uygun olarak faaliyet göstermesinin sağlanması, yürüttüğü faaliyetlere yönelik talep edilen her türlü istatistiksel veriyi içeren belgenin, eksiksiz ve zamanında temin edilmesi için gerekli denetimlerin yapılması, 2) Girişimcilerin faaliyetleriyle ilgili Bakanlık tarafından talep edilen bilgi ve belgelerin belirlenen süre ve formata uygun olarak gönderilmesi, 3) Girişimcinin çalıştırdığı ücreti gelir vergisi istisnasından yararlanan kişilerin Bölgede fiilen çalışıp çalışmadığının denetlenmesi, 4) Girişimcinin çalıştırdığı ve istisna kapsamında olan destek personeli sayısı ile AR-GE personeli sayısının birbirlerine olan oranının Kanun ve bu Yönetmelikte belirtilen kriterlere uygun olup olmadığının denetlenmesi, 5) Girişimci tarafından talep edilmesi halinde, girişimcilerin yürüttüğü AR-GE projesi kapsamında çalışan AR-GE personelinin; Bölgede yürüttüğü görevle ilgili olarak Bölge dışında

38 geçirilmesi gereken sürelerin incelenmesi, uygun bulunanların onaylanması, AR-GE projesi kapsamında dışarıda geçirilen fiili sürelere dair ilgili kurum ve kuruluştan temin edilen belgelerin incelenerek arşivlenmesi, s) Her türlü hesap ve işlemlerini yıllık olarak 1/6/1989 tarihli ve 3568 sayılı Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlik ve Yeminli Mali Müşavirlik Kanununa göre yetkilendirilmiş yeminli mali müşavire inceletilmesi amacıyla yeminli mali müşavirle her yılın ocak ayı sonuna kadar o yıla ilişkin sözleşmenin yapılması, yeminli mali müşavirin, Bakanlıkça belirlenecek Yeminli Mali Müşavir Rapor Formatına uygun olarak bu Yönetmelik kapsamında düzenlediği mali denetim raporunun birer örneğinin her yılın haziran ayı sonuna kadar aynı süre içinde kendisine ve Bakanlığa gönderilmesinin sağlanması, ş) Yönetici şirketin kuruluş tarihinden itibaren ilk bir yıl içerisinde Bölgenin en az üç yıllık stratejik planının hazırlanması, stratejik plan süresinin tamamlanması durumunda yenilenmesi ve Bakanlığa gönderilmesi, ayrıca her yılın sonunda stratejik plana göre hazırlanan performans göstergeleri gerçekleşmelerinin Bakanlığa gerekçeleri ile beraber rapor edilmesi, t) Her yılın sonunda kendisine ve Bölgede yer alan AR-GE faaliyetinde bulunan işletmelere sağlanan destek ve muafiyetlerin etki değerlendirmesini yapmak üzere, Bakanlıkça belirlenecek Teknoloji Geliştirme Bölgesi Etki Değerlendirme Raporu Hazırlama Usul ve Esaslarına göre hazırlanan raporun, bir önceki yıl ile karşılaştırmasının yapılması, grafiksel ortamda gösteriminin sağlanması ve her yıl Haziran ayı içerisinde Bakanlığa gönderilmesi,

39 u) Bölge faaliyete geçtikten sonra; üç yıl içerisinde teknoloji transfer ofisinin kurulması, Bölge içerisinde KOSGEB tarafından işletilen teknoloji geliştirme merkezi yok ise en geç bir yıl içerisinde kuluçka merkezinin kurulması, ü) Bölge faaliyete geçtiğinde, Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında faaliyetlerinin izlenmesi konusunda çalıştırılacak en az lisans mezunu bir personel olmak üzere, genel müdür dahil Bölge yönetici şirketi bünyesinde toplamda en az 3 kişilik istihdamın sağlanması, görevlerinin yerine getirilmesi ile birlikte, Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında Bölgenin yönetimi ve işletilmesi için gerekli olan işlemleri yapmakla yükümlüdür. (2) Ayrıca yönetici şirket, Bölge ihtiyaçları doğrultusunda girişimcilere eğitim, kuluçka, test, kalibrasyon ve kalite güvence ve benzeri konularda teknik hizmetler ile fikri mülkiyet haklarının korunması ve lisans, devir ve benzeri işlemleri, şirket kuruluşu, teknoloji transferi, finansman, vergisel ve hukuksal uygulamalar, risk sermayesi, pazarlama ve ihracat gibi konularda hizmet vermesi veya verilmesinin sağlanması, Bölgede faaliyet gösteren kurum ve kuruluşlarla girişimcilerin ortak ihtiyaçları doğrultusunda, bunların tek başlarına almalarının veya yapmalarının mali ve teknolojik açılardan mümkün olmadığı önemli üretim, test ve kontrol alet ve makineleri ile ekipmanlarının satın alınması veya kiralanması yolları ile temin edilerek amaca dönük olarak yeni ve yüksek teknoloji laboratuvarları ve üretim birimlerinin kurulması, işletilmesi, bedeli karşılığında ilgililerin kullanımına sunulması, gerektiğinde bu hizmetlerle ilgili olarak söz konusu alet, makine ve ekipmanı kullanacak, işletmecilik faaliyetini yürütecek konusunda uzmanlaşmış deneyimli personel istihdamı, bu konularla ilgili kişi ve

40 kuruluşlarla gerekli işbirliği ve koordinasyonun sağlanması ile birlikte AR-GE faaliyetlerinde de bulunabilir. (3) Bölge içerisinde bulunan, KOSGEB tarafından işletilen teknoloji geliştirme merkezlerinde yer alan ya da başka mevzuat kapsamında desteklenen ve AR-GE faaliyetinde bulunan girişimciler, Bakanlık ve Bölge yönetici şirketine karşı idari açıdan Kanun ve bu Yönetmelik kapsamında ayrıca sorumludur. (Devam Edecek) KURUMLARDA TRANSFER FİYATLANDIRMASI KURUMLARDA TRANSFER FİYATLANDIRMASI VE TRANSFER FİYATLANDIRMASI FORMUNA ÖRNEK UYGULAMA A-GENEL AÇIKLAMALAR; *Bu makale uygulamaya yönelik olarak hazırlandığından, uzun teorilerden kaçınılmıştır. Mülga 5422 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu nda yer alan Örtülü Kazanç müessesesi, uluslararası alandaki gelişmeler ve özellikle Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Teşkilatı (OECD) nın düzenlemeleri dikkate alınarak 5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu nun 13. maddesinde Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı başlığı altında yeniden düzenlenmiştir. Söz konusu düzenleme ile konuya ilişkin kavram ve terimler anılan Kanun maddesinde tanımlanmıştır. Buna göre, ilişkili kişiler arasında yapılan mal veya hizmet

41 alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedeli ifade eden transfer fiyatlandırması, ilişkili kişiler arasındaki mal ve hizmet alım satımlarının, iktisadi ve ticari koşullar dikkate alınarak nasıl belirlenmesi gerektiği yönünde temel prensipleri ortaya koyan bir kavramdır. Örtülü kazanç dağıtımı ise kurum kazancının vergilendirilmeden kurum dışına aktarılmasını ifade etmektedir. Dolayısıyla, transfer fiyatlandırması ve örtülü kazanç dağıtımı kavramları bir arada değerlendirildiğinde, transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı, ilişkili kişilerin aralarında yaptıkları mal veya hizmet alım ya da satım işlemlerindeki fiyat veya bedeli, emsallerinden farklı tespit etmek suretiyle vergi matrahını aşındırmaları ve kurum kazancının vergilendirilmeden ortaklara veya diğer ilişkili kişilere aktarılması sonucunu doğurmaktadır. Bu çerçevede yapılan düzenlemelerin amacı, ilişkili kişilerle mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan gerçek kişi ve kurumların gelirlerinin tam ve doğru olarak beyan edilmesini sağlamak ve transfer fiyatlandırması yoluyla vergi matrahının aşındırılmasına engel olmaktır sayılı K.V.K. nun Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı adı altında düzenlenen 13 üncü maddesi ile 193 sayılı G.V.K. nun değişik 41 inci maddesindeki düzenlemelerle ilgili 1 no.lu Genel Tebliğ, tarih ve sayılı resmi gazetede yayınlanarak yürürlüğe girmiş bulunmaktadır. Ayrıca tarihli Sayılı resmi gazetede 2 Nolu Tebliğde yayınlanmıştır. Bu tebliğlerle, mükelleflerin gerek yurt içinde ve gerekse yurt dışında ilişkili kişilerle EMSALLERE UYGUNLUK ilkesine aykırı olarak tespit edilen bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım-satım işlemlerinden doğan kazancın, Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı çerçevesinde ne şekilde vergilendirileceğine açıklık getirilmiştir. Aşağıda tanımlanan şekilde ilişkili kişilerle mal veya hizmet

42 alım satımı işlemlerinde bulunanların (özellikle ortaklarına cari hesap yoluyla veya sair şekilde kaynak kullandıranların) ilgili tebliğleri titizlikle incelemeleri gerekmektedir. B Sayılı KVK Yönünden Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı: Kurumlar vergisi mükellefleri açısından bir işlemin transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı sayılabilmesi için; Bir kurum tarafından bir mal veya hizmet alım ya da satımının (alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama, kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler de bu kapsamdadır.) yapılmış olması, -Söz konusu kurumun bu mal veya hizmet alım ya da satımını ilişkili kişilerle yapmış olması, -Bu mal veya hizmet alım ya da satımında emsallere uygunluk ilkesi ne aykırı olarak fiyat veya bedel tespiti yapılmış olması gerekmektedir. Bir kurum açısından ilişkili kişi; Kurumların kendi ortaklarını, Kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurumları, Kurumların veya ortaklarının idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu gerçek kişi veya kurumları, Kurumların veya ortaklarının idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları, Ortakların eşlerini, Ortakların veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu, üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımlarını ifade etmektedir. Emsallere Uygun Fiyat ya da Bedele Ulaşmak için Kullanılan Yöntemler; Mükellefler, ilişkili kişilerle yaptıkları işlemlerde

43 uygulayacağı fiyat veya bedelleri, emsallere uygunluk ilkesine göre işlemin mahiyetine en uygun olan karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, maliyet artı yöntemi, yeniden satış fiyatı yöntemi, kâr bölüşüm yöntemi ve işleme dayalı net kâr marjı yöntemi veya kendi belirleyecekleri ve daha doğru sonuç verdiğine inandıkları başka bir yöntemi kullanarak tespit edebilirler. Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi: Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi, bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının, karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan ve aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit edilmesini ifade etmektedir. Bu yöntemin uygulanabilmesi için ilişkili kişilerle yapılan işlemin, birbirleriyle ilişkili olmayan kişilerin yaptıkları işlemler ile karşılaştırılabilir nitelikte olması gerekmektedir. En çok kullanılan ve en güvenilir yöntemdir. Örnek 1: Bir (A) şirketi ürettiği bornozu herhangi bir ilişkisi bulunmadığı bir (B) kurumuna 100 TL ye verirken ilişkili (C) kurumuna (mesela iştirakine) 80 TL ye veriyorsa transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü kazanç dağıtımı söz konusu olacaktır. Örtülü kazanç dağıtımının önüne geçilebilmesi için ilişkili kuruma satışın da 100 TL den yapılması gerekmektedir. İşte bu 100 TL, karşılaştırılabilir yöntem kullanılarak bulunun iç emsalle tespit edilebilmiştir. Bu yöntemde önce iç emsal aranacak eğer bulunamıyorsa dış emsale bakılacaktır. Mesela örneğimizde bornozun ilişkisiz kişilere satışı söz konusu değilse diğer imalatçıların satış fiyatları dikkate alınacaktır. Örnek 2: Türkiye de tam mükellef (A) Kurumu, dolaylı ortağı olan (B) Kurumuna faizsiz olarak 5 milyon TL borç para vermiştir. Söz konusu şirket dolaylı ortağına faizsiz olarak para kullandırmak suretiyle emsallere uygunluk ilkesine aykırı bir

44 işlem yaptığından, ilişkili kişiler arasındaki bu işlemde emsallere uygun bedelin tespiti yapılmalıdır. Tespit yapılırken, mesela ortağa borç kullandırılan dönemde para piyasalarında oluşan ortalama kredi faizi dikkate alınabilir. Faiz faturası düzenlenmelidir. Maliyet Artı Yöntemi Maliyet artı yöntemi, emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle hesaplanmasını ifade eder. Buradaki makul brüt kâr oranı, işlemi yapan mükellefin bu mal veya hizmetlere ilişkin olarak ilişkisiz kişilerle yaptığı işlemlerde uyguladığı brüt kâr oranı olacaktır. Maliyete ilave edilecek kâr marjı olarak, işlemi yapan mükellefin bu mal veya hizmetlere ilişkin olarak ilişkisiz kişilerle yaptığı işlemlerde uyguladığı brüt kâr marjı kullanılacaktır. Ancak, böyle bir kâr marjı mevcut değilse ya da karşılaştırma için gerekli işlem sayısı yetersizse, aynı koşullarda karşılaştırılabilir olmak şartıyla dış emsal de kullanılabilecektir. Örnek 3:(A) şirketi ürettiği mermeri ilişkisi olmadığı (B) şirketine ortalama %10 kar marjı ile satmaktadır. Mermerin birim maliyeti 50 TL dir. Bu durumda aynı mermerin ilişkili bir kişiye satılması durumunda transfer fiyatı 50 * 1,10 = 55 TL olacaktır. Yeniden Satış Fiyatı Yöntemi Emsallere uygun fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek hesaplanmasını ifade etmektedir. Bu yöntem, ilişkili kişiden satın alınan bir ürünün, ilişkisiz bir gerçek veya tüzel kişiye yeniden satılması durumunda uygulanan fiyatı esas almaktadır. Bu fiyattan (yeniden satış fiyatı) makul bir brüt satış kârı düşülecektir. (B) firması ilişikli olduğu (A) firması tarafından üretilen nevresimlerin pazarlamasını yapmaktadır. (B) firması (A) firmasından aldığı nevresimleri kendisi ve (A) ile ilişkisi bulunmayan (C) şirketine TL/adet bedelden satmaktadır.

45 (C) şirketine yapılan satışlar için belirlenen brüt satış kar oranı %10 dur. (B) firmasının (A) firmasından yaptığı alışlarda emsallere uygun birim fiyat şu şekilde hesaplanacaktır: [1.100/(1+ 0,10)] = TL Diğer Yöntemler Uygulamada en çok geleneksel olarak nitelendirilen yukarıdaki yöntemler kullanılmaktadır. Alternatif olarak; Kar bölüşümü Yöntemi ve İşleme Dayalı Kar Marjı yöntemi de kullanılabilmektedir. C-YOL HARİTASI,SONUÇ VE CEZAİ HÜKÜMLER; Kurumlar Transfer Fiyatlandırması ve Örtülü kazanç ile ilgili mevzuat hükümlerini hassas bir şekilde uygulayabilmesi için pratik hol haritası uygulamalıdır. Bunlar sürecin tanımlanması, T.F. stratejisi, Yöntem seçimi, sektörel uygulama analizi, belgeleme (dökümantasyon) yollarını izlemelidir. Yıllık Transfer Fiyatlandırması Raporu yasal zorunluluk olup, ilgili belge ve raporlar klase edilerek saklanmalıdır. Transfer Fiyatlandırması incelemelerinde firma yetkilileri müteselsilen sorumludur.kv, VUK, TTK ve Ceza Hukuku çerçevesinde cezalandırılırlar. Firmaların özellikle satış faturalarındaki bedellerin vadelerinin sektörel tahsilat sürelerini aşmamasına özellikle dikkat etmelidirler. Maliye incelemelerinde kurumlar belge alanlar için alım belgelerinin reddi olacak gider ve KDV yönünden cezai hükümler uygulanacaktır. Gider tutarı kadar vergi ziyaı, gecikme zammıda %50 artırılarak tahsil yoluna gidilecektir. Alan kurum için kar dağıtımı olmuş ise beyannamesindeki iştirak kazancı istisnası değişecek, gerçek kişiler için ise Menkul sermaye beyannamesi düzeltilecek, kar dağıtımındaki stopaj kesintisi değişikliğe uğrayacaktır. TRANSFER FİYATLANDIRMASI, KONTROL EDİLEN YABANCI KURUM VE ÖRTÜLÜ SERMAYEYE İLİŞKİN FORM* KURUMA İLİŞKİN GENEL BİLGİLER

46 Vergi Kimlik No Kurum Sicil No 1111 Kurum Unvanı İSMAİL ÖZTÜRK DOKUMA TEKS BOY. KONF.PAZ.SAN.VE TİC.AŞ. Faaliyet Kodu TEKSTİL ÜRÜNLARI İMALİ VE PAZARLAMASI İrtibat Telefonu ve Faks No Vergilendirme Dönemi Not:RAKAMLAR TAMAMEN ÖRNEKTİR. I-TRANSFER FİYATLANDIRMASI KAPSAMINDAKİ İLİŞKİLİ KİŞİLERE İLİŞKİN BİLGİLER Yurt İçinde Bulunan İlişkili Kişi Adı-Ünvanı Vergi Kimlik No Yurt Dışında Bulunan İlişkili Kişi Adı-Ünvanı İlişkili Kişinin Bulunduğu Ülke 1 DOĞRU AŞ Muhasebe Ürünler Paz.Ltd.Şti Taş Tekn.İnş.Mal.İnş.Taah.AŞ Keskintaş Otomotiv Tur.AŞ Özühas Otomotiv Tic.v San.AŞ Kentselli Arıtma AŞ İsmail Öztürk II-İLİŞKİLİ KİŞİLERLE GERÇEKLEŞTİRİLEN TRANSFER FİYATLANDIRMASINA İLİŞKİN İŞLEMLER Alım Satım (YTL) (YTL) Varlıklar , ,00 1. Hammadde-Yarı Mamul ,00 0,00 2. Mamul-Ticari Mallar , ,00 3. Gayri Maddi Haklar/Varlıklar (Edinilen veya kullanılan) 0,00 0,00 4. Kiralamalar , ,00 5. Diğer (makine techizat) 0,00 0,00 Hizmetler , ,00 6. İnşaat-Onarım-Teknik 5.000, ,00 7. Araştırma ve Geliştirme 0, ,00 8. Komisyon , ,00

47 9. Diğer Arıtma / mkn.aksamı , ,00 Mali İşlemler 0, , Ödünç Para/Kredi- Faiz 331 bakiye 0, , , Gayri Nakdi Krediler 0,00 0,00 0,00 0, Mevduat/Repo-Faiz 0,00 0,00 0,00 0, Vadeli İşlemler (Türev ürünler) 0,00 0,00 0,00 0, Menkul Kıymetler 0,00 0,00 0,00 0, Sigorta 0,00 0, Diğer (Belirtiniz) (kur farkı) 0,00 0,00 Diğer İşlemler , , İkramiye ve Benzeri Ödemeler ,00 0, Grup İçi Hizmetler 0,00 0, Diğer (elektrik yans/atıksu hizmet bed yans) , ,00 Yapılan İşlemlerin Toplamı , ,00 Not: Tablolar hazırlanırken ilişkili kişiler ile yapılan tüm hareketler gözden geçirilir ve tabloya uygun listeler ve yerleştirlir. III-TRANSFER FİYATLANDIRMASINA KONU OLAN İŞLEMLERDE KULLANILAN YÖNTEMLER Alım Satım (YTL) (YTL) Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemi , ,00 Maliyet Artı Yöntemi , ,00 Yeniden Satış Fiyatı Yöntemi 0,00 0,00 Kâr Bölüşüm Yöntemi 0,00 0,00 İşleme Dayalı Net Kâr Marjı Yöntemi 0,00 0,00 Mükellefçe Belirlenen Yöntem , ,00 Toplam İşlem Tutarı , ,00 IV-KURUMUN YURTDIŞI İŞTİRAKLERİNE İLİŞKİN BİLGİLER Yurtdışı İştirakin Unvanı Kanuni veya İş Merkezinin Bulunduğu Ülke Kurumun Sermaye, Oy veya Kâr Payı Oranı

48 Yurtdışı İştirakin Gayrisafi Hasılatı 1 V-ÖRTÜLÜ SERMAYE UYGULAMASINA İLİŞKİN BİLGİLER Aktif Toplamı 0,00 Toplam Borçlar 0,00 Öz Sermaye Tutarı 0,00 Toplam Faiz Giderleri 0,00 Toplam Kur Farkı Giderleri 0,00 Ortak veya Ortaklara İlişkili Kişilerden Temin Edilen Borçların en Yüksek Olduğu Tarihteki 0,00 Toplam Tutarı Not:Tablonun örtülü sermayeye ilişkin kısmında ise, 331 nolu hesabın bakiyesi sıfır ise ve yıl içinde herhangi bir tarihte öz kaynakların 3 katını aşmayacak kadar bir hareket yaşanmışsa tablonun bu kısmının doldurulması gerekmeyecektir. Eğer 331 nolu hesap bakiye veriyorsa tablo mutlaka doldurulmalıdır. SMMM İsmail ÖZTÜRK Kaynakça; 1-Kurumlar Vergisi Kanunu (2006). Resmi Gazete, 26205, Resmi Gazete, 26704, Tebliğ 3-AKTAN Bağımsız Denetim A.Ş. 4- Öğ.Gör.Koray Ateş 5- Canan Aladağ PricewaterhouseCoopers 6 Zeki Gündüz İSMMMO 7- SMMM Mehmet Özkan 8- Selçuk Öztürk

49 Sahte Belge Hakkında Bilmemiz Gerekenler İş hayatımızda sıklıkla karşılaştığımız, bir mali müşavir olarak önemli olduğunu düşündüğüm ve bizimde sorumluluklarımızın olduğu sahte belge konusu vergi dairesi, vergi mükellefi ve mali müşavir üçgeninde en fazla ihtilafa düşülen konuların başında gelmektedir. Bu sebeple mükellefler arasında genel olarak naylon fatura olarak bilinen, VUK da sahte, muhteviyatı itibariye yanıltıcı belge olarak açıklanan, vergi kanunlarımıza göre de hapis ve vergi ziyaı cezası bulunan bu konuyu açıklamaya çalışacağım. 213 sayılı VUK un 359. Maddesinde sahte fatura kullanımı veya düzenlenmesi 2 bende ayrılarak açıklanmıştır. A bendinde muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge kullanımı açıklanmış olup Defter, kayıt ve belgeleri tahrif edenler veya gizleyenler veya muhteviyatı itibariyle yanıltıcı belge düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar şeklinde ifade edilmiştir. B bendinde ise gerçek bir ticari ilişki veya alım satım olmadığı halde bunlar varmış gibi gösterilerek düzenlenen belgelerden bahsedilmiş ve belgelerin asıl veya suretlerini tamamen veya kısmen sahte olarak düzenleyenler veya bu belgeleri kullananlar, şeklinde ifade edilmiştir. Sahte belgeyi bilerek ve isteyerek düzenleyen mükellefin bu suçu işlemede kastının olup olmadığının araştırılmasına bile, bence gerek yoktur. Çünkü çoğu kez sadece sahte belge düzenleyebilmek adına mükellefiyet tesisi yaptıracak ve kendisine bu fiili dolayısıyla menfaat sağlayacaktır. Bu belgeleri düzenleyenlerin değil de kullananların sorumluluğuna bakıldığında bilerek kullanıp kullanmadığının araştırılması gerekmektedir. Çünkü bu belgeleri kullanan mükelleflerin bu

50 belgelerin sahte olup olmadığını bilemeyeceği bazı durumlarda ortaya çıkmaktadır. Örneğin gerçekte yapılan bir mal veya hizmet alımı karşılığında mal veya hizmeti satan mükellef tarafından kendi belgesi yerine bir başka mükellefin belgesinin verilmesi gibi. Sahte fatura düzenleme veya kullanma suçunda kastın olup olmadığı ve uygulanacak cezalar VUK.306 sayılı tebliğde ayrıntılı şekilde açıklanmıştır. Tebliğden kısaca bahsedecek olursak; Yapılan vergi incelemelerinde de karşılaştığımız üzere bu belgeleri bilerek, isteyerek kullanan mükellefler için vergi suçu işlediklerine dair raporlar düzenlenmekte ve haklarında cumhuriyet savcılıklarına suç duyurularında bulunulmaktadır. Ayrıca bu belgelerin düzenlenmesi sonucu vergi ziyaına da sebebiyet verilmiş ise üç kat vergi ziyaı cezası kesilmektedir. Ancak, araştırma sonucunda bu belgeleri bilmeden kullanan mükellefler adına cumhuriyet savcılıklarına suç duyurularında bulunulmayacak ama vergi ziyaına sebebiyet verilmiş ise bu mükellefler adına vergi ziyaı cezası kesilecektir. Kanaatimce uygulamalara baktığımızda idarenin aslında mükelleflerin çoğunluğunun sahte faturaları bilerek kullandıklarını düşünüyor. Ancak cezaların ağırlığından dolayı genelde raporlarda, sahte faturaların bilmeden kullanıldığı yazılıyor. Böylece mükelleflere uzlaşma yolu açılarak vergi tahsilâtı yapılıyor ve mükelleflerin hapis cezasıyla cezalandırılmaları önlenmiş oluyor. En son yapılan değişikliklerde torba yasa ile VUK.na eklenen 153/A maddesine göre tarihinden itibaren artık sahte fatura düzenlediği vergi inceleme raporuyla tespit edilen mükelleflerin yeniden mükellefiyet tesis ettirmesi için teminat yatırması gerekecektir. Sahte fatura düzenlediği veya bu fiillere iştirak ettikleri raporla tespit edilenler, fiilin işlendiği tarihten itibaren 6 yıl boyunca hiçbir surette vergi teşvik ve desteklerinden faydalanamayacaktır. Ayrıca, Sahte fatura düzenlediği tespit edilen ve bu yüzden mükellefiyeti

51 terkin edilenlere iştirak ettiği ortaya çıkan mali müşavirler de 3 yıl boyunca geçici olarak mesleki faaliyetten alıkonulacak. 3 yıllık cezadan sonra tekrar faaliyete başlamak isteyen meslek mensuplarından da, benzer şekilde teminat istenecektir. Yukarıda açıkladığımız bilgiler ışığında sahte belge düzenlenmesi veya kullanılması mükellefler açısından ağır yaptırımlarla karşı karşıya kalıp, en çok sahte belgeden dolayı incelemeye tabi tutulmaktadırlar. Gerçek anlamda ticaret yapan mükelleflerin bu cezalardan korunmak için aşağıda sayacağımız konulara dikkat etmeleri gerekmektedir. Ayrıca almış oldukları bu basit tedbirler ile kazara aldığı sahte belgeyi bilerek almadığını yani kastının olmadığını ispatlayabilme imkânları olacaktır. Öncelikle uzun zamandan beri tanıdığınız ve ticaret yaptığınız firmalar tercih edilmelidir. Banka veya PTT kanalıyla, çek veya kredi kartı kullanarak ödemelerin resmi olarak ispat edilebileceği şekilde ödemeler yapılmalıdır. Gelen malların sevk irsaliyeleri, taşıma irsaliyeleri, ambar veya kargo fişleri teslim ve ödeme evrakları mutlaka saklanmalıdır. İşletmenin sevk ve idaresine hakim olunmalı işletmeye yapılan girdi ve çıktılar takip edilmeli veya işlem hacmi olarak büyük firmalarda departmanlar şeklinde müdürler atanarak sorumluluk verilmelidir. Şirketlerde en önemli departman muhasebe departmanıdır. Bir mali müşavir tarafından internet vergi dairesi ile TÜRMOB sayfalarındaki sorgulama ekranlarından ticaret yapılan mükellefler hakkında bilgiler sorgulanabilir. Muhakkak ki bu tür tedbirler de yeterli olmayacaktır. Listeyi ve alınacak tedbirleri daha da uzatabiliriz.

52 Mükellefler işletmelerinin durumlarına göre alınması gereken tedbirleri çoğaltarak sahte belgenin kayıtlarına girme ihtimalini en aza indirmeleri gerekmektedir. Ayrıca biz mali müşavirler de hizmet verdiğimiz mükelleflerden bu kurallara uymalarını sağlamalı gerekli uyarı ve bilgilendirmeleri zaman zaman tekrarlamalıyız. Sonuç olarak; Sahte belge kullanma suçu ve cezası, mükelleflerin ticari ve sosyal hayatlarını olumsuz etkileyen bir olay olduğundan; gerek mükelleflerin, gerek idarenin ve gerekse de mali müşavirlerin bu durum karşısında oldukça dikkatli ve titiz davranmalarını gerektirmektedir. Buna göre mükellefler firmalarında gerekli tedbirleri almaları ve mali müşavirlerden hizmet alarak muhasebe düzeni kurmalı vergisel hata ve hileleri en aza indirmeleri gerekmektedir. Mükellef resmi defterlerine kayıt ettiği belgelerden sorumludur ve Türk Ticaret Kanununa göre basiretli tüccar olduğundan bu belgeleri bilmek zorunluluğu vardır. 9. Muhasebe Forumu 4 Nisan 2014 Kuşadası 9.Muhasebe Forumundayız. Türkiye nin dört bir yanından gelmiş mesleğin bir yerlere gelmesi için bir şeyler yapabileceğine inanmış meslektaşlarımız araçlardan bir bir inip meraklı gözlerle yeni hizmete giren Efes Kongre Merkezine doğru ilerliyorlardı. Kuşadası tarihinde ilk defa bu kadar mali müşaviri ağırlıyordu bir arkadaşın tabiri ile havada matrah ve tahakkuk eden vergi

53 kokusu vardı, vergi levhası gibi. Daha önce yapılan forumlarda meslektaşlarımız mesleğimizin ileri gelenleri ve akademisyenler bir araya gelerek çözüm yolları aramaya çalışılmış, ancak iki meslektaş bir araya geldiğinde hemen ortaya çıkıveren aynı sorunlar katlanarak yerinde duruyordu mutsuz bir meslek camiası portresi ile karşıkarşıyayız. 9.Forumun bir milat olabileceğini gösterir emareler vardı. Sorunlarımızın çözümünde büyük rolü olan siyaset mekanizmasının temsilcileri yerlerini almış dersini çalışmış olarak yüreklere su serptiler. Belki ilk defa bir muhasebe forumunda iktidar partisi temsilcisi heyecanla bu kadar alkış alıyordu. Çünkü kendimizi anlatamadığımız Kamu Gözetim Kurumu(KGK) ile sorunlarımızın çözümünde aktif rol alıp çözümü sağlayacağını belirtti. Yine bir akademik çalışma olan mesleki hizmet pazarlaması sunumunda akademisyen çeşitli farkındalıklar oluşturularak kazancın artırılması rekabetin fiyatta değil hizmet ve memnuniyette yapılması gerektiğini anlatıyordu ilgi çekici sunum sonrası salondaki herkeste yeşeren düşler oluştu. Forumumuzda diğer dikkati çeken konu daha önce öngörülüp çizilmeyen yol haritasında yeni ilaveler farklı alanda adli muhasebe, hile denetimi, anlık durum analizi yapmak gibi branşlaşmalar üzerinde eklemeler yapılması fikirleri ortaya konuldu buradan da anlaşılacağı üzere meslektaş aslında kurtuluşu için kafa yoruyor çözüm ve çıkış arayışındaydı.

54 9.Muhasebe Forumumuzun sonunda kısa değerlendirme ve bilgilendirme yapılarak yeni umutlarla Efes Kongre Merkezinden ayrılıyoruz. Forumumuzun sorunlarımızın çözümüne, mesleğe ve meslektaşlara faydalı olmasını dileyerek saygılarımı sunuyorum. Etik Sözleşme Hepimizin bildiği üzere Borçlar Kanunumuzun 1. maddesine göre SÖZLEŞME, iki tarafın karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanı ile oluşan hukuki muameledir. Yine hepimizin takip ettiği üzere Tarih Sayılı Resmi Gazetede MUHASEBE MESLEK MENSUPLARININ ETİK EĞİTİMİ VE ETİK SÖZLEŞME YAPILMASI HAKKINDA TEBLİĞ yayınlanmıştır. Tebliğin içeriğini okuduğumuzda her zaman ki gibi sadece meslek mensubu olarak bizlere görevler yüklenmiş olup bizim yapmamız gerekenler, uymamız gereken kurallar vs.ler sıralanmıştır. Sözleşme birçok kaynaktan da teyit edebileceğimiz üzere, ** Hukuki sonuç doğurmak amacıyla iki veya daha çok kişinin, kuruluşun karşılıklı ve birbirine uygun irade beyanlarıyla gerçekleşen işlem, bağıt, akit, mukavele, kontrattır. ** İki ya da daha çok kişinin bir şeyi yapmak ya da yapmamak

55 üzere aralarında anlaşmalarını dile getiren bağlayıcı uzlaşmadır. Oysaki meslek odaları meslek etik ilkelerinin oluşturulmasında ve uygulanmasında en önemli en etkili taraflardandır. Meslek mensupları olarak bizler mesleki faaliyetlerde dürüstlük tarafsızlık mesleki yeterlilik ve özen gizlilik gibi konulara önem vermeyi taahhüt ederken, Meslek odalarımız da politik ve siyasi görüş farklılıkları ve taraflık etkisi altında kalmadan her meslek mensubunu eşit gözeterek meslek içi haksız rekabeti ve etik kurallarına aykırılığı engelleyebilme gücüne sahip olmalıdır. Yapılması gereken bir sözleşme varsa sözleşme denilebilmesi için (ki bence meslek mensubuna yüklenen bunca angaryaya ilavedir) iki taraflı sorumluluklar yüklemelidir. Bir diğer konu ise etik kurallarının uygulanması konusunda neden böyle bir sözleşme dayatmasının önümüze sürüldüğüdür. Elbette ki meslek mensubu olarak bizler etik konusunu ve etik kurallarını önemsemekte ve bu konuda eğitimin gerekli olduğuna inanmaktayız. Ancak bunun eğitim değil de sözleşme dayatması ile yapılmasına karşıyız. Çünkü gerek bağımlı gerek yönetici gerekse serbest olarak çalışan İktisat İşletme Fakülteleri vb. lisans mezunları olarak bizler önemli kamusal sorumluluklar üstlenmekteyiz. Kamusal sorumluluk beraberinde etik sorumluluğu da getirmektedir. İyi bir meslek edinmenin yolu elbette ki iyi bir eğitimden geçer. Bizlere verilen ve hala verilmekte olan eğitimlerde kaynaklara bağımlı kalınarak, mesleği yaparken karşılaşılacak sorunlarda nasıl bir yol izlenmesi gerektiği konusu eksik kalmaktadır. Bu sorunları gidermek içinse mesleki standartlar devreye girmekte ve mesleki standartlarda etik kurallarını kapsamaktadır. Etik kurallarına uyum konusunda bize sunulan taraflarca imzalı uymazsan hukuki sonuçlarına katlanırsın

56 diyen bir sözleşme yerine bu işin eğitim sürecinden geçerken bunların temel ilkeler olduğu hususunda doldurulmuş dersler ve eğitimler olmalıdır. Bizler zaten aldığımız eğitimler doğrultusunda gereken durumlarda gereken kurallara uymamız gerektiğini bilen meslek mensupları olarak bunları uygulamaya geçireceğiz ve geçirmekteyiz. Ayrıca Serbest Muhasebeci Mali Müşavirlerin ve Yeminli Mali Müşavirlerin Mesleki Faaliyetlerinde Uyacakları Etik İlkeler Hakkında Yönetmeliğimiz e uymamız gerektiğini bilirken bunu sözleşmeye bağlamanın sadece formalite ve angarya olmaktan da çıktığını düşünüyorum. Etik kurallara uyumu sağlamak ve haksız rekabeti önlemek için mesleki odalarca alınabilecek önlemlerin, pastanın eşit dağılımı için yapılabilecek yasal düzenlemelerin, meslekteki etik ve haksız rekabet kurallarını yok sayma noktasına getiren belli başlı sorunların (tahsilat sorunu vb.)çözümü için yapılması gerekenlerin düşünülmesi gerekirken hala meslek mensubuna yüklenen sözleşme vs. ler mesleki sorunları azaltmak adına bir adım yada çözüm olamaz diye düşünüyorum. Özet olarak söylemek istediğim, Etik değerlere sahip olmak, onu uygulamaya geçirmek için eğitimi etikle ilişkilendiren, uygulamada belirsizliklerle nasıl baş edileceğini örnek olaylarla öğreten muhasebe etik eğitiminin lisans düzeyinde verilmesi, alınan eğitimlerin, var olan kanun ve yönetmeliklerin sözleşme dayatması ile yok sayılmaması ve meslek odalarının düzenleyeceği seminerlerle pekiştirilmesi gerektiğidir. Unutmayalım ki kendimize, çevremize saygımız ve saygınlığımız, kazançtan daha önemlidir. Saygılarımla, SMMM MEHTAP CAN

57 Bizi Yönetenlere ya da Yönetmeye Aday Olanlara... Kürsülere çıktığınızda sizleri kuzu gibi dinleyip dağılmaktan sıkıldık artık. Biz meslektaşlarınızın da söyleyecekleri var Şimdiye kadar meslektaş adına neler üretildi ya da ne kadar üretildi veya nelerin mücadelesi verildi? Bol bol fotoğraf albümü niteliğindeki oda siteleri, çoğu fotoğraflardan oluşan faaliyet raporları yapıldı. Kitaplar yazdırıldı akademisyenlere; okunmayan bir sürü, israf edilen, faydalanılamayan. Sırf entelektüel gözükmek adına Sayfalara sığdıramadılar alıntı raporları, tabloları Ülke ekonomik raporları Ülke ekonomisi şöyle, rakamlar böyle demekle olmuyor bu işler İyi de meslektaşın ekonomisi Bunu hiç mi merak etmiyorsunuz? Hep aynı hikayeleri dinledik Etik kurallara uyalım, Haksız rekabet yapmayalım vs Bunu düzeltmek için hangi sistemi ortaya koydunuz ya da sunulanı değerlendirdiniz? Meslektaşımızın yaşadığı sıkıntıların, kurumlarda gördüğü muamelelerin hiç mi farkında değilsiniz? Bu meslektaşlarınızın sıkıntılarını biraz da onlardan dinlemek hiç mi aklınıza gelmedi? O yazdığınız bir sürü raporlar arasında bu sorunları çözmek adına bir şeyler yazmak hiç mi aklınıza gelmedi? Neden bu meslektaşın angaryaları artarken kamuoyu oluşturmak için meydanlara çıkamadınız? Çünkü meydanlara çıkacak insanın alternatifi ve talepleri olur. Oysa sizlerin ne bir köklü değişiklik projeniz ne de meslektaşlarınızın derdiyle dertlendiğiniz bir derdiniz vardı. Size sekiz sene önce sunduğum projede Oda tahsilat mı yapar? derken stopaj oranlarını tamamen yükselterek devletin tahsilat yapmasını istemek daha kolaydı oysa. Bizlerin büyük aşamalar kaydettiği

58 birçok projeye sizler hayal deseniz de, meslektaşlarınızın gerçeklerine sizlerin, yani bizi yönetenlerin hayallerinin dahi ulaşamadığını görmek ne acı Bize; inanan, üreten, mücadele eden yöneticiler lazım artık Yöneticiliği siyaset için yapan ya da yöneticiliği meslek edinen kişiler değil. Siyasetin odalarda olmaması gerektiğini söyleyerek, gözümüzün içine bakarak yıllarca odalarımızın kürsülerinde resmen siyaset yapıldı. Artık yönetimin hiçbir siyasi tahakküm ya da yansıma içinde olmasını istemiyoruz. Ne A partisi, ne B partisi, ne de C partisi. Kişilerin siyaseten ilgisi ile Odamıza bu siyasetin taşınmasının farkını artık bilmeliyiz. Siyasetin meslek menfaatine araç olarak kullanılmasıyla, siyasetin yapılması arasındaki ince çizginin artık farkındadır. benim meslektaş kardeşim Odalarımızda, tabiidir ki yapılan ender de olsa güzel faaliyetler var. Ancak yapılamayanlar o kadar çok ki, yapılanların gölgesine sığdıramazsınız bunları. Bu meslektaşlarına kulaklarını tıkayanlar seçim vakti geldiğinde öyle davranıyorlar ki; iki gülüşe, bir el sıkışmaya, bir bakışa, yine anlamazsa bir kaş çatışa bağlayıp içine biraz da edebiyat ve fotoğraf albümü kattılar mı yemek hazır. Afiyetle yiyoruz yıllardır bu yemeği. Artık bize bu hazır yemekleri yediremeyeceksiniz Yemeği bizler seçecek, siz yapacaksınız. Disiplin sopası ile değil, şefkatle, güvenle, adaletle, eşit mesafe ile bizlere hizmet etmek adına aday olduğunuzu artık hatırlama vakti geldi SON OLARAK, BİZİ YÖNETENLERE YA DA YÖNETMEYE ADAY OLANLARA DUYURULUR! Şunu unutmamanızı istiyoruz: Bizler yaptığımız mesleğin kutsallığının ve kamu yararının farkındayız. Angaryalar kamu faydasına ve gerekli olduğu sürece

59 yaparız da Sorun bu değil aslında.. BİZİM SORUNLARIMIZ * Tecrübeli ara eleman çalıştırmak istesek de maliyet sebebi ile çalıştıramayıp, gece yarılarına kadar ailemizle geçireceğimiz zamanı ofisimizde çalışarak geçirmemiz, * işci çalıştırıp da bir asgari ücret bedeli ücreti, bize çok gören işverenin gözündeki değerimiz, * Bir sürü idari para cezası riski altında, o stresle iş yaparak emeğimizin karşılığının çok altında ücretleri bile almak konusunda yaşadığımız sıkıntı, * Meslektaşın Meslektaşını nasıl kötüleyip de defter kapabilirim? gibi bir kavganın içine düşmesi, düşürülmesi ve buna bir sistem bulunamaması, * Her yıl ücret arttırma zamanı geldiğinde esnafın ezberlediği edebiyatı dinlememiz, bizlerin de bir şeyleri izah etmek zorunda kalmamız, * Her gün değişen mevzuatı çalışmaktan, takip edememek, * Bağımlı çalışan meslektaşımızın Yarın ne olacak?, Bu sene zam alabilir miyim acaba?, ya da İşten çıkarılırsam ne yaparım? kaygısı, * Hep bizi yönetenlerin konuştuğunu dinleyip dağılmak zorunda kaldığımız bir oda anlayışı ile yönetilmek, * Kimin kiminle selamlaştığına, konuştuğuna bakıp ötekileştirerek, gerektiğinde tavır takınılması, * Hep duymak istediklerinize ve övgülere kulak açarak eleştiri ya da şikayet geldiğinde demokrat olamamanız. Oysa bizler bir ekmeği paylaşan, bir ve beraber olmuş meslektaş birlikteliğinin sağlandığı, gerektiğinde alkışlayan, gerektiğinde eleştirebilen, doğru bildiğini söylemekten hiçbir endişe duyulmayan bir oda istiyoruz.

60 Sorunlarımızın çözümünü üretmeye gayret eden bir oda istiyoruz. Disiplin sopası ile bastırılmış değil, şefkatin, güvenin, adaletin, eşit mesafenin olduğu bir oda istiyor ama bunu şu an göremiyoruz. Artık görmek istiyoruz. Sorun bu Mali müşavir kimliğini almış her meslektaşımızın, ki özellikle donanımlı genç meslektaşlarımızın bu odayı çok rahat yönetebilecek yetenekte olduğuna her zaman inanıyoruz. Emaneten bu bayrağı gençlere devretmek adına sizlerden bir dönem istenmektedir. Projelerimizi ayrıntılıca mutlaka incelemenizi ve geleceğe yön verecek bu değişimin desteklenmesini tüm meslektaşlarımızdan, özellikle genç meslektaşlarımızdan rica ediyorum. Çünkü; gelecek artık genç mali müşavirlerin! Sevgi ve saygılarımla Kutsal Verginin Hizmetkarları Gazi Bulvarı nın o kalabalık hengamesi içinde devasa görünümü ile dikkat çeken Denizli Vergi Dairesi nin merdivenlerinden çıkarken solda bir yazı var. Çoğumuzun kulaklarında kalan, bildiğimiz, fakat çok da dikkat etmediğimiz bir yazı: Vergilendirilmiş Kazanç Kutsaldır İnsanın aklına ilk olarak buranın bir ilahi görüşün mabedi olduğu fikri geliyor. İçeri girdiğinizde ruhani varlıklar, melekler veya bir çeşit

61 ayin bekliyorsunuz. Evet, bildiğiniz gibi kutsal devlet ana, kutsal vergi toplamakta, çalışanları mukaddes bir iş yapmaktadır. Peki, kutsallık nedir? Bu sözcüğün manasına sözlüklerde şöyle yer verilmektedir: 1. Güçlü bir dinî saygı uyandıran veya uyandırması gereken, kutsi, mukaddes. 2. Tapınılacak veya yolunda can verilecek derecede sevilen, kutsi, mukaddes. 3. Bozulmaması, dokunulmaması, karşı çıkılmaması gereken, üstüne titrenilen. 4. Tanrıya adanmış olan, tanrısal olan. Sözlük anlamlarından da anlaşıldığı gibi, kutsal kelimesi çok ulvi ve derin manalara sahip bir kelimedir. Gerçekte de devlet için iç ve dış güvenlik ne kadar kutsalsa, vergi ve vergi toplamak da o kadar değerli ve kutsaldır. Vergi geliri devletin bekası ve yaşanılan toplumun ihtiyaçlarının karşılanması için büyük bir önem arz etmektedir. İcmal yapmak gerekirse, kamu harcamalarına bireylerin gücü oranında katılımına vergi diyoruz. Peki, vergi zorunluluğu neden doğmuştur, vergi niçin zorunludur ve vergi niçin kutsaldır? İnsanlığın toplumsal yaşama geçişi ile birlikte vergi kavramı ve vergi toplama ihtiyacı doğmuştur. İnsanın bireysel olarak yaşadığı tarihsel gelişimde onun özgürlüğünü yalnızca doğa ve fizik kanunları sınırlamakta ve bu yaşam gelişiminde kuvvetli olan, zayıf olanın üzerinde dar çevresi içinde de olsa egemenlik kurmakta ve bu suretle tahakküme dayalı sübjektif bir kurallar

62 düzeni oluşturmaktadır. Bu yaşam şeklinde objektif bir hak ve vergi olgusu ile düzeni yoktur. Bunun yerine doğa ve fizik gücüne dayalı bir baskı düzeni ve kuvvetlinin kişisel hırslarını doyurduğu bir düzen vardır. İnsanların toplumsal olarak bir arada yaşaması sonucunda temel devlet anlayışı ortaya çıkmış, bu sevk ve idareyi yapacak kamu personeli de hemen arkasından gelmiştir. Her ne kadar toplumlarda askerlik için kutsallık atfedilse de vergi ve vergi toplayan çalışanların; tabi ki bunun yanında muhasebecilerin de yaptıkları işleri kutsaldır, değerlidir. Öyle ki, askere gerekli olan teçhizat ve malzeme vergi yoluyla elde edilmektedir. Artık tarihin basit devlet ve toplumlarında değil, modern 21. yüzyıl toplumunda yaşamaktayız. Her şey hızlı değişmektedir. Toplum, teknoloji ve tabii ki bizlerin kutsal(!) metinleri olan mevzuatlar Üstelik gelişmekte olan Türkiye gibi cennet vatan topraklarında yaşıyorsanız, kutsal mesleğimizin diğer ilahi iş alanlarını atlamamalısınız (SGK, TTK, İŞKUR vb.). Bugünkü gelinen noktada, mali müşavirlik, değişimin acımasız kaidesiyle bir yol ayrımına gelmiştir. Yeni bir yüzyılda meslek ve geleceğimiz yeniden tanımlanmakta, bu tanımlamanın süreceği de apaçık ortadadır. Günümüzde siyah kolluklu, mürekkep kokan bürolardan internet bağlantılı, nerdeyse çıktı alınmayan sanal iş yapma düzeyine ulaşılmıştır. Artık kayıtçılıktan danışmanlığa gidecek bu kutsal(!) yolda hep beraber geleceğe yürümeliyiz. Mali müşavirlik mesleği öyle bir noktaya gelmiştir ki, kısa

63 bir süre öncesine kadar sadece evrak ve veri kaydıyla uğraşılırken, son yıllarda bu işlemlerin internet ortamına aktarılmasıyla birlikte kaçınılmaz bir dönüşümle karşı karşıya kalınmıştır. Bu dönüşüm sonucunda mali müşavirler, kayıtçı olmaktan çıkıp, danışman konumuna geleceklerdir. Bağımlı Mali Müşavir Olmak Bağımlı sözcüğünün genel Türkçe anlamı: a. Başka bir şeyin istemine, gücüne veya yardımına bağlı olan, özgürlüğü, özerkliği olmayan, tabi. (TDK Genel Türkçe Sözlük) b. Bir kimseye veya şeye maddi veya manevi yönden aşırı bağlı olan. (TDK Genel Türkçe Sözlük) 3568 sayılı Kanun un 2. maddesinde muhasebecilik ve mali müşavirlik mesleğinin konusu: Gerçek ve tüzel kişilere ait teşebbüs ve işletmelerin; a) Genel kabul görmüş muhasebe prensipleri ve ilgili mevzuat hükümleri gereğince defterlerini tutmak, bilanço, kar-zarar tablosu ve beyannameleri ile diğer belgelerini düzenlemek ve benzeri işleri yapmak. b) Muhasebe sistemlerini kurmak, geliştirmek, işletmecilik, muhasebe, finans, mali mevzuat ve bunların uygulamaları ile ilgili işlerini düzenlemek veya bu konularda müşavirlik yapmak. c) Yukarıdaki bentte yazılı konularda, belgelerine dayanılarak, inceleme, tahlil,

64 denetim yapmak, mali tablo ve beyannamelerle ilgili konularda yazılı görüş vermek, rapor ve benzerlerini düzenlemek, tahkim, bilirkişilik ve benzeri işleri yapmak. Yukarıda sayılan işleri; bir iş yerine bağlı olmaksızın yapanlara serbest muhasebeci, mali müşavir denir. Denilmiştir ve dolayısıyla da Kanun da bağımlı mali müşavir tabiri bulunmamaktadır. Bağımlı tabirinin getirdikleri: 1. Teknik Anlamda Bağımlılık İşçi; çalışma sürelerinde, işveren tarafından belirlenen şekilde işlerini yapmak zorundadır. Mali müşavir, müşterisine hizmet verirken, kendi çalışma prensiplerinde ve sürekli olarak kullandığı muhasebe programını kullanmakta özgürdür. Oysa aynı mali müşavir, bir işveren emrinde çalışmaya başladığında, muhasebe kayıtlarını tutarken, kendi alışageldiği prensiplerine ve raporlamalarına uygun programı değil, işletme yönetimin belirlediği programı kullanmak zorundadır. Çünkü belgeli bir meslek mensubu dahi olsa mali müşavir, artık işletmenin işçisidir. Bu basit örnekte sözü edilen bilgisayar programı değişikliği, mali müşavir meslek mensubu olan işçinin, tüm iş yapma biçimini doğrudan etkileyecektir. Ancak işvereni hangi programı kullanmak istiyor ise o bilgisayar programını öğrenmekten başka çaresi yoktur. Bu nedenle firma değişikliği olduğunda, diğer firma bağımlı mali müşavirlere farklı bir program öğrenmelerini şart koşacaktır. Muhasebeyi ne kadar iyi

65 bilirseniz bilin her programın kendine özgü kullanım şekillerinde değişiklikler vardır. Mali müşavirin işi sadece belge girmekten ibaret olmadığı gibi, raporlama da mali müşavirlerin değişilmezidir. Yukarıda bahsettiğim nedenlerden dolayı bir mali müşavir işe yeni başladığında; programa, iş yerine ve iş yeri kurallarına uyum süreci içerisinde performans düşüklüğü yaşayacaktır. Bu da meslek mensubu açısından olumsuz bir durum olarak karşımıza çıkmaktadır. İşin yürütülüş biçimini işverenin belirlemesi, işvereni işçi karşısında hakim konuma getiren bağımlılık unsurunun, birinci özelliğidir. 2. Hukuki Bağımlılık İşçi (mali müşavir), iş yerinde yahut işle ilgili olarak iş yeri dışındaki mekanlarda bulunduğu sırada işveren tarafından konulan kurallara uymak zorundadır. İşveren, çalışanlar arasında bey veya hanım şeklinde hitap etmeyi uygun görmüş ise işçi arkadaşının isminin sonuna, bey ya da hanım unvanını eklemek durumunda kalacaktır. Örneğin işçi kravat takmaktan ne denli nefret ederse etsin, iş yerinde kıyafet zorunluluğu var ise her gün, nefret ettiği bu giysiyi taşımak durumunda kalacaktır. Bayanlar için ise bu durum biraz daha rahattır. Mali müşavir (işçi), gün içinde gidip mesleki paylaşımlar vasıtasıyla kendini ve mesleki bilgisini geliştirmek istese dahi bu istek işveren engeline takılabilir. Biraz uç örnek olabilir ama Facebook a girip durumunu

66 güncellemek, Twitter hesabından takip ettiği kişilerin iletilerine göz atmak, mesleki paylaşımda bulunan grupların yazılarına ulaşmak veya katkıda bulunmak isteyebilir; işte bu durumda işveren engeline takılabilir. Mali müşavirin (işçinin), işverenden izin almadan gün içinde bu sitelerden uzak durmaması, işini kaybetmesine yol açabilir. Biz Kimiz? Meslekte Birlik Platformu; Türkiye genelinde oluşmuş, 23 yıldır TÜRMOB un yönetimi ve icraatlarını beğenmeyen, sunulan öneri ve çözümlere kulağını tıkayan yapı karşısında farklı görüşlere ve fikirlere sahip meslektaşlarımızın oluşturduğu meslek camiamızın gözü, kulağı, sözcüsü, gözcüsü ve savunucusu olmak için kurulmuş bir platformdur. Bazı meslektaşlarımızın savunduğunun aksine, mesleğimizi, odalarımızı ve TÜRMOB u bölme gibi bir düşünce söz konusu değildir. Asıl amaç TÜRMOB ve oda kurullarında çeşitli görevler üstlenecek meslektaşlarımızın yaralarına merhem olabilmektir. BİZ NE YAPACAĞIZ? Şimdi sorsam o kadar sorun sıralanacak ki, onların hepsinden burada söz etmemiz mümkün değil. Bizim öncelik verdiğimiz 13 problemimiz için Türkiye genelinde 13 proje geliştirdik. Bu yazımda 3 projeden kısaca bahsetmeye çalışacağım. Ayrıca bunları siz meslektaşlarımıza broşürlerde ve adresindeki

67 internet sitemizde de anlatmaya çalışacağız. Bürolarımızın en büyük sorunlarının tahsilat ve haksız rekabet olduğu aşikâr. Biz bunu Türkiye Meslekte Birlik Platformu Proje Komisyonu nun hazırlamış olduğu program ve proje ile çözeceğiz. Öncelikle haksız rekabet ve düşük fiyatın önüne geçmek için programımızda bulunan 20 ye yakın müşteri kriterini girdiğimiz zaman fiyatımız oluşacak. Müşteri diğer meslektaşa gittiği zaman sisteme giren yeni meslektaş, o müşterinin asgari defter fiyatını sistemden görüp, ona göre müşteriyle konuşup pazarlık yapacak. Siz de takdir edersiniz ki, defter türü, işçi sayısı, şube sayısı, fatura adedi, yaptığı iş, hatta iş yaptığı semt bile fiyat belirleme kriterleri arasında yer alacağı için, önemli bir sorun çözülmüş olacak. Bizim klasik tarifemizdeki defter türü işçili-işçisiz formatında olduğundan, Sevindik ve Karşıyaka daki bir berber ve market ile Çınar ve Bayramyerindeki bir berber ve marketin fiyatı aynı çıkıyor. Dolayısıyla şu anda meslektaşlarımız bu dengeyi kendileri ayarlamaya çalışıyor. Ancak Sevindik teki esnaf Çınar da ben şu fiyata defter tutturuyorum dediği zaman, Çınar daki esnaf da meslektaşımız ile o kriter üzerinden pazarlığa oturmaya çalışıyor. Diğer meslektaşımıza da Bizim berber işletmemiz var, defteri kaça tutarsın? diyor, gerisi malum. İşte bunun çözümü de programda daha önceki meslektaşımızın oluşturduğu kriterleri ve işi gören meslektaşımızın, fiyatı sisteme göre belirlemesi. Bu durumda o asgari ücret belli olduğu için herhangi bir haksız rekabet söz konusu olmayacak. Böylece fiyatlarımızı birbirimizinkinden aşağıya çekmeyeceğiz, çünkü asgari tarifemizi bu sistem sabitleyecek. Gelelim en büyük dert ve yaramıza: Tahsilat Aynı sistem ile, belirlenen ücretin tıpkı KDV tahakkuku gibi tahakkuk etmiş bir şekilde odanın kontrolünde adımıza açılan banka hesabımıza günü gelince yatmasını sağlayacağız. Bu ücretin vadesinde ödenmemesi durumunda odamızda oluşturduğumuz hukuk bürosu bizim adımıza bunun takibini sağlayıp, %1-2 gibi takip komisyonunu odamıza aktaracak. Böylece meslektaşlarımızın aidat sorunu ile odanın aidat tahsilat

68 sorunu da ortadan kalkacak ve önemli bir sorunu daha çözmüş olacağız. İçinizden geçen veya daha önceden dillendirilen sorunları da duyar gibiyim. Tarifenin çok üzerinde ücret aldığımız müşteriler veya onların vergileri sorun olmayacak mı? diye düşünüyorsunuz. Sistem zaten bizim aldığımız ücretleri, girilen kriterlere göre getirecek ve tahsilatını yaptığımız bir kazancın vergisini ödemekten de zevk alacağız. Kısacası, meslektaşlarımızın birbirine karşı düşük fiyat vermesi, geç tahsilat, tahsilatta müşteri ile karşı karşıya gelme gibi sorunlar ile açıkça görünmeyen ama aslında var olan birçok sorun çözülmüş olacak. Bağımlı meslektaşlarımız adeta işverenin iki dudağı arasında. Bu uygulamada ücreti sistem belirleyecek. Ayrıca noterden sözleşme yapma zorunluluğu getirilecek ve sigorta primlerinin bu ücret üzerinden bildirilmesi sağlanacak. Bağımlı meslektaşlarımıza geçmişken, onlar için de bir projemizden bahsedip yazımı bitirmek istiyorum. Kamu kurum ve kuruluşlarında, odalar ve birliklerde KPSS şartsız SM veya MM ruhsatına sahip birer meslektaşımızın istihdam edilmesinin sağlanması durumunda, sadece Denizli de 100 ün üzerinde meslektaşımızın bu alanlara geçmesi gerekecek. Dolayısıyla başka işlerde düşük ücretle çalışmak zorunda kalan meslektaşlarımızın bu önemli sorunu çözülmüş olacak. Bu yazımda sizlere sadece 3 projemizden kısaca bahsetmeye ve yola çıkış sebebimizi anlatmaya çalıştım. Diğer bültenlerimizde de kalan projelerimizden bahsetmeye çalışacağım. Hepinize huzurlu, mutlu ve sağlıklı yarınlar diliyorum. Odanın Adaleti Mi, Adaletin

69 Odası Mı Evrende her şey zıddıyla bilinir. Gece olmadan gündüz, karanlık olmadan aydınlık,kötü olmadan iyi,eğri olmadan doğru kavramlarının algılanması beklenemez. Dünyanın kuruluşundan bu yana bu zıtlık ve tezatların oluşturduğu uyum takdir edersiniz ki Habil ve Kabil Kardeşler den günümüze pek de güzergah değiştirmiş değildir. Adalet denildiği zaman; doğru düşünebilen beyinlerdeki temel yargı nesnel; yani, herkese göre değişmeyen, sana göre, bana göre şeklinde bir format yorumuna meydan bırakmayan, ispatlanabilir bir kavram akla gelir. Bu kavram, sonuçları itibariyle de oldukça somut ve aksi bir durumda telafisi pek de mümkün olmayan bir gerçekliktir. Keza bu söylemler, adalet kadar adaletsizlik için de genel geçer bir kuraldır. Şahıslar bazında yaptığımız değerlendirmeleri aynı zamanda kurumlar açısından da yapmak mümkündür. Bütünden parçaya veya parçadan bütüne, zerreden küreye, makrodan mikroya ya da tam tersi Ne olursa olsun, varacağımız yer değişmeyecektir: Adalet ya vardır ya da yoktur. İkisi arasında bir alternatif söz konusu dahi olamaz. Hepimizin de bildiği gibi, ahlakın olmadığı bir yerde adaletten bahsetmek mümkün değildir. Ahlak kavramı bir kurallar bütününden oluştuğuna göre, bu kuralları hayata geçirmek de bir disiplin meselesidir. Var olduğu yerde kendini kaim kılan bu kurallar bütünü, yönetenlerin disiplinsizlik hallerine düşmesi durumunda, yapılacak yanlış hamlelerle domino taşı etkisi göstererek kendilerini yerle bir edecektir. Birtakım paronayak zihniyetlerin kendi tekelinde zannettiği ve çığırtkanlığını yaptığı Rabbena, hep bana şeklindeki bir adalet(!) algısının bir gözü bilerek kör edilmiş, bir ayağı da sahte dilencilerden esinlenilerek topallaştırılmıştır. İşin trajik yanı bu kadarla kalsa Bir de bunu şapkadan tavşan çıkarma kurnazlığıyla, tabiri caizse yutturarak marifetmiş gibi sunmaları da cabası. Artık kabak tadı kıvamıyla birilerine şapır şupur, birilerine

70 yarabbi şükür devri miadını çoktan doldurmuştur. Etik kurallar, eylem söylem, haksız rekabet, sosyal adalet vb. şeklinde ezberletilmiş birkaç janjanlı sözle ahlaklı olunmadığı gibi, adaleti de tahsis etmiş olmuyorsunuz. Bu ve benzeri çürümüş ve kokuşmuş rollerin tedavülden kalkma zamanı geldi de geçiyor. Tasfiye edilmesi gereken şahıslardan ziyade, aslolan zihin bulanıklığı ve öngörü kaybına eşlik eden bu hastalıklı zihniyetten topyekün kurtulmak Kıssadan Hisse Nemrut günlerce odun toplatıp dağ gibi yığmış ve alevlendirmiştir. Alevlerin kızgınlığı metrelerce mesafeden hissedilmektedir. Gayesi bellidir; Hz. İbrahim Peygamber i yakacaktır. O arada bir karınca ağzına su almış, alevlere doğru ilerlemektedir. Karıncayı bu halde görenler sorar: Nereye? Karınca cevap verir: Görmüyor musunuz, İbrahim i (A.S.) yakacaklar, onun ateşini söndürmeye. Ağzındaki bu suyla mı söndüreceksin bu alevleri? Karıncanın verdiği cevap çok ilginçtir: Ağzımdaki bir damla suyun bu büyük yangını söndürmeyeceğini ben de biliyorum ama en azından tarafım belli olsun istiyorum.

71 Bu Meslek Nasıl Daha Saygın Bir Hale Gelir? Değerli meslektaşlarım; bahsedeceğim konu, mesleğimizin bütün sorunlarının birleşmesi neticesinde karşımıza çıkan kangren bir durum. Gerek tahsilatlarımızdaki sıkıntı, gerekse her geçen yıl ihdas edilen mükellefiyetlerin üzerimize kalması vb. sebepler ile bu problem, her geçen gün çözülmesi zor bir hal alıyor. Meslek camiamızın sayıca çokluğunun verdiği güç ve ruhsat alana kadar geçen süreçteki zorluklar, mesleğimizin daha saygın olmasını gerektiren unsurlardır. Sanırım benimle hemfikir olmayan meslektaşımız yoktur. Peki bu sorun nasıl çözülür? Bir problemi çözmek için yeni yollar aramak yerine bu sıkıntıyı aşmış olanların izledikleri yolu izlemek en kestirmesi olacaktır. Peki hangi meslek bu sıkıntıyı aşmış olabilir? Bu soruya avukatlık cevabını vermeyecek olan hemen hemen yok gibidir. Avukatlar, mesleklerindeki bu sorunu nasıl mı çözmüşlerdir? Kısa ve öz bir cevap vereceğim: Önemli mevkilerde sayı çokluğu ile. Avukatlık mesleği mensupları hakkında çok ciddi pozitif ayrımcılık sağlayan yasal düzenleme ve geleneksel kabuller vardır. Yasal düzenlemelerin sağladığı güç, geleneksel kabulleri de beraberinde getirmiştir. Aşağıda maddeler halinde belirttiğim, avukatları güçlendiren yasal düzenlemeler; kızımı ne doktorlar, avukatlar istedi de vermedim vb. övgüleri, yani geleneksel kabulleri de perçinlemiştir. Gelelim avukatları güçlendiren yasal düzenlemelere. Az sayıdaki hukuk fakültesi mevcuduna yenilerinin eklenmesine izin verilmemektedir. Hukuk mezunları birçok mesleğe girebilir ancak, hukuk mezunları hariç hiçbir bölüm mezunu avukatlık yapamaz. Hemen hemen her devlet dairesinin hukuk danışmanı (avukatı) vardır ama ülkemizde belediye, üniversite hatta genel müdürlüklerde bile mali danışman (mali müşavir)

72 bulunmamaktadır. Üstelik vergisel birçok hatalar yapmalarına ve bu hataları illegal olarak ihaleyi alan özel sektör kuruluşlarına rücu etmelerine rağmen. Üstünlük göstergesi olarak duruşmada giymek zorunda oldukları cübbeleri vardır. Bu onlara ciddi bir ağırlık ve statü kazandırır. Ama bizim meslekte sadece ceketimizin soluna takabileceğimiz 1,5 cm lik rozetimiz bulunmaktadır. Bir zamanlar tüm AŞ ler için avukat zorunluluğu getirilmiştir ve bu sebeple birçok AŞ hiçbir işi düşmediği halde aylık avukatlık ücreti ödemek zorunda kalmıştır. Avukatlar Kanunu nun 50. maddesi gereğince, adliyelerde avukatlara özel bir oda tahsis edilmesi zorunludur. Avukatlar Kanunu nun 166. maddesine göre avukatın ölümü halinde, mirasçılarına intikal eden avukatlık ücreti alacakları da, avukat alacakları gibi rüçhanlıdır. Yani avukatların halefleri dahi korunmaktadır. Avukatlar Kanunu nun 173. maddesine göre sözleşmede aksine bir hüküm yoksa kararlaştırılan avukatlık ücreti yalnızca avukatın üzerine almış olduğu işin karşılığı olup, mukabil dava, bağlantı ve ilişki bulunsa bile başka dava ve icra kovuşturmaları veya her türlü hukuki yardımlar ayrı ücrete tabidir. Fakat bizde ise; anlaşılan ücret içerisine, vergi beyannameleri, SGK bildirgeleri, genel kurullar, adres değişiklik işlemleri, hisse devirleri, şirket kuruluş ücreti vb. dahildir. Meslek mensubuna yeni sorumluluk ihdas edilir ama ücrete dönüşmez, tıpkı bu yıl tüm sermaye şirketlerinin genel kurul meşakkati gibi. Avukatların kitapları, eşyaları, alacakları haczedilemez. Resmi ve özel kuruluşlar, avukatlar talep ettiği takdirde (bazı kuruluşlar hariç) tüm bilgi ve belgeleri ibraz etmek ve kopyasını vermek zorundadırlar. Avukatlar silah taşıma ruhsatını az prosedürle alabilmektedirler. Avukatlar tutuklanamaz, gözaltına alınamaz. Tutuklanabilmesi için Adalet Bakanlığı ndan yazılı izin alınması gerekir. Ancak suçüstü yakalandığı taktirde Adalet Bakanlığı ndan izin alınmadan tutuklanabilir. Soruşturmayı ise bizzat Cumhuriyet

73 Başsavcısı yürütür. Avukatın üzeri, evi, aracı aranamaz (suçüstü dışında). Yazımın başında avukatların güçlü bir korumaya sahip olmasının en temel sebebinin yasal düzenlemeler olduğundan bahsetmiştim. Peki, avukatlar bu kadar güzel düzenlemelerin yapılmasını nasıl sağlamışlardır? İşte yazımın kilit noktası burada gizlidir. Bu durum Meclis te çok sayıda milletvekili varlığı ile sağlanmıştır. Gerek önceki meclislerde, gerek şimdiki mecliste en fazla sayıya sahip meslektir avukatlık. Şu an toplam 145 milletvekili de avukat olduğuna göre Meclis in %25 i avukat demektir. Bu çok ama çok güçlü bir orandır. Bu durumda avukatlık mesleği güçlenmez de hangi meslek güçlenir, soruyorum. Sonuç olarak, meslek camiamız siyasete teşvik edilmeli ve hangi partiden olursa olsun milletvekilliğine soyunan meslektaşlarımız desteklenmelidir. Siyasi görüş farklılıklarımızın olması elbette ki kaçınılmazdır. Ama bu farklılıklar ayrılık sebebi değil, gücümüzün kaynağı olmalıdır. Siyasi görüş farklılıklarımızın aramıza ihtilaf vermesi, mesleğimizin geleceği adına çok büyük bir kayıptır. Çünkü bizim bir hedefe yönelmemiz yegane güç kaynağımızdır. Gelin hep beraber meslekte bir olalım. Çünkü hiçbirimiz hepimiz kadar güçlü değiliz. Saygılarımı sunuyorum.