KADIN ÇİFTÇİLERİN SOSYAL GÜVENLİĞİ

Transkript

1 KADIN ÇİFTÇİLERİN SOSYAL GÜVENLİĞİ

2 KADIN KADIN HAYATA HAYATA CAN, CAN, TOPR KADIN HAYATA CAN, TOPR Türkiye Ziraat Odaları Birliği Genel Başkanı Şemsi Bayraktar ın girişimleri ile 26/01/2012 tarihli ve sayılı Resmi Gazete de yayımlanarak yürürlüğe giren 6270 sayılı Kanunla 2/8/2003 tarihinden önce 22 yaşını doldurmaması veya 22 yaşını doldurmakla birlikte aile reisi olma sıfatını taşımaması nedeniyle tarım sigortalılıkları başlatılamayanlara, 18 yaşını doldurmuş ve sattıkları üründen tevkifat yapılanların talepleri halinde tevkifatın yapıldığı tarihi takip eden aybaşı itibariyle sigortalılıklarının başlatılmasına imkan sağlanmıştır. Bu konuda emeği geçen herkese bir kez daha teşekkür ediyoruz. Sosyal Güvenliğin Önemi Sosyal güvenlik insanlar için bir hak, devlet için de bir görevdir. Bireyin hastalıkta ve sağlıkta yarınlara güvenle bakabilmesi ancak sosyal güvenlik hakkına sahip olmasıyla mümkündür. Kadın Çiftçilerimizin Sosyal Güvenlik Kapsamına Dahil Olması İçin Ne Yapması Gerekir? 2008 yılında yürürlüğe giren 5510 sayılı Kanunla çiftçi olan herkes zorunlu olarak tarım sigortalısı olmaktadır. Tarım sigortalısı olmak için, ilgilinin; çiftçi olduğunu kanıtlaması ve bağlı bulunduğu Ziraat Odasına kayıt olması gerekmektedir. Kayıt için, çiftçilikle uğraştığını ispatlaması, uğraştığı tarımsal faaliyet ile ilgili belgelerle (tapu, hayvan kulak küpesi, muhtar beyanı, nüfus kayıt örneği vb.) Ziraat Odasına başvuruda bulunması zorunludur. Başvuruda bulunan çiftçilerimiz yönetim kurulu kararına göre kayıt yapılır. Bu kayıtlar söz konusu kanuna göre en geç 1 ay içinde Sosyal Güvenlik Kurumu na bildirimde bulunur. Sosyal Güvenlik Kurumu na bildirimde bulunulduğu tarihinden itibaren çiftçimiz sigorta primi ödemekle yükümlüdür. Bu kapsamda, sigortalı olmak isteyenlerin bulundukları yerdeki ziraat odasına, oda bulunmayan yerlerde de tarım il/ilçe müdürlüklerin alacakları belge ile sosyal güvenlik il müdürlüğü veya sosyal güvenlik merkezlerine başvurmaları gerekmektedir. Genel Sağlık Sigortası Hakları Nelerdir? Kanunun yürürlüğe girmesiyle; mevcut sigortalılar, gelir/aylık alanlar, hak sahipleri ile bakmakla yükümlü olunan kişiler, herhangi bir işleme gerek kalmaksızın genel sağlık sigortalısı olacaklardır. Bunlardan çalışanlar; ister hizmet akdi, ister kendi nam ve hesabına bağımsız çalışma ve isterse de kamu görevlisi olsunlar, işe veya çalışmaya başladıktan sonra adlarına 30 gün prim bildirimi ve ödenmesinden sonra sağlık yardımı almaya hak kazanacaklardır. Yalnız, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan sigortalılar için ayrıca 60 gün ve daha fazla prim ve

3 AĞA BEREKET BEREKET KATIYOR KATIYOR AĞA BEREKET KATIYOR prime ilişkin her türlü borcun ödenme veya 60 günden fazla borçlarının tecil ve taksitlendirilmiş olması şartı aranacaktır. Ayrıca, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte bakmakla yükümlü olunan kız çocukları, durumlarında değişiklik oluncaya kadar kız çocuğu olarak bakmakla yükümlü sıfatı ile tedavi yardımlarından yararlanmaya devam edeceklerdir sayılı Kanunda, kız çocukları için değişiklik yapılarak, kız çocuklarının durum değişikliğinden sonra da anne ve babalarından sağlık yardımı almalarına imkan tanınmıştır. Kanunun kapsamında, zorunlu sigortalı sayılanlar, zorunlu sigortalılıklarının sona erdiği tarihten itibaren 10 gün süreyle genel sağlık sigortasından yararlanmaya devam edeceklerdir. Bunların, zorunlu sigortalılık niteliğini yitirdikleri tarihten geriye doğru 90 gün prim bildirimi olmaları durumunda, sigortalılık niteliğini yitirdikleri tarihten itibaren 90 gün süreyle de sağlık yardımlarından yararlanma imkanı olacaktır. Bu durumda, (4/b) sigortalıları için prim ve prime ilişkin borçlarının olup olmadığına bakılmayacak ve bu haktan bakmakla yükümlü kişiler de yararlanacaktır. Bir Çiftçi Hangi Şartlarda Muafiyet Kapsamına Girer? 5510 sayılı Kanun ile Ziraat Odasına kayıtlı ama geliri düşük olan çiftçilerimize ve 65 yaşını dolduran çiftçilerimize muafiyet hakkı tanımıştır. Tarımda kendi adına ve hesabına bağımsız çalışanlardan; tarımsal faaliyette bulunan ve yıllık tarımsal faaliyet gelirlerinden, bu faaliyete ilişkin masraflar düşüldükten sonra kalan tutarın aylık ortalamasının, bu Kanunda tanımlanan prime esas günlük kazanç alt sınırının otuz katından az olduğunu belgeleyenler ile 65 yaşını dolduranlardan talepte bulunanlar, hükmü getirilmiştir. Ancak kanunun geçici 16 ncı maddesi ile çiftçilerimize kolaylık sağlanması için Kanuna bir geçiş hükmü eklenmiştir. Bu hükme göre; Tarımsal faaliyette bulunan sigortalılar için 6 ncı maddenin (ı) bendinde belirtilen otuz ibaresi geçici 16 ncı maddesinin yürürlüğe girdiği 2008 yılı için onbeş olarak uygulanacak, bu oran prime esas günlük kazancın otuz katını geçmemek üzere her yıl bir puan artırılacaktır hükmü getirilmiştir. Böylelikle, muafiyet kapsamına giren çiftçilerimiz sigorta primi ödemezler. Muafiyet kapsamına giren kişiye faydası yoktur, emekli olamaz ancak, hiçbir sosyal güvencesi olmadığı için sağlık güvencesinden kendisine bakmakla yükümlü kişi üzerinden faydalanabilir. Başvurular bağlı bulunduğu Ziraat Odalarına yapılmaktadır. İş Kazası ve Meslek Hastalığı, Hastalık Ve Analık Sigortalarından Sağlanan Hakları Nelerdir? a) Geçici iş göremezlik ödeneği (4/b) sigortalılık statüsüne tabi sigortalıların (kendi nam ve hesabına bağımsız çalışanlar) iş kazası, meslek hastalığı ya da analık hallerinde geçici iş göremezlik ödeneği, genel sağlık sigortası dahil prim ve prime

4 KADIN KADIN HAYATA HAYATA CAN, CAN, TOPR KADIN HAYATA CAN, TOPR ilişkin her türlü borçlarının ödenmiş olması şartıyla yatarak tedavi süresince veya yatarak tedavi sonrası bu tedavinin gereği olarak istirahat raporu aldıkları sürede ödenir. b) Sürekli iş göremezlik ödeneği Sürekli iş göremezlik geliri, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu oluşan hastalık ve özürler nedeniyle, Sosyal Güvenlik Kurumunca yetkilendirilen hastaneler tarafından verilen raporlara istinaden Kurum Sağlık Kurulunca meslekte kazanma gücü en az % 10 oranında azalmış bulunduğu tespit edilen sigortalıya bağlanır. Sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için, sigortalının çalıştığı işten ayrılması, iş yerini kapatması, devretmesi veya belli bir süre çalışmış olması şartı aranmaz. Ancak, kendi nam ve hesabına bağımsız çalışma kapsamındaki sigortalılara sürekli iş göremezlik geliri bağlanabilmesi için, kendi sigortalılığından dolayı, prim borçlarının ödenmiş olması zorunludur. c) Emzirme ödeneği Emzirme ödeneği analık sigortasından sağlanan bir yardım türü olup, gerek sigortalı kadın ve gerekse de sigortalı erkeğin eşinin canlı doğum yapması ve çocuğun yaşaması şartıyla bu ödenek verilmektedir. Çalışan sigortalılar için emzirme ödeneğinden yararlanmak için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün kısa vadeli sigorta kolları primi bildirilmiş veya ödenmiş olması şartı aranmaktadır. 01/10/2008 tarihinde Kanunla ilk defa getirilen hükümle, gelir ve aylık almakta olan emekli ve eşlerine de emzirme ödeneği verilmektedir yılı emzirme ödeneği tutarı 89 TL dir. Sigortalılığı sona erenlerin, bu tarihten başlamak üzere 300 gün içinde çocukları doğarsa, sigortalı kadın veya eşi analık sigortası haklarından yararlanacak, sigortalı erkek, doğum tarihinden önceki 15 ay içinde en az 120 gün prim ödenmiş olması şartıyla emzirme ödeneğinden yararlandırılacaktır. d) Evlenme ödeneği Kendi nam ve hesabına bağımsız çalışma kapsamındakilerin, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı Sosyal Sigortalar Genel Müdürlüğü, Sigortalı Emeklilik İşlemleri Daire Başkanlığına veya bulunulan yerdeki İl Müdürlüğüne/Sosyal Güvenlik Merkezine, Sosyal Güvenlik Kurumunca belirlenen Tahsis Talep ve Beyan Taahhüt Belgesi ile başvurmaları gerekmektedir. Kimler başvurabilir? Kanun kapsamında yetim aylığı alan, evlenmeleri nedeniyle gelir veya aylıklarının kesilmesi gereken kız çocuklarının evlenmeleri ve talepte bulunmaları halinde verilir. Evlenme ödeneğinin miktarı nedir? Yetim aylığı alan kız çocuklarının aldıkları aylık ve gelirlerinin iki yıllık tutarı evlenme ödeneği olarak peşin ödenir.

5 AĞA BEREKET BEREKET KATIYOR KATIYOR AĞA BEREKET KATIYOR Malul çocuğu bulunan kadın sigortalılara sağlanan haklar nelerdir? 5510 sayılı Kanunla getirilen yeni düzenlemeye göre 1/10/2008 tarihinden sonra sigortalı olarak çalışan ve aynı zamanda engelli veya malul çocuğu bulunan kadınlar daha az süre prim ödeyerek daha erken emekli olabilecektir. Kadın sigortalılardan başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul çocuğu olan annelerin, 1/10/ 2008 tarihinden sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri (%25), prim ödeme gün sayıları toplamına eklenmekte ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de ayrıca indirilmektedir. Doğum borçlanması nasıl olmaktadır? Nereye, nasıl başvurulur? İlk defa, 5510 sayılı Kanuna göre hizmet akdiyle çalışanlar ve kendi nam ve hesabına bağımsız çalışmaya başlayan sigortalılar, 2925 sayılı Kanuna tabi sigortalılar ile mülga 506 sayılı Kanun, 1479 sayılı Kanun ve 2926 sayılı Kanununa tabi olan sigortalılar ve hak sahipleri, sigortalının en son çalışmasının/hizmetinin geçtiği Sosyal Güvenlik İl Müdürlüğüne/Sosyal Güvenlik Merkezine başvurarak doğum borçlanması yapabileceklerdir. Kanuna göre; sigortalı kadının doğum nedeniyle çalışamadığı iki yıllık süreyi borçlanabilmesi için; Sigortalı kadının doğumdan önce çalışmaya başlayarak sigor talılık şartını yerine getirmesi, (tescil edilme ve prim ödeme) Doğumdan sonra adına prim ödenmemesi, Borçlanacağı sürede çocuğunun yaşaması, gerekmektedir. Yaşlılık Aylığı Şartları Nelerdir? Yaşlılık aylığı, çalışma hayatının normal olarak sonlanması sonucunda belli şartların yerine getirilmesi sonucu bağlanan aylıktır. Kanunun yürürlük tarihinden önce işe başlayan sigortalılar veya göreve başlayan kamu görevlileri ile 2925 sayılı Tarım İşçileri Sigortalar Kanunu ve 2926 sayılı Tarımsal Faaliyetlerde Kendi Nam ve Hesabına Bağımsız Çalışanlar Kanununa göre sigortalı olanlar için mevcut kanunlardaki şartlar geçerli olacak, dolayısıyla bunların kazanılmış hakları korunacaktır. 30/4/2008 tarihinden sonra işe başlayan sigortalılar ile göreve başlayan kamu görevlileri için 5510 sayılı Kanunla belirlenen şartlar geçerli olacaktır. Buna göre; a) Kanuna göre 2036 yılına kadar tüm statüler için aylık veya emeklilik yaşı kadınlar için 58, erkekler için ise 60 olacak, 2036 yılından sonra yaşlar kademeli olarak artırılıp, 2048 tarihi itibarıyla kadın ve erkekler için 65 olarak eşitlenecektir. b) (4/b) ve (4/c) sigortalıları için prim ödeme gün sayısı 9000 olacaktır.

6 KADIN HAYATA CAN, TOPR KADIN HAYATA CAN, TOPR c) Prim ödeme gün sayılarını dolduran sigortalılar için, prim ödeme gün sayılarının doldurulduğu tarihte geçerli olan yaş şartları uygulanacaktır. Müracaat için gerekli belgeler (kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan sigortalılar/çiftçiler için) nelerdir? Tahsis Talep ve Beyan Taahhüt Belgesi 1 Adet fotoğraf Sigortalılık belgesi (Vergi, dernek ve oda kaydı olan sigortalılar için İ.B. formu) Ölüm Aylığı Şartları Nelerdir? Gerek 5510 sayılı Kanunun yürürlük tarihinden önce gerekse de yürürlük tarihinden sonra çalışmaya başlayanlar için ölüm aylığı bağlanma şartları; 4/b ve 4/c sigortalıları için 1800 prim ödeme gün sayısı aranacaktır. Kimlere verilir? Dul eşe herhangi bir şart aranmadan, Kanunun 5 inci maddesinin birinci fıkrasının (a), (b) ve (e) bentleri hariç bu Kanun kapsamında veya yabancı bir ülke mevzuatı kapsamında çalışmayan veya, kendi sigortalılığı nedeniyle gelir veya aylık bağlanmamış çocuklardan; 18 yaşını, lise ve dengi öğrenim görmesi halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmayanların veya, Kurum Sağlık Kurulu kararı ile çalışma gücünü en az % 60 oranında yitirip malül olduğu anlaşılanların veya, yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmakla beraber sonradan boşanan veya dul kalan kızlarının her birine, Hak sahibi eş ve çocuklardan artan hisse bulunması halinde her türlü kazanç ve irattan elde etmiş olduğu gelirinin asgari ücretin net tutarından daha az olması ve diğer çocuklarından hak kazanılan gelir ve aylıklar hariç olmak üzere gelir ve/veya aylık bağlanmamış olması şartıyla ana ve babaya; ana ve babanın 65 yaşın üstünde olması halinde ise artan hisseye bakılmaksızın aylık bağlanır. Gelir ve aylıkların konutta ödenmesi nasıl olmaktadır? Emekli ve hak sahiplerinin gelir/aylıklarının konutta ödenmesi uygulaması ilk defa 2011 yılında başlatılmış olup, uygulamanın usul ve esasları PTT Genel Müdürlüğü ile Sosyal Güvenlik Kurumu arasında imzalanan 05/01/2010 tarihli Prim Tahsilatı

7 AĞA BEREKET KATIYOR AĞA BEREKET KATIYOR ve Ödemelere İlişkin Protokol ile belirlenmiştir. Buna göre, gelir ve aylıklarının konutta ödenmesini talep eden sigortalı ve hak sahiplerine hiçbir şarta bağlı olmaksızın; Hizmet akdiyle çalışan sigortalıları için ilk gelir/aylıklar da dahil olmak üzere hemen, Kendi nam ve hesabına bağımsız çalışan sigortalılar için ise ilk aylıkları dışındaki gelir/aylıkları, PTT işyerleri aracılığıyla konutlarında ödenir. Bunun için, ilgilinin Sosyal Güvenlik Kurumuna yazılı olarak veya adresinden kişisel bilgilerini kullanarak (tahsis numaraları ve T.C. kimlik numaraları) Adres ve Banka/ PTT Değişikliği menüsünden talepte bulunmaları yeterlidir. Emeklilikten Sonra Tekrar Çalışmaya Başlayanların Durumu Nasıl Olacaktır? Kendi Nam Ve Hesabına Bağımsız Çalışan Sigortalılar Tarımsal faaliyet olarak aylık bağlandıktan sonra tekrar çalışmaya başlayanlar sosyal güvenlik destek primi ödenmesi şartı aranmadan aylıklarını almaya devam edeceklerdir. Cenaze Ödeneği Nasıl Olmaktadır? Cenaze ödeneği, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu veya sürekli iş göremezlik geliri, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya kendisi için en az 360 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olup da ölen sigortalının hak sahiplerine Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunca belirlenip Bakan tarafından onaylanan tarife üzerinden cenaze ödeneği ödenir. Cenaze ödeneği sırasıyla, sigortalının eşine, yoksa çocuklarına, o da yoksa ana babasına, o da yoksa kardeşlerine verilir. Cenaze ödeneğinin tutarı her yıl için SGK Yönetim Kurulunca belirlenerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından onaylanmaktadır. Müracaat nasıl olur? Bu ödeneğin alınması için hak sahiplerince ölüm tarihini belirten bir dilekçe ile sosyal güvenlik il/merkezine başvurulması gerekir. Ölüm tarihi nüfusa işlenmemişse ilgili makamlarca düzenlenen ölüm belgesinin Kuruma verilmesi gerekmektedir.

8 ÇALIŞMA VE SOSYAL GÜVENLİK İLETİŞİM MERKEZİ ALO 170 Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi 15 Kasım 2010 tarihinde hizmete girdi. İletişim Merkezi çalışma hayatı ve sosyal güvenlik hakkında her türlü; Soru Öneri Eleştiri İhbar Şikayet Başvuru ve taleplerinizi etkin ve hızlı bir biçimde çözüme kavuşturabilmek amacıyla kurulmuştur. Çalışma ve Sosyal Güvenlik İletişim Merkezi ALO 170 i 7 gün 24 saat arayabilirsiniz. Hazırlayan Neşe Tezer TZOB Teknik Müşavir Yardımcısı Kaynak TZOB, SGK Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı Türkiye Ziraat Odaları Birliği arasında Kadın Çiftçi Eğitimi işbirliği protokolü kapsamında hazırlanmıştır. Türkiye Ziraat Odaları Birliği GMK Bulvarı No: 25 Demirtepe ANKARA T: F: