ÖNCELİKLİ DÖNÜŞÜM PROGRAMLARI

Transkript

1 HH Onuncu Kalkınma Planı ( ) ÖNCELİKLİ DÖNÜŞÜM PROGRAMLARI Dr. Cevdet YILMAZ T.C. Kalkınma Bakanı Bilgilendirme Sunumu Ankara 2015

2 2023 Vizyonu 2023 yılı için temel hedefler: Milli geliri 2 trilyon dolara yükseltmek Kişi başına düşen geliri 25 bin dolar seviyesine çıkarmak 500 milyar dolar ihracat gerçekleştirmek İşsizlik oranını yüzde 5 e indirmek Enflasyon ve faiz oranlarını kalıcı bir biçimde düşük ve tek haneli rakamlara indirmek Tüm Ar-Ge harcamalarının üçte ikisinin özel sektör tarafından gerçekleştirilmesini sağlamak Tarımsal ekonomik büyüklükte ilk 5 ülke arasına girmek 2

3 Onuncu Kalkınma Planı Cumhuriyetimizin 100. yıl ufku, ülkemizin 2023 vizyonunu gerçekleştirmede bir kilometre taşı döneminde ülkemizin potansiyelini ve insanımızın yeteneklerini harekete geçirerek kalkınma sürecimizin hızlandırılması amacı İnsan odaklı kalkınma anlayışı Uluslararası değer zinciri hiyerarşisinde üst basamaklara çıkmış, yüksek gelir grubu ülkeler arasına girmiş ve mutlak yoksulluk sorununu çözmüş bir ülke Yüksek, istikrarlı ve kapsayıcı ekonomik büyüme Hukukun üstünlüğü, bilgi toplumu, uluslararası rekabet gücü, insani gelişmişlik, çevrenin korunması, kaynakların sürdürülebilir kullanımı Katılımcı bir yaklaşım ve bütüncül, kapsayıcı ve çok boyutlu bir bakış açısı (7.200 ü yerelden, i aşkın kişi ve kurum görüşü, 66 adet ÖİK) Bu hedeflere ulaşmada ilk 5 yıllık dilim için çok önemli bir yol haritası 3

4 Onuncu Kalkınma Planı Onuncu Kalkınma Planı ( ) Nitelikli İnsan, Güçlü Toplum Yenilikçi Üretim, İstikrarlı Yüksek Büyüme Yaşanabilir Mekanlar, Sürdürülebilir Çevre Kalkınma İçin Uluslararası İşbirliği Öncelikli Dönüşüm Programları Uygulama, İzleme, Değerlendirme 4

5 Onuncu Kalkınma Planı 2018 Hedefleri 1,3 trilyon dolar ekonomik büyüklük 16 bin dolar kişi başına milli gelir 277 milyar dolar ihracat Yüzde 7,2 işsizlik oranı GSYH ya oranla yüzde 19 toplam yurtiçi tasarruflar Ar-Ge ye milli gelirden yüzde 1,8 pay 48 milyon turist ve 45 milyar dolar turizm geliri 87 milyar dolar tarımsal üretim Yükseköğretimde yüzde 55 brüt okullaşma oranı Öğretim üyesi başına 36 öğrenci İlköğretimde derslik başına öğrenci sayısı 30 ve altı olan 76 il km yüksek hızlı demiryolu hattı, km bölünmüş yol ve km otoyol 5

6 Onuncu Kalkınma Planı Büyüme Stratejisi Makroekonomik İstikrar Beşeri Sermaye ve İşgücü Piyasası Teknoloji ve Yenilik Fiziki Altyapı Kurumsal Kalite Verimlilik artışı ve sanayileşmenin hızlandırılması yoluyla ihracata dayalı, özel sektör öncülüğünde, rekabetçi üretim yapısının geliştirilmesi İSTİKRARLI ve YÜKSEK BÜYÜME 6

7 Onuncu Kalkınma Planı Politika Alanları (1) 1. Nitelikli İnsan, Güçlü Toplum 1.1. Eğitim 1.2. Sağlık 1.3. Adalet 1.4. Güvenlik 1.5. Temel Hak ve Özgürlükler 1.6. Sivil Toplum Kuruluşları 1.7. Aile ve Kadın 1.8. Çocuk ve Gençlik 1.9. Sosyal Koruma Kültür ve Sanat İstihdam ve Çalışma Hayatı Sosyal Güvenlik Spor Nüfus Dinamikleri Kamuda Stratejik Yönetim Kamuda İnsan Kaynakları Kamu Hizmetlerinde e- Devlet Uygulamaları 7

8 Onuncu Kalkınma Planı Politika Alanları (2) 2. Yenilikçi Üretim, İstikrarlı Yüksek Büyüme 2.1. Büyüme ve İstihdam 2.2. Yurtiçi Tasarruflar 2.3. Ödemeler Dengesi 2.4. Enflasyon ve Para Politikası 2.5. Mali Piyasalar 2.6. Maliye Politikası 2.7. Sosyal Güvenlik Finansmanı 2.8. Kamu İşletmeciliği 2.9. Yatırım Politikaları Bilim, Teknoloji ve Yenilik İmalat Sanayiinde Dönüşüm Girişimcilik ve KOBİ ler Fikri Mülkiyet Hakları Bilgi ve İletişim Teknolojileri Tarım ve Gıda Enerji Madencilik Lojistik ve Ulaştırma Ticaret Hizmetleri Turizm İnşaat, Mühendislik-Mimarlık, Teknik Müşavirlik ve Müteahhitlik Hizmetleri 8

9 Onuncu Kalkınma Planı Politika Alanları (3) 3. Yaşanabilir Mekanlar, Sürdürülebilir Çevre 3.1. Bölgesel Gelişme ve Bölgesel Rekabet Edebilirlik 3.2. Mekânsal Gelişme ve Planlama 3.3. Kentsel Dönüşüm ve Konut 3.4. Kentsel Altyapı 3.5. Mahalli İdareler 3.6. Kırsal Kalkınma 3.7. Çevrenin Korunması 3.8. Toprak ve Su Kaynakları Yönetimi 3.9. Afet Yönetimi 4. Kalkınma İçin Uluslararası İşbirliği 4.1. Uluslararası İşbirliği Kapasitesi 4.2. Bölgesel İşbirlikleri 4.3. Küresel Kalkınma Gündemine Katkı 9

10 Öncelikli Dönüşüm Programları Özellikler Onuncu Kalkınma Planında, kritik reform alanları için 25 adet "Öncelikli Dönüşüm Programı" tasarlanmıştır. Kalkınma planlarının uygulama ayağını güçlendiren 2023 Vizyonu ve 10. Plan amaçlarına ulaşılması açısından kaldıraç etkisi yaratabilecek Temel yapısal sorunlara çözüm olabilecek Dönüşüm sürecine katkıda bulunacak Öncelikli alanlarda Kurumlar arası koordinasyon ve sorumluluk gerektiren Sektörel ve sektörler arası bir yaklaşımla Birden çok alanı kesen Hedefleri/sorumluları belirgin Kalkınma Planlamasında önceliklendirmenin yapılabilmesine katkıda bulunan Plan-Bütçe ilişkisinin güçlendirilmesine katkı sağlayacak Kalkınma planının izleme değerlendirmesini kolaylaştıracak 10

11 Öncelikli Dönüşüm Programları 1 Üretimde Verimliliğin Artırılması 14 Enerji Verimliliğinin Geliştirilmesi 2 İthalata Olan Bağımlılığın Azaltılması 15 Tarımda Su Kullanımının Etkinleştirilmesi 3 Yurtiçi Tasarrufların Artırılması ve İsrafın Önlenmesi 16 Sağlık Endüstrilerinde Yapısal Dönüşüm 4 İstanbul Uluslararası Finans Merkezi 17 Sağlık Turizminin Geliştirilmesi 5 Kamu Harcamalarının Rasyonelleştirilmesi 18 Taşımacılıktan Lojistiğe Dönüşüm 6 Kamu Gelirlerinin Kalitesinin Artırılması 19 Temel ve Mesleki Becerileri Geliştirme 7 İş ve Yatırım Ortamının Geliştirilmesi 20 Nitelikli İnsan Gücü İçin Çekim Merkezi 8 İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi 21 Sağlıklı Yaşam ve Hareketlilik 9 Kayıt Dışı Ekonominin Azaltılması 22 Ailenin ve Dinamik Nüfus Yapısının Korunması 10 İstatistiki Bilgi Altyapısını Geliştirme 23 Yerelde Kurumsal Kapasitenin Güçlendirilmesi 11 Öncelikli Teknoloji Alanlarında Ticarileştirme Kamu Alımları Yoluyla Teknoloji Geliştirme ve Yerli Üretim 13 Yerli Kaynaklara Dayalı Enerji Üretimi 25 Rekabetçiliği ve Sosyal Uyumu Geliştiren Kentsel Dönüşüm Kalkınma İçin Uluslararası İşbirliği Altyapısının Geliştirilmesi 11

12 Hazırlık Süreci (1) Kalkınma Bakanımız başkanlığında ilgili kurumlarla Ağustos 2013 tarihinde Onuncu Kalkınma Planı Dönüşüm Programları bilgilendirme toplantısı ile hazırlık çalışmaları başlatılmıştır. İzleyen süreçte, kurum ve kuruluşlarımızın görüş ve önerileri alınmış; her program için program koordinatörü ve bileşen sorumlusu isimler belirlenmiştir. Eylem planlarının hazırlıklarına ilişkin ayrıntılı değerlendirme yapmak ve sürecin işleyişine yönelik bir yol haritası belirlemek amacıyla, Kasım-Aralık 2013 tarihlerinde, program koordinatörü ve bileşen sorumlularıyla bir dizi toplantı gerçekleştirilmiştir. Eylem planlarının hazırlanmasına yönelik iş, süreç ve sorumlulukları düzenleyen Öncelikli Dönüşüm Programları Eylem Planlarının Hazırlanmasına Dair Usul ve Esaslar ile çalışmalarda kullanılacak Eylem Planı Formatı Aralık 2013 tarihinde ilgili tüm kurum ve kuruluşlara iletilmiştir. 12

13 Hazırlık Süreci (2) Dönüşüm programları çalışmalarında bilgi-belge yönetimi ve arşiv oluşturma, kurumlar arası iletişim ve koordinasyonun etkin bir şekilde sağlanması amacıyla bir portal oluşturulmuştur. Son kabine değişikliklerini takiben, tüm bakanlar için dönüşüm programları kapsamında bakanlıklarımızın sorumluluklarını ve temel beklentileri içeren bilgi notları hazırlanarak ilgili bakanlara sunulmuştur. Taslak eylem planlarına YPK öncesinde son halinin verilmesi çalışmaları çerçevesinde Ağustos 2014 tarihinde taslak eylem planları ilgili tüm Bakanlara iletilmiştir. Programların taslak eylem planları Ekonomi Koordinasyon Kurulu nda ilgili Bakanların katılımıyla gruplar halinde görüşülmüştür. 13

14 Hazırlık Süreci (3) Öncelikli Dönüşüm Programları Sayın Başbakanımız tarafından 3 grup halinde kamuoyuna tanıtılmıştır. 6 Kasım 2014 tarihinde tanıtımı yapılan 1. grup eylem planları temel olarak reel sektörü ilgilendiren, üretim teknolojilerindeki dönüşümü esas alan ve hedef sektörlerde etkinliği artıran mikro-reformlar olarak değerlendirilmektedir. 18 Aralık 2014 tarihinde tanıtımı yapılan 2. grupta makroekonomik alana yönelik eylem planları bir araya getirilmiştir. Bu gruptaki eylem planları ülkemizin yüksek ve istikrarlı büyüme hedefine yönelik olarak Kalkınma Planı döneminde sürdürülecek öncelikli makro-reform uygulamalarını içermektedir. 28 Ocak 2015 tarihinde tanıtımı yapılan 3. grup eylem planları, temel olarak insan odaklı olup yaşam kalitesini ve beşeri kaynaklarımızın niteliğini artırmaya yönelik sosyal reform alanları olarak değerlendirilmektedir. Eylem planları YPK onayına sunulmuş ve onaylanarak resmiyet kazanmıştır. Öncelikli Dönüşüm Programlarının Uygulama, İzleme ve Değerlendirmesine Yönelik Usul ve Esaslar ilgili tüm kurum ve kuruluşlara iletilecektir. 14

15 Eylem Planlarının İçeriği (1) Tüm dönüşüm programları için uygulama aşaması takip edilecektir. Her eylem planından sorumlu program koordinatörü ve bileşen sorumluları belirlenmiştir. Programlar, toplamda 116 bileşen ve 1248 eylem içeren bu eylem planları yoluyla hayata geçirilecektir. Bu süreçte, toplam 35 bakanlık ve kurum/kuruluş, program koordinatörü ve/veya bileşen sorumlusu olarak görev almaktadır. Her bileşen altında kritik reform alanı olarak tasarlanan politika alanlarına yer verilmiş ve bu alanlara yönelik eylemler hazırlanmıştır. 15

16 Eylem Planlarının İçeriği (2) Her eylem planı için izleme ve değerlendirmeye girdi oluşturacak performans göstergeleri ve bunlar için yıl bazında sayısal hedefler belirlenmiştir. Programın dönemi, program koordinatörü tarafından bileşen sorumluları ile istişare halinde Plan dönemini aşmayacak şekilde belirlenmiştir. Eylemler özelinde başlangıç ve bitiş zamanları dönemlere göre belirlenmiştir. Eylemler için gerekli mali boyut belirlenmiştir. Eylemlerin uygulanmasında işbirliği yapılacak ilgili kurumlar belirlenmiştir. 16

17 1. Üretimde Verimliliğin Artırılması Programı (1) Onuncu Kalkınma Planı döneminde verimlilik odaklı bir yaklaşımla rekabet gücünü artırarak cari açık sorunu yaşamadan yüksek ve istikrarlı büyümeye ulaşmayı hedeflemekteyiz. Bu kapsamda, Üretimde Verimliliğin Artırılması Programıyla, verimlilik algısının geliştirilmesini, üretim süreçlerinin iyileştirilmesini, katma değerin artırılmasını, böylelikle söz konusu hedefe katkı sağlamayı amaçlamaktayız. Bu çerçevede, plan dönemi sonunda sanayi sektöründe Toplam Faktör Verimliliğinin (TFV) büyümeye katkısını yüzde 20 nin üzerine çıkarmayı hedeflemekteyiz. Bu başlık altında 59 adet eylem yer almaktadır. 17

18 Örnek Eylem: 1. Üretimde Verimliliğin Artırılması Programı (2) Eylem Eylemden Sorumlu Kuruluş Eylemle İlgili Kuruluşlar Başlangıç- Bitiş Tarihi Açıklama Firmalar arası tecrübe paylaşım toplantıları düzenlenecektir. KOSGEB Kalkınma Ajansları, Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı, TOBB, TÜBİTAK, TİM, İhracatçı Birlikleri Ocak Aralık 2018 Verimlilik, kurumsallaşma, pazarlama ve Ar-Ge gibi konularda, uluslararası ölçekte rekabet gücüne sahip veya son dönemde belirli bir aşama kat etmiş firmalar ile KOBİ leri bir araya getirecek şekilde bilgi paylaşım toplantısı, konferans, seminer vb. etkinlikler düzenlenecektir. 18

19 2. İthalata Olan Bağımlılığın Azaltılması Programı Örnek Eylemler: Bu programla üretimde dönüşümün yüksek katma değerli ürünler lehine sağlanması ve yerli girdi üretiminin ve kullanımının teşvik edilmesi yoluyla ithalata olan bağımlılığın azaltılması amaçlanmaktadır. Program dönemi sonunda dış ticaret açığının GSYH ya oranını azaltmayı hedeflemekteyiz. Ayrıca ihracatın ithalatı karşılama oranını 2018 yılında yüzde 70 e ulaştırmayı ve ihracatın kalitesini artırarak orta ve yüksek teknolojili ürünlerin ihracat içerisindeki payını 2018 yılı sonunda yüzde 38 e ulaştırmayı hedeflemekteyiz. Bu başlık altında 66 adet eylem yer almaktadır. 19

20 3. Yurtiçi Tasarrufların Artırılması ve İsrafın Önlenmesi Programı Bu program çerçevesinde, yüksek ve istikrarlı bir büyüme dinamiği sağlamak üzere, en güvenilir ve kalıcı finansman kaynağı olan yurtiçi tasarrufların artırılması, artan yurtiçi tasarrufların üretken yatırımlara yönlendirilmesi ve israfın azaltılması amaçlanmaktadır yılında yüzde 13,4 olan yurt içi tasarruf oranının Program dönemi sonunda yüzde 19 a yükseltilmesi hedeflenmektedir. Bu başlık altında 74 adet eylem yer almaktadır. 20

21 4. İstanbul Uluslararası Finans Merkezi Programı İstanbul un uluslararası alanda rekabet gücüne sahip bir finans merkezine dönüşebilmesi için reel sektörün ihtiyaçlarını karşılayacak, her türlü finansal aracın ihraç edilebildiği, güçlü bir fiziki, beşeri ve teknolojik altyapıya sahip, şeffaf bir piyasa yapısının tesis edilmesi amaçlanmaktadır. Program dönemi sonunda İstanbul un dünya küresel finans merkezi sıralamasında ilk 25 arasında, Türkiye nin finansal gelişmişlik açısından ise ilk 30 ülke içerisinde yer almasını hedeflemekteyiz. Ayrıca, 2013 yılında yüzde 3,4 olan finansal hizmetler sektörünün GSYH içindeki payını program dönemi sonunda yüzde 6 ya yükseltmeyi hedefliyoruz. Bu başlık altında 104 adet eylem yer almaktadır. 21

22 5. Kamu Harcamalarının Rasyonelleştirilmesi Programı Bu program çerçevesinde, mevcut harcama programlarını gözden geçirerek verimsiz harcamaları tasfiye edeceğiz. Bu yolla oluşturulacak mali alanı öncelikli harcama alanlarına tahsis ederek kamu faiz dışı harcama büyüklüğünün belirli bir seviyede tutulmasını sağlayacağız. Bu programla ayrıca, kamu harcama büyüklüğünün ve borçlanma gereğinin sınırlandırılmasının yanı sıra esas olarak harcamaların kalitesinin artırılmasını hedefliyoruz. Bu başlık altında 75 adet eylem yer almaktadır. 22

23 6. Kamu Gelirlerinin Kalitesinin Artırılması Programı Bu programımızla, temel olarak kamu gelirlerinin sağlıklı ve sürekli kaynaklardan çağdaş yöntemlerle elde edilmesi amaçlanmaktadır. Gelir mevzuatının oluşturulmasından, gelirlerin toplanmasına ve kamuoyunun bilgilendirilmesine kadar olan tüm sürecin kalitesini artırmayı hedefliyoruz. Temel yaklaşımımız vergi ödeyenlerden daha fazla vergi almak değil, vergi tabanını genişletmek suretiyle gelirlerin kalitesini artırmaktır. Bu program Kayıt Dışılığın Azaltılması Programı ile de yakından ilgilidir. Bu başlık altında 42 adet eylem yer almaktadır. 23

24 7. İş ve Yatırım Ortamının Geliştirilmesi Programı Programın amacı, iş ve yatırım ortamının öncelikli sorunlarına odaklanılarak, yatırımcının karşılaştığı belirsizliklerin giderilmesi ve sorunların hızla çözülmesi, bunun için mevcut mekanizmaların iyileştirilerek yatırımların artırılmasıdır. Bu programın da katkısıyla 2014 yılında yüzde 15,5 civarında olacağını beklediğimiz özel sektör yatırımlarının GSYH ya oranını 2018 yılı sonunda yüzde 19,3 e çıkarmayı, yatırım süreçlerinin iyileştirilmesi suretiyle yatırım yeri tahsis miktarını artırmayı ve Dünya Bankası İş Yapma Kolaylığı Endeksi sıralamasında ilk 40 ülke arasına girmeyi hedeflemekteyiz. Bu başlık altında 41 adet eylem yer almaktadır. 24

25 8. İşgücü Piyasasının Etkinleştirilmesi Programı Bu programla işgücü piyasasını daha etkin hale getirmeyi, rekabetçi bir ekonominin gerektirdiği nitelikli ve insana yaraşır istihdamı artırmayı, işsizliği azaltmayı, işgücü verimliliğini yükseltmeyi amaçlıyoruz. Program dönemi sonunda kadınların işgücüne katılım ve istihdam oranlarını her yıl ortalama 1 puan artırarak sırasıyla yüzde 34,9 ve yüzde 31 e yükseltmeyi, esnek çalışma biçimlerini yaygınlaştırmayı, sosyal yardım istihdam bağlantısını güçlendirmeyi ve istihdam teşviklerinin etkinliğini artırmayı hedeflemekteyiz. Bu başlık altında 43 adet eylem yer almaktadır. 25

26 9. Kayıt Dışı Ekonominin Azaltılması Programı Bu program; orta ve uzun dönemde ekonomik istikrar, gelir dağılımı ve istihdam gibi birçok makroekonomik unsurun iyileşmesine, ekonomide verimlilik düzeyi ve rekabet gücünün yükselmesine, ayrıca kamu gelirlerinin artmasına katkıda bulunacaktır. Bu programla kayıt dışı ekonominin GSYH ya oranının 2018 yılı sonunda yüzde 21,5 e; tarım dışı sektörlerde kayıt dışı çalışanların toplam istihdam içindeki oranını ise yüzde 17 ye düşürmeyi hedefliyoruz. Orta vadede hedefimiz ise ülkemizde kayıt dışılık oranını Avrupa Birliği ortalamasına çekmektir. Bu başlık altında 62 adet eylem yer almaktadır. 26

27 10. İstatistiki Bilgi Altyapısını Geliştirme Programı Bu programla; paylaşımcı, işbirliğine dayalı ve planlı bir istatistik üretim süreci ile bilimsel metotlarla elde edilmiş güvenilir istatistiklerin kalitesinin ve sayısının artırılması, ulusal ve uluslararası ihtiyaçlar doğrultusunda üretilmesi gereken istatistik yelpazesinin genişletilmesi ve idari kayıtların sağlıklı bir şekilde tutulması amaçlanmaktadır. Bu program ile bilgi/veri ihtiyacını karşılayan istatistik portalının hayata geçirilmesi, uluslararası standartlarda üretilmiş istatistik sayısının artırılması, bölge bazında daha fazla istatistik üretilmesi, ve idari kayıt sistemlerinden üretilen istatistiklerin sayısının artırılması hedeflenmektedir. Bu başlık altında 28 adet eylem yer almaktadır. 27

28 11. Öncelikli Teknoloji Alanlarında Ticarileştirme Programı Bu programla uluslararası rekabet gücümüzü artırmak için bilginin katma değere dönüşümünü desteklemeyi amaçlıyoruz. Bu kapsamda temel hedeflerimiz teknolojik ürün ve marka sayısını artırmak, araştırma ve yenilik merkezlerini güçlendirmek, nitelikli insan sayısını artırmak ve yenilikçi girişimciliği geliştirmektir. Bu başlık altında 39 adet eylem yer almaktadır. 28

29 12. Kamu Alımları Yoluyla Teknoloji Geliştirme ve Yerli Üretim Programı Bu programımızın amacı kamu alımlarının kaldıraç gücünü kullanarak yerli teknoloji ve üretimi geliştirmektir. Her yıl 100 milyar TL yi aşan miktarda kamu alımı yapıyoruz. Bu gücümüzü Ar-Ge ve yenilik faaliyetlerine katkı sağlayacak; yeniliği, yerlileştirmeyi, teknoloji transferini ve yenilikçi girişimciliği teşvik edecek etkili bir politika aracına dönüştüreceğiz. Bu kapsamda kamu alımlarında orta-yüksek ve yüksek teknoloji sektörlerindeki yerli firmaların payını artıracağız. Uluslararası doğrudan yatırımları daha fazla cezbedeceğiz. Ar-Ge harcamalarının artırılmasını sağlayacağız. Bu başlık altında 19 adet eylem yer almaktadır. 29

30 13. Yerli Kaynaklara Dayalı Enerji Üretim Programı Bu programımızın amacı enerji alanında yerli kaynaklarımızı maksimum düzeyde harekete geçirmek suretiyle dışa bağımlılığımızı azaltmaktır. Bu kapsamda temel hedeflerimiz, birincil enerji üretiminde yerli kaynaklarımızın payını 2013 teki yüzde 28 seviyesinden 2018 de yüzde 35 seviyesine yükseltmektir. Diğer yandan yerli kömürden üretilen elektriği 32 milyar kwh dan 57 milyar kwh a çıkarmaktır. Ayrıca hidroelektrik kapasitemize de MW lık ilave hedeflemekteyiz. Bu başlık altında 44 adet eylem bulunmaktadır. 30

31 14. Enerji Verimliliğinin Geliştirilmesi Programı Enerjiye bağımlılık konusunda en hızlı sonuç alabileceğimiz alan enerji verimliliğidir. Bu programla bir yandan daha az karbon salınımıyla çevreyi korurken diğer yandan daha az girdi kullanımıyla rekabet gücümüzü artırmayı amaçlamaktayız. Bu kapsamda birincil enerji yoğunluğunu azaltırken kamu binaları ve tesisleri başta olmak üzere enerji verimliliğini yaygınlaştıracağız. Bu başlık altında 40 adet eylem bulunmaktadır. 31

32 15. Tarımda Su Kullanımının Etkinleştirilmesi Programı Bu programda temel amacımız ülkemizde toplam su kullanımının yüzde 70 inden fazlasının gerçekleştiği tarım sektöründe israfı önlemek ve suyu etkin kullanmaktır. Eylem planı döneminde yeni yatırımlarımızda suyun tasarruflu kullanımını sağlayacak, geçmişten devraldığımız sistemlerde ise suyun verimli kullanımına yönelik iyileştirme çalışmalarına hız vereceğiz. DSİ sulamalarında yüzde 62 olan sulama oranını yüzde 68 e, yüzde 42 olan sulama randımanını ise yüzde 50 ye çıkarmayı hedefliyoruz. Bu başlık altında 45 adet eylem bulunmaktadır. 32

33 16. Sağlık Endüstrilerinde Yapısal Dönüşüm Programı Bugüne kadar sağlık alanında devrim niteliğinde dönüşümler gerçekleştirmiş bulunmaktayız. Sağlıkta ulaştığımız kalitenin finansal olarak sürdürülebilmesi ve ilaç ve tıbbi cihaz alanında yerli üretimin artırılması bu programdaki temel amacımızdır. Bu kapsamda programımızın hedefi yurtiçi ilaç ihtiyacının değer olarak yüzde 60 nı yurtiçi üretimle karşılamaktır. Uzun vadede ise araştırma altyapısını geliştirmek ve yeni ürünlerin keşfi yoluyla küresel değer zincirlerinde etkinliğimizi artırmayı hedeflemekteyiz. Bu başlık altında 39 adet eylem bulunmaktadır. 33

34 17. Sağlık Turizminin Geliştirilmesi Programı Türkiye'nin dünyada yükselen pazar konumunda olduğu medikal turizm, termal turizm ve ileri yaş-engelli turizmi alanlarındaki hizmet kalitesini yükselterek rekabet gücümüzü artırmayı amaçlamaktayız. Bu kapsamda, termal turizmde 100 bin yatak kapasitesiyle, ( tedavi amaçlı) yabancı turiste hizmet sunmayı, medikal turizm alanında, yabancı hasta tedavi ederek 5,6 milyar dolar gelir sağlamayı hedeflemekteyiz. Ülkemizin bu hizmetler sayesinde dünyanın ilk 5 destinasyonu içerisinde yer almasını hedefliyoruz. Bu başlık altında 34 adet eylem bulunmaktadır. 34

35 18. Taşımacılıktan Lojistiğe Dönüşüm Programı Ülkemizin kalkınmadaki en önemli varlıkları, insanı ve coğrafyasıdır. Ticaretin yoğunlaştığı ve önem kazandığı günümüzde bu unsurlar daha büyük avantaj haline gelmiştir. Ancak gelinen noktada taşımacılıktan lojistik yaklaşıma dönüşüm ihtiyacı bulunmaktadır. Bu çerçevede hazırlanan bu programla, ülkemizde lojistik sektörünün büyüme potansiyeline katkısını artırmayı ve ülkemizin Lojistik Performans Endeksinde ilk 15 ülke arasına girmesini amaçlamaktayız. Bu başlık altında 80 adet eylem bulunmaktadır. 35

36 19. Temel ve Mesleki Becerileri Geliştirme Programı Bu programla, bireylerin, çalışma hayatının gerektirdiği bilgi ve iletişim teknolojileri, yabancı dil, finansal okuryazarlık, problem çözme, eleştirel düşünme, iletişim, liderlik, kariyer planlama ve iş arama gibi temel beceriler ile sanatsal ve sportif becerilere sahip olması amaçlanmaktadır. Program dönemi sonunda, eğitimin tüm kademelerinde temel becerilerin ağırlığının artırılmasını hedeflemekteyiz. Ayrıca, temel becerileri kazandıran hayat boyu öğrenme programlarının geliştirilmesini ve işgücü piyasası ile eğitim sistemi arasındaki bağın güçlendirilmesini hedefliyoruz. Bu başlık altında 45 adet eylem yer almaktadır. 36

37 20. Nitelikli İnsan Gücü için Çekim Merkezi Programı Bu programla, küresel düzeyde bilgiye dayalı rekabet gücünün artırılmasına yönelik olarak başta yurtdışındaki vatandaşlarımız olmak üzere yerli ve yabancı nitelikli insan gücü için üniversite, sanayi, kamu ve araştırma merkezleri arasındaki işbirliğini geliştirip uygun ortam ve koşullar sağlanarak ülkemizin cazibe merkezi haline getirilmesini amaçlamaktayız. Bu programla, başta vatandaşlarımız olmak üzere yurtdışından ülkemize gelen nitelikli insan gücü sayısının artırılmasını hedeflenmekteyiz. Bu başlık altında 45 adet eylem yer almaktadır. 37

38 21. Sağlıklı Yaşam ve Hareketlilik Programı Sağlıklı ve kaliteli yaşam bireylerin refah ve mutluluğunu artırmada temel bir unsurdur. Bu programla, sağlıklı yaşam için tedavi edici, sakatlığı ve salgın hastalıkları önleyici sağlık hizmetlerinin yanında, bulaşıcı olmayan hastalıklarla mücadele etmeyi ve koruyucu hekimlik ile kişileri hastalıkların risk faktörlerinden koruyarak yaşam kalitelerini artırmayı amaçlamaktayız. Bu programla, tütün kullanımı, alkol ve uyuşturucu bağımlılığı ile etkin mücadeleyi; sağlıklı beslenme, hareketli yaşam, gıda güvenilirliğinin ve ruh sağlığının geliştirilmesini hedeflemekteyiz. Bu başlık altında 57 adet eylem bulunmaktadır. 38

39 22. Ailenin ve Dinamik Nüfus Yapısının Korunması Programı Göç ve kentleşme, kültürel değerlerdeki aşınma, aile eğitimindeki eksiklikler, yeni iletişim teknolojileri gibi nedenlerle zayıflayan aile içi iletişimi ve dolayısıyla aile kurumunu güçlendirmek sağlıklı bir toplumun devamlılığını sağlamak açısından hayati önem taşımaktadır. Bu programla temel amacımız, Türkiye nin ekonomik ve sosyal gelişmesini desteklemek üzere dinamik nüfus yapısının korunması, aile kurumunun güçlendirilmesi ve böylece sosyal refah ve sosyal sermayenin artırılmasıdır. Bu başlık altında 39 adet eylem bulunmaktadır. 39

40 23. Yerelde Kurumsal Kapasitenin Güçlendirilmesi Programı Bu programla kalkınma çabalarının güçlendirilmesi için yerel düzeyde kurumsal kapasitenin, katılımcılığın ve yönetişimin geliştirilmesi ile uygulamada kalitenin ve kaynak kullanımında verimliliğin artırılması amaçlanmaktadır. Bu kapsamda temel hedeflerimiz, yerelde faaliyet gösteren kurum ve kuruluşların hizmet sunumunda verimliliklerinin artırılması, insan kaynakları yönetimi, strateji ve uygulamalarının güçlendirilmesi, proje yönetimi kapasitelerinin geliştirilmesi, yerel düzeyde politika oluşturma ve uygulama süreçlerine STK ların ve üniversitelerin katkısının artırılmasıdır. Bu başlık altında 37 adet eylem bulunmaktadır. 40

41 24. Rekabetçiliği ve Sosyal Uyumu Geliştiren Kentsel Dönüşüm Programı Bu programla; şehirlerimizin ekonomik, sosyal ve fiziki dezavantajlarını azaltarak rekabet gücünü ve yaşam kalitesini artırmayı, bu doğrultuda yapılacak harcama ve yatırımların, makroekonomik dengeler ve kamu finansmanıyla uyumlu şekilde planlanarak hayata geçirilmesini amaçlamaktayız. Program sonucunda; şehirlerimizin afet riskini bertaraf edecek, sağlıklı ve nitelikli konut sahipliğini artırarak iş ve yaşam koşullarını iyileştireceğiz. Bu hedeflere ulaşmada yerli ve yenilikçi üretimi teşvik ederek inşaat sektörümüzün rekabet gücünü artıracağız. Bu başlık altında 36 adet eylem bulunmaktadır. 41

42 25. Kalkınma için Uluslararası İşbirliği Altyapısının Geliştirilmesi Programı Programın amacı, kalkınma işbirliği politikasının stratejik bir çerçeveye kavuşturulması, kalkınma işbirliğine yönelik mali, beşeri ve kurumsal kapasite ile hukuki altyapının güçlendirilmesi, kalkınma ve kültürel işbirliği imkânlarının Türkiye ve paydaş ülkeler arasında geliştirilmesidir. Temel hedeflerimiz; Türkiye nin uluslararası işbirliği altyapısının stratejik çerçevesinin geliştirilmesi, kamuda, özel sektör ve STK larda uluslararası işbirliği alanında kurumsal ve beşeri kapasitenin geliştirilmesi, ve Türkiye nin uluslararası kalkınma işbirliği kuruluşları için bölgesel merkez haline gelmesidir. Bu başlık altında 55 adet eylem bulunmaktadır. 42

43 Öncelikli Dönüşüm Programları İzleme ve Değerlendirme Süreci Eylem Planlarının izleme ve değerlendirmesi Onuncu Kalkınma Planı dönemi bitene kadar (2019 yılına kadar) Eylem İzleme Sistemine üçer aylık bilgi girişleri ve 6 aylık ve yıllık hazırlanacak Öncelikli Dönüşüm Programı İzleme Raporlarıyla yapılacaktır. Bakanlığımızca, uygulama, izleme ve değerlendirme süreçlerinin etkin biçimde yürütülmesi ve gerekli koordinasyonun sağlanması amacıyla yetki paylaşımı çerçevesinde sorumlu tüm kurum ve kuruluşların erişimine açık, ortak bir elektronik bilgi sistemi olan Eylem İzleme Sistemi oluşturacaktır. Eylemden sorumlu kuruluşlar, sorumlu oldukları eylemin üçer aylık gerçekleşme durumlarına ilişkin bilgileri, Eylem İzleme Sistemine gireceklerdir. İlgili program koordinatörü ve bileşen sorumlusu kurumlar da bu sürecin içinde olacaktır. Program koordinatörleri, bileşen sorumlusu kuruluşların da katkısıyla Eylem İzleme Sistemindeki bilgileri de kullanarak program geneli için her yıl 6 aylık ve yıllık Program İzleme Raporlarını oluşturacak ve Kalkınma Bakanlığına iletecektir. Bakanlığımız, Program koordinatörleri tarafından iletilen nihai Program İzleme Raporlarını değerlendirerek 6 aylık ve yıllık Öncelikli Dönüşüm Programı İzleme Raporlarını hazırlayacak ve Kalkınma Planı İzleme ve Yönlendirme Komitesine sunacaktır. Kalkınma Planı İzleme ve Yönlendirme Komitesi, 6 aylık ve yıllık Öncelikli Dönüşüm Programı İzleme Raporlarına nihai hali vererek Bakanlar Kuruluna sunacaktır. 43

44 HH Onuncu Kalkınma Planı ( ) ÖNCELİKLİ DÖNÜŞÜM PROGRAMLARI Dr. Cevdet YILMAZ T.C. Kalkınma Bakanı Bilgilendirme Sunumu Ankara 2015