TÜRKĠYE ve DÜNYADA BOR

Transkript

1 BOR DA DÜNYA LĠDERĠ TÜRKĠYE ve DÜNYADA BOR Muhsin GANĠOĞLU ETĠ MADEN ĠġLETMELERĠ GENEL MÜDÜR YARDIMCISI ve YÖNETĠM KURULU ÜYESĠ Savunma Sanayiinde Borun Kullanımı ÇalıĢtayı, Savunma Sanayi MüsteĢarlığı, Balgat, Ankara 14 HAZĠRAN 2011

2 Ticari Bor Mineralleri Bor mineralleri, yapılarında farklı oranlarda bor oksit (B 2 O 3 ) içeren doğal bileģiklerdir. Doğada yaklaģık 230 dan fazla bor minerali mevcuttur. Ticari olarak tüketilen borun %90 ı dört mineralden oluģmaktadır. Page 2 Kolemanit Tinkal Üleksit Kernit Kolemanit ve tinkal en çok kullanılan bor mineralleridir. Türkiye dünyanın en büyük kolemanit rezervlerine sahiptir.

3 Bor BileĢikleri Kullanım Alanları ve Terminolojisi CAM DETERJAN TARIM SERAMĠK DĠĞER KONSANTRE BOR ÜRÜNLERĠ Kolemanit, tinkal ve üleksit gibi cevherlerin konsantreleri. BOR KĠMYASALLARI Boraks pentahidrat, boraks dekahidrat, susuz boraks, borik asit, sodyum perborat, susuz borik asit ve vb. ÖZEL BOR ÜRÜNLERĠ Bor karbür, çinko borat, bor nitrür, bor hidrür, ferrobor ve diğer bor bileģikleri. BORA DAYALI SANAYĠ ÜRÜNLERĠ Ġzolasyon tipi ve tekstil tipi cam elyaf, borosilikat camlar, seramik, deterjan vb. Page 3

4 Dünya Bor Rezervi ABD % 7 TÜRKİYE % 72 RUSYA % 8 KAZAKĠSTAN %1 ÇĠN %4 PERU %2 BOLĠVYA % 2 ġġlġ % 3 ARJANTĠN %1 Page 4

5 ETĠ MADEN BOR BĠLEġĠKLERĠ REZERV DAĞILIMI HAVZA ADI MĠKTAR (Ton) EMET (Kolemanit) KIRKA (Tinkal) BĠGADĠÇ (Kolemanit-Üleksit) KESTELEK (Kolemanit) TOPLAM (GÖR+MUH+MÜM) Page 5

6 Ürün Portföyü BOR KĠMYASALLARI ÖĞÜTÜLMÜġ ve KONSANTRE DĠĞERLERĠ Borik Asit Etibor-48 (Boraks pentahidrat) Boraks Dekahidrat Bor Oksit Etibor-68 (Susuz boraks) Etidot-67 (Tarım bor) Kalsine Tinkal (KompaktlanmıĢ) Sodyum Perborat ÖğütülmüĢ Kolemanit ÖğütülmüĢ Üleksit Konsantre Kolemanit Konsantre Tinkal Konsantre Üleksit Doğal Zeolit Sülfürik Asit (Teknik / Saf) Page 6

7 Dünya Bor BileĢikleri Pazarının Büyüklüğü Miktar bazda 4 milyon ton civarındadır Değer bazda 1,5 milyar dolar civarındadır Dünyanın en büyük iki bor üreticisi Eti Maden ve RT Borax Page 7

8 Kullanım Alanlarına Göre Dünya Bor Tüketimi (%, 2009) Ferro bor 2% Deterjan 4% Tarım 5% Diğer 25% Seramik 10% Cam elyaf 45% Borosilikat Cam 9% Cam elyaf sektöründe bor tüketimi Çin ve ABD de yoğunlaģmıģtır. Çin tekstil tipi cam elyaf, ABD ise izolasyon tipi cam elyaf üretiminde öncü durumundadır. Page 8

9 Dünya Bor BileĢikleri Pazar Payı (Miktar, 2010) Rusya, Çin Güney Amerika Diğer 33% ETĠ MADEN 40% Rio Tinto 27% Page 9

10 BİN TON Bor Kimyasalları Kapasite ve Üretim Miktarı P 2012 P 2013 P Üretim Miktarı Kurulu Kapasite Page 10

11 MİLYON ABD$ Yurtiçi-YurtdıĢı Bor BileĢikleri SatıĢ Değeri P 2012 P 2013 P Yurtiçi Satış Yurtdışı Satış Toplam Satış Page 11

12 (%) Daha Çok Katma Değer (*) P 2012 P 2013 P Konsantre Bor Bor Kimyasalları ve Eşdeğeri Ürün (*) Ġhracat Değerine göre hesaplanmıģtır. Page 12

13 MİLYON ABD$ Ürün Grubuna Göre Bor BileĢikleri SatıĢ Değeri P 2012P 2013P Konsantre Bor Bor Kimyasalları Toplam Page 13

14 MĠLYON ABD$ Brüt Kar (ABD$) r5l r3l r2l r12l r10l r9l r7l r5l r4l r2l r1l r2l 1r3l 01r1l r10l r8l r8l 00r7l r6l r5l 00r5l r5l 00r6l 00r4l r3l 00r3l 00r3l r2l 00r2l 0r1l P2012 P2013 P Bağlı Ortaklık Kar Payları Hariç Bağlı Ortaklık Kar Payları Dahil Page 14

15 MĠLYON TL BRÜT KAR (TL) 800,0 700,0 600,0 500, yılı GSMH katkı 649,3 milyon TL 439,0 698,0 654,0 597,0 400,0 300,0 200,0 100,0,0 86,0 43,0 278,0 228,0 187,0 158,0 137,0 72,0 90,0 54,0 293,0 316,0 215,0 193, P 2012P 2013P Bağlı Ortaklık Kar Payı Dahil Bağlı Ortaklık Kar Payı Hariç Page 15

16 MĠLYON ABD$ Hazineye Ödenen Temettü 300,0 250,0 200,0 150,0 100,0 50,0,0 134,0 126,0 103,0 80,0 41,045,0 46,0 17,0 24,0 3,0 178,0 252,0 262,0 234, P 2012 P 2013 P Page 16

17 2013 Stratejik Plan Hedefleri 2013 YÖNETĠġĠM ĠNOVASYON YATIRIM BOR KĠMYASALLARI ÜRETĠM KAPASĠTESĠ 2,1 MĠLYON TON SATIġ GELĠRĠ 1 MĠLYAR DOLAR (1,7 MĠLYAR TL) ĠHRACAT 955 MĠLYON DOLAR (1,6 MĠLYAR TL) BRÜT KAR 430 MĠLYON DOLAR (700 MĠLYON TL) Page 17

18 2023 PROJEKSĠYONLARI Üretim Kapasitesi 5,5 MĠLYON TON 2023 SatıĢ Geliri 2,5 MĠLYAR DOLAR Brüt Dönem Karı 1,6 MĠLYAR DOLAR Page 18

19 Eti Maden in Ekonomi Ġçerisindeki Yeri BOR SEKTÖRÜNDE DÜNYA LĠDERĠ 2010 yılında Türkiye Ġhracatçılar Meclisi (TĠM) in yapmıģ olduğu Türkiye nin En Büyük 1000 Ġhracatçı Firma sıralamasında; Kamuda 1. sırada, Ġhracatta 16.sırada, Üretici-ihracatçı firma sıralamasında 10. sırada yer almıģtır Yılı Vergilendirme Dönemi Kurumlar Vergisi Türkiye Geneli ilk 100 sıralamasında; ,52 TL ile 23. sırada yer almıģtır. Page 19

20 Eti Maden in Ekonomi Ġçerisindeki Yeri (*) 2010 yılı anket çalıģmalarına devam edilmektedir Ġstanbul Sanayi Odasının (ISO) Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi KuruluĢu çalıģmasında 2009 (*) yılı verilerine göre; Ġhracat sıralamasında Genelde 18., Kamuda 1.sırada ( Bin$), En fazla kar eden ilk 50 kuruluģ içinde 11., Kamuda 4.sırada ( Bin TL) Üretimden SatıĢlar (Net) sıralamasında Genelde 56., Kamuda 6.sırada ( Bin TL) Page 20

21 ETİ MADEN GELİŞME VE BÜYÜMEK İÇİN İNOVASYON ANLAYIŞINI BENİMSEMİŞTİR. Page 21

22 Ġnovasyon ve Ar-Ge ÇalıĢmaları Eti Maden 75 yıllık tarihinde ilk defa tasarımından mühendisliğine, projesinden tesis montajına kadar patente konu satılabilir nitelikte bir buluģ yapmıģtır. Ġlk defa bir kamu kurumu adına kendi elemanlarının yaptığı bir buluģ olma özelliğini taģıyan bu buluģ, kalsine tinkal adıyla kurum adına tescil ettirilmiģtir. BOR OKSĠT KALSĠNE TĠNKAL SUSUZ BORAKS ÇĠNKO BORAT SODYUM BOR HĠDRÜR KALSĠNE KOLEMANĠT BORLU SODA Page 22

23 Ar-Ge Kapsamında Yürütülen Projeler Sıra No Page 23 PROJE ADI BAġLANGIÇ TARĠHĠ PROJE NO. 1 Kolemanit Kalsinasyonu C Sodyum Bor Hidrür Üretimi C Potasyum Pentaborat Oktahidrat Üretim Prosesinin GeliĢtirilmesi C Emet Cevher ve Konsantresinde Arsenik Giderimi B Bigadiç DüĢük Tenörlü Cevherlerinin Ağır Ortam Ayırma Metodu ile ZenginleĢtirilmesi Tamamlandı 6 Atık Sulardan Bor Giderimi C Amonyum Pentaborat Üretimi Tamamlandı 8 Mikrodalga ile Çözeltilerin BuharlaĢtırılması, Bor Ürünlerinin Kurutulması ve Bor Cevherlerinin Kalsinasyonu 9 Emet ve Kestelek Kolemanit Cevherindeki Demir Oranının DüĢürülmesi Tamamlandı C mm Ara Ürünlerinin Optik Ayırıcı ile ZenginleĢtirilmesi B Kırka Konsantratör Tesisi Atıklarında Katı-Sıvı Ayrımı B Borlu Çözeltilerden CO 2 Geçirilmesi ile Na 2 CO 3 Eldesi C Tinkalden Borik Asit ve Sodyum Sülfit Üretimi C Kalsine Pirit Külünden Altın, GümüĢ, Kobalt vb. değerli Elementlerin Kazanımı C Borlu Çözeltilerden NO x Gazlarının Geçirilmesi ile NaNO x Ürünleri üretimi C Elektroliz Yöntemiyle Borik Asit ve Sodyum Hidroksit Üretimi C Borik Asit, Bor Oksit ve Çinko Boratın Plastik ve Kompozit Ürünlerde Alev Geciktirici Olarak Yaygın Kullanılabilirliğinin AraĢtırılması C Bor ve Bor BileĢikleri ile YapılandırılmıĢ Antifouling Nanoteknolojik Kaplama Uygulamaları (Nano Kompozit Bor-NKB Projesi) C Kolemanitin Polimerik Malzemelerde Alev Geciktirici Olarak Kullanılabilirliği C Konsantratör Tesislerinde Triyaj ĠĢlemi Yerine Optik Ayırma Cihazı Kullanılması B

24 PROJENĠN AMACI: BETON ve ASFALT ĠÇĠN NANOKOMPOZĠT KAPLAMA PROJESĠ (Borlu Nanokompozit Projesi) Beton ve asfaltta karģılaģılan alkali silika reaksiyonu (ASR), donma-erime çevrimleri, karbonasyon ve korozyon gibi sorunlara çözüm sunacak; Borlu nanokompozit geliģtirilmesi, Yüzeylere film kaplama uygulamalarının yapılması ve film kaplamaların özelliklerinin incelenmesi amaçlanmaktadır.

25 OPTĠK AYIRMA YÖNTEMĠ ĠLE CEVHER ZENGĠNLEġTĠRME Page 25 Bor Cevherlerinin zenginleģtirmesinde Near Infrared e Dayalı Optik Ayırma Yöntemi ilk kez uygulanmıģtır. SatıĢ imkanı olmayan düģük tenörlü ara ürünler optik ayırma yöntemiyle zenginleģtirilerek ekonomiye kazandırılmaya baģlanmıģtır. Ara ürünler, optik ayırma cihazında diğer cevher zenginleģtirme yöntemlerine göre %88 gibi oldukça yüksek bir verimle kazanılmıģtır.

26 Proje kapsamında, endüstriyel bor hidrür üretim tesisi kurulması amacıyla Bandırma da 100 ton/yıl kapasiteli bir pilot tesis kurulacaktır. SODYUM BOR HĠDRÜR ÜRETĠMĠ Bu tesiste hem pilot çapta üretim yapılacak hem de daha sonra kurulacak olan Endüstriyel ölçekli tesisin optimum üretim koģulları ve dizayn parametreleri tespit edilmesi amaçlanmıģtır.

27 BOR TEKNOLOJĠSĠNDE MĠKRODALGA ENERJĠSĠ Mikrodalga fırınların bor kimyasallarının susuzlandırılması ve kurutulması aģamalarında, cevherlerin kalsinasyonu, bünye sularının uçurulması iģlemlerinde ve üretim sırasında açığa çıkan zayıf çözeltilerin deriģik hale getirilmesinde kullanılması amaçlanmıģtır. Page 27

28 ANTIFOULING NANOTEKNOLOJĠK Bor ve bor bileģikleri ile yapılandırılmıģ yeni nanoteknolojik kaplamalar geliģtirilecek, bu kaplamaların morfolojik, kimyasal ve fiziksel özelliklerinden yararlanarak çevreci yaklaģımlar ve bu yaklaģımlarla yeni bor kullanım alanları geliģtirilecektir. KAPLAMA (Nano Kompozit Bor Projesi)

29 Özel Bor Kimyasalları Politikamız Ülkemizde bor a dayalı sanayinin geliģmesi için Özel Bor Kimyasallarının ülkemizde üretilmesi gerekmektedir. Eti Maden; Özel Bor Kimyasalları üretiminin özel sektör tarafından gerçekleģtirilmesinden yanadır. Özel sektör, teknik bilgi ve ham madde temini konularında desteklenecektir.

30 DĠNLEDĠĞĠNĠZ ĠÇĠN TEġEKKÜR EDERĠM. Page 30