Bazı Dini/Tarihi Yapıların Sırları

Transkript

1 Zigurat Taoizm de Tapınaklar Kiliseler Medine deki Eğik Minarenin Sırrı Hacer-i Muallak Kâbe Ölçülerindeki Cami: İsmail Ağa Camii Sivas Divriği Ulu Camiindeki Gölgeler Süleymaniye Camii İs Odası Şemsi Paşa (Kuşkonmaz) Camii Selimiye Camisinin Üç Girişli Minareleri Bazı Dini/Tarihi Yapıların Sırları Sabancı Camisinin İlginç Özellikleri Şam Ümeyye Camii Kubbetü l-hazne Seyyid Ömer Camii Güneş Saatleri Kuş Evleri (Kuş Köşkleri)

2 Zigurat Mezopotamya da tapınaklar insanların (yer) ve tanrıların (gök) birbirleriyle karşılaştıkları yerdi. Ziguratlarda (ve maya tapınaklarında) gökyüzüne yükselen merdiven yaparak tanrıların yeryüzüne inmeleri, insanların da cennete yaklaştırma ideali gözetilmiştir (Birgül Çakıroğlu, Nihan Engin, Dini İnanışların Mimariye Etkisi, 72, 88).

3 Taoizm de Tapınaklar Taoizm deki tapınak mimarisinde daire ve kareler hâkimdir. Kare dünyayı, daire ise cenneti temsil etmektedir. Tapınak dünya ile cennetin birleştiği noktadır. Bu sebeple karelerle daireler çakıştırılmıştır. (Birgül Çakıroğlu, Nihan Engin, Dini İnanışların Mimariye Etkisi, 82).

4 Kiliseler Kiliseye girince, apsise doğru yürünür. Bu yol, dünyadan İsa ya giden yol anlamına gelir. Daima üç nefli olarak yapılması bu dinin teslis inancından ileri gelmektedir. (Birgül Çakıroğlu, Nihan Engin, Dini İnanışların Mimariye Etkisi, 85).

5 Mescid-i Nebevî de Hz. Peygamber in mezarının bulunduğu Kubbetu l- Hadra nın (yeşil kubbe) hemen yanı başında bulunan minare bilinçli olarak eğik yapılmıştır. Eğik yapılmasının temel nedeni herhangi bir doğal afet ânında minarenin Hz. Muhammed in mezarının üzerine devrilmesine engel olmaktır. Medine deki Eğik Minarenin Sırrı

6 Hacer-i Muallak Hacer-i Muallak, Müslümanlar tarafından Hz. Muhammed in Miraca çıkarken son defa ayak bastığı, Hıristiyanlar tarafından ise Hz. İbrahim in oğlunu kurban etmek için yatırdığı taş olarak bilinir. Bu taşın içinde bulunduğu Kubbetu s- Sahra, sekizgen bir plana sahiptir (Prof. Dr. Nusret Çam, İslam'da Sanat Sanatta İslam, 182).

7 Kâbe Ölçülerindeki Tek Cami: İsmail Ağa Camii 1723 yılında Osmanlı nın 56. Şeyhülislamı Ebu İshak İsmail Efendi nin yaptırdığı İstanbul Fatih teki İsmail Ağa Camii nin ölçüleri, en, boy ve yükseklik olarak Kâbe nin ebatları ile birebir örtüşmektedir.

8 Divriği Ulu Camiinin kapısındaki gölgedeki kişi, ilk etapta bakıyor, ikincisinde kitap okuyor, üçüncü durumda namaz kılıyor ve dördüncüsünde ise kadına dönüşüyor. Bu durum tesadüfi değil. Sivas Divriği Ulu Camiindeki Gölgeler

9 Çünkü 1228 yılında tamamlanan camiyi inşa eden mimar ve ustalar, binayı yapmadan önce 2 yıl boyunca güneşin doğuşundan batışına, yıldızların çıkışından kayboluşlarına kadar hepsini hesaplamışlardır (AA, 31 Ağustos 2011, ).

10 Süleymaniye Camii İs Odası Mimar Sinan, yılları arasında inşa ettiği Süleymaniye Camisinin 275 kandil ve mihrabın yanındaki 2 dev mumdan çıkan isin kubbeyi simsiyah yaparak kirletmemesi için orta kapının üstüne bir oda tasarladı.

11 Belirlenen yerlere ve belirli açılarda açılan büyük delikler, vantilatör gibi işlev görerek kandillerden çıkan isi, hava akımıyla sürükleyerek o odaya taşıdılar. Odacığın duvarlarına yapışarak kazınan isler, dönemin en kaliteli mürekkebi olarak damıtıldı ve siyasi, idari, dini fermanları onunla yazıldı.

12 Şemsi Paşa (Kuşkonmaz) Camii Şemsi Ahmed Paşa, Mimar Sinan dan, kuşların konup camiyi kirlemeyecekleri bir cami yapmasını istemiş. Anlatıldığına göre de Mimar Sinan camiyi, rüzgârların kesiştiği noktada yaptığı için kuşlar konmaz. Camiye halk arasında bu nedenle kuşkonmaz cami denilmektedir.

13 Selimiye Camisinin Üç Girişli Minareleri Caminin dört minaresini, kubbenin dört tarafına oturttum. Her birine üçer şerefe yaptım. İki minaresinin üçer merdiveni vardır, çıkanlar birbirini görmezler. İlk merdiven birinci şerefeye, ikinci merdiven ilk iki şerefeye, sonuncu merdivense her üç şerefeye çıkar. Mimar Sinan.

14 Sabancı Camisinin (Adana) İlginç Özellikleri Sabancı Merkez Camii nin 6 minaresi, imanın altı şartını, ana mekândaki 5 normal kubbe İslam ın beş şartını, minberdeki basamakların sayısının 23 olması Kur an-ı Kerim in 23 yılda inmiş olmasını, caminin 8 ana giriş kapısı 8 cennet kapısını, 32 metrelik ana kubbe çapı, 32 farzı ifade ediyor.

15 Sultanahmet e benzer bir diğer yönü de 6 minarede toplam 16 şerefe bulunması. Bu da tarih boyunca kurulmuş 16 Türk devletine işaret ediyor. İki mekândaki toplam kubbe sayısının 33 olması, Sübhâneke, Elhamdülillah ve Allahü Ekber i ayrı ayrı 33 defa tekrarını temsil ediyor.

16 Şadırvanın bulunduğu avludaki 28 kubbe, Kur an da adı geçen 28 peygambere, 99 metre uzunluğundaki minare ise Esmaü l-hüsna ya işaret ediyor. Ana kubbenin yüksekliği, 54 farzdan dolayı 54 metre. Ana kubbeyi taşıyan 8 fil ayağı Allah ın sübuti sıfatlarını ifade ediyor.

17 Şam Ümeyye Camii Müslümanlar Şam ı fethedince Vaftizci Yuhanna (Hz. Yahya) adına yapılmış olan kiliseyi ortadan ikiye bölerek yarısını kendileri, diğer yarısını da Hıristiyanlar kullandı. Müslüman ve Hıristiyan cemaat mabede girip çıkmak için aynı kapıyı kullanıyordu.

18 Müslümanların ibadet yeri zamanla dar gelmeye başlayınca Halife Velid ( ), kilisenin diğer kısmını Hıristiyanlardan satın alarak bir cami yapmaya karar verdi. Velid eski kilisenin bir kısım duvarlarından ve malzemelerinden de yararlanarak bu camii inşa ettirdi (Prof.Dr. Nusret Çam, İslam'da Sanat Sanatta İslam, 175).

19 Kubbetu l-hazne Şam Ümeyye Camii nde küçük bir kapısı bulunan Kubbetu l-hazne, devletin hazinesinin muhafaza edildiği Beytü l-mal vazifesi görmekteydi. İlk devirlerde hazine, güvenilir olması sebebiyle şehrin ulu camiinde muhafaza edilirdi (Prof.Dr. Nusret Çam, İslam'da Sanat Sanatta İslam, 176).

20 Kudüs Fatihi Ubeyde ibn Cerrah ın daveti üzerine uzun çöl yolculuğundan sonra 638 yılında şehre gelen halife Hz. Ömer, bir ara gayrimüslim liderlerle de görüştü. Namaz vakti girince ruhbanlar ona namazını, ziyaret etmekte olduğu Kutsal Mezar Kilisesi nde kılabileceğini söylediler. Fakat Hz. Ömer, Eğer ben böyle yaparsam gelecek nesiller, halifenin namaz kıldığı bu kiliseyi camiye çevirebilirler. diyerek ileride bir arazi üzerinde namazını kılıp döndü. Seyyid Ömer Camii işte onun namaz kıldığı mekân üzerine inşa edilmiştir. Seyyid Ömer Camii

21 Güneş Saatleri Bazı camilerde, güneş saatleri bulunmaktadır. Fotoğrafta, Üsküdar Mihrimah Sultan (İskele) Camisindeki güneş saati görülmektedir.

22 Kuş Evleri (Kuş Köşkleri) Kuş evlerine sadece camilerde değil, köprü ayaklarında, evlerde de bulunmaktadır. Kuş evleri, atalarımızın sahip olduğu hayvan sevgisinin ne boyutta olduğunu göstermesi açısından önemlidir.

23 Kaynakça Çakıroğlu, Birgül, Engin, Nihan, Dini İnanışların Mimariye Etkisi, Dini Araştırmalar Derg., 2014, XVII, sayı: 44, s, Çam, Nusret, İslam'da Sanat Sanatta İslam, 2. bsk., Akçağ Yay., Ankara Mart 2015