Dr. Türker TÜRKER*, Sag. Tek. Erdogan YILDIZ**

Transkript

1 Arastirma BIR ASKERI BIRLIKTE BIRINCI BASAMAK SAGLIK HIZMETI UYGULAMASININ BASLAMASIYLA ELDE EDILEN TASARRUF Dr. Türker TÜRKER*, Sag. Tek. Erdogan YILDIZ** * GATA Halk Sagligi AD/Ankara ** Deniz Kuvvetleri Komutanligi Özet Çalismanin amaci, revirde muayene ve eczane faaliyetlerinin baslatilmasindan sonra elde edilen kazanimlari ortaya koymaktir. Çalisma tanimlayici tiptedir ve 2002 yilinda bir askeri birlikte gerçeklestirilmistir. Yil boyunca 3329 hasta viziteye çikmistir. Hastalarin 2162'sini (%64,9) er/erbas, 216'sini (%6,4) astsubay, 32'sini (%1,0) subay, 883'ünü (%26.5) personel ailesi, 20'sini (%0,6) devlet memuru, 16'sini (%0,4) emekli personel olusturmustur. Hastalarin 2437'si (%73,2) kita revirinde tedavi edilmistir. Toplam tasarrufun ( TL), %79 unu ( TL) revirde muayene sonucu saglanan tasarruf olusturmustur. Birinci basamak saglik hizmetinin verilmeye baslanmasi nedeniyle hastalarin büyük çogunlugunun (%73,2) ikinci basamaga sevkine gerek kalmamistir. Anahtar kelimeler: birinci basamak saglik hizmeti, maliyet-etkinlik, askeri saglik hizmeti Sorumlu yazar (Corresponding Author): Dr. Türker TÜRKER, GATA Halk Sagligi AD, Etlik/Ankara Tel: E-posta: [email protected] Abstract The Economic Saving Provided by Starting the Activity of Primary Heath Service in a Military Unit The aim of the study was to determine the economic saving after starting the activities of examination and pharmacy in a infirmary. The study was descriptive one and performed in a military base at During 2002, 3329 patients visited the infirmary. Distribution of the patients was as follows; privates (2162, 64.9%), noncommissioned officer (216, 6.4%), officers (32, 1,0%), personnel families (883, 26.5%), civil servants (20, 0.6%) and retired personnel (16, 0.4%) of the the patients (73.2%) were treated on the base. The earnings resulted from infirmary visits constituted 79.0% ( TL) of the total earnings ( TL). Because of starting primary health service in the base, it had been unnecessary to direct most of the patients (73.2%) to the second stage health units. Key words: primer health service, costeffectiveness, military health service 291

2 GIRIS Sagligin korunmasi, hastaliklarin tedavisi ve rehabilitasyonu için yapilan çalismalarin tümüne saglik hizmetleri denir. Saglik hizmetlerinin ilk ve temel amaci insanlari hastaliklardan korumak ve sagliklarini gelistirmektir. Tedavi edici (iyilestirici) saglik hizmetleri üç basamakta ele alinir. Birinci basamak, hastalarin tedavilerinin evde ve ayakta yapildigi saglik kuruluslaridir (1). Türk Silahli Kuvvetleri nde (TSK) revirler ve dispanserler bunun örnekleridir. Birinci basamak saglik bakimi, bir toplumdaki bütün bireylerin ve ailelerin kolayca erisebilecekleri ve yararlanabilecekleri sekilde olusturulan bir saglik hizmetidir (2). Birinci basamak saglik bakimi, toplumun belli basli saglik sorunlarinin çözümüne yönelik olmali ve buna uygun olarak sagligin daha iyiye götürülmesini, korunmasini, hastaliklarin tedavisini ve hastalarin rehabilitasyonunu saglamalidir (3). Birinci basamak saglik bakimina iliskin hizmetlerin en azindan su hizmetleri kapsamasi gerekir: Uygun bir beslenmenin gerçeklestirilmesi Yeter miktarda temiz su saglanmasi ve çevrenin saglikli duruma getirilmesi Aile planlamasini da içeren ana ve çocuk sagligi hizmetleri Önemli bulasici hastaliklara karsi bagisiklama hizmetleri Yerel endemik hastaliklarla sik görülen hastaliklarin önlenmesi, iyi ve uygun bir sekilde tedavi edilmesi Ilk yardim hizmetleri Sonuncu ama en önemli hizmet olarak, belirgin saglik sorunlarinin kontrol ve önlenmesine yönelik saglik egitimi (3). Günümüzde, hastalarin daha çok ikinci ve üçüncü basamak saglik hizmetlerini tercih etmeleri nedeniyle hastanelerde artan is yükü, hastalari ve hastanelerdeki saglik personelini zor durumda birakmaktadir. Birinci basamak saglik hizmetlerinin etkin biçimde kullanilmasi mesai saatlerinin gereksiz sekilde hastanelerde geçirilmesine engel olacagi gibi hasta basina ayrilacak ilgilenme süresini de artiracaktir. Bu çalisma 2002 yilinda bir askeri birlikte yapilmistir. Birlige ilk kez Temmuz 2001'de yedek subay tabip atanmis ve Mart 2002'den sonra personel ve ailelerinin ilaç ihtiyaci eczane revirinden karsilanmaya baslanmistir. Haziran 2002 den sonra personel ailelerine revirde birinci basamak saglik hizmeti verilmeye baslanmistir. 292

3 Revirde TSK personeli, emeklileri ve ailelerinin muayene ve tedavileri yapilmistir. Personel daha önce dogrudan hastaneye (ikinci basamak) giderken, tabip atanmasindan sonra gerekli görülenler hastaneye sevk edilmeye ve yazilan reçetelerdeki ilaçlarin büyük kismi revir eczanesinden verilmeye baslanmistir. GEREÇ VE YÖNTEM Çalismamizdaki amaç, revirde muayene ve eczane faaliyetlerinin baslatilmasindan sonra elde edilen kazanimlari ortaya koymaktir. Çalismamizda, viziteye çikan kisilerin defter kayitlarindan yararlanilmistir. Sik kullanilan ilaçlar toplu alimla eczane fiyatlarindan daha ucuza temin edilmeye baslanmistir. Revirde TSK Koruyucu Hekimlik Bülteni, 2004: 3 (12) dis tabibi olmadigindan er/erbasin ilk muayeneleri diger saglik personeli (tabip ve saglik Astsubay) tarafindan yapilmis ve gerek görülenler sevk edilmistir. BULGULAR Revirin saglik hizmeti sunmus oldugu kisiler; 6 subay, 37 astsubay, 24 uzman, 300 ererbas, 2 sivil memur, 170 personel ailesinden olusmustur yili içerisinde viziteye çikan toplam 3329 hastanin 2437'si (%73,2) kita revirinde tedavi edilmistir. Viziteye çikanlarin 2162'si (%64,9) er/erbas, 216'si (%6,4) astsubay, 32'si (%1) subay, 883'ü (%26,5) personel ailesi, 20'si (%0.6) devlet memuru, 16'si (%0.4) emekli personelden olusmustur (Tablo 1). Tablo yilinda revire basvuran hasta sayilari ve dagilimi Subay Astsb. Er-erbas Personel Ailesi Emekli Devlet Memuru Toplam n % n % n % n % n % n % n % Vizite 32 1, , , , Kitada Tedavi Hastane Sevk 19 59, , , , , , , , , ,8 1 6, ,8 293

4 Tablo yilinda revirde saglanan tasarruf miktari Faaliyet Müracaat eden hastalarin öncelikle revirde muayene edilmeleri Reçete edilen ilaçlarin öncelikle revirden temin edilmesi Toplam Tasarruf Miktar TL TL TL Toplam tasarrufun ( TL) %79 unu ( TL) revirde muayene sonucu saglanan tasarruf olusturmustur (Tablo 2). Revire müracaat eden toplam 3329 hastanin 2437 sinin muayenesi ve tedavisi revirde yapilmistir. Bu kisilerin hastaneye sevk edilmemesi nedeniyle saglanan tasarruf: x 2437 = TL (Hastanede kisi basi muayene ücreti arastirmanin gerçeklestirildigi 2002 yilinda TL.dir) olmustur. Ayrica, eczane revirinden ilaç verilmeye baslanmasiyla, personelin yakin bölgede anlasmali eczane bulunmamasindan dolayi ortaya çikan magduriyeti ortadan kalkmistir. Tartisma Saglik Bakanligi nin 2003 yili ilk 6 aylik verilerine göre, birinci basamaga müracaat eden hastalarin % 81'inin tani ve tedavi islemleri burada yapilmistir. Bunlarin %19'u ikinci ve üçüncü basamak hastanelerine sevk edilmistir (4). Çalismamizda 2002 yilinda bu hiz %73,2 olarak bulunmustur. Bu çalismanin en önemli kisitliligi yapilan tasarruf hesaplamasina tabibe ait giderlerin eklenmemesi olmustur. Ancak varolan sistem geregi burada istihdam edilen tabibin, muhakkak bir askeri birlikte istihdam edilip ayni özlük haklarini alacagi düsünüldügünden buna gerek görülmemistir. Sonuç olarak, tabip bulunmayan birliklere (baska birlikten birinci basamak saglik hizmetini alamiyorsa), tabip atanmasi uygun olarak degerlendirilmektedir. Bu hem 294

5 ikinci basamaga sevk edilen personel sayisini azaltarak zaman kaybini ve maliyeti azaltacak, hem de ilaç maliyetlerini düsürecektir. Ayrica birligin moral motivasyonunu artirmasi, personelin saglikli yasam konusunda bilgilendirilmesi yönünden de önemli katkilarda bulunacagi degerlendirilmektedir. Kaynaklar 1. Dirican R. Toplum Hekimligi (Halk Sagligi) Dersleri. Ankara, Fisek HN. Halk Sagligina Giris. Ankara, Bertan M, Güler Ç. Halk Sagligi Temel Bilgileri. Ankara, Temel Saglik Hizmetleri Genel Müdürlügü 2003 Yili Ilk Alti Aylik Geribildirimi. ( gov.tr/extras/istatistikler/ ger_bil_2003_1/5.htm) (Erisim tarihi: 09/11/2004) 295