ODTÜ NÜN KU LARI

Transkript

1 ODTÜ NÜN KU LARI Editör: Tür sorumlular : Uzmanlar: KapakTasar m : Metin Tasar m : Haritalar: Ay egül Dursun, Birgül Çak r, Emre Öztürk, Güliz Karaarslan, Kas m K rlang ç, Özgül Yahyao lu, Soner Oruç Barbaros Demirci, Gençer Genço lu, Kerem Ali Boyla, Korhan Özkan, Okan Ar han, Özge Ke apl Can, Soner Oruç lker Oruç Kerem Ali Boyla, Kapak Foto raf : ( shakku u-otus scops-odtü ) Foto raflar: Ay egül Dursun, Can Baldan, Güliz Karaarslan, Korhan Özkan, Melih Özbek, ODTÜ Biyo eçitlilik ve Koruma Laboratuvar,, Topluluk Dan man : Doç. Dr. Can Bilgin

2 ÖNSÖZ 1994 y l nda ODTÜ ye girdi imde kar mda planl yerle kesi, ülke çap ndan gelen ö rencilerin olu turdu u ve bir gencin ufkunu açan liberal ortam, sosyal aktiviteleri, arkada çevresi ve enfes güzellikteki binalar yla bir üniversite vard. lk heyecan mla ben bunlar pek görmedim..! Daha önceden ku gözleyen biri olarak benim gördü üm yer, onlarca kilometrekare geni likte, dola mas en az 6-8 saat alan, ahlat, badem ve kavaklarla bezeli, hiçbir otlatma ve tar m n olmad el de memi bir alan n niteliklerine sahip inan lmaz bir yaban alan yd. Her f rsat mda araziye ç kmaya ba lad m. Yerle ke de ku gözlemine en ba nda 4 ki ilik küçük bir grup olarak ç k yorduk. Zamanla say m z artt ki ilik kalabal k gruplar halinde gözleme ç kar olduk. O zamanlar Türkiye deki en aktif grup oldu umuzu farkedip 1995 te ODTÜ Ku Gözlem Toplulu unu kurduk. Zaman geçtikçe topluluk geli ti ve ilerledi, ancak di er yandan kurucular da birer birer mezun oldular. Biliyorduk ki birçok topluluk, e yan n tabiat gere i, zaman içinde etkin üyelerinin mezun olmas yla da lma noktas na gelebiliyordu. OKGT de zaman içinde kan kaybetti, küçüldü, geriledi, ancak korktu umuz ba m za gelmedi. Özellikle Sevgili Bahtiyar, Barbaros ve Gençer in deste iyle kesintisiz olarak ya amaya devam etti ve bugünkü genç, dinamik ve çal kan OKGT ye kadar ula t. Biz kurucular n akl ndaki ilk proje, ODTÜ nün ku lar n belgelemekti. Bu nedenle kay tlar m z dikkatli bir ekilde ar ivledik. Ancak biz kurucu üyelere bu kitab haz rlamak nasip olmad. Yakla k 14 y l sonra Sevgili Soner ve arkada lar cesur bir karar alarak, s navlara ve kendi geleceklerine ay racaklar zaman n önemli bir k sm n bu i e ay rd lar ve elinizde tuttu unuz bu harika raporu haz rlad lar. Benim de içinde oldu um OKGT nin mezun 13 üyesi kitaba destek verme bahanesiyle y llar sonra tekrar ileti ime geçti. Yani kitap mezunlar n da bir araya getirmi oldu. Ba ta Sevgili Soner ve arkada lar olmak üzere bu kitapta eme i geçen herkesi tebrik eder, OKGT nin y llarca devam etmesini dilerim. Kerem Ali Boyla OKGT Kurucu Üyesi A ustos

3 Ç NDEK LER Önsöz... 2 Te ekkür... 4 Giri... 5 Amaç Yöntem Gözlem kay tlar n n derlenmesi...12 Tür listesinin olu turulmas...12 Tür dosyalar n n olu turulmas...12 Tür statülerinin belirlenmesi...12 Tür sorumlular...13 Tür bilgilerinin düzeltilmesi...13 ODTÜ Ku Türleri Listesi Kay t Sahipleri Listesi Tür Tasvirleri Genel De erlendirme ve Öneriler ODTÜ arazisinin korunmas n gerektiren nedenler...57 ODTÜ arazisinin koruma statüsü...58 ODTÜ arazisine yönelik tehditler...58 Öneriler...60 Kaynakça

4 TE EKKÜR ODTÜ deki ku gözlemcili inin 14 y ll k ürününü ortaya koyan bu kitap, birçok ki inin emek ve katk lar yla haz rlanm t r. ODTÜ Ku Gözlem Toplulu u nun kurucular ndan Kerem Ali Boyla n n, bu kitab n ortaya ç kmas nda bizlere verdi i te vi i, teknik konulardaki dan manl, maddi ve manevi her türlü deste i her türlü takdirin üzerindedir. Onun bizlere güveni ve yönlendirmeleri olmasayd bu kitab ortaya ç karmak çok zor olacakt. ODTÜ Ku Gözlem Toplulu u üyelerinden Ay egül Dursun, Birgül Çak r, Emre Öztürk, Güliz Karaarslan, Kas m K rlang ç, Özgül Yahyao lu ve çal man n yöntemini ve kitab n kapsam n belirlemi ler, tür sorumluluklar n üstlenerek tür tasvirlerini yazm lard r. Barbaros Demirci, Gençer Genço lu, Korhan Özkan, Okan Ar han, Özge Ke apl Can ve Soner Oruç tür tasvirlerini kontrol ederek hatalar n düzeltilmesinde önemli yard mlarda bulunmu lard r. Birgül Çak r, Güliz Karaarslan, ve son okumay yaparak yaz m ve imla hatalar n düzeltmi lerdir. Ay egül Dursun, Can Baldan, Güliz Karaarslan, Gençer Genço lu, Melih Özbek, ODTÜ Biyolojik Çe itlilik ve Koruma Labarotuvar, ve de erli foto raflar n payla arak kitaba çok önemli katk larda bulunmu lard r. lker Oruç kapak tasar m n n haz rlanmas nda büyük bir özveriyle çal m t r. Kerem Ali Boyla ve metin tasar m n haz rlam lard r. ODTÜ Ku Gözlem Toplulu u nun tüm üyeleri ve di er ku gözlemcileri (bkz. Kay t sahipleri) ODTÜ Arazisinde y llarca düzenli bir ekilde gözleme ç karak ve kay tlar n elektronik postalar ya da Ku Bank yolu ile di er tüm ku gözlemcilerle payla arak bu kitab n alt yap s olan ku gözlem verilerini sa lam lard r. Barbaros Demirci, Geoff Welch, Hilary Welch, Kerem Ali Boyla ve Özge Ke apl Can ellerindeki ek gözlem verilerini bizlere ula t rm lard r. OKGT nin kurucular ve ilk üyelerinden Barbaros Demirci, Bilge Bostan, Bulak Arpat, Ekin Uçar, Gençer Genço lu, Kerem Ali Boyla, Naim Harbelio lu, Okan Ar han, Okan Can, Özge Ke apl Can, Özgür Ke apl Didrickson, Soner Bekir ve Zeren Gürkan ile Ramazan Oruç kitab n bas m nda sponsorlu unu üstlenmi lerdir. Burada ismi geçen ve yer veremedi imiz tüm dostlar m za bu önemli çal maya koyduklar katk dan dolay çok te ekkür ederiz. 4

5 G R ODTÜ nün Do as ODTÜ nün ne denli önemli ve e siz bir do as n n oldu unu anlamak için güncel bir uydu görüntüsünden ODTÜ arazisinin Ankara içindeki konumuna bakmak yeterli olacakt r asl nda. Milyonlarca betonun s radaki lokmas görümünde, insan eliyle var edilmi e siz bir alan, ç Anadolu nun do al varl n koruyabilmi yegane bozk rlar ve bozk r n vahas konumunda bir sulak alan...:eymir Gölü. Büyük bir ehre bu kadar yak n olan ve etraf nda kendine e de er ba ka bir alan olmayan, Türkiye nin en büyük kampüs alan olan bu korunakl alan, elbetteki e siz bir do a tasviri uyand racakt r zihinlerimizde... Gerçekten de ODTÜ, bizleri yan ltm yor ve 33 milyonun üzerinde a ac yla, yakla k 500 tür k r çiçe iyle, 20 tür memeli canl s, 10 tür sürüngeni, 140 tür kelebe i ve 224 ku türüyle, ehrin gündelik hayat n n ve ko u turmacas n n s k nt s n yok edecek, bizlere temiz bir hava sunacak, insanlara ya ama dair farkl bilgiler verebilen bozulmam bir do a parças konumunda. ODTÜ ye gelin biraz yak ndan bakal m: lk gözümüze çarpanlar, ö renim alan n olu turan yurtlar bölgesini, A-1 kap s yolunu ve bölümler aras nda kalan baz alanlar kaplayan i ne yaprakl ormanlar, yol kenarlar ndaki at kestaneleri ve genel peyzaj yans tan onlarca tür çal, süs bitkileri, meyve a açlar d r. Mevsimsel olarak renkten renge giren bu türler, bulunduklar topra n ve çevredeki binalar n (son y llarda in a edilenleri hariç tutuyorum tabi) renkleriyle birlikte, görsel bir ölen sunarlar adeta bizlere. Günlük hayat n ko u turmacas nda, sürekli bir yerlere yeti meye çal an ODTÜ lülerin büyük bir ço unlu u, ODTÜ yü sadece bu alanlardan ibaret görürler ve bu büyüklü e bile inanamazlar kimi zaman. Halbuki, ODTÜ arazisinin yaln zca %5 i konumundaki bu Yerle ke alan, (bu raporda böyle adland r lacakt r) di er alanlar dü ünüldü ünde ODTÜ nün gerçek do as n n yan nda, önemsenmeyecek düzeyde asl nda. Yal ncak köyü, Ahlatl bel ve Koçumbeli tepelik alanlar, Bilkent s n r ndaki vadi ve Demiray yurtlar n n güneyindeki gölet, k saca Yerle ke alan ile Konya yolu ve ncek bulvarlar n n s n rlad alan, ODTÜ- Yal ncak diye adland r lacakt r bu raporda. Di er bir alan: Eymir Gölü ve çevresindeki ormanl k alan ise Eymir Gölü olarak adland r lacakt r. 5

6 ODTÜ Yal ncak: Genel olarak iki dere yata n n ve tepelik alanlar n ekillendirdi i bu alan, dere yataklar nda sö üt, i de, kavak, di budak; çevrelerinde mahlep, badem, ahlat ve al ç a açlar yla onlarca tür yo un çal l k ve yer yer sazl k alanlar bar nd r r. Ormanl k alanlar ise, temelde, yar s saf karaçam ve di er yar s da kar k ibreli a açlar (sar çam-karaçam-sedir) yer yer geni yaprakl a açlar ve di budaktan olu ur. Arazinin büyük bölümü, ç Anadolu nun do al olarak kalabilmi yegane bozk rlar ile 500 türe yak n çiçekli bitkiyi ve yer yer tarla kal nt lar n bar nd r r. Arazideki ç plak, kayal k alanlar ile ç plak ta l topraklar daha çok gölet civar nda ve Ahlatl bel tepelerinde yo unla r. Eymir Gölü: ODTÜ arazisinin güneydo usunda yakla k 120 hektarl k, s (max.6m) bir tatl su gölüdür. Çevresi yo un sazl klarla kapl, kimi k s mlarda ise çal k ve kumlu sahilleri olan ve etraf ODTÜ orman yla çevrili bu alan n, geçmi te Mogan Gölü yle ba lant l oldu u k sm halen sazl k kal nt lar n bar nd rmaktad r. ODTÜ Arazisi, Ankara ehir merkezinin güneydo usunda uzanan yakla k 45 km 2 lik bir alan kaplamaktad r. Arazi, kuzeyde Eski ehir yolu, bat da Bilkent Bulvar, kuzeyde Konya yolu ve güneydo uda Eymir Gölü civar ndan geçen Ankara çevre yolu ile s n rlanm t r. Konya yolu ve ncek bulvar arazinin içinden geçip, araziyi parçalara ay rm t r. Geni ormanl k alanlar, bozk rlar, çal l klar, sazl klar, tar m alanlar, dereboyu bitki örtüsü, kayal k alanlar, göller ve yerle im alanlar ndan olu an ODTÜ arazisi, bu özellikleri dolay s yla bitki ve hayvan çe itlili i aç dan oldukça zengindir. Elinizdeki bu rapor tüm bu zenginliklerden, üzerinde en çok çal lm canl lar ODTÜ nün Ku lar n konu almaktad r. ODTÜ Ku Gözlem Toplulu u üyelerinin ve di er ku gözlemcilerinin y llar aras nda ODTÜ arazisinde yapt klar gözlem arazileri sonucunda tespit ettikleri 224 tür ayr nt l bir ekilde ele al nm t r raporda. Bu raporla, birçok canl türü için yegane s nak, üreme ve 6

7 beslenme alan olan ODTÜ arazisinin önemi bir kez daha ortaya konulmu ve ve bu arazinin neden korunmas gerekti i vurgulanm t r. ODTÜ nün Böcekleri Can Baldan ODTÜ Arazisi, sahip oldu u do al bozk rlar yla ve zengin bitki çe itlili i ile, birçok böcek türüne ev sahipli i yapmaktad r. Ekolojik dengenin süreklili inde son derece öneme sahip bu türlerle ilgili henüz herhangi bir ara t rma çal mas bulunmamaktad r. 7

8 ODTÜ nün Kelebekleri Ay egül Dursun, Güliz Karaarslan, ODTÜ nün ku lar ve bitkilerinden sonra, üzerinde en çok bilgi sahibi oldu umuz canl gurubu ODTÜ nün kelebekleridir. El de memi do al bitki örtüsüyle, yakla k 140 kelebek türünü bar nd ran ODTÜ Arazisi, Ankara n n belki de kelebek zenginli i en fazla olan alan d r. 350 den fazla kelebek türünün görüldü ü ülkemizde, ODTÜ Arazisi önemli bir kelebek alan d r. 8

9 ODTÜ arazisinin yakla k %5 ini olu turan Yerle ke alan, bölümler, yurtlar, sosyal tesisler, çar, ODTÜ Kent lojmanlar ve Teknokent ten olu maktad r. nsan elinin en çok de di i, yap la man n yo unla t bu alanlarda, daha çok peyzaj ö esi bitki ve a açlara rastlan rken, aralarda do al ya am alanlar na rastlamak da mümkündür. Buna ra men, yerle ke alan birçok canl ya ev sahipli i yapmaktad r. ODTÜ Arazisi Yerle ke nin güneyinde bulunan Yal ncak bölgesi, ibreli ormanlar, bozk rlar, dere yataklar, gölet ve kayal k alanlar bar nd ran, do all n en çok koruyan aland r. Yal ncak yolu üzerindeki gölet, ta k n önlemek amac yla kurulmu tur. Alan, birçok tür için en önemli ya am alanlar dan ve su kaynaklar ndan biridir. Göletteki su miktar y ll k ya rejimine göre çok s k de i mektedir ve kimi zaman gölet ta maktad r. Gölet-Yal ncak 9

10 Yerle ke Alan (bat kesimleri) Eymir Gölü, ODTÜ arazisinin güneydo usunda çevresi 14 km olan 120 hektarl k s bir tatl su gölüdür. Göl, bar nd rd yo un sazl k alanlarla ve çevresindeki ormanl k alanla ehre bu kadar yak n olan ve birçok canl n n nefes alabildi i yegane alanlardan biridir. Eymir Gölü Eymir Gölü 10

11 ODTÜ nün Do as Can Baldan, Güliz Karaarslan, ODTÜ nün Do as 11

12 AMAÇ Bu raporun temel amac, ODTÜ nün ku varl n ortaya koyarak ODTÜ Arazisi nin ku lar aç s ndan önemini vurgulamak ve ODTÜ do as n n korunmas çal malar nda ba vuru kayna olu turmakt r. Özelde ise, ODTÜ de görülen ku lar n mevsimsel aktivitelerini ve arazideki da l mlar n bilimsel olarak ortaya koyarak, ku gözlemcilerine ve ara t rmac lara arazi çal malar nda yol gösterici olmakt r. YÖNTEM 1. Gözlem Kay tlar n n Derlenmesi: Öncelikle Ku bank ta fark alan adlar yla girilmi ODTÜ kay tlar (ODTÜ Kampüsü, ODTÜ Yal ncak, METU Campus...) ve Eymir Gölü kay tlar (Eymir Gölü, Lake Eymir...) indirilerek tek bir tabloda topland. Daha sonra okgt ve toygar haberle me listelerindeki elektronik postalar taranarak ODTÜ arazi notlar n içeren elektronik postalara ula ld ve bunlar da önceki tabloya eklendi. En son ise, 1998 y l nda yürütülen ODTÜ nün Ku lar Projesi kay tlar ve 2002 ve 2003 y llar nda ODTÜ de yap lan ku halkalama çal mas kay tlar da eklenerek 52 farkl kullan c taraf ndan kay t alt na al nm, 543 gözlem kay d ndan olu an 8409 sat rl k bir tablo olu turuldu. 2. Tür Listesinin olu turulmas : Gözlemlerde kaydedilen türler de erlendirilerek daha önce olu turulmu ODTÜ Ku lar Tür Listesi güncellendi ve 224 türden olu an son liste, Türkiye ve Avrupa n n Ku lar kitab ndaki bilimsel s ra referans al narak düzenlendi. 3. Tür dosyalar n n olu turulmas : Her türün gözlem kay tlar ay klanarak tür dosyalar olu turuldu. Tür dosyalar nda, türün tüm kay tlar ve türün, günlere, aylara ve y llara göre gözlenen birey say lar n gösteren tablolar olu turuldu. 4. Tür statülerinin belirlenmesi: Tür dosyalar ndaki gözlem verileri, tablolar ve türle ilgili ODTÜ arazisindeki genel gözlem deneyimleri yorumlanarak türün ODTÜ arazi dahilindeki statüsü belirlendi. a. Tür Statüleri: H: Yerli tür Her mevsim görülen türlerdir. Bu türler ODTÜ Arazisi içinde kesin üreme kayd olan türlerdir. Y: Yaz göçmeni lkbahar ve yaz aylar nda gelip, ODTÜ arazisinde üredikten sonra sonbaharda geri göç eden türlerdir. K: K göçmeni ODTÜ arazisini k n konaklamak ve beslenmek amac yla kullanan türlerdir. ODTÜ arazisinde üremezler. G: Geçit türü ODTÜ arazisinde sadece ilkbahar ve sonbahar göç dönemlerinde görülen türlerdir. ODTÜ Arazisinde üremezler. n: Nadir (Rastlant sal) konuk ODTÜ arazisinde 1-2 defa görülmü türlerdir. Bunlar, ya yolunu a rm türler ya da ODTÜ üzerinden geçerken rastlant sal olarak kaydedilen türlerdir. Bunlar n d nda, yukar daki k saltmalar n küçük harfleri olan h, y, k, g türün ikincil statüsünü temsil eder. kincil statüler, türün, temsil eti i mevsimde as l statüsünden daha nadir olarak görüldü ünü gösterir. Örne in, statüsü Gk olan ç vg n (Phyloscopus collybita) ODTÜ için yayg n bir geçit türü olmas na ra men, k aylar nda seyrek olarak ve az say da da olsa rastlanabilen bir türdür. Örnek statüler: KG: K göçmeni ve Geçit türü. ODTÜ de daha çok k mevsimi ve yak n aylarda görülmekle birlikte göç zaman da yo un geçit yapan türlerdir. ODTÜ de üremezler. YG: Yaz göçmeni ve Geçit türü. ODTÜ de bahar göçlerinde ve yaz n görülen bu türlerin, kaydedilen bireylerinin bir k sm ODTÜ de ürerler. 12

13 5. Tür sorumlular : Olu turulan 224 tür dosyas 7 tür sorumlusu aras nda payla ld. Tür No Tür Sorumlusu Kas m K rlang ç Emre Öztürk Güliz Karaarslan Ay egül Dursun Özgül Yahyao lu, Birgül Çak r Birgül Çak r , Birgül Çak r 6. Tür bilgilerinin yaz lmas : Tür sorumlular, kendi türlerinin dosyalar ndaki gözlem kay tlar n, tablo ve grafikleri yorumlayarak, türün statüsünü, bollu unu, görülme s kl n, yayg nl n ve görüldü ü alanlar aç klayan tür bilgileri dosyas n olu turdular. 10 ve 10 dan daha az gözlem kayd na sahip türlerin kay tlar n da bu dosyaya koydular. Baz türlerin tasvirlerinde, türün benzer türlerden nas l ay rt edilebilece i ve sesiyle ilgili bilgiler de yaz ld. a. Türün statüsü: ODTÜ Ku lar Tür Listesi nde yaz lan statü k saltmalar n n aç l mlar d r: Yaz göçmeni ve geçit türü (YG), K göçmeni (K), Nadir konuk (n)... b. Türün bollu u: Türün arazide görüldü ü andaki say s n gösteren ifadedir. Bu ifade türün genel davran lar n da (sürücül mü, tek mi, çift mi...) aç klar. Tek tük: Genelde 1 veya 2 li olarak rastlanan türler Az say da: Görüldü ünde 3-5 tane rastlanan türler Çok say da: Görüldü ünde 5-10 tane rastlanan türler (küçük sürüler) Sürüler halinde: 10 ve üzeri say larda görülen türler. c. Türün Yayg nl : ODTÜ arazisinde, türün görülebilece i alanlar n çoklu u, çe itlili i ve büyüklü ü ile ilgili bir k stast r. Lokal: Sadece belli ve tek tük habitatda görülen türlerdir. Bunlar tek bir bitki türüne, kayaç yap s na ya da sulak alana ba ml türlerdir. Seyrek: Az say da habitatta da l m gösteren türlerdir. Yayg n: Arazi genelinde çe itli ve çok fazla habitatta da l m gösteren türlerdir. d. Türün görülme s kl : Türün, ODTÜ de bulundu u dönemler dahilinde arazide görülme olas l n temel alan kriterdir. Türün y ldan y la ODTÜ de görülüp görülmedi ini de ifade eder. Nadir: En fazla 2-3 kayd olan bu türleri görebilme olas l çok dü üktür. Rastlant sal türler bu s n ftad r. Seyrek: Her y l görül(e)meyen türlerdir. S k: Arand zaman kolayca bulunabilen türlerdir. Her zaman: ODTÜ de bulundu u dönemlerde her y l kolayca rastlanan türlerdir 7. Tür bilgilerinin düzeltilmesi: Tür sorumlular n n yazd tür bilgileri, uzmanlarca de erlendirilerek gerekli düzeltmeler ve eklemeler yap ld ve tür tasvirleri son halini ald. 13

14 ODTÜ KU TÜRLER L STES S ra Tür Ad Bilimsel Ad ngilizce Ad Statüsü 1. Bahri Podiceps cristatus Great Crested Grebe H 2. Kara boyunlu bata an Podiceps nigricollis Black-necked Grebe n 3. Küçük bata an Tachybaptus ruficollis Little Grebe H 4. Karabatak Phalacrocorax carbo Cormorant KG 5. Balaban Botaurus stellaris Bittern n 6. Küçük balaban Ixobyrchus minutus Little Bittern ny 7. Alaca bal kç l Ardeola ralloides Squacco Heron G 8. Gece bal kç l Nycticorax nycticorax Night Heron G 9. Büyük ak bal kç l Egretta alba Great White Egret nk 10. Küçük ak bal kç l Egretta garzetta Little Egret ng 11. Gri bal kç l Ardea cinerea Grey Heron KG 12. Erguvani bal kç l Ardea purpurea Purple Heron ng 13. Leylek Ciconia ciconia White Stork G 14. Kara leylek Ciconia nigra Black Stork ng 15. Ku u Cygnus olor Mute Swan n 16. Boz kaz Anser anser Greylag Goose n 17. Sakarca Anser albifrons White-fronted Goose n 18. Ang t Tadorna ferruginea Ruddy Shelduck Gh 19. Ye ilba Anas platyrhynchos Mallard Kg 20. Fiyu Anas penelope Eurasian Wigeon ng 21. Çamurcun Anas crecca Teal GK 22. Ç kr kç n Anas querquedula Garganey ng 23. Ka kgaga Anas clypeata Shoveler K 24. Macar örde i Netta rufina Red-crested Pochard G 25. Elmaba patka Aythya ferina Pochard K 26. Pasba patka Aythya nyroca Ferruginous Duck n 27. Sütlabi Mergellus albellus Smew nk 28. Dikkuyruk Oxyura leucocephala White-headed duck n 29. Bal k kartal Pandion haliaetus Osprey ng 30. Ak kuyruklu kartal Haliaeetus albicilla White-tailed Eagle n 31. Kara çaylak Milvus migrans Black Kite ng 32. Y lan kartal Circaetus gallicus Short-toed Eagle Y 33. Küçük akbaba Neophron percnopterus Egyptian Vulture n 34. Sakall akbaba Gypaetus barbatus Lammergeier n 35. Kara akbaba Aegypius monachus Black Vulture ng 36. Saz delicesi Circus aeruginosus Marsh Harrier Gk 37. Gökçe delice Circus cyaneus Hen Harrier Gk 38. Bozk r delicesi Pallid Harrier Circus macrourus ng 39. Çay r delicesi Circus pygargus Montagu's Harrier ng 40. Atmaca Accipiter nisus Sparrowhawk H 41. Yoz atmaca Accipiter brevipes Levant Sparrowhawk ng 14

15 S ra Tür Ad Bilimsel Ad ngilizce Ad Statüsü 42. Çak r Accipiter gentilis Goshawk H 43. ahin Buteo buteo Buzzard KG 44. Paçal ahin Buteo lagopus Rough-legged Buzzard nk 45. K z l ahin Buteo rufinus Long-legged Buzzard H 46. Ar ahini Pernis apivorus Honey Buzzard G 47. Küçük kartal Hieraaetus pennatus Booted Eagle YG 48. Kaya kartal Aquila chrysaetos Golden Eagle n 49. ah kartal Aquila heliaca Imperial Eagle n 50. Büyük orman kartal Aquila clanga Greater Spotted Eagle KG 51. Küçük orman kartal Aquila pomarina Lesser Spotted Eagle G 52. Gökdo an Falco peregrinus Peregrine G 53. Delice do an Falco subbuteo Hobby ng 54. Boz do an Falco columbarius Merlin nk 55. Kerkenez Falco tinnunculus Kestrel H 56. Küçük kerkenez Falco naumanni Lesser Kestrel ng 57. Alado an Falco vespertinus Red-footed Falcon G 58. Çilkeklik Perdix perdix Grey Partridge H 59. K nal keklik Alectoris chukar Chukar H 60. B ld rc n Coturnix coturnix Quail YG 61. B ld rc nk lavuzu Corncrake Crex crex ng 62. Küçük suyelvesi Porzana pusilla Baillon's Crake n 63. Suk lavuzu Rallus aquaticus Water Rail nk 64. Sutavu u Gallinula chloropus Moorhen H 65. Sakarmeke Fulica atra Coot Kh 66. Turna Grus grus Crane G 67. Kocagöz Burhinus oedicnemus Stone Curlew n 68. K zku u Vanellus vanellus Lapwing n 69. Suçullu u Gallinago gallinago Common Snipe nk 70. Çulluk Scolopax rusticola Woodcock K 71. Kara k z lbacak Tringa erythropus Spotted Redshank n 72. Orman düdükçünü Tringa glareola Wood Sandpiper n 73. Ye il düdükçün Tringa ochropus Green Sandpiper ng 74. Dere düdükçünü Actitis hypoleucos Common Sandpiper G 75. Karaba mart Larus ridibundus Black-headed Gull KG 76. Akdeniz mart s Larus melanocephalus Mediterranean Gull ng 77. Gülen sumru Gelochelidon nilotica Gull-billed Tern n 78. Sumru Sterna hirundo Common Tern G 79. Ak kanatl sumru Chlidonias leucopterus White-winged Black Tern G 80. Kaya güvercini Columba livia Rock Dove H 81. Gökçe güvercin Columba oenas Stock Dove ng 82. Tahtal Columba palumbus Wood Pigeon n 83. Kumru Streptopelia decaocto Collared Dove H 84. Üveyik Streptopelia turtur Turtle Dove Y 85. Küçük kumru Stigmatopelia senegalensis Laughing Dove n 15

16 S ra Tür Ad Bilimsel Ad ngilizce Ad Statüsü 86. Ye il papa an Psittacula krameri Ring-necked Parakeet H 87. Tepeli guguk Clamator glandarius Great Spotted Cuckoo Y 88. Guguk Cuculus canorus Cuckoo YG 89. Kukumav Athena noctua Little Owl H 90. shakku u Otus scops Scops Owl Y 91. Puhu Bubo bubo Eagle Owl n 92. Kulakl orman bayku u Asio otus Long-eared Owl KGh 93. K r bayku u Asio flammeus Short-eared Owl n 94. Peçeli bayku Tyto alba Barn Owl n 95. Çobanaldatan Caprimulgus europeus Nightjar Y 96. Akkar nl ebabil Alpus melba Alpine Swift ng 97. Ebabil Apus apus Swift Gy 98. Boz ebabil Pallid Swift Apus pallidus ng 99. Yal çapk n Alcedo atthis Kingfisher ng 100. bibik Upupa epops Hoopoe YG 101. Ar ku u Merops apiaster Bee-eater G 102. Gökkuzgun Coracias garrulus Roller ng 103. Ye il a açkakan Picus viridis Green Woodpecker nk 104. Alaca a açkakan Dendrocopos syriacus Syrian Woodpecker H 105. Orman A açkakan Dendrocopos major Great Spotted Woodpecker n 106. Küçük a açkakan Dendrocopos minor Lesser Spotted Woodpecker H 107. Boyunçeviren Jynx torquilla Wryneck G 108. Orman toygar Lullula arborea Woodlark Gy 109. Tarlaku u Alauda arvensis Skylark Gh 110. Tepeli toygar Galerida cristata Crested Lark H 111. Bozk r toygar Calandrella brachydactyla Short-toed Lark ng 112. Bo makl toygar Melanocorypha calandra Calandra Lark G 113. Küçük bo makl toygar Melanocorypha bimaculata Bimaculated Lark YG 114. Kulakl toygar Eremophila alpestris Shore Lark n 115. Kum k rlang c Riparia riparia Sand Martin ng 116. Ev k rlang c Delichon urbica House Martin G 117. K z l K rlang ç Hirundo daurica Red-rumped Swallow ng 118. K rlang ç Hirundo rustica Swallow Gy 119. A aç incirku u Anthus trivialis Tree Pipit G 120. Çay r incirku u Anthus pratensis Meadow Pipit G 121. K z l gerdanl incirku u Anthus cervinus Red-throated Pipit ng 122. Da incirku u Anthus spinoletta Water Pipit nk 123. K r ncirku u Anthus campestris Tawny Pipit G 124. Ak kuyruksallayan Motacilla alba White Wagtail G 125. Da kuyruksallayan Motacilla cinerea Grey Wagtail Gk 126. Sar kuyruksallayan Motacilla flava Yellow Wagtail G 127. Da bülbülü Prunella modularis Dunnock K 128. Benekli Bülbül Thrush Nightingale Luscinia luscinia G 129. Bülbül Luscinia megarhynchos Nightingale YG 16

17 S ra Tür Ad Bilimsel Ad ngilizce Ad Statüsü 130. Ta bülbülü Irania gutturalis White-throated Robin Y 131. K z lgerdan Erithacus rubecula Robin KG 132. Ta ku u Saxicola torquata Stonechat Gy 133. Çay r ta ku u Saxicola rubetra Whinchat G 134. Kara k z lkuyruk Phoenicurus ochruros Black Redstart Y 135. K z lkuyruk Phoenicurus phoenicurus Redstart G 136. Kuyrukkakan Oenanthe oenanthe Wheatear YG 137. Kara kulakl kuyrukkakan Oenanthe hispanica Black-eared Wheatear Y 138. Boz kuyrukkakan Oenanthe isabellina Isabelline Wheatear Y 139. Alaca kuyrukkakan Oenanthe pleschanka Pied Wheatear ng 140. Ak s rtl kuyrukkakan Oenanthe finschii Finsch's Wheatear ng 141. Ta k z l Monticola saxatilis Rock Thrush ng 142. Karatavuk Turdus merula Blackbird H 143. Bo makl ard ç Turdus torquatus Ring Ouzel ng 144. Tarla ard c Turdus pilaris Fieldfare K 145. K z l ard ç Turdus iliacus Redwing KG 146. Öter ard ç Turdus philomelos Song Thrush G 147. Ökse ard c Turdus viscivorus Mistle Thrush KGh 148. Saz kam ç n Acrocephalus scirpaceus Reed Warbler YG 149. Çal kam ç n Acrocephalus palustris Marsh Warbler G 150. Büyük kam ç n Acrocephalus arundinaceus Great Reed Warbler Y 151. B y kl kam ç n Acrocephalus melanopogon Moustached Warbler ng 152. K nd ra kam ç n Acrocephalus schoenobaenus Sedge Warbler ng 153. Kam bülbülü Cettia cetti Cetti's Warbler Yh 154. Ak mukallit Hippolais pallida Olivaceous Warbler YG 155. Da mukallidi Hippolais languida Upcher's Warbler ng 156. Zeytin mukallidi Hippolais olivetorum Olive-tree Warbler ng 157. Sar mukallit Hippolais icterina Icterine Warbler ng 158. Boz ötle en Sylvia borin Garden Warbler G 159. Ak gerdanl ötle en Sylvia communis Whitethroat YG 160. Küçük ak gerdanl ötle en Sylvia curruca Lesser Whitethroat YG 161. Çizgili ötle en Sylvia nisoria Barred Warbler G 162. Kara ba l ötle en Sylvia atricapilla Blackcap G 163. Maskeli ötle en Sylvia melanocephala Sardinian Warbler G 164. Ak gözlü ötle en Sylvia hortensis Orphean Warbler Y 165. Do u ç vg n Phylloscopus orientalis Eastern Bonelli s Warbler ng 166. Orman sö ütbülbülü Phyloscopus sibilatrix Wood Warbler G 167. Ç vg n Phyloscopus collybita Chiffchaff Gk 168. Sö ütbülbülü Phylloscopus trochilus Willow Warbler G 169. Çal ku u Regulus regulus Goldcrest GK 170. Sürmeli çal ku u Regulus ignicapillus Firecrest GK 171. Benekli sinekkapan Muscicapa striata Spotted Flycatcher G 172. Küçük sinekkapan Ficedula parva Red-breasted Flycatcher G 173. Kara sinekkapan Ficedula hypoleuca Pied Flycather G 17

18 S ra Tür Ad Bilimsel Ad ngilizce Ad Statüsü 174. Alaca Sinekkapan Ficedula semitorquata Semicollared Flycatcher ng 175. Halkal sinekkapan Ficedula albicollis Collared Flycatcher G 176. B y kl Ba tankara Panurus biarmicus Bearded Tit H 177. Uzun kuyruklu ba tankara Aegithalos caudatus Long-tailed Tit H 178. Çulhaku u Remiz pendulinus Penduline Tit H 179. Çam ba tankaras Parus ater Coal Tit H 180. Mavi ba tankara Parus caeruleus Blue Tit Kh 181. Büyük ba tankara Parus major Great Tit H 182. S vac ku u Sitta europea Nuthatch n 183. Kaya s vac ku u Sitta neumeyer Rock Nuthatch H 184. Orman t rma kku u Certhia familiaris Eurasian Treecreeper n 185. Bahçe t rma kku u Certhia brachydactyla Short-toed Treecreeper KG 186. Ç tku u Troglodytes troglodytes Wren H 187. Büyük örümcekku u Lanius excubitor Great Grey Shrike nk 188. Kara al nl örümcekku u Lanius minor Lesser Grey Shrike YG 189. K z l s rtl örümcekku u Lanius collurio Red-backed Shrike YG 190. K z l ba l örümcekku u Lanius senator Woodchat Shrike ng 191. Maskeli örümcekku u Lanius nubicus Masked Shrike Y 192. Alakarga Garrulus glandarius Jay H 193. Saksa an Pica pica Magpie H 194. Ekin kargas Corvus frugilegus Rook Ky 195. Le kargas Corvus corone Hooded Crow n 196. Küçük karga Corvus monedula Jackdaw G 197. Sar asma Oriolus oriolus Golden Oriole YG 198. Çi deci Acridotheres tristis Common Myna? 199. S rc k Sturnus vulgaris Starling H 200. Ala s rc k Sturnus roseus Rose-coloured Starling G 201. Kaya serçesi Petronia petronia Rock Sparrow H 202. Serçe Passer domesticus House Sparrow H 203. A aç serçesi Passer montanus Tree Sparrow H 204. Da ispinozu Fringilla montifringilla Brambling K 205. spinoz Fringilla coelebs Chaffinch KG 206. Küçük iskete Serinus serinus Serin KG 207. Kara iskete Serinus pusillus Red-fronted Serin n 208. Ketenku u Carduelis cannabina Linnet Kh 209. Kara ba l iskete Carduelis spinus Siskin KG 210. Saka Carduelis carduelis Goldfinch H 211. Florya Carduelis chloris Greenfinch KGy 212. akrakku u Pyrrhula pyrrhula Bullfinch Kg 213. Kocaba Coccothraustes coccothraustes Hawfinch K 214. Çütre Carpodacus erythrinus Common Rosefinch ng 215. Çaprazgaga Loxia curvirostra Crossbill K 216. Tarla kirazku u Miliaria calandra Corn Bunting Kh 217. Kaya kirazku u Emberiza cia Rock Bunting Kh 18

19 S ra Tür Ad Bilimsel Ad ngilizce Ad Statüsü 218. Ak ba l kirazku u Emberiza leucocephala Pine Bunting nk 219. Sar kirazku u Emberiza citrinella Yellowhammer K 220. Bahçe kirazku u Emberiza cirlus Cirl Bunting ng 221. Kara ba l kirazku u Emberiza melanocephala Black-headed Bunting Y 222. Kirazku u Emberiza hortulana Ortolan Bunting YG 223. Batakl k kirazku u Emberiza schoeniclus Reed Bunting ng 224. Ak ka l kirazku u Emberiza rustica Rustic Bunting nk Fotograflar: Melih Özbek,, 19

20 KAYIT SAH PLER L STESi Kay t Say s Kay t Sahipleri Geoff Welch 45 Barbaros Demirci, JoseTavares 28 Korhan Özkan 27 Gençer Genço lu, Dicle Tuba K l ç 25 Emre Öztürk, Esra Per 22 Bahtiyar Kurt 20 Kerem Ali Boyla 18 Ian Richardson 14 Emin Yo urtçuo lu 12 Özge Ke apl Can 9 Deniz Mengüllüo lu 8 Can Bilgin 6 Melike Hemmami 5 Cenk Türkman 4 Burcu Ar k, Özge Çelik, Ça l Do an 3 Eray Ça layan, Deniz Tokatl, Okan Can Ersin Haspolatl, Güliz Kararaslan, Kas m K rlang ç, Gökhan Güven, Berna 2 Co kun, Emre Kaytan Alp Ako lu, Birgül Çak r, Derya Kahraman, Güven Eken, Heike Thol-Schmitz, Hümeyra Bahçeci, lhan Çelikoba, Mukadder Arslan, Özgür Elöz, Taner Karagöz, Zeren Gürkan, Canan Gündo du, Cemal Ersin, Cem Orkun K raç, Hazal Korkusuz, Erhan Özmen, Guy M. Kirwan, Kiraz Erciyas, Max Kasparek Verlag, 1 Beaman M.,, Süleyman Ek io lu, Tansu Tuncal 20

21 TÜR TASV RLER 1. Bahri - Podiceps cristatus - Great Crested Grebe (H) Eymir Gölü nde, çok say da ve her zaman görülebilen yerli bir türdür. Genellikle çiftler halinde görülen bahrilerin, ilkbahardaki kur danslar na s kça rastlan r. Eymir Gölü nde biyomaniplasyon uygulamas amac yla yap lan bal kç l k faaliyetleri s ras nda a lara tak l p ölen bireylerin oldu u tespit edilmi tir. 2. Kara boyunlu bata an - Podiceps nigricollis - Black-necked Grebe (n) Nadir rastlanan bir türdür. Tek kayd, 2005 y l nda Eymir Gölü ndendir. Eymir Gölü Emin Yo urtçuo lu 3. Küçük bata an - Tachybaptus ruficollis - Little Grebe (H) Eymir Gölü nde, az say da fakat s kça rastlanan yerli bir türdür y l nda Yal ncak taki gölette de bir çiftin üredi i tespit edilmi tir; fakat bu tarihten sonra bu gölette hiç görülmemi tir. 4. Karabatak - Phalacrocorax carbo - Cormorant (KG) Eymir Gölü nde, az say da ve seyrek olarak rastlanan, k göçmeni ve geçit türüdür. Geçit yaparken, Yal ncak taki gölette de nadiren rastlanabilir. Bahri - Eymir Gölü ODTÜ-Yal ncak , Birgül Çak r, Emre Öztürk, Güliz Karaarslan, Necla Türemez Eymir Gölü Jose Tavares Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Bahtiyar Kurt, Okan Can, Deniz, Serhat Eymir Gölü Kerem Ali Boyla 5. Balaban - Botaurus stellaris - Bittern (n) Nadir rastlanan bir türdür. Tek kayd, 1995 y l nda Eymir Gölü nde görülen bir bireydir. Küçük bata an-mogan Gölü Eymir Gölü Kerem Ali Boyla 6. Küçük balaban - Ixobyrchus minutus - Little Bittern (ny) Nadir olarak kayda geçen, Eymir Gölü için muhtemel yaz göçmenidir. 7. Alaca bal kç l - Ardeola ralloides - Squacco Heron (G) Eymir Gölü nde, az say da rastlanan bir geçit türüdür y l nda Eymir deki fidanl kta üremi olabilir. Eymir Gölü Korhan Özkan Eymir Gölü Emin Yo urtçuo lu Eymir Gölü Barbaros Demirci Eymir Gölü Barbaros Demirci, Özge Çelik, Tuba K l ç Eymir Gölü Barbaros Demirci, Özge Çelik, Tuba K l ç Eymir Gölu Çagatay Tavsanoglu, Hakan Gur, Utku Perktas Küçük balaban-mogan Gölü Alaca bal kç l - Eymir Gölü 21

22 Gece bal kç l -Mogan Gölü Küçük ak bal kç l-mogan Gölü Gri bal kç l-yal ncak Leylek-Çöl Gölü Melih Özbek Melih Özbek 8. Gece bal kç l - Nycticorax nycticorax - Night Heron (G) Eymir Gölü nde, yaz n az say da beslenmeye gelen bir geçit türüdür. Eymir Gölü Emin Yo urtçuo lu Eymir Gölü Barbaros Demirci Eymir Gölü Süleyman Ek io lu, Berna Co kun 9. Büyük ak bal kç l - Egretta alba - Great White Egret (ng) Eymir Gölü nde, tek tük ve seyrek olarak rastlanan nadir bir geçit türüdür. Eymir Gölü Korhan Özkan Eymir Gölü Cenk Türkman, Emin Yo urtçuo lu Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Bahtiyar Kurt, Okan Can, Deniz, Serhat Eymir Gölü Kerem Ali Boyla 10. Küçük ak bal kç l - Egretta garzetta - Little Egret (ng) Eymir Gölü nde, az say da ve nadir olarak rastlanan bir geçit türüdür. Eymir Gölü Can Baldan, Kas m K rlang ç, Murathan Baldan, ODTÜ Yerle kesi Barbaros Demirci Eymir Gölü Barbaros Demirci 11. Gri bal kç l - Ardea cinerea - Grey Heron (KG) Eymir Gölü nde, az say da ve seyrek olarak rastlanan k göçmeni ve geçit türüdür. Yerle ke üzerinden geçen ve Yal ncak taki gölette k sa süreli konaklayan bireylere rastlamak mümkündür. 12. Erguvani bal kç l - Ardea purpurea - Purple Heron (ng) Nadir bir geçit türüdür. Tek kayd 2005 y l nda, Yal ncak taki gölette görülen bir bireydir. ODTÜ-Yal ncak Emre Öztürk, Deniz Mengüllüo lu 13. Leylek - Ciconia ciconia - White Stork (G) Genellikle ilkbahar göçünde sürüler halinde; fakat seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. Mart ay n n ortas ndan nisan n sonuna kadar yüksek say larda göçen bu sürülere yerle ke üzerinden göç ederlerken rastlanabilir. Sonbaharda ise nadiren görülürler. ODTÜ Yerle kesi ÖNK,YGD, Derya, Banu ODTÜ Yerle kesi Ahmet Uysal, Ça l Do an, ODTÜ Yerle kesi Gençer Genço lu ODTÜ-Yal ncak Emre Öztürk, Korhan Özkan ODTÜ-Yal ncak Deniz Mengüllüo lu ODTÜ Yerle kesi Gülden Atk n ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch ODTÜ-Yal ncak Burcu Ar k ODTÜ-Yal ncak Bahtiyar Kurt ODTÜ-Yal ncak Bahtiyar Kurt, Ekin Ucar, Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Sancar Baris 22

23 14. Kara leylek - Ciconia nigra - Black Stork (ng) Seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. Kay tlar, nisan ve eylül aylar nda yo unla m t r. ODTÜ-Yal ncak Güliz Karaarslan, Birgül Çak r, Bü ra ahin, Babür Erdem, Fehmi, Fulya Eymir Gölü Jose Tavares ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci ODTÜ-Yal ncak Derya, Banu 15. Ku u - Cygnus olor - Mute Swan (n) Rastlant sal bir türdür. Kara leylek Melih Özbek 16. Boz kaz - Anser anser - Greylag Goose (n) Rastlant sal bir türdür. 17. Sakarca - Anser albifrons - White-fronted Goose (n) Rastlant sal bir türdür. K n rastlanabilir. Tek kayd 2006 y l nda yerle ke üzerinden geçen bir sürüdür. ODTÜ Yerle kesi Can Bilgin 18. Ang t - Tadorna ferruginea - Ruddy Shelduck (Gh) Eymir Gölü nde ve Yal ncak taki gölette az say da, fakat s k rastlanan yaz göçmeni ve geçit türüdür. Nadiren, k n Eymir Gölü nde rastlanabilir. Mart ay n n ba ndan ekim ay n n sonuna kadar her iki alanda da görülebilir.yal ncak ta en az bir çift ang t her y l düzenli bir ekilde üremektedir. Ço u zaman, uçarken ç kard gür ve hüzünlü, kaza benzer: aang aang sesiyle fark edilir.yal ncak taki göletin etraf ndaki kayal klarda, hatta tepelerdeki aç k alanlarda da rastlamak mümkündür. 19. Ye ilba - Anas platyrhynchos - Mallard (Kg) Eymir Gölü nde sürüler halinde ve s k görülen k göçmeni ve geçit türüdür y l na kadar, özellikle ubat aylar nda büyük sürülere rastlanm t r. Bu y ldan sonra tek tük k layan bireyler kaydedilmi tir. Geçit yaparken, Yal ncak taki gölette konaklayan az say da bireye de rastlamak mümkündür. 20. Fiyu - Anas penelope - Eurasian Wigeon (ng) Nadir geçit türüdür. Eymir Gölü nde rastlanabilir. 21. Çamurcun - Anas crecca - Teal (GK) Eymir Gölü nde, sürüler halinde ve s kça görülen k göçmeni ve geçit türüdür y l na kadar, özellikle ocak ve ubat aylar nda büyük sürülere rastlanm t r. Bu y ldan sonra pek fazla k kayd bulunmamaktad r. Ang t - Yal ncak Göleti Ye ilba -Mogan Gölü 22. Ç kr kç n - Anas querquedula - Garganey (ng) Eymir Gölü nde, ilkbahar göçünde az say da ve nadiren görülen bir geçit türüdür. Eymir Gölu Can Bilgin, Gençer Genço lu, Gülden Atk n, Osman Erdem Eymir Gölü Bahtiyar Kurt Eymir Gölu Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Sancar Baris Ç kr kç n-mogan Gölü 23

24 Ka kgaga- Mogan Gölü 23. Ka kgaga - Anas clypeata - Shoveler (K) Eymir Gölü nde, sürüler halinde; fakat seyrek olarak görülen k göçmeni bir türüdür. Eymir Gölü Korhan Özkan Eymir Gölü Jose Tavares Eymir Gölü Jose Tavares Eymir Gölü Cenk Türkman, Emin Yo urtçuo lu Eymir Gölü Jose Tavares Eymir Gölü Cenan Gündo du, Burcu Toraganl Eymir Gölü Süleyman Ek io lu, Barbaros Demirci Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Kerem Ali Boyla 24. Macar örde i - Netta rufina - Red-crested Pochard (G) Eymir Gölü nde, az say da ve seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. lkbahar göçünde küçük gruplar halinde görülebilirler. Geçit yaparken Yal ncak taki gölette de rastlanabilir. Macar ördekleri- Eymir Gölü Elmaba patka- Mogan Göl ü Pasba patka- Mogan Gölü 24 Eymir Gölü Melike Hemmami Eymir Gölü Jose Tavares Eymir Gölü Jose Tavares Eymir Gölü Jose Tavares Eymir Gölü Eray Ça layan Eymir Gölü Emin Yo urtçuo lu, Mehmet Çetinkoç Eymir Gölü Jose Tavares ODTÜ Yal ncak Gençer Genço lu Eymir Gölü Tuba K l ç Eymir Gölü Kadir Göksen, Tuba K l ç 25. Elmaba patka - Aythya ferina - Pochard (K) Eymir Gölü nde, az say da ve seyrek olarak görülen k göçmeni bir türdür.geçit yaparken, nadiren Yal ncak taki gölette de rastlanabilir. ODTÜ-Yal ncak Emre Öztürk, Korhan özkan, Neslihan Ayvaz, Eymir Gölü Eymir Gölü Cenk Türkman, Emin Yo urtçuo lu Eymir Gölü Jose Tavares Eymir Gölü Gençer Genço lu Eymir Gölü Barbaros Demirci Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Kerem Ali Boyla 26. Pasba patka - Aythya nyroca - Ferruginous Duck (n) Eymir Gölü nde, az say da ve nadiren rastlanan bir türdür. Avrupa ve dünya ölçe inde tehdide yak n (NT) statüsünde bir türdür. Üreme alanlar olan s sulakalanlardaki vejatasyona (saz kesimi, sökümü ve yak lmas ) ve su rejimlerine yap lan müdahaleler (su drenaj, at k su bo alt m, ötrifikasyon ) türü tehdit eden faktörlerdir. Eymir Gölü Sancar Baris Eymir Gölü Cenk Türkman, Emin Yo urtçuo lu Eymir Gölü Korhan Özkan

25 27. Sütlabi - Mergus albellus - Smew (nk) Rastlant sal bir k göçmenidir. Tek kayd, 1996 y l nda Eymir Gölü nde görülen bir bireydir. Eymir Gölü Kerem Ali Boyla 28. Dikkuyruk - Oxyura leucocephala - White-headed Duck (n) Rastlant sal bir türdür. Tek kayd, 2007 y l nda Eymir Gölü nde görülen eklips formunda bir bireydir. Geçmi te, Eymir Gölü yak nlar ndaki Mogan Gölü nde ürerlerken, son y llarda u rayan birkaç bireyden, kesin üreme kayd tespit edilememi tir. Avrupa ve dünya ölçe inde nesli tehlikede (EN) statüsünde bir türdür. Ülkemizde son y llarda popülasyonda ani dü ü ya anan türlerden biridir li y llarda nin üzerinde dikkuyruk ülkemizde k larken, 2007 y l nda bu say 1000 düzeyine inmi tir. Yo un avc l k ve bal kç l k faaliyetleri ve sulakalanlarda ya anan kurakl k, türü tehdit eden en önemli faktörlerdir. Dikkuyruk-Mogan Gölü Melih Özbek Eymir Gölü Cem K raç 29. Bal k kartal - Pandion haliaetus - Osprey (ng) Nadir geçit türüdür. Geçmi te, her sonbahar göçünde Eymir Gölü nde konaklayan bireyler görülürken son y llarda sadece bir kez rastlan lm t r. ODTÜ Yerle kesi Barbaros Demirci Bal k kartal -Göksu Deltas 30. Ak kuyruklu kartal - Haliaeetus albicilla - White-tailed Eagle (n) Rastlant sal bir türdür. Tek kayd 2000 y l nda Eymir Gölü civar nda rastlanan bir bireydir. Eymir Gölü Tuba K l ç, Berna Co kun, Fatma Aral, Cem Özdemir, Kadir Göksen, Burcu Ar k 31. Kara çaylak - Milvus migrans - Black Kite (ng) Nadir bir geçit türüdür ve 2001 y llar ndan iki kayd vard r. ODTÜ-Yal ncak Özge Ke apl, Özge Özkaya, Bahtiyar Kurt, Burcu Meltem Ar k Eymir Gölü Soner Bekir 32. Y lan kartal - Circaetus gallicus - Short-toed Eagle (Y) Nisan ay ndan itibaren a ustos ay n n sonuna kadar Yal ncak ta tek tük; fakat düzenli olarak görülen yaz göçmeni bir türdür. Birkaç defa, kur uçu u yapan bireylere rastlanm t r. ODTÜ- Yal ncak ta en az bir çiftin üredi i dü ünülmektedir. 33. Küçük akbaba - Neophron percnopterus - Egyptian Vulture (n) Rastlant sal bir türdür. Yaz n rastlanabilir. Ülkemizde yayg n bir yaz göçmeni olan bu tür, popülasyonunun son 50 y lda Avrupa da yar ya dü mesi ve Hindistan daki ani dü ü lerden dolay nesli tehlike alt nda (EN) statüsüne al nm t r. Kara çaylak-sivas Y lan kartal -Yal ncak 25

26 34. Sakall akbaba - Gypaetus barbatus - Lammergeier (n) Rastlant sal bir türdür. Tek kayd 2006 y l nda Yal ncak semalar ndan geçen bir bireydir. Sakall akbaba-posof Saz delicesi-mogan Gölü ODTÜ-Yal ncak Deniz Mengüllüo lu, Didem Çakaro ullar, Emre Öztürk, Gençer Genço lu, Yetkin Al c 35. Kara akbaba - Aegypius monachus - Black Vulture (ng) Nadir bir geçit türüdür.. Avrupa da, spanya dan sonra en büyük kara akbaba nüfusu özellikle ülkemizin, bat yar s nda üreyen bireylerinden olu ur. Avrupa ve dünya ölçe inde nesli tehlikedeki türler (NT) statüsündedir. Zehirlemeler, kasti öldürmeler, besin azl ve yuvalama alanlar olan ya l karaçamlar n tahribat türü tehdit eden en önemli faktörlerdir. 36. Saz delicesi - Circus aeruginosus - Marsh Harrier (Gk) Seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. Genellikle ilkbahar göçünde rastlan r. Ayr ca eskiden Eymir Gölü nü Mogan Gölü ne ba layan eski sazl k - batakl k alanda beslenen bireylere k n da rastlamak mümkündür. 37. Gökçe delice - Circus cyaneus - Hen Harrier (Gk) Tek tük ve seyrek olarak rastlanan bir k göçmeni ve geçit türüdür. 38. Bozk r delicesi - Pallid Harrier - Circus macrourus (ng) Nadir geçit türüdür. Tek kayd 2004 y l nda görülen bir bireydir. ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Emre Öztürk, Gençer Genço lu 39. Çay r delicesi - Circus pygargus - Montagu's Harrier (ng) Az say da ve nadiren görülen bir geçit türüdür. u ana kadar 2 kez kaydedilmi tir. Bozk r Delicesi-Mogan Gölü Melih Özbek ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Can Bilgin, Okan Can, Özge Ke apl Can 40. Atmaca - Accipiter nisus - Sparrowhawk (H) Az say da görülmesine ra men, ODTÜ nün en yayg n y rt c türlerinden biridir. ODTÜ de sene boyunca ya ayan ve üreyen, düzenli olarak gözlemlenebilen yerli bir türdür. Birkaç defa bölümler aras ndaki yüksek a açlara tünedi i tespit edilmi tir. 41. Yoz atmaca - Accipiter brevipes - Levant Sparrowhawk (ng) Göç döneminde nadir olarak görülen bir geçit türüdür. Tek kayd 2002 y l nda halkalamada yakalanan bir bireydir. ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci, Özge Ke apl Can, Okan Can Atmaca- neada 26

27 42. Çak r - Accipiter gentilis - Goshawk (H) Yal ncak bölgesinde, az say da; fakat her zaman görülebilen yerli bir türdür. En az bir çiftin üredi i dü ünülmektedir. Di isi erke ine göre hayli büyük olan ( ahin büyüklü ünde) olan bu türün erkekleri di i atmacalarla kar t r labilir. Atmacadan daha kal n vücudu, geni ve yuvarlak uçlu kuyru u ve dönerek yükselirken daha s k kanat ç rpmas yla ay rt edilebilir. 43. ahin - Buteo buteo - Buzzard (KG) ODTÜ-Yal ncak ta s kl kla, fakat az say da görülen k göçmeni ve geçit türüdür eylül ay nda, bir günde geçit yapan 58 birey kaydedilmi tir. 44. Paçal ahin - Buteo lagopus - Rough-legged Buzzard (nk) Çok nadir bir k göçmenidir. 45. K z l ahin - Buteo rufinus - Long-legged Buzzard (H) En yayg n ve en çok gözlenen y rt c türüdür. Y l n her mevsimde s kl kla fakat az say da görülürler. ODTÜ-Yal ncak ta en az iki çiftin üredi i dü ünülmektedir. 46. Ar ahini - Pernis apivorus - Honey Buzzard (G) Göç mevsiminde, genellikle Yal ncak arazisi içinde küçük gruplar halinde ve seyrek olarak görülen bir geçit türüdür. u ana kadar kaydedilmi en büyük sürü 2000 y l nda 70 bireyliktir. ODTÜ-Yal ncak Gençer Genço lu ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Cenk Türkman ODTÜ Yal ncak Cenk Türkman ODTÜ Yal ncak Can Bilgin, Okan Can, Özge Ke apl Can ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci, Burcu Toraganl, Tuba K l ç ODTÜ Yal ncak Barbaros Demirci ODTÜ Yal ncak Tuba K l ç ODTÜ-Yal ncak Okan Can, Özge Ke apl Can ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, Burcu Meltem Ar k ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla 47. Küçük kartal - Hieraaetus pennatus - Booted Eagle (YG) Tek tük, fakat yayg n olarak rastlanan yaz göçmeni ve geçit türüdür. Nisan ay n n ortalar ndan eylülün sonuna kadar görülebilir. En az bir çiftin üredi i dü ünülmektedir. 48. Kaya kartal - Aquila chrysaetos - Golden Eagle (n) Rastlant sal bir türdür. 49. ah kartal - Aquila heliaca - Imperial Eagle (n) Nadiren görülen bir y rt c d r. K aylar nda az say da görülebilir. ODTÜ-Yal ncak Ian richardson ODTÜ-Yal ncak Özge Kesapl Can, Özgur Kesapli Didrickson, Jno Didrickson, Can Bilgin, Ayse Turak, Gelincik Bilgin, Yasemin Bilgin Eymir Gölü Kerem Ali Boyla, Tuba K l ç, Barbaros Demirci Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Çak r-mogan Gölü K z l ahin - Eymir Gölü Ar ahinleri -Yumurtal k Lagünleri ah kartal-tuz Gölü 27

28 50. Büyük orman kartal - Aquila clanga - Greater Spotted Eagle (KG) Tek tük ve nadiren görülen bir k göçmeni ve geçit türüdür. Büyük orman kartal -Göksu Deltas ODTÜ Yerle kesi Ahmet Uysal, Ça l Do an, ODTÜ-Yal ncak Gençer Genço lu, Nazan Kara, Neslihan Ayvaz, Emre Öztürk Eymir Gölü Kerem Ali Boyla 51. Küçük orman kartal - Aquila pomarina - Lesser Spotted Eagle (G) Özellikle ilkbahar göçünde sürüler halinde fakat seyrek olarak geçit yaparken rastlanan bir türdür. Küçük orman kartal -Yerle ke Gökdo an-mogan Gölü Delice do an-mogan Gölü ODTÜ Yerle kesi Ahmet Uysal, Güliz Karaarslan, ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci ODTÜ-Yal ncak Okan Can, Özge Ke apl Can ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, YAG, ÖNK 52. Gökdo an - Falco peregrinus - Peregrine (G) Tek tük ve seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. Eymir Gölü Jose Tavares ODTÜ-Yal ncak Bahar Kurt, Tansu Tuncal Eymir Gölü Emin Yo urtçuo lu, Mehmet Çetinkoç ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Emre Öztürk, Gençer Genço lu ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch Eymir Gölü Barbaros Demirci ODTÜ-Yal ncak Deniz Mengüllüo lu, Birkal Dile ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci, Özge Çelik, Selahi Durusoy Eymir Gölü Barbaros Demirci, Burcu Toraganl, Tuba K l ç 53. Delice do an - Falco subbuteo - Hobby (ng) Nadir geçit türüdür. Tek tük ve seyrek olarak rastlan r. ODTÜ-Yal ncak Deniz Mengüllüo lu ODTÜ-Yal ncak Haziran Barbaros Demirci, Özge Çelik, Selahi Durusoy ODTÜ-Yal ncak Bahtiyar Kurt, Berna Co kun, Burcu Ar k, Derya Kahraman, Ersin Haspolatl, Sena Kavurucu, Tuba K l ç, Tuba Ako lu ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, Burcu Meltem Ar k Eymir Gölü Kerem Ali Boyla 28

29 54. Boz do an - Falco columbarius - Merlin (nk) Nadir k göçmenidir. Sadece 2005 k nda görülmü tür. Eymir Gölü Emin Yo urtçuo lu, Mehmet Çetinkoç ODTÜ-Yal ncak Ian richardson ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Suleyman Eksioglu 55. Kerkenez - Falco tinnunculus - Kestrel (H) Her zaman ve yayg n olarak rastlanan yerli bir türdür. En az iki çiftin Teknokent civar ndaki yap larda, iki çiftin de Yal ncak ta üredi i dü ünülmektedir. Teknokent civar ndaki geni sazl k alanda bulunan tek büyük kuru a aç, bu alandaki kerkenezlerin ve yine k z l ahinlerin tünemeleri için büyük önem ta maktad r. 56. Küçük kerkenez - Falco naumanni - Lesser Kestrel (ng) Nadir geçit türüdür. lkbahar ve yaz aylar nda görülebilirler. Daha yayg n görülen kerkenezle kar t r labilir. Di isini ve gencini kerkenezden ay rt etmek çok zordur. Erke i ise, daha aç k renkli kanat alt, kanat uçlar ndaki siyahla kontrast yapan gri renkli büyük kol örtüleriyle kerkenezden kolayca ay rt edilebilir. Ayr ca küçük kerkenez havada as l kald nda kerkenezden daha az kanat ç rp p daha çok süzülür. Kerkenez -Mogan Gölü ODTÜ Yerle kesi ODTÜ-Yal ncak Korhan Özkan Eymir Gölü Süleyman Ek io lu, Özge Çelik, Fatma Aral, Barbaros Demirci, Semih, Tuba K l ç 57. Alado an - Falco vespertinus - Red-footed Falcon (G) Az say da ve seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. Daha çok, nisan n ikinci yar s nda ve eylül ay nda rastlanabilir. Küçük kerkenez-mogan Gölü Melih Özbek ODTÜ-Yal ncak Gençer Genço lu ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Cenk Türkman Eymir Gölü Barbaros Demirci, Özge Çelik, Tuba K l ç 58. Çil keklik - Perdix perdix - Grey Partridge - (H) Yerle ke içerisinde y l boyu tek tük ve seyrek olarak gözlemlenebilen yerli bir türdür. Özellikle Teknokent ve ODTÜ kent civar ndaki sazl k çay rl k alanda görülme ans yüksektir. Geçmi te sulak alan olan bu bölgede yo un olarak üredi i bilinmektedir. Sesi kulak t rmalayacak kadar tiz ve mekanik bir kiir-ik kiir-ik eklindedir. Çil keklik ODTÜ Biyoçe itlilik ve Koruma Lab 59. K nal keklik - Alectoris chukar - Chukar - (H) Yerle ke içerisinde üreme dönemleri d nda sürüler halinde, üreme dönemlerinde ise çiftler halinde y l boyu görülen yerli bir türdür. Göç etmezler. Çok çekingen olduklar ndan görülmeleri zordur. Sabah n erken saatlerinde ya da ak am gün bat m nda, kayal k bölgelerin yüksek kesimlerinde görülme ihtimalleri yüksektir. G rtlaktan gelen g daklamay and ran bir kakkaba kakaba kakkaba sesi ç kar rlar. K nal keklik -Yerle ke 29

30 Küçük suyelvesi- neada Su k lavuzu-mogan Gölü Su tavu u-mogan Gölü Korhan Özkan 60. B ld rc n - Coturnix coturnix - Quail (YG) Yal ncak civar ndaki eski tar m alanlar nda ve bozk rda tek tük ve seyrek olarak görülen yaz göçmeni ve geçit türdür. Arazide görülmeleri çok zordur. Çok uzaklardan bile duyulabilen ritmik bir ötü ü vard r: kuik kuik-ik ya da vit-vit-it. Geceleri göç ettiklerinden özellikle may s ve haziran aylar nda geceleyin geçi yaparken ötü leri duyulabilir. ODTÜ-Yal ncak , Meryem Beklio lu ODTÜ-Yal ncak , Can Baldan ODTÜ-Yal ncak Cenk Türkman ODTÜ-Yal ncak Okan Can, Yasin Gündo an, Özge Kesapl Can ODTÜ-Yal ncak Okan Can, Özge Ke apl Can 61. B ld rc nk lavuzu - Crex crex - Corncrake (ng) Yerle ke içerisinde çok nadir olarak gözlemlenebilen bir geçit türdür. Aç k, çay rl k, az a açl alanlar tercih eder. Kuru ya da rutubetli olmas fark etmez; ancak batakl k, kayal k ve kumsallar sevmez. Islak çay rlara ba ml olmad ndan slak alanlara eri imi olan yüksek çay rl k alanlarda da görülür. Bu nedenle sadece göç dönemi olan bahar aylar nda geçi yaparken tek tük görülebilir. Sesi belirgin bir ekilde tekrarl ve sert bir t k rdama ya da v z ldama krek krek eklindedir. Avrupa ve dünya ölçe inde nesli tehlike alt nda (NT) statüsünde bir türdür. Yo un modern tar m faaliyetleri ve predasyon tür için en önemli tehditlerdir. Ülkemizde 100 çiftin üzerinde üreyen popülasyon tahmini yap lmaktad r. ODTÜ-Yal ncak Can Bilgin, Gençer Genço lu ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch 62. Küçük suyelvesi - Porzana pusilla - Baillon s Crake (n) Rastlant sal bir türdür. Göç zaman nadiren tek tük görülebilir. Tek kayd 2006 y l nda Eymir Gölü nde videoya çekilen bireydir. Eymir Gölü Emin Yo urtçuo lu (rapor) 63. Suk lavuzu - Rallus aquaticus - Water Rail (KG) Eymir Gölü nde yayg n olarak görülen k göçmeni ve geçit türüdür. A ustos ay ndan mart sonuna dek sazl k içlerinde farkedilebilir. Ço u zaman sulak alanlardaki bitki örtüsü içerisinde bulundu undan görülmesi zordur ancak s rad ça r sesi tipiktir. Ara s ra bitki örtüsü d na ç kt nda görülebilir. Eymir Gölü Cenk Türkman, Emin Yo urtçuo lu Eymir Gölü Süleyman Ek io lu, Özge Çelik, Fatma Aral, Barbaros Demirci, Semih, Tuba K l ç Eymir Gölü Süleyman Ek io lu, Cem Özdemir, Burcu Ar k Eymir Gölü Bahtiyar Kurt, Derya Kahraman, Ersin Haspolatl 64. Su tavu u - Gallinula chloropus - Moorhen (H) Eymir Gölü nde görülebilen, son y llarda gözlem say s azalm yerli bir türdür. 30

31 65. Sakarmeke - Fulica atra - Coot (Kh) Eymir Gölü nde, k n daha büyük say larda olmak üzere, y l boyu görülen bir türdür. Nisan n sonlar ndan itibaren Eymir Gölü nde yavrular yla birlikte görülebilirler. 66. Turna - Grus grus - Crane (G) Sürüler halinde, fakat seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. Mart n son günleri ile nisan n ba nda ve ekim ay nda s kça rastlan rlar. Gündüzleri, uçu esnas ndaki V eklindeki grup formasyonu ve seslerinden kolayca ay rt edilebilirler. ODTÜ Yerle kesi , Birgül Çak r, Emre Öztürk, Güliz Karaarslan, Necla Türemez, ODTÜ Yerle kesi , Birgül Çak r, Güliz Karaarslan, Sonay ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Cenk Türkman ODTÜ-Yal ncak Özge Kesapl Can ODTÜ-Yal ncak Özge Kesapl Can ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yerle kesi Tuba K l ç ODTÜ-Yal ncak Tuba, Ersin Haspolatl, Fatma Aral, Mustafa, Caner, Selcuk Burcu ODTÜ-Yal ncak Bahtiyar Kurt, Berna Co kun, Burcu Ar k, Derya Kahraman, Ersin Haspolatl, Sena Kavurucu, Tuba K l ç, Tuba Ako lu ODTÜ-Yal ncak Bahtiyar Kurt Turna say s Sakarmeke - Eymir Gölü Turnalar-Akyatan Lagünleri Turna say s n n aylara göre de i imi (12 Kay t) Kocagöz - Burhinus oedicnemus - Stone Curlew (n) Rastlant sal bir türdür. 68. K zku u - Vanellus vanellus - Lapwing (n) Rastlant sal bir türdür. Geçmi te, ilkbahar geçitlerinde görülmekteyken son y llarda pek rastlan lmam t r Aylar 69. Suçullu u - Gallinago gallinago - Common Snipe (nk) Rastlantsal bir türdür. K n rastlanabilir. 70. Çulluk - Scolopax rusticola -Woodcock (K) Yerle ke içerisinde özellikle k aylar nda (Ekim ortas ndan nisan ba na kadar) tek tük gözlemlenebilen bir türdür. Gündüzleri çok aktif olmad klar ndan fark nda olmadan çok yakla lmad takdirde görülme ans dü üktür. Ormanlardaki a aç altlar ndaki çal l klarda ve kuru yaprak aralar nda bulunur. Hava kararmaya yak n, civardaki aç k alanlara uçarak bazen yürüyerek beslenmeye ç kar. Hava ayd nlanmaya yak n tekrar a açl klar aras na geri dönerler. 71. Kara k z lbacak - Tringa erythropus - Spotted Redshank (n) Rastlant sal bir türdür. K n ve göç döneminde rastlanabilir. 72. Orman düdükçünü - Tringa glareola - Wood Sandpiper (n) Rastlant sal bir türdür. K zku u-sivas Orman düdükçünü-mogan Gölü 31

32 73. Ye il düdükçün - Tringa ochropus - Green Sandpiper (ng) Tek tük ve seyrek olarak rastlanan nadir bir geçit türüdür. Eymir de üç defa görülmü tür. Yal ncak ta da en az bir kez rastlanm t r. Dere düdükçünü -Malatya Eymir Gölü Korhan Özkan Eymir Gölü Emin Yo urtçuo lu Eymir Gölü Bahtiyar Kurt, Derya Kahraman, Ersin Haspolatl 74. Dere düdükçünü - Actitis hypoleucos Common Sandpiper (G) Yerle ke içerisinde tek tük veya ufak gruplar halinde göç döneminde gözlemlenebilen bir geçit türdür. S kl kla, geceleyin göç ederken seslerinden tan mlanabilirler. Uçu sesi yüksek perdeden ba layan ve yava yava azalan, temiz, h zl notalard r, tvii- vii- vii. sminden de anla labilece i üzere akarsu kenarlar nda daha s k rastland ndan Yal ncak göleti veya Eymir çevresinde görülme anslar yüksektir. Karaba mart -Eymir Gölü Eymir Gölü Korhan Özkan Eymir Gölü Emin Yo urtçuo lu Eymir Gölü Gençer Genço lu 75. Karaba mart - Larus ridibundus - Black Headed Gull (KG) Eymir Gölü nde, her y l büyük sürüler halinde görülen k göçmeni ve geçit türüdür. Özellikle ekimin son haftas ndan mart n sonuna kadar Eymir Gölü nde beslenen sürüler rahatl kla görülebilir. K n günbat m öncesinde geceleme alanlar na giden sürüler yerle ke üzerinden uçarken görülebilir. 76. Akdeniz Mart s - Larus melanocephalus - Mediterranean Gull (ng) Eymir Gölü nde, rastlant sal olarak gözlemlenebilen bir geçit türdür. Özellikle mart ay nda Eymir Gölü nde görülen karaba mart sürülerinin aralar nda rastlanabilir. Akdeniz mart s -Bolluk Gölü Eymir Gölü Süleyman Ek io lu, Cem Özdemir, Burcu Meltem Ar k Eymir Gölü Kerem Ali Boyla 77. Gülen sumru - Gelochelidon nilotica - Gull-billed Tern (n) Rastlant sal bir türdür. 78. Sumru - Sterna hirundo - Common Tern (G) Eymir Gölü nde az say da ve seyrek olarak görülen bir geçit türüdür. Eymir Gölü Melike Hemmami Ak kanatl sumrular-kozanl Gölü 79. Ak kanatl sumru - Chlidonias leucopterus - White Winged Tern (G) Eymir Gölü nde düzenli olarak geçit yapan bir türdür. 32

33 80. Kaya güvercini - Columba livia - Rock Dove (H) Yerli bir türdür. ODTÜ yerle kesinde her zaman ve genellikle sürüler halinde görülür. Yerle kedeki binalarda özellikle de kütüphanede yuvalarlar. 81. Gökçe güvercin - Columba oenas - Stock Dove (ng) Nadir bir türdür. u ana kadar 2 kez kaydedilmi tir. ODTÜ-Yal ncak Cenk Türkman ODTÜ Bahtiyar Kurt, Burcu Meltem Ar k 82. Tahtal - Columba palumbus - Woodpigeon (n) Nadir bir türdür. u ana kadar 3 kez kaydedilmi tir. ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Emre Öztürk, Gençer Genço lu ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, Burcu Ar k, Ufuk Çelikkol, Emre Özkol 83. Kumru - Streptopelia decaocto - Collared Dove (H) Yerli bir türdür. Yerle ke içerisinde y l boyunca çiftler halinde ve s kl kla görülürler. Daha çok binalar n çevresinde dola rlar. Sabah n erken saatlerinde yurtlar bölgesinde guu-guuu-gu ya da gu-guu-cuk eklinde öten ku lar kumrulard r. Kaya güvercini Kumru - Yerle ke Soner 84. Üveyik - Streptopelia turtur -Turtle Dove (Y) Yayg n bir yaz göçmenidir. Nisan ay n n ortalar ndan eylül ay n n ba na kadar çok say da ve her y l görülürler. S kl kla, Yal ncak taki orman kenarlar ndaki aç k alanlarda ve geni yaprakl a açlarda görülürler. Ürkek bir türdür. Uzaklardan gelen bo uk tek düze kurba a sesine benzer h r lt eklindeki turr-turrrrr ya da rorrrr-rorrrr sesiyle fark edilir. 85. Küçük kumru - Streptopelia senegalensis - Laughing Dove (n) Üveyik-Kazan Rastlant sal bir türdür. ODTÜ içerisinde sadece tek kayd bulunmaktad r. Üveyik say s n n aylara göre de i imi (55 kay t) ODTÜ Yerle kesi Barbaros Demirci Ye il papa an - Psittacula krameri - Ring-necked Parakeet (H) Kafes kaçk n olup do ada adapte olarak üreyen bir türdür. Eskiden çok say da ve s kça rastlan rken son y llarda nadiren rastlanan bir türdür y l ndan sonraki tek kayd 2007 y l nda kaydedilen bir bireydir. ODTÜ-Yal ncak Can Bilgin Eymir Gölü Hale, Burcu Ar k, Burak, Mehmet, Ercan, Kadir Gürsen, Birkan, Tuba K l ç Eymir Gölü Kerem Ali Boyla ODTÜ-Yal ncak Özge Çelik, Tuba K l ç, Mustafa Kahraman ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci ODTÜ-Yal ncak Özge Kesapli Can, Okan Can, Özgür Kesapli, Bilge Bostan ODTÜ-Yal ncak Kerem Boyla Üveyik say s Aylar Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Ye il papa an-eymir Gölü 33

34 Guguk - Yal ncak Kukumav-Çöl Gölü shakku u -Yurtlar Bölgesi 87. Tepeli guguk - Clamator glandarius - Great Spotted Cuckoo (Y) Tek tük fakat s kça rastlanan bir yaz göçmenidir. Nisan n ba ndan haziran n ortalar na kadar görülebilir. Kendi yuvalar n yapmazlar, yumurtalar n genellikle saksa anlar n yuvalar na b rak rlar. Üreme zaman çok gürültücü ku lard r. Sesi g daklamaya benzer bir krr-krr-ke-ke-ke-ke eklindedir. Uyar sesi ise tiz bir karga gibi: kark kark eklindedir. 88. Guguk - Cuculus canorus - Cuckoo (YG) Az say da, fakat s k rastlanan bir yaz göçmeni ve geçit türüdür. Nisan ay n n ba ndan temmuzun ortalar na kadar rastlanabilir. Sonbaharda nadiren görülürler. Yerle ke içerisinde özellikle ormanl k alanlarda çok uzaktan gelen kuk-kuu veya kuk-ukkuu sesi ile kolayca tan n rlar. 89. Kukumav - Athena noctua- Little Owl (H) Tek tük, fakat y l boyunca seyrek olarak görülebilen yerli bir türdür.yerle ke içerisinde evlerin, yurtlar n ve fakültelerin pencere önlerine s kl kla konarlar. 90. shakku u - Otus scops - Scops Owl (Y) Yayg n bir yaz göçmenidir. Nisan ay n n ilk haftas gelirler ve a ustos ay n n ortalar na kadar yerle ke içerisinde az say larda fakat s kça rastlan rlar y l nda Eymir Gölü çevresi hariç yakla k 10 km 2 lik alanda gerçekle tirilen shakku u Arazi çal malar nda en az 8 çift üreyen popülasyon belirlenmi tir. ODTÜ arazisinin tamam dü ünüldü ünde (45 km 2 ) bu say n n artma olas l yüksektir. Genellikle geni yaprakl ve seyrek a açl k alanlar tercih ederler. Geceleri düzenli aral klarla gerçekle tirdi i piyu ötü üyle kolayca fark edilirler. Yerle keye geldikleri ilk haftalar ve kuluçka dönemi sonras, gündüz de öttükleri tespit edilmi tir. Eski ve terkedilmi karga yuvalar n a açk ovuklar n veya binalar n çat lar n kullan rlar.yerle kedeki saksa an yuvalar n kulland klar dü ünülmektedir. 91. Puhu - Bubo bubo - Eagle Owl (n) Rastlant sal bir türdür. 92. Kulakl orman bayku u - Asio otus - Long-eared Owl (KGh) Yayg n bir k göçmeni ve geçit türüdür. Özellikle 2005 y l na kadar Eymir Gölü çevresinde sürüler halinde k larlarken ve yerle ke ile Eymir Gölü nde az say da ürerlerken son y llarda tek tük görülmektedirler. 93. K r bayku u - Asio flammeus - Short-eared Owl (n) Rastlant sal bir türdür. Kulakl orman bayku undan daha aç k renkli giysisi, siyah kanat ucu ve sar gözleri ile ayr l r. Yine, k r bayku u gündüzleri aktifken, kulakl orman bayku u geceleri aktiftir. 94. Peçeli bayku - Tyto alba - Barn Owl (n) Rastlant sal bir türdür. Bugüne kadar sadece iki kayd bulunmaktad r. ODTÜ Yerle kesi Güven Eken ODTÜ Yerle kesi 1 Can Bilgin Kulakl orman bayku u Melih Özbek 34

35 95. Çobanaldatan - Caprimulgus europeus - Nightjar (Y) Az say da, fakat s kça görülen yayg n bir yaz göçmenidir. Nisan ay n n ortalar ndan a ustos sonuna kadar rastlanabilir. Kamuflaj yetene i mükemmeldir. Gündüzleri genellikle yatay bir dala tünemi ekilde dururlar ve çok zor fark edilirler. Geceleri ise zik zaklar yaparak ve dönerek düzensiz bir ekilde uçarken fark edilebilirler. En kolay ise, uzun süre ç kard ve çok uzaklardan duyulabilen c rc r böce i sesine ya da motor sesine benzer p rrrr eklindeki h r lt l ötü üyle fark edilebilir. Ç plak yamaçlarda yere yuva yaparlar y l nda Eymir Gölü hariç yakla k 10 km 2 lik bir alanda yap lan gece arazilerinde alanda üreyen en az 5 çift çobanaldatan tespit edilmi tir. 96. Ak kar nl ebabil - Alpine Swift - Apus melba (ng) Nadir bir geçit türüdür. Sadece bir kez kaydedilmi tir. Çobanaldatan-Yal ncak ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch 600 Ebabil say s n n aylara göre de i imi (102 kay t) 97. Ebabil - Apus apus - Swift (Gy) Yayg n bir yaz göçmeni ve geçit türüdür. Mart ay n n son haftas tek tük gelmeye ba larlar. Nisan ay ndan a ustos sonuna kadar sürüler halinde görülürler. Sonbaharda (ekimin ortalar na kadar) daha seyrek ve az say da rastlan rlar. Ba ta rektörlük binas olmak üzere yerle kedeki çe itli binalarda yuvalarlar. Ebabil say s Boz ebabil - Apus pallidus - Pallid Swift (ng) Nadir bir geçit türüdür. Ebabille kar t r labilir. Ebabilden daha aç k toprak rengi vücudu ve alçak dü ük vurgulu sesiyle ayr labilir. Ayr ca ebabiller ülkemizi a ustos sonu itibariyle terk edip sonbaharda çok nadir görülürken boz ebabil sonbahar n ortalar na kadar görülebilirler Aylar ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch 99. Yal çapk n - Alcedo atthis - Kingfisher (ng) Bir geçit ku udur. Eymir Gölü nde seyrek olarak rastlanabilir. u ana kadar nisan a ustos ve eylül aylar nda görülmü tür. Burada üreme ihtimali yüksektir. Eymir Gölü Jose Tavares Eymir Gölü Korhan Özkan Eymir Gölü Emin Yo urtçuo lu Eymir Gölü Kadir Göksen, Tuba K l ç Eymir Gölü Barbaros Demirci, Özge Çelik, Tuba K l ç Eymir Gölü Derya, Banu Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Yal çapk n -Mogan Gölü Melih Özbek 100. bibik - Upupa epops - Hoopoe (YG) Çok say da ve yayg n olarak görülen bir yaz göçmeni ve geçit türüdür. Mart ay n n son haftas ndan itibaren görülmeye ba larlar eylül ay n n sonlar na kadar görülebilir. Yerle kedeki binalar n çat lar nda ya da binalardaki yar klarda yuvalar. Çok uzaklardan dahi duyulabilen ve yank lanan U-bu-bup ya da hup-hup-hup ötü üyle kolayca fark edilirler. bibik-yerle ke 35

36 101. Ar ku u - Merops apiaster - Bee-eater (G) Çok say da ve s kça görülen yayg n bir geçit türüdür. Genelde may s ay nda gelirler ve may s ve eylül ay boyunca görülürler. En erken göç kayd 4 nisan 2000 y l nda görülen büyük bir sürüdür. Genelde yüksekten uçan sürüler sesleriyle fark edilirler. Biyoloji Bölümü nün arkas ndaki ar kovanlar civar nda s kça rastlan rlar. Ar ku u-gala Milli Park 102. Gökkuzgun - Coracias garrulus - Roller (ng) Nadir bir geçit türüdür. u ana kadarki 5 kayd, nisan n son haftas veya may s n ilk haftalar ndand r. Avrupa ve dünya ölçe inde nesli tehlike alt ndaki türler (NT) statüsündedir. Göç yollar üzerindeki yo un avc l k ve ya am alanlar olan nehir kenarlar ndaki ormanlar n tahribi türü tehdit etmektedir. Ar ku u say s Ar ku u say s n n aylara göre de i imi (27 Kay t) ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Cenk Türkman ODTÜ-Yal ncak Didem Çakaro ullar, Gençer Genço lu ODTÜ-Yal ncak Özge Ke apl Can ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, YAG, ÖNK Aylar 103. Ye il a açkakan - Picus viridis - Green Woodpecker (nk) Nadir bir k göçmenidir. Eski y llara ait Eymir Gölü nden 3 kayd bulunmaktad r. Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Eymir Gölü Bahtiyar Kurt, Ekin Uçar, Kerem Ali Boyla, Gülten, Cevahir, Özge, Deniz, Nazl, Serhat, Gülsima, P nar, Berkay Eymir Gölü Kerem Ali Boyla Ye il a açkakan-köro lu da lar 104. Alaca a açkakan - Syrian Woodpecker - Dendrocopos syriacus (H) ODTÜ yerle kesinde her zaman, yayg n olarak görülebilen yerli bir türdür. Ana besin kayna a açlar n gövdelerinde bulunan a aç kurtlar ve böceklerdir. Özellikle ilkbahar aylar nda, dikkat edilirse, a açlara gagas yla vururken ç kard matkap sesine benzer t k rt s kolayca duyulabilir Orman a açkakan - Dendrocopos major - Great Spotted Woodpecker (n) Nadir bir türdür. Alaca a açkakana çok benzer. Yana ndaki siyah çizginin ensesi ve omuzlar yla birle mesi ve kan k rm z kuyruk alt (alaca a açkakanda pembemsidir) ay rt edicidir. Bugüne kadar Eymir Gölü çevresine ait 3 kayd bulunmaktad r. Alaca a açkakan - Yerle ke Eymir Gölü Hale, Burcu Ar k, Burak, Mehmet, Ercan, Kadir Gürsen, Birkan, Tuba K l ç Eymir Gölü Çagatay Tavsanoglu, Hakan Gur, Utku Perktas Eymir Gölü Süleyman Ek io lu, Özge Çelik, Fatma Aral, Barbaros Demirci, Semih, Tuba K l ç 36

37 106. Küçük a açkakan - Dendrocopos minor - Lesser Spotted Woodpecker (H) Genellikle yaz aylar ve sonbaharda rastlanan, az da olsa k n da görülebilen yerli bir türdür. Eymir Gölü nde üremektedir Boyunçeviren - Jynx torquilla - Wryneck (G) Az say da ve seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. Mart ay n n son haftas ndan may s n sonuna kadar görülebilir. Sonbaharda ise en yo un eylül ay nda görülür sonbahar halkalama çal mas nda 4, 2002 ilkbahar halkalama çal mas nda 8, 2002 sonbahar nda ise 2 birey halkalanm t r Orman Toygar - Lullula arborea - Woodlark (Gy) Az say da fakat s kça rastlanan yaz göçmeni ve geçit türüdür. Mart ay ndan haziran sonuna kadar orman içlerinden gelen, bir birinden ayr hecelerden olu an ve pesle erek sonlanan lülilüli-lüli- eklindeki ötü leriyle kolayca fark edilirler. Yal ncak ta geceleri öttükleri de tespit edilmi tir Tarlaku u - Alauda arvensis - Skylark (Gh) Az say da ve seyrek olarak görülen bir geçit türüdür. Özellikle sonbaharda sürüler halinde de gözlenebilir. Tek tük üredi i dü ünülmektedir. Küçük a açkakan- neada 110. Tepeli toygar - Galerida cristata - Crested Lark (H) ODTÜ arazisinde az say da ve seyrek olarak görülen yerli bir türdür. Yüzüncüy l giri i (A-4 kap s ) civar ndaki aç k alanda ise her zaman ve düzenli bir ekilde görülen ve üreyen en az iki çift bulunmaktad r. Boyunçeviren-Mogan Gölü 111. Bozk r toygar - Calandrella brachydactyla - Short-toed Lark (ng) Nadir bir geçit ku udur. ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci 112. Bo makl toygar - Melanocorypha calandra - Calandra Lark (G) Seyrek olarak rastlanan bir geçit ku udur. Bazen sürüler halinde de görülebilir. Yayg n olarak tohum ve böceklerle beslenir. ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Soner Bekir ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Cenk Türkman ODTÜ-Yal ncak Cenk Türkman, Emin Yo urtçuo lu ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci, Özge Çelik, Selahi Durusoy ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci Tepeli toygar-yumurtal k Lagünleri Bo makl toygar-yumurtal k Lagün. 37

38 Küçük bo makl toygar-bozda Kulakl toygar-alada lar K rlang ç -Bozda 113. Küçük bo makl toygar - Melanocorypha bimaculata - Bimaculated Lark (YG) Az say da ve seyrek olarak rastlanan yaz göçmeni ve geçit türüdür. Bo makl toygarla kar t r labilir. Ondan, aç k renkli kanat alt, k sa kuyru u ve firar hatt nda beyaz olmamas yla ayr labilir. ODTÜ-Yal ncak Gençer Genço lu ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Cenk Türkman ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Okan Can, Yasin Gündo an, Özge Kesapl Can ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci, Özge Çelik, Selahi Durusoy ODTÜ-Yal ncak Bahtiyar Kurt, Demet Ta c ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, Burcu Meltem Ar k ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, Burcu Ar k, Ufuk Çelikkol, Emre Özkol 114. Kulakl Toygar - Eremophila alpestris - Shore Lark (n) Nadir görülen bir türdür Kum k rlang c - Riparia riparia - Sand Martin (ng) Nadir bir geçit türüdür. Bahar aylar nda az say da ve seyrek olarak görülebilir. Eymir Gölü JoseTavares ODTÜ-Yal ncak Deniz Mengüllüo lu ODTÜ-Yal ncak Deniz Mengüllüo lu ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla 116. Ev k rlang c - Delichon urbica - House Martin (G) Sürüler halinde, fakat seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. Nisan ay ndan eylül ay n n n sonuna kadar rastlanabilir. Temmuzun ortalar nda Yerle kede büyük sürüler halinde görülebilirler K z l K rlang ç - Hirundo daurica- Red-rumped Swallow (ng) Nadir bir geçit türüdür. u ana kadar bir kez kaydedilmi tir. K rlang çtan (Hirundo rustica) daha uzun gövdesi, k z l bo az, siyah boynu ve beneksiz siyah kuyru u ile ayr l r. Uçu s ras nda kanad n k rmaz, kuyru unu kapal tutarak uzun uzun süzülür. K rlang ç say s K rlang ç say s n n aylara göre de i imi (99 kay t) Aylar ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch 118. K rlang ç - Hirundo rustica - Swallow (Gy) Genelde küçük gruplar halinde kimi zaman ise sürüler halinde rastlanan yayg n bir yaz göçmeni ve geçit türüdür.. Özellikle sonbahar geçi lerinde Yal ncak taki gölette ve Eymir Gölü nde beslenen ve dinlenen yüzlerce k rlang ç görülebilir. Mart ay n n son haftas ndan ekim ay n n sonuna kadar görülebilirler. Tek tük üredi i dü ünülmektedir. 38

39 119. A aç incirku u - Anthus trivialis - Tree Pipit (G) Çok say da ve s kça rastlanan bir geçit türüdür. lkbaharda, mart ay n n son haftas ndan may s n ortalar na kadar; sonbahar da ise a ustosun son haftas ndan ekimin ortalar na kadar görülebilir. Nisan ay göçün en yo un oldu u dönemdir y l sonbahar ve ilkbahar halkalama çal malar nda 16 ar birey halkalanm t r.arazide çay r incirku uyla kar t r labilir. (bkz.çay r incirku u) 120. Çay r incirku u - Anthus pratensis - Meadow Pipit (G) Az say da ve seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. A aç incirku u ile kar t r labilir. En iyi ayr m uçu ötü lerinden yap l r. Çay r incirku u genellikle yerden kalkarak yapt para üt uçu lar s ras nda 3 heceden olu an tsiip tsiip tsiip ya da psiit psiit psiit eklinde ses ç kar rken a aç incirku u genelde bir a aç tepesine ya da çal l a (yere de il) konarken ya da buralardan havalan rken yapt para üt uçu u s ras nda siii siii siii notalar yla biten bir ötü ü vard r. A aç incirku u -Yal ncak ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak , Kas m K rlang ç, Gokay en ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Ian richardson ODTÜ-Yal ncak Ian richardson ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ Yal ncak Barbaros Demirci, Berna Co kun,tuba K l ç, Fatma Aral, Derya Kahraman 121. K z l gerdanl incirku u - Anthus cervinus - Redthroated Pipit (ng) Düzenli olarak geçit yapan fakat zor fark edilen bir geçit türüdür. Çay r incirku u-mogan Gölü K z lgerdanl incirku u -Çökek ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Cenk Türkman, Emin Yo urtçuo lu 122. Da incirku u - Anthus spinoletta - Water Pipit (nk) Rastlant sal bir türdür. K n rastlanabilir K r incirku u - Anthus campestris - Tawny Pipit (G) Tek tük ve seyrek olarak görülen bir geçit türüdür. Yal ncak n üst kesimlerinde ürüyor olabilir. ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch Eymir Gölü Barbaros Demirci ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, Burcu Meltem Ar k ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, Burcu Ar k, Ufuk Çelikkol, Emre Özkol Da incirku u-sivas K r incirku u-çökek 39

40 Ak kuyruksallayan - Eymir Gölü Da kuyruksallayan - Eymir Gölü Sar kuyruksallayan - Mogan Gölü 124. Ak kuyruksallayan - Motacilla alba - White Wagtail (G) Az say da, fakat s kça rastlanan bir geçit türüdür. lkbahar göçünde daha nadir olmakla birlikte mart ay n n ortalar ndan nisan n ortalar na kadar görülülebilir. Sonbaharda ise eylül ay ndan kas m n ortalar na kadar görmek mümkündür. Ekim ay nda yo un olarak görülürler. Daha çok Yal ncak taki göletin ve Eymir Gölü nün çevresinde rastlan rlar. Yerle ke üzerinden uçarken ç kard kal n bir isik sesiyle kolayca fark edilebilirler Da kuyruksallayan - Motacilla cinerea - Grey Wagtail (Gk) Tek tük, fakat s kça rastlanan bir geçit türü ve k göçmenidir. Özellikle sonbahar göçünde Yal ncak taki gölet ve Eymir Gölü çevresinde rastlanabilir. ODTÜ çar s n n önünden akan derede her y l en az bir birey k lamaktad r. Uçarken ç kard keskin ve tek notadan olu an ti i ya da tisik sesiyle fark edilebilirler Sar kuyruksallayan - Motacilla flava - Yellow Wagtail (G) Az say da ve seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. lkbahar ay nda daha az olmakla bilikte daha çok a ustosun ortalar ndan ekim sonuna kadar görülebilir. Daha çok Eymir Gölü nde görülmekle bilikte yerle ke üzerinden geçerken de görülebilir. Dalgal uçu u s ras nda ç kard gür, pes ve gittikçe yükselen tsvip eklindeki sesiyle fark edilebilir Da bülbülü - Prunella modularis - Dunnock (K) Az say da fakat s k rastlanan bir k göçmenidir. Eylül ay n n sonundan nisan n sonuna kadar rastlanabilir. S rt desenleri bir serçeyi and r r. Gösteri siz renkleri oldu undan ve çal l klar n aras nda gezindiklerinden ve de çok sakland klar ndan fark edilmeleri zordur. Genellikle, ç kard klar tiz ve ince tsiip sesiyle fark ediliriler. Biyoloji bölümünün arkas ndaki arazideki ku burnu çal lar nda ve Yal ncak taki çal l k alanlarda görülebilirler Benekli bülbül - Luscinia luscinia - Thrush Nightingale (G) Az say da ve seyrek olarak görülen bir geçit türüdür ve 2002 y llar nda yap lan halkalama çal malar nda 10 birey halkalanm t r. Bülbüle çok benzedi inden arazide ay rt edilmesi zor olabilir. Bülbüle göre daha gri olan rengi ve gö sündeki beneklenmeler ile hafif koyu b y ay rt edicidir. ODTÜ-Yal ncak Emre Kaytan ODTÜ-Yal ncak Emre Öztürk ODTÜ-Yal ncak lkbahar 7 Özge Ke apl Can 2002 ODTÜ-Yal ncak Sonbahar 3 Özge Ke apl Can 2001 ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci Da bülbülü - Yal ncak 40

41 129. Bülbül - Luscinia megarhynchos - Nightingale (YG) Çok say da ve her y l rastlanabilen yaz göçmeni bir türdür. Görülmesi zor bir türdür. Sazl k çal l k alanlardan gelen ötü üyle kolayca ay t edilebilir. Nisan n ilk haftas ndan itibaren eylül ay na kadar, Sosyal Bina ve Kütüphane arkas ndaki çal l klarda ve sazl klarda ve yine Yal ncak taki uygun habitatlarda s kça duyulurlar. Gece ODTÜ de dola rken duyulan melodik ötü ler bülbüllere aittir Ta bülbülü - Irania gutturalis - White thorated Robin (Y) Tek tük ve seyrek olarak rastlanan bir yaz göçmenidir. Nisan ay n n son haftas ndan itibaren temmuzun ortalar na kadar rastlanabilir. Geçmi te Yal ncak taki küçük dere yataklar ndaki çal l klarda üremi tir. Ancak bu çal lar n temizlenmesi türün yuvalanma alanlar n azaltm t r. Son 4 y ld r kaydedilmemi tir. Bülbül-Yerle ke Bülbül say s n n n aylara göre de i imi (99 kay t) ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Cenk Türkman ODTÜ-Yal ncak Ian richardson ODTÜ Yal ncak Houman Jabbarifarhoud, Mehmet Murat Ildan, Zeren Gürkan ODTÜ-Yal ncak Ian richardson, Metehan Özen ODTÜ-Yal ncak Tuba K l ç, Kadir Göksen ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, Burcu Meltem Ar k ODTÜ Yal ncak Özge Ke apl, Özge Özkaya, Bahtiyar Kurt, Burcu Ar k ODTÜ-Yal ncak Kerem Boyla Bülbül say s Aylar 131. K z lgerdan - Erithacus rubecula - Robin (KG) Az say da fakat yayg n olarak görülen k göçmeni ve geçit türüdür. May s n ortalar ndan eylülün ortalar na kadar görülmezler. Mart ay ndaki geçitlerinde küçük gruplar halinde bask n yapabilirler. Genelde çal l klarda gizlendiklerinden fark edilmeleri zor olabilir. Sonbahar ve k aylar nda, geceleyin ve sabah n erken saatlerinde ODTÜ de duyulan melodik güzel ötü lü ku lar, k z lgerdanlard r. K z lgerdan -Yerle ke K z lgerdan say s n n aylara göre de i imi (137 kay t ) Ta ku u - Saxicola torquata - Stonechat (Gy) Az say larda fakat s kça rastlanan yayg n bir geçit türü ve yaz göçmenidir. Mart ay n n ba ndan ekim ay n n sonuna kadar Yal ncak taki aç k alanlarda ve su kenarlar nda görülebilir. Mart ay n n ortalar, geçi in en yo un oldu u zamanlard r. K z lgerdan say s Çay r ta ku u - Saxicola rubetra - Whinchat (G) Az say larda fakat s kça rastlanan bir geçit türüdür. lkbahar göçünde, mart ay n n ortalar ndan may s n ortalar na kadar; sonbahar da ise eylülün ba ndan ekimin son haftalar na kadar görülebilir Aylar 134. Kara k z lkuyruk - Phoenicurus ochruros - Black Redstart (Y) Az say larda fakat s k rastlanan bir yaz göçmenidir. Mart ay ndan itibaren, ekimin sonlar na kadar görülebilir. Yerle kedeki binalarda yuva yapar ve s kl kla bu binalar n tepelerinde öterken duyulur. Eymir Gölü nde nadiren görülür. Kara k z lkuyruk-ankara 41

42 135. K z lkuyruk - Phoenicurus phoenicurus - Redstart (G) Az say larda fakat s k rastlanan bir geçit türüdür. lkbahar geçi inde, mart n sonlar na do ru görülmeye ba lar, nisandan sonra ise nadiren rastlan r. Sonbahar geçi i ise a ustos sonundan ekimin sonuna kadar sürer. K z lkuyruk-mert Gölü 136. Kuyrukkakan - Oenanthe oenanthe - Northern Wheatear (YG) Çok say da ve s kl kla görülebilen bir yaz göçmeni ve geçit türüdür. Nisan ay n n ilk haftas gelirler, ekim ortalar na kadar görmek mümkündür. A açs z ve ta l k aç k arazilerde ürerler. Gölet çevresindeki kayal k alanda s kça rastlan rlar Kara kulakl kuyrukkakan - Oenanthe hispanica - Black-eared Wheatear (Y) Az say da fakat s kl kla görülen bir yaz göçmenidir. Nisan ba ndan eylül sonuna kadar görülmesine ra men sonbaharda nadiren rastlan r. Yal ncak taki, kurak, ta l k, çal l k bölgelerde ürerler. Gölet çevresindeki kayal k alanda s kça rastlan rlar Kuyrukkakan-Yal ncak 138. Boz kuyrukkakan - Oenanthe isabellina - Isabelline Wheatear (Y) Az say da fakat s kl kla görülen bir yaz göçmenidir. Nisan ay ndan itibaren eylül sonuna kadar Yal ncak taki ta l k kayal k yamaçlarda görülebilirler Alaca kuyrukkakan - Oenanthe pleschanka - Pied Wheatear (ng) Nadir geçit türüdür Ak s rtl kuyrukkakan - Oenante finschii - Finsch's Wheatear (ng) Nadir geçit türüdür. ki kez kaydedilmi tir. Kara kulakl kuyrukkakan ODTÜ-Yal ncak Emre Öztürk, Korhan Özkan Eymir Gölü Kerem Ali Boyla 141. Ta k z l - Monticola saxatilis - Rock Thrush (ng) Nadir geçit türüdür. Karatavuk-Yerle ke Tarla ard c say s n n aylara göre de i imi (53 kay t) Karatavuk - Turdus merula - Blackbird (H) Y l boyu görülen yerli bir türdür. Az say larda görülebilece i gibi küçük gruplar halinde de görülebilir. Karl günlerde in aat mühendisli i binalar n n çevresindeki a açlar n ve çal lar n aras nda beslenirlerken görülebilirler. ubat sonu ve mart n ilk haftalar nda aktivitelerini yo unla t r rlar. Bu zamanlarda Yal ncak ta çok say da görülebilir Bo makl ard ç - Turdus torquatus - Ring Ouzel (ng) Eymir Gölü nde ve Yal ncak taki seyrek a açl k kayal k yamaçlarda az say da ve nadiren görülen geçit türüdür y l sonbahar halkalama çal mas nda bir birey halkalanm t r. Tarla ard c say s Aylar 144. Tarla ard c - Turdus pilaris - Fieldfare (K) Her y l bireylik çok büyük sürüler halinde k layan bir türdür. Ekim ay n n sonundan mart ay n n sonuna kadar görülebilir. Daha çok, yerle ke üzerinden geçen büyük sürüler görülürken, bölümler aras ndaki yüksek a açlarda, spor merkezinin çevresindeki kavakl k alanlarda ve Yal ncak taki tarlalarda konaklarken de görülebilirler. 42

43 145. K z l ard ç - Turdus iliacus - Redwing (KG) Az say da fakat s kça rastlanan k göçmeni ve geçit türüdür. Ekim ay n n ortalar ndan nisan n ilk haftas na kadar görülebilir. En yo un olarak mart n ilk haftalar nda rastlan r Öter ard ç - Turdus philomelos - Song Thrush (G) Az say da fakat s k rastlanan bir geçit türüdür. Ökse ard c ile kar t r labilir. Ondan, turuncumsu kanat alt, ters kalp eklindeki benekleri, ye ilimsi üst taraf ve kuyru unda beyaz olmamas yla ayr l r Ökse ard c - Turdus viscivorus - Mistle Thrush (KGh) Özellikle k aylar ve sonbahar göçü olmak üzere bütün y l görülebilen yerli bir türdür. Nisan ve ekim aylar aras daha az say larda görülürler. Az say da üredi i dü ünülmektedir. Uçu sesi bir a aca sürtülen tara a benzer. Ökseotunun tohumlar yla beslenirler Saz kam ç n - Acrocephalus scirpaceus - Reed Warbler (YG) Az say da ve seyrek olarak rastlanan yaz göçmeni ve geçit türüdür. Nisan n sonundan kas m ay n n ortalar na kadar rastlanabilir. Daha çok Eymir Gölü ndeki sazl klarda görülür. Yal ncak ta da, lokal olarak üredi i dü ünülmektedir Çal kam ç n - Acrocephalus palustris - Marsh Warbler (G) Az say larda ve seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. Genellikle sonbahar göçünde, a ustos sonlar nda rastlan r ilkbahar halkalama çal mas nda 17, sonbaharda ise 19 birey halkalanm t r. Arazide saz kam ç n ndan ay rt etmesi neredeyse imkans zd r. En iyi ayr m seslerinden yap l r. K z l ard ç - Yerle ke Ökse ard c - Yerle ke ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Emre Öztürk, Gençer Genço lu ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci, Tuba, Burcu, Ebru ve Halkalama Ekibi ODTÜ-Yal ncak Sonbahar 19 Özge Ke apl Can 2002 ODTÜ-Yal ncak lkbahar 17 Özge Ke apl Can 2002 ODTÜ-Yal ncak Sonbahar 2 Özge Ke apl Can 2001 ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci, Özge Çelik, Tuba K l ç ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, ÖNK Eymir Gölü Sancar Baris 150. Büyük kam ç n - Acrocephalus arundinaceus - Great Reed Warbler (Y) Eymir Gölü nde yayg n olarak görülen bir yaz göçmenidir. May s ay ndan itibaren temmuzun ortas na kadar görülebilir. Saz kam ç n -Mogan Gölü Büyük kam ç n-mogan Gölü 43

44 151. B y kl kam ç n - Acrocephalus melanopogon - Moustached Warbler (ng) Nadir geçit türüdür. Eymir Gölü nde göç döneminde sadece bir kez görülmü tür. Eymir Gölü Jose Tavares 152. K nd ra Kam ç n - Acrocephalus schoenobaenus - Sedge Warbler (ng) Nadir geçit türüdür. Sadece bir kez görülmü tür. B y kl kam ç n-mogan Gölü Kam bülbülü-eymir Gölü ODTÜ Yerle kesi Korhan Özkan 153. Kam bülbülü - Cettia cetti - Cetti's Warbler (Yh) Az say larda fakat her y l rastlanabilen yayg n bir geçit türüdür. Az say da k layan bireyler de vard r. Ba ta Eymir Gölü olmak üzere yerle kedeki sazl k çal l k alanlarda s kça rastlabilir Ak mukallit - Hippolais pallida - Olivaceous Warbler (YG) Az say larda fakat s kça rastlanan yayg n bir yaz göçmeni ve geçit türüdür. Nisan n sonlar ndan eylül ay na kadar görülebilir. S k çal l k alanlardan gelen, melodisiz, ince metalik ve bozuk bir plak gibi durmadan tekrarlanan ötü üyle kolayca ay rt edilebilir. Ötmedi i zamanlar, zeytin mukallidi ve da mukallidi ile kar t r labilir Da mukallidi - Hippolais languida - Upcher's Warbler (ng) Göçte nadir olarak rastlanabilir. ri ve kirli kahverengi bir ak mukallide benzer. Kayalara s kça tüner. Seyrek ve bodur a açl kurak yamaçlarda görülür. Tek kayd 2002 y l nda Yal ncak ta görülen bir bireydir. Ak mukallit-yerle ke ODTÜ-Yal ncak Ian richardson 156. Zeytin mukallidi - Hippolais olivetorum - Olive-tree Warbler (ng) Nadir geçit türüdür. Tüm kay tlar 2001 ve 2002 sonbahar halkalama çal malar nda halkalanan 3 bireydir. Arazide ay rt etmesi kolay olmayabilir, ak mukallitle kar t r labilir. Ak mukallitten, daha büyük boyutlar, belirgin büyük ve kal n gagas ve geni beyaz ms kanat paneli ile ay rt edilebilir. ODTÜ-Yal ncak Özge Ke apl Can Sonbahar ODTÜ-Yal ncak 2001 Sonbahar 2 Özge Ke apl Can 157. Sar mukallit - Hippolais icterina - Icterine Warbler (ng) Nadir geçit türüdür. Tüm kay tlar 2001 ve 2002 sonbahar halkalama çal malar nda halkalanan 3 bireydir. Mat ve beyaz ms formu, arazide di er mukallitlerle kar t r labilir. Sar mukallit - neada Korhan Özkan ODTÜ-Yal ncak Özge Ke apl Can Sonbahar ODTÜ-Yal ncak 2001 Sonbahar 1 Özge Ke apl Can 44

45 158. Boz ötle en - Sylvia borin - Garden Warbler (G) Az say larda ve seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. Az say da görülmesi, gizemli bir tür olmas ndan kaynaklan yor olabilir. Zaman n ço unu yo un çal lar n aras nda geçirdi inden ve göze çarpan renkleri olmad ndan fark edilmesi zordur. Dikkatli olunursa sesinden fark edilebilir sonbahar nda yap lan halkalama çal mas nda 22 birey halkalanm t r. ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak lkbahar 2 Özge Ke apl Can 2002 ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci, Tuba, Burcu, Ebru ve Halkalama Ekibi ODTÜ-Yal ncak Sonbahar 22 Özge Ke apl Can 2002 ODTÜ-Yal ncak Sonbahar 2 Özge Ke apl Can 2001 ODTÜ Yal ncak Barbaros Demirci 159. Ak gerdanl ötle en - Sylvia communis - Whitethroat (YG) Az say larda, fakat her y l yayg n olarak görülen geçit türü ve yaz göçmenidir. Nisan ay n n ortalar ndan itibaren eylül ay n n sonuna kadar görülebilir. Sonbahar göçünde daha az say larda ve daha seyrek rastlan r.. Eymir Gölü nde nadiren görülebilir Küçük ak gerdanl ötle en - Sylvia curruca - Lesser Whitethroat (YG) Az say larda fakat her y l yayg n olarak görülen geçit türü ve yaz göçmenidir. Nisan ay ndan eylül ay n n sonuna kadar, bölümler aras ndaki ve Yal ncak taki bodur çal larda s kl kla rastlan r. n aat mühendisli i civar ndaki çal l k alan ve Kültür Kongre Merkezi önündeki bodur çal lar üredi i birkaç yerdir. Eymir Gölü nden hiç kayd yoktur Çizgili ötle en - Sylvia nisoria - Barred Warbler (G) Tek tük ve seyrek olarak rastlanan nadir bir geçit türüdür ve muhtemel bir yaz göçmenidir. Tüm kay tlar may s ay ndad r. Boz ötle en - neada Ak gerdanl ötle en - Mogan Gölü Korhan Özkan ODTÜ Yerle kesi Korhan Özkan ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ lkbahar 8 Özge Ke apl Can 2002 ODTÜ Yal ncak Berna Coskun, Kadir Göksan, Tuba K l ç ODTÜ Özge Ke apl, Özge Özkaya, Bahtiyar Kurt, Burcu Ar k ODTÜ Kerem Ali Boyla, YAG, ÖNK Küçük ak gerdanl ötle en - Yerle ke 162. Kara ba l ötle en - Sylvia atricapilla - Blackcap (G) Az say larda fakat her y l rastlanabilen bir geçit türüdür. Nisan ay ndan haziran ay na kadar ve a ustos sonlar ndan ekim ay n n ortalar na kadar, bodur bitkilerde ve a açlarda görülebilir. Çizgili ötle en - Kars 45

46 Maskeli ötle en - Yerle ke Ak gözlü ötle en-göreme Orman sö ütbülbülü - Yerle ke 163. Maskeli ötle en - Sylvia melanocephala - Sardinian Warbler (G) Tek tük ve seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. ODTÜ Yerle kesi ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Korhan Özkan ODTÜ Sonbahar 2 Özge Ke apl Can 2002 ODTÜ lkbahar 1 Özge Ke apl Can 2002 ODTÜ Sonbahar 2 Özge Ke apl Can 2001 ODTÜ Yal ncak Barbaros Demirci ODTÜ Yal ncak Barbaros Demirci 164. Ak gözlü ötle en - Sylvia hortensis - Orphean Warbler (Y) Tek tük ve seyrek olarak rastlanan bir yaz göçmenidir. Görülmesi zordur. Ötü ü fark edilmesinde kolayl k sa lar. ODTÜ-Yal ncak , Can Baldan ODTÜ-Yal ncak Ahmet Uysal, Ay egül Dursun, Bü ra ahin, Güliz Karaarslan, lker ahin, Meryem Beklio lu, ODTÜ-Yal ncak Korhan Özkan, Kezban Kaynar ODTÜ-Yal ncak Ça l Do an, ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Cenk Türkman ODTÜ-Yal ncak Ian richardson, Metehan Özen ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, ÖNK ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, YAG, ÖNK ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla, Burcu Ar k, Ufuk Çelikkol, Emre Özkol 165. Do u ç vg n - Phylloscopus orientalis - Eastern Bonelli s Warbler (ng) Nadir geçit türüdür. Tek kayd, 2002 sonbahar nda yap lan halkalama çal mas nda halkalanan bir bireydir. ODTÜ-Yal ncak Sonbahar 1 Özge Ke apl Can Orman sö ütbülbülü - Phyloscopus sibilatrix - Wood Warbler (G) Az say da ve seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. Fark edilmeleri zor olabilir. May s ay ndaki bireyler ötü lerinden kolayca fark edilebilir. ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Cenk Türkman ODTÜ-Yal ncak Gençer Genço lu ODTÜ Yal ncak Cenk Türkman ODTÜ-Yal ncak Ian richardson ODTÜ-Yal ncak Sonbahar 9 Özge Ke apl Can 2002 ODTÜ-Yal ncak lkbahar 8 Özge Ke apl Can 2002 ODTÜ-Yal ncak Sonbahar Özge Ke apl Can 46

47 167. Ç vg n - Phyloscopus collybita - Chiffchaff (Gk) Çok say da ve s k rastlanan yayg n bir geçit türüdür. Nadiren de olsa k n da görülebilir. Genelde mart ay n n ortalar ndan nisan n ortalar na kadar ve a ustosun ortalar ndan kas m sonuna kadar görülürler. Nisan ve Ekim aylar türün en yo un görülebilece i zamanlard r. Sö ütbüllbülleriyle kar t r labilirler. Sö ütbülbülünden ay rman n en iyi yolu sesi ve ötü üdür. Ç vg n n sesi sö ütbülbülüne göre daha tek heceli bir huit seklindedir. Ötü ü ise çif çaf çif çaf çip çap çip çip çif çaf eklindedir. Yine, ç vg nlar mart ay nda görülmeye ba larken; sö ütbülbülleri nisan itibariyle görülmeye ba larlar ve ekim ay ndan sonra görülmezler. Ç vg n -Yerle ke 168. Sö ütbülbülü - Phylloscopus trochilus - Willow Warbler (G) Çok say da ve her y l görülen yayg n bir geçit türüdür. Mart n son haftas nda gelmeye ba larlar ve may s ortalar na kadar görülebilirler. Sonbahar göçünde ise a ustosun son haftas gibi gelmeye ba larlar ve kas m n son haftas yerle keyi terk ederler. Sonbahar göçünde, ilkbahara göre daha yo un olurlar y l sonbahar halkalama çal mas nda 146 farkl birey halkalanm t r. Arazide, ç vg nla kar t r labilirler. Ç vg ndan ay rman n en iyi yolu sesi ve ötü üdür. Ç vg n n sesi tek heceli bir huit iken; sö ütbülbülününki daha uzun ve iki heceli bir huu-iit eklindedir. Ötü ü ise, aniden yükselip yava ça sönen melodik bir cümle eklindedir: Sisisi-vüy-vüy-vüy svi-svi-svi tuuy tuuy tuuy. Ç vg n say s Ç vg n say s n n aylara göre de i imi (98 kay t) Aylar Sö ütbülbülü say s n n aylara göre de i imi (77 kay t) 169. Çal ku u - Regulus regulus - Goldcrest (GK) Az say larda fakat s kça rastlanan bir k göçmeni ve geçit türüdür. Ekim ay n n ortalar ndan may s n ortalar na kadar görmek mümkündür. Daha çok çam a açlar nda rastlan r. Dikkat edilmezse sürmeli çal ku u ile kar t r labilir. Sürmeli çal ku una göre daha sade görünümü, aç k rengi ve sesi ile ayr labilir. Sesi ince tiz ve keskin bir srriiiii; sii-sii-sii' eklindedir. Sö ütbülbülü say s Aylar 170. Sürmeli çal ku u - Regulus ignicapillus - Firecrest (GK) Az say larda fakat s kça rastlanan bir k göçmeni ve geçit türüdür. Eylül ay n n son haftas ndan, nisan n ilk haftas na kadar görülebilir. Çal ku undan, siyah sürmesi daha ye il kanat rengi ve beyaz karn yla ay t edilebilir. Sesi çal ku undan daha güçsüz ve k sa bir zi-zi eklindedir Benekli sinekkapan - Muscicapa striata - Spotted Flycatcher (G) Çok say da ve s kça rastlanan yayg n bir geçit türüdür. Özellikle Çal ku u - Yerle ke sonbahar göçünde çok say da görülürler. lkbaharda, nisan n son haftas ve may s n ortalar aras nda rastlanabilir. En yo un ise a ustosun son günleri ve eylül ay nda görülür. Genellikle bir a aç dal na veya tele dik bir ekilde tüner ve av n yaklad ktan sonra tekrar ayn tüne e döner. Benekli sinekkapan-kars 47

48 Küçük sinekkapan-eymir Gölü Kara sinekkapan-göksu Deltas 172. Küçük sinekkapan - Ficedula parva - Red-breasted Flycatcher (G) Tek tük ve seyrek olarak rastlan lan bir geçit türdür. Sadece sonbahar göçünde, eylülün ba ndan ekimin ortalar na kadar rastlanabilir. ODTÜ Yerle kesi ODTÜ Yal ncak Korhan Özkan, Kezban Kaynar ODTÜ Yal ncak Ça l Do an ODTÜ Yerle kesi ODTÜ Yal ncak Gençer Genço lu ODTÜ Yal ncak Emre Öztürk, ODTÜ-Yal ncak Cenk Türkman ODTÜ-Yal ncak Kadir Göksen, Tuba K l ç ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci ODTÜ-Yal ncak Bahtiyar Kurt, Burcu Meltem Ar k 173. Kara sinekkapan - Ficedula hypoleuca - European Pied Flycatcher (G) Az say larda ve seyrek olarak rastlanan bir geçit türüdür. u ana kadarki bütün kay tlar sonbahar göçündendir. lkbahardaki tek kayd, 2002 y l nda halkalan bir bireydir. A ustosun ba ndan ekim ay n n ilk haftas na kadar görülebilir Alaca sinekkapan - Ficedula semitorquata - Semicollared Flycatcher (ng) Nadir geçit türüdür. Eylülün sonlar na do ru ve nisan n ilk haftalar rastlanabilir. Avrupa ve dünya ölçe inde nesli tehlike alt nda (NT) statüsünde bir türdür. Ya am alanlar n n tahribi tür için en büyük tehdittir. Ülkemizde halihaz rda Do u Anadolu da gündemde olan baraj projeleri, nehir kenarlar ndaki ormanlar kullanan bu tür için büyük tehdittir. Halkal sinekkapan-yerle ke ODTÜ-Yal ncak Gençer Genço lu ODTÜ-Yal ncak Can Bilgin ODTÜ-Yal ncak Ian richardson ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci 175. Halkal sinekkapan - Ficedula albicollis - Collared Flycatcher (G) Az say larda fakat s kça rastlanan bir geçit türüdür. Nisan n ba ndan may s n ortalar na kadar ve a ustosun son haftas ndan eylülün sonuna kadar görülebilir y l nda yap lan halkalama çal malar nda ilkbahar döneminde 10, sonbaharda ise 12 birey halkalanm t r B y kl ba tankara - Panurus biarmicus - Bearded Parrotbill (H) Sadece Eymir Gölü ndeki sazl klarda süreler halinde uçarken s kça görülen yerli bir türdür. B y kl ba tankara - Eymir Gölü 48

49 177. Uzunkuyruklu ba tankara - Aegithalos caudatus - Long-tailed Tit (H) Y l n her döneminde sürüler halinde s kl kla görülen yerle ik bir türdür. En yo un kas m ve aral k aylar nda rastlan r. Üreme d dönemlerinde sürüler halinde iken üreme dönemi çiftler halinde dola rlar Çulhaku u - Remiz pendulinus - Penduline Tit (H) Ba ta Eymir Gölü olmak üzere yerle kedeki sazl k alanlarda az say larda fakat s kça rastlanan yerli bir türdür. Çok küçük bir tür oldu undan daha çok sesiyle fark edilir. Sesi k z lgerdan gibi bir tsi ve ba tankara gibi tsi-tsi-tsi eklindedir. Tatl su ve batakl k kenarlar ndaki sö ütlük ve çal l klara ördü ü torba eklindeki yuvas kolayca fark edilebilir. Uzunkuyruklu ba tankara - Yal ncak 179. Çam ba tankaras - Parus ater - Coal Tit (H) Y l n her dönemimde çok say da görülen yerli bir türdür Mavi ba tankara - Parus caeruleus - Blue Tit (Kh) Ekim ay ndan mart sonuna kadar daha yo un olmak üzere y l n her döneminde görülebilen bir türdür. Az say da üremektedir. Eymir Gölü ndeki fidanl kta düzenli üreyen bir çift bulunmaktad r Büyük ba tankara - Parus major - Great Tit (H) Y l n her döneminde çok say da ve yayg n olarak görülen yerli bir türdür S vac ku u - Sitta europaea - Nuthatch (n) Nadir bir türdür. Sadece bir kez Eymir Gölü nde kaydedilmi tir. Çam ba tankaras - Yerle ke Eymir Gölü Barbaros Demirci, Özge Çelik, Tuba K l ç 183. Kaya s vac ku u - Sitta neumayer - Rock Nuthatch (H) Y l n her döneminde az say larda ve lokal olarak görülen yerli bir türdür. Gölet çevresindeki ve Eymir Gölü civar ndaki kayal k alanlarda yuvalarlar Orman t rma kku u - Certhia familiaris - Eurasian Treecreeper (n) Tek tük ve seyrek olarak görülen rastlant sal bir türdür. Bahçe t rma k ku uyla kar t r labilir. Ondan, bembeyaz alt, geni beyaz ka daha kz l kuyruk sokumu ve daha tiz ve uzun tsii sesiyle ayr labilir. Büyük ba tankara - ODTÜ Çar s ODTÜ-Yal ncak Birgül Çak r, Güliz Karaarslan, Emre Öztürk ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Suleyman Eksioglu 185. Bahçe t rma kku u - Certhia brachydactyla - Shorttoed Treecreeper (KG) Kaya s vac ku u-sivas Tek tük ve seyrek olarak görülen k göçmeni ve geçit türüdür. 49

50 186. Ç tku u - Troglodytes troglodytes - Wren (H) Tek tük ve seyrek olarak görülen yerli bir ku tur. Y l boyu görülürler. Eymir Gölü nde, Yal ncak taki baz çal l k alanlarda ve Bilkent s n r ndaki batakl k alanlarda rastlanabilirler Büyük örümcekku u - Lanius excubitor - Great Grey Shrike (nk) Nadir bir k göçmenidir. Kara al nl örümcek ku u ile kar t r labilir. Ondan, beyaz aln, sürmesi üzerindeki beyaz çizgi, uzun kuyru u ve k sa kanatlar yla ayr l r. Çitku u-i k da 188. Kara al nl örümcekku u - Lanius minor - Lesser Grey Shrike (YG) Az say larda fakat s kça görülen yaz göçmeni ve geçit türüdür. Nisan n son günlerinden itibaren a ustos sonuna kadar görülürler. Sonbaharda rastlanmazlar. 1.k (eylül-ekim) formundaki bireyler ve genç bireyler büyük örümcekku u ile kar t r labilir. Ay rt etmek için büyüklük k yaslamas sa l kl olmayabilir. Büyük örümcekku unun sürmesinin üstünde aln ndaki beyazl k ve s rt n n kenar ndaki beyazl klar ay rt edici olabilir. Yine kara al nl örümcekku unun daha uzun kanat uçlar tüneme durumundayken kuyruk üstünü örterken Büyük örümcekku unda kuyru u örtmez. Ayr ca, büyük örümcekku u k göçmeni oldu undan k n görülen bir örümcekku u, kara al nl örümcekku u de il, büyük örümcekku udur. Kara al nl örümcekku u -Mogan K z ls rtl örümcekku u-yal ncak 189. K z l s rtl örümcekku u - Lanius collurio - Red-backed Shrike (YG) Çok say da yayg n olarak ve her y l görülebilen yaz göçmeni ve geçit türüdür. Nisan ay ndan eylülün ortalar na kadar görülebilir. Göç en yo un nisan n son günleri ve may s n ilk günlerinde ya an r. Eylül ay nda ise seyrek olarak ve tek tük görülürler. Daha çok çal l k aç k arazilerde ve bu tip arazi kenarlar ndaki çitlerde tünerken görülür K z l ba l örümcekku u - Lanius senator - Woodchat Shrike (ng) Nadir bir geçit türüdür. u ana kadar 3 kayd vard r. Genç bireyler K z l s rtl örümcekku unun gençleriyle kar t r labilir. En iyi ayr m kanat lekelerinden yap l r. K z l ba l örümcekku lar n n gençlerinde kanatta omuzlarda ve kuyruk sokumunda aç k renk lekelenmeler bulunurken K z l s rtl örümcekku u gençlerinde bu lekeler bulunmaz. K z l ba l örümcekku u-karagöl ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Can Bilgin ODTÜ-Yal ncak Bahtiyar Kurt 191. Maskeli örümcekku u - Lanius nubicus - Masked Shrike (Y) Tek tük fakat s kça görülebilen bir yaz göçmenidir. May s n ortalar ndan itibaren eylül sonuna kadar görülebilirler. Genelde Yal ncak taki orman içi aç k alanlarda rastlan rlar. Gençleri ince yap l ve gri renkli bir genç k z l ba l örümcekku una benzer; ancak kanat lekesi daha beyaz gri s rt ndaki çizgiler daha koyu kuyru u siyah ms ve kenarlar beyaz (krem rengi de il) gagas ise daha incedir. 50

51 192. Alakarga - Garrulus glandarius - Jay (H) Y l n her döneminde çok say da ve yayg n olarak görülebilen yerli bir türdür. Nisan n ilk haftalar çok aktiftirler. Küçük gruplar halinde ve çok kolay görülebilirler. Ürkek bir ku oldu undan özellikle yerde gezinirken fazla dikkat çekmeyebilir. Genelde sert sl ks alarm sesiyle rayk rayk yerini belli eder. Kimi zaman miyavlamaya benzeyen bir piyuv sesi bazen de K z l ahinin hiyee sesini ç kar rlar Saksa an - Pica pica - Magpie (H) Y l n her dönemimde çok say da ve her yerde görülen yerli bir türdür. Yerle kede özellikle binalar çevresindeki geni yaprakl yüksek a açlarda ve Yal ncak taki bademlerde, uzun çal lardan ve a aç dallar ndan yapt klar üstü kapal büyük yuvalar kolayl kla görülebilir. Üreme dönemi d nda sürüler halinde dola an sosyal ku lard r. Özellikle sabah n erken saatlerinde yurtlar civar nda uçan sürülere, ak amüzeri de kütüphanerektörlük çevresindeki a açlara konan yüzlerce saksa ana rastlanabilir Ekin kargas - Corvus frugilegus - Rook (G) Sürüler halinde ve s kça rastlanan yayg n bir geçit türüdür. Üreme dönemleri hariç yerle ke üzerinden sürüler halinde geçerken ya da Yüzüncüy l A-4 kap s n n civar ndaki aç k alanda beslenirken görülebilirler. Genelde yükseklerden uçmakla birlikte havan n bozuk oldu u günlerde daha alçaktan uçarken de görülebilirler Le kargas - Corvus corone - Hooded Crow (n) Tek tük ve seyrek olarak görülen nadir bir türdür. Eymir Gölü nün Gölba taraf ndaki giri kap s civar nda s kça rastlan rlar. Alakarga - Yerle ke Saksa an-yerle ke Eymir Gölü Jose Tavares ODTÜ-Yal ncak Korhan Özkan, Kezban Kaynar Eymir Gölü Jose Tavares Eymir Gölü Jose Tavares Eymir Gölü Jose Tavares ODTÜ Yerle kesi , Melih A z temiz ODTÜ-Yal ncak Emin Yo urtçuo lu, Soner Bekir ODTÜ-Yal ncak Cenk Türkman Eymir Gölü Barbaros Demirci, Kerem Ali Boyla, Tuba K l ç, Özge Çelik, Tuba, Burcu Toraganl ODTÜ Yerle kesi Bahtiyar Kurt, Berna Co kun, Burcu Ar k, Derya Kahraman, Ersin Haspolatl, Sena Kavurucu, Tuba K l ç, Tuba Ako lu 196. Küçük karga - Corvus monedula - Jackdaw (G) Sürüler halinde ve s kça rastlanan yayg n bir geçit türüdür. Özellikle üreme dönemleri d nda her sabah ve ak am yerle ke üzerinden geçen büyük sürülere rastlamak mümkündür. Ekin kargas -Çöl Gölü Küçük karga-çöl Gölü 51

52 197. Sar asma - Oriolus oriolus - Golden Oriole (YG) Çok say da ve s kl kla görülebilen bir yaz göçmeni ve geçit türüdür. Daha çok nisan n ortalar ndan sonra görülmeye ba larlar, eylülün sonuna kadar rastlanabilirler. En erken 31 martta rastlanm t r. Yaprak döken a açlarda, özellikle de yerle kedeki kavak a açlar nda s kça görülürüler. Kur davran lar sergileyen çiftler, kütüphaneden kolayl kla izlenebilirler. Sar asma say s Sar asma- mrahor Vadisi Sar asma say s n n aylara göre de i imi (86 kay t) Aylar 198. Çi deci - Acridotheres tristis - Common Myna (?) Aslen Güney Asya kökenli olan bu türün (muhtemelen kafes kaçk n olarak) Türkiye deki ilk üreme kayd Yal ncak tad r y lana kadar en az bir çift düzenli bir ekilde görülürken bu y ldan sonra ODTÜ de hiç rastlan lmam t r. u s ralar stanbul da yay lan bu türün ODTÜ de art k üremedi i dü ünülmektedir S rc k - Sturnus vulgaris - Starling (H) Büyük sürüler halinde ve her zaman rastlanabilen yerli bir türdür. Üreme dönemi d nda, yerle ke ve Eymir Gölü üzerinden geçen, say lar 5000 yak n, ar o ulunu and ran sürülere rastlanabilir. Üreme döneminde ise yerde, çimlerin üzerinde beslenen çiftler kolayca görülebilir. ODTÜ arazisindeki birçok kuru a açta yuvalar bulunur Ala s rc k - Sturnus roseus - Rose-coloured Starling (G) Büyük sürüler halinde fakat seyrek olarak görülen bir geçit türüdür. May s n son haftas ve haziran n ilk haftas görülebilirler. S rc k - Yerle ke Ala s rc k - Yal ncak Serçe -ODTÜ Yerle kesi ODTÜ-Yal ncak Ça l Do an,, Bahtiyar Kurt ODTÜ-Yal ncak Ian richardson, Metehan Özen ODTÜ-Yal ncak Ian richardson ODTÜ-Yal ncak Barbaros Demirci ODTÜ-Yal ncak Gökhan Güven ODTÜ-Yal ncak Tugba Asan, Burcu Toraganl, Derya ODTÜ-Yal ncak Okan Can, Yasin Gündo an, Özge Kesapl Can ODTÜ-Yal ncak Kerem Ali Boyla ODTÜ-Yal ncak Bahtiyar Kurt, Demet Ta c ODTÜ-Yal ncak Bahtiyar Kurt, Bahar Warchol ODTÜ-Yal ncak Bahtiyar Kurt, Kerem Boyla 201. Kaya serçesi - Petronia petronia - Rock Sparrow (H) Yal ncak taki ta l k, kayal k alanlarda sürüler halinde ve s k rastlanan yerli bir türdür. Endüstri mühendisli i bölümünün kar s ndaki ambar n çat s nda her y l bir çift üremektedir. Mart n sonundan kas m ay n n ortalar na kadar Yal ncak ta rastlanabilir. K n, Fizik bölümünün kantininde de görülebilir Serçe - Passer domesticus - House Sparrow (H) Sürüler halinde ve her zaman görülebilen yerli bir türdür. Genellikle binalar çevresinde ve insanlar n yo unla t yemek yenilen alanlarda (restaurant ve kantin çevrelerinde) görülür. Yal ncak taki çal l klarda az say da ve seyrek olarak rastlan r. 52

53 203. A aç serçesi - Passer montanus - Tree Sparrow (H) Sürüler halinde ve her zaman görülebilen yerli bir türdür. Serçelerle birlikte, yerle kede en s k rastlanan türdür. Serçeden daha geni bir da l m gösterir. Yal ncak ta serçenin yerini al r Da ispinozu - Fringilla montifringilla - Brambling (K) Sürüler halinde ve s k rastlanan bir k göçmenidir. spinoz sürüleriyle kar k sürüler olu tururlar. Mart ay n n sonlar na do ru yerle keyi terk ederler. Yaz n ise hiç görülmezler spinoz - Fringilla coelebs - Chaffinch (KG) Genellikle orman aç kl klar ndaki seyrek bitki örtülü alanlarda büyük sürüler halinde ve s kça rastlanan k göçmeni ve geçit türüdür. Yaz aylar hariç her mevsim görmek mümkündür. A aç serçesi ODTÜ 206. Küçük iskete - Serinus serinus - Serin (KG) Sürüler halinde ve s k rastlanan k göçmeni ve geçit türüdür. Kas m ay n n ortalar ndan nisan n sonuna kadar yerle kede s kça rastlanabilir. Yaz n hiç görülmezler. Cam k r klar n n ezilme sesini and ran c v ldamalar yla kolayca fark edilirler Kara iskete - Serinus pusillus - Red-fronted Serin (n) K n ve geçitte sürüler halinde ve seyrek olarak görülen nadir bir türdür. ODTÜ-Yal ncak Perihan Kesapli, Özge Kesapl Can, Özgur Kesapli Didrickson, Jno Didrickson, Can Bilgin, Ayse Turak, Gelincik Bilgin, Yasemin Bilgin ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch Eymir Gölü Kerem Ali Boyla spinoz say s spinoz - Yerle ke spinoz say s n n aylara göre de i imi (192 kay t) Ketenku u - Carduelis cannabina - Linnet (Kh) Sürüler halinde ve s kça rastlanan yayg n bir k göçmenidir. Az say da da olsa, yerli üreyen popülasyonunun oldu u dü ünülmektedir Aylar 209. Kara ba l iskete - Carduelis spinus Siskin (KG) Sürüler halinde ve s kça rastlanan yayg n bir k göçmeni ve geçit türüdür. Ekim ay n n son haftas ndan may s n ortalar na kadar rastlamak mümkündür. K n bireylik büyük sürülere rastlamak mümkündür Saka - Carduelis carduelis - Goldfinch (H) Sürüler halinde her zaman rastlanan yerli bir türdür. Orman aç kl klar ndaki çal larda özellikle de devedikenlerinde ve yerle kedeki binalar n bahçelerinde s kça rastlan r. Kara ba l iskete - Yal ncak Sakalar Melih Özbek 53

54 Florya - ODTÜ Yerle kesi akrakku u- ODTÜ Çar s Çütre-Bolu Çaprazgaga ODTÜ Yerle kesi Çaprazgaga say s n n aylara göre de i imi (39 kay t) Melih Özbek 211. Florya - Carduelis chloris - Greenfinch (KGy) Genelde az say larda küçük gruplar halinde, s k rastlanan k göçmeni ve geçit türüdür. Yerle kede az say da üremektedir akrakku u - Pyrrhula pyrrhula - Bullfinch (Kg) Çiftler halinde veya küçük gruplar halinde ve s kça rastlanan yayg n bir k göçmeni ve geçit türüdür. Kas m ay ndan itibaren, mart ay n n sonuna kadar rastlamak mümkündür. A aç, a açç k tohumlar ve sert çekirdekli etli meyvelerle beslenirler. ODTÜ Çar s n n önündeki di budaklarla beslenirken s kl kla görülebilirler Kocaba - Coccothraustes coccothraustes - Hawfinch (K) Tek tük, fakat s k rastlanan bir k göçmenidir. Kimi zaman sürüler halinde de görülebilirler. Kas m ay n n sonundan nisan sonuna kadar rastlanabilir. Genelde yüksek a açlar n tepelerine tünerler Çütre - Carpodacus erythrinus - Common Rosefinch (ng) Tek tük ve seyrek olarak rastlanan nadir geçit türüdür. u ana kadar kaydedilen 4 bireyin, 3 ü 2002 halkalama çal malar nda halkalanan ku lard r. ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary ODTÜ-Yal ncak ODTÜ-Yal ncak Sonbahar 2002 lkbahar 2002 Welch 1 Özge Ke apl Can 2 Özge Ke apl Can 215. Çaprazgaga - Loxia curvirostra - Crossbill (K) Sürüler halinde ve s kça rastlanan yayg n bir k göçmenidir. Eylül ay ndan, mart ay na kadar sürüler görülebilirler. Yaz sonunda, yerle kede beslenen genç bireylere de rastlanabilir. Sürülerin uçu esnas nda ç kard gürültüden kolayca fark edilebilirler. Genelde yüksek a açlar n en tepelerine konarlar. Çam kozalaklar n n içindeki tohumlarla beslenirler Tarla kirazku u - Miliaria calandra - Corn Bunting - (Kh) Geçmi te çok büyük sürüler halinde yerle kede k layan türlerdendir y l ndan bu yana az say larda rastlanmaktad r. Yal ncak taki eski tarlalarda ve aç k alanlarda üremektedir Kaya kirazku u - Emberiza cia - Rock Bunting (Kh) Genelde sürüler halinde s k görülen bir k göçmenidir. Az say da da olsa yerli, üreyen nüfusunun da oldu u dü ünülmektedir. Daha yüksek kesimlerde üreyen popülasyonlar, yaz sonunda ve sonbaharda büyük sürüler halinde bask n yapabilirler Çaprazgaga say s Aylar 54

55 218. Ak ba l kirazku u - Emberiza leucocephala - Pine Bunting (nk) Türkiye için rastlant sal bir k konu udur. Yak n zamana ait, Türkiye de 5 kayd vard r. Sar kirazku u sürüleri aras nda görülebilirler. Di isi, sar kirazku unun di isiyle kar t r labilir. Sar kirazku undan, daha soluk renkli ve gri olmas ve gövdesinde sar olmamas yla ayr l r Sar kirazku u - Emberiza citrinella - Yellowhammer (K) Sürüler halinde ve s kça rastlanan yayg n bir k göçmenidir. Ekim ay n n son haftas ndan nisan n ba na kadar görülebilir. Daha çok aç k alanlardaki çal l klarda ve fundal klarda rastlan r. Biyoloji bölümü ve letme bölümünün arkas ndaki ku burnu çal lar nda ve Teknokent civar ndaki aç kl klarda s kça rastlan rlar. Karl günlerde yerde beslenirlerken görmek mümkündür 220. Bahçe kirazku u - Emberiza cirlus - Cirl Bunting (n) Rastlant sal bir türdür. u ana kadar iki kez kaydedilmi tir. ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch ODTÜ-Yal ncak Geoff Welch, Hilary Welch Sar kirazku u - Yerle ke 221. Kara ba l kirazku u - Emberiza melanocephala - Black-headed Bunting (Y) Çok say da ve s kça görülen bir yaz göçmenidir. Nisan n son haftas ndan itibaren temmuz sonuna kadar Yal ncak taki aç k alanlarda s kça rastlamak mümkündür. Bahçe kirazku u -Gala Gölü 222. Kirazku u - Emberiza hortulana - Ortolan Bunting - (YG) Az say larda fakat s kça rastlanan yaz göçmeni ve geçit türüdür. Nisan n ba ndan, kas m ay na kadar görülebilir. Sonbaharda tek tük ve seyrek olarak rastlan r. Daha çok, Yal ncak taki sarp kayal k tepelerde ve aç k alanlardaki çal larda görülür Batakl k kirazku u - Emberiza schoeniclus - Reed Bunting - (ng) Nadir geçit türüdür. Eymir Gölü ndeki sazl klarda rastlanabilir. Kirazku u - Yal ncak Eymir Gölü Eray Ça layan Eymir Gölü Bahtiyar Kurt, Naim 224. Ak ka l kirazku u - Emberiza rustica - Rustic Bunting (nk) Türkiye için rastlant sal bir türdür. Yak n zamanda toplam 5 kayd vard r. Bunlardan 2 si ODTÜ Yerle kesi ndendir. Özellikle k n sürüler olu turan sar kirazku lar n n aras na kar m ekilde görülebilirler. ODTÜ-Yal ncak Ekin Uçar ODTÜ-Yal ncak Beaman M. Batakl k kirazku u - Mogan Gölü 55

56 DE ERLEND RMELER VE ÖNER LER y llar aras nda ODTÜ Ku Gözlem Toplulu u üyeleri ve di er ku gözlemciler taraf ndan ODTÜ arazisinde yap lan 543 ku gözlem kayd n n de erlendirilmesiye olu an bu rapor neticesinde a a daki sonuçlara ula lm t r: 14 y ll k ku gözlem arazileri sonucunda ODTÜ de toplamda 224 ku türü tespit edilmi tir. Bu türlerden 42 si her mevsim görülebilirken, 20 si sadece k n, 78 tür ise sadece göç döneminde görülürler. Bunlara göre, toplamda üreyen ku türü say s ise 76 dir. Türkiye genelinde toplamda 466 farkl ku türünün görüdü ü dü ünüldü ünde, bu türlerin neredeyse yar s n n görülebildi i ODTÜ arazisi, ku lar aç s ndan e siz bir üreme, konaklama ve beslenme alan konumundad r. Kaydedilen baz türler Avrupa ve dünya ölçe inde nesli tehlikede ya da tehlikeye girmeye yak n olup korumada öncelikli türlerdir: pasba patka, alaca sinekkapan, dikkuyruk, küçük akbaba, kara akbaba, b ld rc nklavuzu ve gökkuzgun; kimileri de Türkiye için nadir tür kay tlar d r: sütlabi, paçal ahin, küçük suyelvesi, da mukallidi, zeytin mukallidi, sar mukallit, do u ç vg n, çi deci, ak ba l kirazku u ve ak ka l kirazku u. Bu raporda de erlendirilen arazi kay tlar na bak ld nda, gözlem say lar n n y llara göre dalgaland göze çarpmaktad rd r. Toplulu un kurulu y l olan 1995 y l, en az gözlemin yap ld y l olarak görülmektedir. Toplulu un eski üyeleriyle yap lan sohbetlerde, durumun böyle olmad, kurulu y llar nda da yo un gözlemlerin oldu u; fakat gözlem kay tlar n n tek bir elde toplanmas ndan ve de o ki ilerin de kay tlara sad k kalmamas ndan dolay kayboldu unu ya da ula lamaz oldu unu bildirmi tir. Raporun yaz l a amas nda mümkün oldu unca çok gözlem kayd na ve ki iye ula lmaya çal ld ysa da yap lan gözlemlerin tamam na ula lamam t r. Gözlem say lar nda göze çarpan di er bir nokta da yakla k dört y lda bir ya anan büyük azalmalar. Asl nda bu periyotlar, toplulu un Gözlem Say s n n Aylara Göre De i imi ne kadar aktif ve etkin oldu unu da ortaya 100 koymakta ve ço u ö renci toplulu unda da oldu u gibi topluluklar n kaderinin birkaç 70 üyenin mezuniyetleriyle birlikte nas l de i ti ini ortaya koymaktad r. 40 Gözlemlerin ayl k de i imlerine bakarsak, gözlemlerin ço unun, göçün en yo un 10 oldu u ve iklim ko ullar n n araziye ç kmak için en uygun oldu u ilkbahar mevsimi Aylar 8 9 Total 10 oldu u görülmektedir. Yaz mevsimi ise, topluluk üyelerinin genelde ODTÜ de bulunmamas ndan ve de ku aktivitesinin az olmas dan dolay en az gözlem yap lan mevsimdir. Aylara göre tür say s ndaki de i im incelendi inde, ilkbahar, en çok türün görüldü ü mevsim olarak görülmektedir. Özellikle göçün en yo un ya and nisan ay ODTÜ de en çok ku türünün görülebilece i dönemdir. Yaz n ise, daha çok üreyen ku lar kald ndan tür say s en dü ük düzeydedir. Temmuz ay, ilkbahar ve sonbahar göç mevsimlerinin d nda kalmas nedeniyle 56 Gözlem Say s Gözle m Say s Gözlem Say s n n Y llara Göre De i imi Y llar Total

57 en az ku türünün görüldü ü ayd r. ODTÜ de görülen ku türlerinin alanlara göre da l m dü ünüldü ünde ODTÜ Arazisi nin çok çe itli ya am ortamlar n bar nd rmas dolay s yla tür da l m nda farkl l klar oldu u, baz türler hemen hemen her yerde görülürken, baz lar n n belli habitatlarda hatta kimisinin sadece belli bir noktada görüldü ü ortaya ç km t r. Bu sonuç ODTÜ Arazisindeki her bir noktan n di erleriyle k yaslanmayacak düzeyde önem ta d n ve alanlara yap lacak müdahalelerde ayr nt l bir ön çal ma yapmay zorunlu k lmaktad r. Tür Say s n n Aylara Göre De i imi Tür Say s Ocak ubat Mart Nisan May s Haziran Temmuz A ustos Eylül Ekim Kas m Aral k Aylar ODTÜ Arazisinin Korunmas n Gerektiren Nedenler ODTÜ arazisinin neden korunmas gerekti ine dair nedenlerin ba nda, bu rapor boyunca da de inilen, alan n sahip oldu u do al zenginlikler, zengin biyoçe itlili i ve çevresinde kendisine benzer ba ka bir alan n olmamas en temel faktördür. Bunlar n d nda, alan n arkeolojik önemi, üniversite ve ehir için önemi de arazinin korunmas n gerektiren di er nedenlerdendir. ODTÜ nün yakla k 45 km 2 lik arazisi üzerinde çok say da arkeolojik alan bulunmaktad r. Bunlardan ba l calar olan Yal ncak, Ahlatl bel ve Koçumbeli bölgelerinden M.Ö 6.yüzy la dayanan Bizans yap kal nt lar na, Galat, Roma, Osmanl kal nt lar na rastlanm t r. Geni kapsaml arkeolojik kaz larla ortaya konan bu zenginlik dolay s yla bu alanlar I.Derecede Arkeolojik Sit Alan ilan edilmi tir. ODTÜ gibi e siz bir do al alan n ehir ve üniversite için önemi göz önünde bulunduruldu unda ODTÜ Arazisi, ehrin havas n n temizleyen bir akci er görevi görmesi, milyonlarca a ac yla Ankara iklimine yumu at c katk s sn n bulunmas, özel ilgisi ya da u ra alan do a olan birçok insan için aç k hava laboratuvar olmas, (Örne in, biyoloji ö rencileri için derslerinin prati ini yapmalar, ara t rmalarda bulunmalar aç s ndan e i bulunmaz bir aland r.), özellikle do a sporlar yla u ra an insanlar için aç k havada, do ayla ba ba a spor yapma olana sunmas, ehir ya am n n stresinden kurtulmak, ruhsal bir dinlenme ve rahatlama isteyen insanlar için Ankara çevresinde bunu sa layabilecek yegane alan olmas ve en önemlisi de yeti ecek yeni nesillerin do a kavram n yerinde ö renerek tam bir e itim alabilmeleri için en önemli do a e itim alan olma özelli i ta mas ODTÜ nün korunmas n gerektirecek di er önemli nedenlerdendir. 57

58 ODTÜ Arazisinin Koruma Statüsü Kültür Bakanl Ankara Kültür ve Tabiat Varl klar n Koruma Yüksek Kurulu taraf ndan tarihinde al nan 3895 say l kararla ODTÜ Arazisinin çe itli bölgeleri çe itli derecelerde do al ve arkeolojik sit alan ilan edilmi tir. Buna göre; Yal ncak, Ahlatl bel ve Koçumbeli, birçok eski uygarl n yerle im yeri oldu u için I. Derece Arkeolojik Sit Alan ; Yal ncak ve Koçumbeli Arkeolojik Sit Alanlar n n bat s ndaki alanda antik ba ve tar m teraslar bulundu u için II. Derece Arkeolojik Sit Alan ilan edilmi tir dan beri sürdürülen a açland rma çal malar sonucunda bir orman ekosistemi olu mas, varolan peyzaj de erleri ve a aç örtüsü, Ankara metropolünün ye il alan - rekreasyon alan gereksinimini kar lamas dikkate al narak daha çok ormanl k alanlar I.Derecede Do al Sit alan, ç Anadolu ya özgü birçok tar m bitkisi ve yabani akrabalar için gen merkezi olmas nedeniyle ve tür düzeyinde ve tür içinde yerinde koruma alt na alma olana vermesi, faunal aç dan birçok omurgal ve omurgas z hayvan türü için iyi bir s nak olana sa lamas, ye il ku ak çal malar na katk s da dikkate al narak birçok alan II. Derecede Do al Sit Alan, II.Derecede Do al Sit Alan olma özelli ini yitirmi ancak sit alanlar n n bütünlü ü ve devaml l aç s ndan gerekli oldu u için genelde bozulmu bozk rlar II. Derecede Do al Sit Alan ilan edilmi tir. Her ne kadar ODTÜ nün çe itli derecelerde sit alan ilan edilmesi do al varl klar n korunmas için önem arz etse de sit derecelerinde yap lan kriterleme (orman n I. Derece, bozk r n II. veya III. Derece ile tescil edilmesi) ve ülke genelinde sit alanlar ndaki mevcut uygulama dü ünüldü ünde, bu statüler ODTÜ Arazisinin korunmas yolunda herhangi bir güvence sa lamamaktad r. ODTÜ arazisi gibi zaten küçük ölçekli bir alan bu kadar fazla küçük ölçekli parçalara bölüp koruma alanlar na ay rmak ekolojik aç dan anlam ifade etmemektedir. Bu yüzden, e er ODTÜ nün do al varl klar sit statüsü ile korunacaksa alan n tamam n n herhangi bir derecelendirme yap lmadan bütünsel bir yakla mla I. Derecede Sit alan ilan edilmesi gerekmekte ve varolan bu statülerle ilgili yanl uygulamalarda bu statülerin yasal yükümlülükleri için hukuki süreç ba lat lmal d r. ODTÜ Arazisine Yönelik Tehditler ODTÜ Arazisinin do al ve tarihi zenginliklerinin günüzmüze kadar korunarak gelmesinin en önemli sebebi insan etkisinden uzak, kendi halinde kalabilmi olmas d r. S n rlar tellerle çevrili oldu u için ehir insan d ar da tutularak insan bask s ndan korunmu ve yine kampüs sakinleri yerle ke d ndaki alanlar fazla kullanmayarak do al alanlardaki bask y azaltm t r. Fakat yine de ODTÜ Arazisi nde son 15 y lda yap lan de i iklikler ve yine yap lmas muhtemel müdahaleler alan n gelece i konusunda karamsar bir tablo olu mas na neden olmaktad r. Bugün ve ilerisi için, ODTÜ deki do al alanlar üzerindeki en büyük tehdit yap la mad r. Bir yandan ehrin, ODTÜ Arazisi ne çok fazla yakla mas (neredeyse araziyi yutmaya çal mas ) ve birçok kamu kurumunun arazi talebi, bir yandan da ODTÜ nün büyüme talebi ve kendi yürüttü ü yap la ma faaliyetleri alan üzerinde ciddi bir tehlike konumundad r. Son 15 y lda yap lan yeni bölüm binalar, TeknoKent ve hali haz rda yap lan binalarla birlikte, üniversite yerle ke s n rlar olabildi ince geni lemi bununla birlikte birçok do al alan da silip götürmü tür. Bu geni lemenin nereye kadar ilerleyece i, daha hangi alanlar n tahrip edilece i bilinmemekte, öngörülememektedir. Di er yandan, ehrin ODTÜ ye yakla mas ile birlikte, arazilerin de eri artmakta ve bu, büyük bo bir alan gözüyle bak lan bu alanlar n üniversitece bir rant ve gelir kayna olarak görülmesine yol açmaktad r. K saca ODTÜ, kendi do al zenginliklerine alternatif zenginlikler aramaktad r. Bu durum, mevcut politikalarla, ODTÜ nün sahip oldu u do al ve tarihi zenginliklerini yar na ta mas n imkans z k lmaktad r. 58

59 ODTÜ için bir di er önemli tehlike de ODTÜ Arazisi nden geçecek yollar ve Eymir Gölü civar nda yap lmas planlanan konutlard r. ODTÜ nün do u k sm ndan geçip, Konya yolunu Eski ehir yoluna ba layacak olan bu yolun alanda büyük tahribat yaratmas, alan n büyük bir k sm n ODTÜ den kopar p almas kaç n lmazd r. Yine, Ankara Büyük ehir Belediyesi taraf ndan rant alan olarak görülen Eymir Gölü ve çevresindeki arazi, ileriye yönelik yo un yap la ma faaliyetlerinin oda ndaki ilk yerdir. Büyük bir iftira kampanyas ve h rsla ODTÜ den al nmaya çal lan bu alanlarda yap lacak Eymir manzaral konutlarla ilgili reklamlar daha imdiden duyurulmu tur bile. Yap la man n d nda, alanda yap lan kimi müdahalaler de ODTÜ nün do as aç s nda tehdit arz etmektedir. ODTÜ bünyesinde hizmet veren A açland rma ve Çevre Düzenleme Müdürlü ü taraf ndan yürütülen baz faaliyetler de maalesef alandaki do al dengeyi tehdit eden di er faktörlerdendir. Bu faaliyetler aras nda, her y l düzenli bir ekilde yap lan ve adeta al kanl k haline getirilen ve ökse otuyla mücadele ad na kolaya kaçarak Yal ncak taki çok y lll k a açlar n adeta köklerinden kesilmesi, ODTÜ orman n n adeta bir bahçeyi ilaçlarm cas na vah ice ve bilinçsizce ilaçlanmas, tam da ku lar n üreme mevsiminde yerle kedeki peyzaj ö esi (ayn zamanda birçok ku un yuvas olan) çal lar n ve a açç klar n budanmas ilk akla gelenlerdir. A aç kesimi- Yal ncak Gençer Genço lu 2005 y l n n son haftas ile 2006 y l n n ilk Öneriler haftas, ökse otu ile mücadele ad na yap lan kabak budamalarla (nerdeyse kökünden kesme) onlarca çok y ll k a aç adeta katledilmi tir. Bunlar n d nda ODTÜ orman nda neredeyse her y l ç kan büyük yang nlar 50 y ll k orman bir anda kül etmekte, tüm do al zenginli imizi yok etmektedir. nsan faktörlü olan bu yang nlar n ço unun bir sigara izmaritinden ya da yasad ate yakmalardan ileri geldi i dü ünülmektedir. 50 y ll k ODTÜ orman nda çam zararl l lar na kar yap lan kimyasal ilaçlama yönteminin ekosistemede kal c olup çevredeki di er tüm canl lara (böcekler, kelebekler, ku lar...) da zarar vermesi kaç n lmazd r. Halbuki, zararl lara kar mücadele konusunda, günümüzde birçok yerde uygulanan ve yayg nla an yöntem ise mekanik mücadele ve biyolojik mücadeledir. laçlama- Yal ncak 59

60 Öneriler Yukar daki sorunlar çözümü konusunda ilk defa 1995 y l nnda ODTÜ Do a Toplulu u taraf ndan dile getirilen; fakat sadece yaz da kalan ODTÜ Do a Rezervi fikrini benimseyip tekrar vurgulamak istiyoruz. ODTÜ Do as n n korunmas konusunda ilk olarak a a daki iki maddenin üzeride durulmas nda yarar görüyoruz. 1) ODTÜ nün planlama ve geli im ilkelerinin yeniden gözden geçirilmesi ve a a daki maddelere öncelik tan nmas ODTÜ Arazisinin bütünlü ünün korunmas Do al zengiliklerinin korunmas ve iyile tirilmesi 2) Aktif bir koruma sistemine geçilmesi ve bu sistemi uygulanmas n sa layacak bir birimin kurulmas. Tüm bu çözüm önerileri ODTÜ Do a Rezervi fikrinde birle tiriliyor. Buna göre ODTÜ Arazisi nin temel kullan m amac, e itim ve ara t rma kapsaml kullan m olarak belirleniyor. E itim: ODTÜ, sahip oldu u geni arazisi ve zengin biyolojik çe itlili i ile ba ta ODTÜ lüler olmak üzere tüm Ankara ya hitap edebilecek bir do a laboratuvar konumundad r. ODTÜ de kurulacak bir Do a merkezi her kesimden kitleye seslenerek, kentle menin etkisiyle do ayla ba lar kopan nesillere do a ile ilgili e itim programlar sunacak, kat l mc lar do ay ya ayarak ö reneceklerdir. Türkiye de ba ka bir örne i olmayan böyle bir uygulaman n, tarihi boyunca birçok yenili in ve geli menin sembolü olmu ODTÜ de gerçekle tirilmesi hiç de uzak de ildir. Ara t rma: Do a Rezervi nin temel kullan m amaçlar ndan birisi olarak ara t rman n ve bilimsel çal man n seçilmesinde temel sebep, do a bilimlerinde ve do a bilimcisi yeti tirilmesinde Türkiye nin çok önemli bir aç n n olmas d r. Yap lacak düzenlemelerle rezerv alan, özellikle ekoloji ve koruma alanlar nda çok önemli bir merkez haline gelecektir. Alan n bir aç k hava labarotuvar gibi kullan lmas yla ekoloji ve koruma konular nda birçok ara t rma projesi gerçekle tirilecektir. Türkiye de bir ilk olacak bu uygulama Türkiye nin çok önemli bir aç olan ekoljik ara t rmalar n yap ld bir merkez olacakt r. Rekreasyon: Bu konudaki yakla m alanda yap lan piknik, gezinti, spor ve bal kç l k faaliyetleri için yasaklay c bir yakla mdan çok, alana gelen insanlar özellikle do a e itimi faliyetlerine yönlendirilmesi ve özendirilmesi eklinde olmal d r. Tüm bu faaliyetlerin yap laca alanlar n s n rlar belirlenmeli ve yo un kitleler söz konusu oldu unda k s tlamalar getirilmelidir. Tüm bu fikirler, biraz maddi destek, planlama ve özveriyle gerçekle tirilebilecek ve ODTÜ do as n n uzun dönemli, kal c bir ekilde korunmas n sa layacak belli ba l yakla mlar olarak uygulanmay beklemektedir. ODTÜ do as n korumak bugün geçmi e göre daha zordur ve gün geçtikçe daha da zorla acakt r. Ancak bu, yap lamayacak bir ey de ildir. ODTÜ gibi bir camia buna bütünüyle önem verirse bu oldukça kolay bir ekilde gerçekle ecektir. Bu konuda at lacak ilk ve en önemli ad m n gerek idaresi, akademik kadrosu, mezunlar yla gerekse ö rencileriyle bu konudaki duyarl l geli tirmek olacakt r. ODTÜ nün do as bir kez kaybolursa sanki tekrar yerine gelecekmi gibi her defas nda gündemin gerilerine at lmakta kimse sorumluluk almamakta, bo vermekte mevcut düzendeki hatalar görmezden gelmekte, sorunlar n çözümü konusunda her hangi bir ad m atmamaktad r. 60

61 Bu ba lamda ODTÜ idaresinin, bu konuya daha fazla önem vermesi gerek birim oldu unu dü ünmekteyiz. Çünkü ODTÜ idaresi, ODTÜ iradesiyle, ODTÜ nün taleplerini ve gereksinimlerini kar lamak için varl k gösteren bir kurumdur. Duyarl l k bekledi imiz di er bir kesim ise akademisyenlerimiz. Ba ta Biyoloji bölümü ve Mimarl k bölümü ö retim elemanlar olmak üzere, ODTÜ ruhunu kapm bütün ö retim elemanlar ndan var olan sorunlara kar sadece fikir, sadece ele tiri de il, somut ad mlar, raporlar, öneriler beklemekteyiz. Son olarak, tabiki ODTÜ ö rencilerinden, e siz alanlar n n varl için daha çok duyarl l k, tepkisel yakla m ve yönlendirici fikirler beklemekteyiz. Üzülerek görüyoruz ki, günümüzdeki ODTÜ ö rencisi, bunlar bir yana kals n, içinde ya ad do ayla bütünle ik kampüse gereken sayg y dahi göstermemekte, kardan çok zarar dokunmaktad r. Sonuç olarak, at lacak ad m ne olursa olsun ODTÜ nün bu konuda daha bilinçli ve duyarl olmas gerekti ini dü ünmekteyiz. Bu bilincin ve duyarl l n yerle mesini sa lamak için çaba göstermek hepimizin sorumlulu udur. 61

62 KAYNAKÇA 1. Heinzel, H., Fitter, R., Parslow, J., 2002, Türkiye ve Avrupa n n Ku lar. Çeviren: Boyla, K.A., Do al Hayat Koruma Derne i, stanbul 2. Hayman, P., Hume, R., 2005, Ku Gözlemcisinin Cep Kitab, Çeviren: Semizo lu, B., Ku Ara t rmalar Derne i yay nlar, Ankara 3. Ke apl, Ö., 2004, A Study of Passerine Migration at METU (Ankara, Central Turkey), Based on Mis-Netting Method 4. Zeydanl, U., 1995, ODTÜ Do a Rezervi, ODTÜ Do a Toplulu u, Ankara 5. Boyla, K., A., Arslan, M., 2008, stanbul un Ku lar : , stanbul Ku Gözlem Toplulu u, stanbul 6. Ku Bank, 7. Türkiye nin Anonim Ku lar, 8. The IUCN Red List of Threatened Species 62