Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansarayları

Transkript

1 Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansarayları Editör Hakkı Acun T.C KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI YAYINLARI

2 T.C. KÜLTÜR VE TURİZM BAKANLIĞI KÜTÜPHANELER VE YAYIMLAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ 3101 SANAT ESERLERİ DİZİSİ 466 ISBN eposta: Anadolu Selçuklu dönemi kervansarayları / Ed. Hakkı Acun.- Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlı ı, s.: hrt., rnk. res.; 31 cm.- (Kültür ve Turizm Bakanlı ı yayınları; Kütüphaneler ve Yayımlar Genel Müdürlü ü sanat eserleri dizisi; 466) ISBN I. Acun, Hakkı. II. Seriler Yapım MN Tanıtım Pazarlama Limited irketi (0312) Grafik Uygulama Ali Çınkı Kapak Foto rafı Abdullah Karaça Avanos Sarı Han Birinci Baskı 2000 Adet Baskı: Öncü Basım Yayım Tanıtım Ltd. ti. Kazım Karabekir Cad. Ali Kabakçı Hanı No: 85/2 skitler / Ankara T: (0312) Baskı Yeri, Tarihi Ankara-2007

3

4

5 Önsöz Yeryüzünde hüküm sürmü sayılı uygarlıkların kültürel mirasına sahip ülkemiz, aynı zamanda insanlı ın ortak mirası olan bu de erlerin gelecek ku aklara aktarılmasına da büyük önem vermektedir. Günümüzde ileti imin sa ladı ı hızlı geli me ile birlikte sürdürülebilir kültürel kalkınmanın yolu, kültürel dı a açılma programlarından geçmektedir. Küreselle me, kültürel kalkınmanın öncelikli konumunu daha da güçlendirmi tir. Kültür, sanat, edebiyat ve bilim alanındaki geli melerin önemini kavrayabilen, kurumlarını bu do rultuda yenileyebilen toplumlar uygarlı ın ekillenmesinde de rol oynayabileceklerdir. Türk yayıncılı ının evrensel düzeyde rekabet edebilir hâle gelmesi; ancak de i imin gücünün kavranması ve özel yayıncılı ın sektörel bir güç olmasıyla sa lanacaktır. Bu anlayı la yayın programımızı yeniden yapılandırarak yolumuza devam ediyoruz. Ülkemizin zengin tarihî, kültürel ve sanatsal birikimini korumak, ya atmak ve tanıtmak için bir yandan dı a açılma projelerini yo un biçimde yürütürken; di er yandan kültür, sanat ve edebiyatımıza ili kin özgün ve nitelikli eserleri okurla bulu turmayı sürdürüyoruz. Anadolu Selçuklu uygarlı ından bize miras kalan han, hamam, cami, medrese, imaret, köprü gibi e siz mimari ve sanat aheserlerinin en önemlilerinden biri üphesiz ki kervansaraylardır. Tarihî pek Yolu nun Anadolu co rafyasındaki güzergâhları üzerinde belli aralıklarla kurulan ve döneminin âdeta be yıldızlı otelleri gibi hizmet sunan kervansaraylar; ba ta konaklama ve barınma olmak üzere beslenme, sa lık, bakım, onarım, rehberlik ve ibadet donanımına sahip olan sosyal yardım ve kültür kurulu larıydı. Yakla ık 150 kadarı günümüze ula mı olan kervansaraylarımızı, mimari özelliklerinden, kültürel ve sosyal boyutlarına ve ticaret hayatında oynadıkları role kadar her yönüyle ele alan derli toplu, prestij nitelikte bir ba vuru kayna ının dilimizde bulunmayı ı, bu çalı manın yapılmasını zorunlu kılmı tır. Anadolu Selçuklu Dönemi Kervansarayları adlı bu yayınımızın, Türk kültürüne özgü anıtsal yapıların ulusal ve evrensel düzeyde tanıtılmasına katkı sa laması ve bu konuda yapılacak ba kaca çalı maları te vik etmesi en büyük dile imizdir. Özverili çalı malarıyla eserin ortaya çıkmasını sa layan de erli hocalarımıza ve eme i geçen herkese te ekkür ediyorum. Ertu rul GÜNAY Kültür ve Turizm Bakanı

6

7 İçindekiler G R Giri 13 Prof. Dr. Hakkı Acun Selçuklu Dönemi Türklerde Sosyal ve Ekonomik Hayat 19 Prof. Dr. Refik Turan - Dr. Güray Kırpık KLAS K PLANLI HANLAR Alay Han 51 Prof. Dr. Bekir Deniz Altunapa Hanı 77 Prof. Dr. Remzi Duran Konya Kızılören Hanı 89 Prof. Dr. Ha im Karpuz Hekim Han 105 Yrd. Doç. Dr. Nur en Özkul Fındık Mübarizeddin Ertoku Kervansarayı 123 Do an Demirci Aksaray Sultan Hanı 141 Prof. Dr. Aynur Durukan Çardak Han 161 Doç. Dr. Kadir Pekta Tuzhisar Sultan Hanı 175 Doç. Dr. Yıldıray Özbek Zazadin Han (Sadeddin Köpek Kervansarayı) 195 Ar. Görv. Mustafa Önge Avanos Sarı Han 211 Dr. Abdullah Karaça E irdir Han 237 Yrd. Doç. Dr. Rüstem Bozer Tokat-Pazar Mahperi Hatun Kervansarayı 255 Ar. Görv. Serkan Sunay Susuz Han 273 Ydr. Doç. Dr. A. evki Duymaz Ak Han (Goncalı Hanı) 287 Doç. Dr. Ahmet Ali Bayhan

8 ncir Hanı 305 Prof. Dr. Rahmi Hüseyin Ünal A zıkara Han 321 Prof. Dr. Bekir Deniz Obruk Hanı 347 Prof. Dr. Ali Ba Karatay Hanı 359 Prof. Dr. Mustafa Denkta Ebû l-mücahid Yusuf Hanı 381 Prof. Dr. Mehmet Özkarcı YALNIZ KAPALI KISIMDAN OLU AN HANLAR arapsa (Serapsu) Han 393 Yrd. Doç. Dr. Z. Kenan Bilici I dır / erafeddin Ejder Kervansarayı 403 Prof. Dr. Hamza Gündo du YALNIZ AVLUDAN OLU AN HANLAR Evdir Han 419 Doç. Dr. Osman Erav ar MÜNFER T PLANLI HANLAR Eshab-ı Kehf Hanı 437 Prof. Dr. Mehmet Özkarcı ANADOLU SELÇUKLU KERVANSARAYLARINDA SÜSLEME 451 Yrd. Doç. Dr. Nermin aman Do an Yrd. Doç. Dr. Muhammet Görür ANADOLU SELÇUKLU DÖNEM KERVANSARAYLARI KATALO U 473 Yrd. Doç. Dr. Muhammet Görür ANADOLU SELÇUKLU DÖNEM KERVANSARAYLARI GENEL B BL YOGRAFYA DENEMES 533 Yrd. Doç. Dr. Muhammet Görür

9