Recep Tayyip ERDOĞAN T.C. Cumhurbaşkanı

Recep Tayyip ERDOĞAN T.C. Cumhurbaşkanı

Binali YILDIRIM T.C. Başbakanı

Prof. Dr. İsmail DEMİR Müsteşar Savunma Sanayii Müsteşarlığı 24.12.2017 tarihli 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Cumhurbaşkanlığı na bağlanmıştır.

SAVUNMA SANAYİİ MÜSTEŞARLIĞI Şubat 2018 HAVAALANI İŞLETME VE HAVACILIK ENDÜSTRİLERİ A.Ş. Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı Kurtköy Pendik-İSTANBUL www.sgairport.com

İÇERİK YÖNETİM KURULU MESAJI GENEL MÜDÜR MESAJI 1. KURULUŞ HAKKINDA GENEL BİLGİLER 1.1 ŞİRKET BİLGİLERİ 1.2 YÖNETİM KURULU 1.3 ORTAKLIK YAPISI 1.4 TARİHÇESİ 1.5 VİZYON 1.6 MİSYON 1.7 İŞTİRAKLER 1.8 DENETİMLER 1.9 DAVALAR 1.10 YÖNETİM KADROSU 1.11 PERSONEL HAREKETLERİ 1.12 PERSONEL ÖZELLİKLERİ 1.13 FAALİYET KONULARI 1.13.1 ORGANİZASYON ŞEMASI 1.13.2 İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ 1.13.2.1 (İŞLETME) AIM Şefliği 1.13.2.2 (İŞLETME) Ramp Kule Şefliği 1.13.2.3 (İŞLETME) Kurtarma ve Yangınla Mücadele Şefliği 1.13.2.4 (İŞLETME) İlk Yardım Şefliği 1.13.2.5 (İŞLETME) Apron Yönetim Şefliği 1.13.2.6 (İŞLETME) Slot CDM Şefliği 1.13.2.7 (İŞLETME) Çevre Mühendisliği 1.13.3 TEKNİK İŞLER MÜDÜRLÜĞÜ 1.13.3.1 TEKNİK (Bilgi İşlem Şefliği) 1.13.3.2 TEKNİK (Elektrik Sistemler Şefliği) 1.13.3.3 TEKNİK (Makine Sistemler Şefliği) 1.13.3.4 TEKNİK (Elektronik Sistemler Şefliği) 1.13.4 GÜVENLİK MÜDÜRLÜĞÜ 1.13.5 KALİTE VE SMS MÜDÜRLÜĞÜ 1.13.6 İNSAN KAYNAKLARI VE EĞİTİM MÜDÜRLÜĞÜ 1.13.6.1 İNSAN KAYNAKLARI (Özlük İşleri) 1.13.6.2 İNSAN KAYNAKLARI (İdari İşler) 1.13.6.3 İNSAN KAYNAKLARI (İşyeri Hekimliği) 1.13.6.4 İNSAN KAYNAKLARI (Kurumsal İletişim ve Yönetim Kurulu Raportörlüğü) 1.13.6.5 İNSAN KAYNAKLARI (Eğitim) 1.13.7 MALİ İŞLER MÜDÜRLÜĞÜ 1.13.7.1 MALİ İŞLER (Gelirler Şefliği) 1.13.7.2 MALİ İŞLER (Bütçe ve Muhasebe Şefliği) 1.13.7.3 Finansman Bölümü 1.13.7.4 MALİ İŞLER (Satın Alma Şefliği) 1.13.7.5 MALİ İŞLER (Sigorta Bölümü) 1.13.7.6 MALİ İŞLER (Ön Mali Kontrol) 1.13.8 NÖBETÇİ MEYDAN MÜDÜRLÜĞÜ 1.14 ARAÇ LİSTESİ 15 17 20 21 22 23 24 24 25 25 25 26 27 28 29-30 31 32-33 34 35 36-37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47-52 53-55 56 57 57 58 59 60 61 62-63 64 65 65 66 66 67 68-69

2. ŞİRKET FAALİYETLERİNE İLİŞKİN ÖNEMLİ GELİŞMELER 2.1 PERFORMANSIMIZ 2.2 HAVACILIK SEKTÖRÜNDEKİ YERİMİZ 2.3 YOLCU TRAFİĞİ GELİŞİMİ 2.4 SAATLİK PİST KAPASİTESİ 2.4 SLOT KAPASİTE BİLGİLERİ 2.5 UÇAK TRAFİĞİ GELİŞİMİ 2.6. SABİHA GÖKÇEN HAVALİMANI UÇAK TRAFİĞİNİN TÜRKİYE İÇİNDEKİ PAYI 2.7 YATIRIMLAR VE HARCAMALAR 2.7.1 ARAÇ ALIMLARI 2.7.2 İNŞAAT YATIRIMLARI 2.8 KARLA MÜCADELE 2.8.2 KAR PLANI 2.8.3 EKİP PLANLAMALARI 2.8.4 HAVAALANI KAR TEMİZLEME ÖNCELİĞİ 2.8.5 KARLA MÜCADELE 2.8.6 PAT SAHASI BAKIM ONARIM ÇALIŞMALARI 2.8.7 EĞİTİM FAALİYETLERİ 2.9 SHGM KAPSAMINDA YAPILAN FAALİYETLER 2.10 KİRALIK ALANLARA İLİŞKİN BİLGİLER 2.11 SATIN ALMA BİLGİLERİ 2.12 ELEKTRİK, SU VE DOĞLAGAZ KULLANIMLARI 3. FİNANSAL DURUM 3.1 SATIŞ HASILATI VE GELİRLER 3.1.1 SATIŞ HASILATI VE GELİRLERİN DAĞILIMI 3.2 GİDERLER 3.3.KARŞILAŞTIRMALI BİLANÇO (Bin TL) ve Dipnotları 3.4 GELİR TABLOSU (Bin TL) ve Dipnotları 3.5 NAKİT AKIŞ TABLOSU (Bin TL) 3.6 NET İŞLETME SERMAYESİ (Bin TL) 3.7 KAR DAĞITIM TABLOSU (Bin TL) 3.8 ÖZKAYNAK DEĞİŞİM TABLOSU (Bin TL) 3.9 RASYOLAR 3.10 GİDER DAĞILIMI VE BÜTÇE KARŞILAŞTIRMASI (Bin TL) 3.11 GELİR DAĞILIMI VE BÜTÇE KARŞILAŞTIRMASI (Bin Euro) 3.12 KIDEM TAZMİNATI YÜKÜMLÜLÜĞÜ DURUMU 3.13 YÖNETİM ORGANI ÜYELERİ VE ÜST DÜZEY YÖNETİCİLERE SAĞLANAN MALİ HAKLAR 3.14 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI 4. DİĞER HUSUSLAR 4.1 KISA VE ORTA VADEDE HEDEFLERİMİZ 4.2 DEVAM EDEN PROJELERLE İLGİLİ BİLGİLER 4.2.1 Sabiha Gökçen Havalimanı Raylı Sistem Bağlantısı Projeleri 4.2.2 Sabiha Gökçen Havalimanı 2. Pist ve Mütemmimleri 4.2.3 Sabiha Gökçen Havalimanı 3.Terminal Yapımı 4.3 İNCELEME VE ZİYARETLER 4.4 ÖZET BİLGİLER 4.5 FAALİYETLER HAKKINDA GENEL BİLGİLER 72 73 74 75 76 77-78 79 80 81 82-83 84 85 85 86 87 88-90 91 92 93-94 95 95 98 98 99 100-104 105-106 107 108 108 109 110 111 112 113 113 113 116 117 117 118-120 121 122-125 126 127-128

YÖNETİM KURULU MESAJI Türkiye, 2016 yılında yaşanan üzücü olaylar etkilerini yavaş yavaş kaybetmeye başlamış ve bunun ilk sonuçlarını ekonomik anlamda almaya başlamıştır. Olumsuzlukların en çok etkilediği unsurların başında gelen havacılık sektörü 2017 yılında toparlanma eğilimine girmiş ve 2016 yılı öncesinde olduğu gibi yeni bir büyüme trendi yakalayarak uçak trafiği bazında %3,2 yolcu trafiği bazında ise %11,2 oranında büyüme kaydetmiştir. 2018 yılında da ülkemize gelen yabancı turist sayısının artması ile beraber havacılık sektöründeki büyümenin devam edeceğini öngörüyoruz. Son 15 yılda büyümeyi süreklilik haline getiren Sabiha Gökçen Havalimanı da kendi rekorunu kırarak, yolcu trafiğini %6 artırmış ve 31,4 milyon yolcuya hizmet vermiştir. Havalimanında devam eden 2.Pist çalışmaları ve bununla beraber planlaması yapılan yeni terminal binası ile beraber Sabiha Gökçen Havalimanının kapasitesi 70 milyonlara ulaşacaktır. Ayrıca havalimanına ulaşımda ciddi bir rahatlama yaratacak olan metro inşaatı da büyük bir hızla devam etmektedir. Açıldığı günden bugüne kadar sürekli bir büyüme ve gelişme halinde olan Sabiha Gökçen Havalimanı, önceki yıllarda olduğu gibi 2018 ve sonrasında da büyümeye, gelişmeye ve kaliteli hizmetlerine devam edecektir. Bu başarının sağlanmasında emeği geçen tüm HEAŞ personelini tebrik eder, başarılarının devamını dilerim. Serdar DEMİREL Yönetim Kurulu Başkan V. 15

GENEL MÜDÜR MESAJI Ülkemiz, Havacılık Sektörü ve Şirketimiz için 2017 yılı bir toparlanma yılı olarak kayıtlara geçecektir. Sabiha Gökçen Havalimanı uçak sayısı bakımından 2017 yılında yatay olarak seyrederken yolcu sayısını 29,7 milyondan 31,4 milyona çıkarmıştır. HEAŞ 2017 yılında aktif büyüklüğünü %25 oranında artırmış ve karlılığını 115,3 milyona ulaştırmıştır. HEAŞ bu başarılı büyüme rakamlarını mütevazi oranda yatırımlarla ve 2017 yılında sadece 8 personel ilavesiyle sağlamıştır. 2018 ve sonrasında pist üzerindeki rehabilitasyon çalışmalarımız devam edecek olup, 2.Pistin tamamlanması ile beraber artacak kapasiteyi karşılamaya yönelik yeni makine ekipman ve inşaat yatırımlarımız olacaktır. Ayrıca pistin tamamlanması ile birlikte ilave kapasiteyi karşılamaya yönelik olarak yeni bir Terminal yapımı planlamalarımıza alınmıştır. Bu başarıların sağlanmasında öncelikle Yönetim Kurulu Üyeleri ve Sayın Ortaklarımızın katkıları için çok teşekkür ederiz. Hasan NAİBOĞLU Genel Müdür 17

18

19

1.1 ŞİRKET BİLGİLERİ RAPORUN DÖNEMİ : 01.01.2017-31.12.2017 TİCARET SİCİL NUMARASI : 432427-380009 ORTAKLIĞIN UNVANI ADRES : HAVAALANI İŞLETME VE HAVACILIK ENDÜSTRİLERİ A.Ş : Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı Kurtköy Pendik / İSTANBUL www.sgairport.com 20

1.2 YÖNETİM KURULU Serdar DEMİREL Başkan Vekili Prof. Dr. Erhan AFYONCU Üye M. Tamer ÖZDEMİR Üye Ertan ÖMEROĞLU Üye ADI ve SOYADI Serdar DEMİREL Prof. Dr. Erhan AFYONCU M. Tamer ÖZDEMİR Ertan ÖMEROĞLU Tablo 1: Yönetim Kurulu GÖREVİ Başkan Başkan Vekili Üye Üye Üye 09.03.2017 tarihli olağan genel kurul toplantısı ile Yönetim Kurulu üyelerinin görev süresi 1(bir) yıldır. Faaliyet Dönemi içinde şirketimizin esas sözleşmesinde değişiklik olmamıştır. Faaliyet dönemi içinde Yönetim Kurulunda aşağıdaki değişiklikler olmuştur. Mart 2017 de yapılan olağan Genel Kurul sonucunda seçilen Yönetim Kurulu aşağıdaki gibi oluşmuş, Ahmet Haluk DURSUN Yönetim Kurulu Başkanı * Serdar DEMİREL Yönetim Kurulu Başkan Vekili Erhan AFYONCU Yönetim Kurulu Üyesi M. Tamer ÖZDEMİR Yönetim Kurulu Üyesi Ertan ÖMEROĞLU Yönetim Kurulu Üyesi *Yönetim Kurulu Başkanı Ahmet Haluk DURSUN 14.08.2017 de Yönetim Kurulu Başkanlığından istifa etmiştir. 21

1.3 ORTAKLIK YAPISI PAY SAHİBİNİN ÜNVANI PAYLARIN İTİBARİ DEĞERLERİ (TL) GR PAY MİKTARI PAY ORANI % SAVUNMA SANAYİİ 97.941.737,99 (A) 9.794.173.799 88,2295 MÜSTEŞARLIĞI 9.117.895,43 (B) 911.789.543 8,2197 TÜRK SİLAHLI KUVVETLERİNİ GÜÇLENDİRME VAKFI 3.334.594,36 (B) 333.459.436 3,0039 TÜRK HAVA KURUMU 613.809,15 (B) 61.380.915 0,5529 TOPLAM 111.008.036,93 11.100.803.693 100 Tablo 2: Ortaklık Yapısı 22

1.4 TARİHÇESİ Sabiha Gökçen Havalimanı, Savunma Sanayi Müsteşarlığı tarafından hazırlanan İleri Teknoloji Endüstri Parkı ve Havaalanı Projesi (İTEP) kapsamında bir Mükemmeliyet Merkezi olarak geliştirilecek olan Teknokentin 6 ana unsurunun ilk aşaması olarak hayata geçirilmiştir. 1987 yılında Savunma Sanayi İcra Komitesi nin kararı ile; Pendik Kurtköy mevkiinde İleri Teknoloji Endüstri Parkı ve Sivil Havacılık Merkezi (İTEP) kurulmasına karar verilmiştir. İTEP Projesinin ilk adımı olarak da; İstanbul Anadolu yakasında yıllık 3 milyon dış hat yolcu, 500.000 iç hat yolcu ve 90 bin ton kargo kapasiteli Sabiha Gökçen Havalimanı kurulmuştur. Tüm geliri, ülkemiz savunma sanayinin teknolojik altyapısının geliştirilmesine ve dolayısıyla Türk Silahlı Kuvvetlerinin ihtiyaçlarının temin edilmesine yönelik projelerde kullanılacak olan Sabiha Gökçen Havalimanı işletiminin, Türk Ticaret Kanunu hükümleri çerçevesinde faaliyet gösterecek kamu sermayesi ağırlıklı bir anonim şirket eliyle yapılmasına karar verilmiş ve 27 Ocak 2000 tarihi itibariyle Savunma Sanayi Müsteşarlığı nın %96.4 sermaye payı ile Havaalanı İşletme ve Havacılık Endüstrileri A.Ş. (HEAŞ) tarafından işletmesine başlanmıştır. HEAŞ, Yerhizmetleri, Akaryakıt, Terminal, Antrepo İşletmeciliğini Temmuz 2007 de yapılan bir ihale sonucunda 1 Mayıs 2008 tarihinden itibaren Limak-GMR-Malaysia Airports 3 lü konsorsiyumu tarafından kurulan İSG (İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı Yapım Yatırım ve İşletim A.Ş.) ye devretmiş olup Sabiha Gökçen Havalimanı Meydan Otoritesi sıfatı ile faaliyetlerini sürdürmeye başlamıştır. HEAŞ, havalimanı otoritesi olmanın getirdiği kural koyma, düzenleme ve denetim faaliyetlerinin yanı sıra; PAT sahası, hava bilgi yönetimi, yangın-uçak kaza kırım kurtarma, ilk yardım ve sağlık, seyrüsefer cihazlarının 24 saat faal tutulması, tüm havalimanının elektrik-su-doğalgaz-ısıtma-soğutma hizmetleri, havacılık bilgi işlem faaliyetleri, VIP hizmetleri ve hava tarafına geçiş kapılarının güvenliği ve denetimi faaliyetlerini de sürdürmektedir. 23

1.5 VİZYON Havacılık sektöründe, havalimanı işletmecisi olarak bölgesinde güçlü ve lider bir şirket olmak. 1.6 MİSYON Havalimanı işletmecisi olarak sürdürülebilir yüksek standartlarda hizmet sunmak ve paydaşlarımızla birlikte sürekli büyümek. 24

1.7 İŞTİRAKLER Şirket adı Faaliyet konusu HEAŞ hissesi : TEKNOPARK İSTANBUL A.Ş. : İstanbul Teknoloji Bölgesi Kurmak ve işletmek : %13 35.570.000.TL 1.8 DENETİMLER 2017 yılında Kıdem YMM Ltd. Şti. tarafından tam tasdik hizmeti ve DRT Bağımsız Denetim ve SMMM A.Ş. firmasından Bağımsız Denetim hizmeti alınmaktadır. Bu kapsamda aylık ve 3 aylık vergi denetimleri Kıdem YMM Ltd. Şti. tarafından yapılmıştır. 1.9 DAVALAR Şirket aleyhine açılan mali durumu ve faaliyetleri etkileyebilecek nitelikte bir dava bulunmamakta olup, 9 adet istinaf ve Yargıtay sürecinde olan, 11 tane işçi alacaklarına ilişkin, 3 adet de ticari dava olmak üzere 23 adet dava dosyamız bulunmaktadır. 25

1.10 YÖNETİM KADROSU 31 / 12 / 2017 tarihi itibariyle yönetim kadrosu ve organizasyon şeması aşağıdaki gibidir ADI ve SOYADI GÖREVİ Hasan NAİBOĞLU Ramazan ÖRKAN Günay BİNGÖL Bülent TOPDEMİR Özlem TONGUÇOĞLU Müjde ÇELEBİ BULAMUR Murat AKPINAR Ersin BİRCAN Ayhan KARANFİL Hüseyin ALPTEKİN Rıza ERYILMAZ Vahit GÖKBULUT Genel Müdür Grup Başkanı İşletme Müdürü Mali İşler Müdürü İnsan Kaynakları ve Eğitim Müdürü Kalite ve SMS Müdürü Teknik İşler Müdürü Güvenlik Müdürü Nöbetçi Meydan Müdürü Nöbetçi Meydan Müdürü Nöbetçi Meydan Müdürü Nöbetçi Meydan Müdürü Tablo 3 :Yönetim Kadrosu 26

1.11 PERSONEL HAREKETLERİ HEAŞ Personeli 4857 sayılı İş Kanunu na göre işveren ile bir iş sözleşmesine dayanarak, İnsan Kaynakları yönergesi ile de çalışma şartları, niteliklerine, atanma ve yetiştirilmesine ve çalışma ortamına ilişkin hak ve sorumlulukları düzenlemektir. 31.12.2016 İŞE BAŞLAYAN İŞTEN AYRILAN 31.12.2017 PERSONEL SAYISI 347 23 15 355 Tablo 4 : Personel Hareketleri 27

1.12 PERSONEL ÖZELLİKLERİ CİNSİYET ERKEK KADIN TOPLAM SAYI 283 72 355 Grafik 1:Personel Özellikleri Havalimanında sürekli yapılan faaliyetler dolayısıyla HEAŞ Personelimizin yaklaşık üçte ikisi vardiyalı olarak çalışmaktadır. ÇALIŞMA ŞEKLİ VARDİYASIZ VARDİYALI TOPLAM SAYI 133 222 355 Grafik 1:Personel Özellikleri Personelimizin üçte ikilik bölümü lisans eğitimi almış bulunmaktadır. ÖĞRENİM DURUMU YÜKSEK LİSANS LİSANS ÖN LİSANS LİSE ORTA ÖĞRETİM TOPLAM SAYI 14 125 95 79 42 355 Grafik 1:Personel Özellikleri 28

1.13 FAALİYET KONULARI İstanbul da kurulan Uluslararası Sabiha Gökçen Havaalanı nı, içinde bulunduğu İTEP sahasında geliştirilecek olan diğer birimler ve bunların alt birimleri ile uyum içerisinde işletmek ve gelişmesini temin etmek, Havayolu Ulaştırma Sektöründe faaliyette bulunmak. Havaalanı kurmak, işletmek ve havaalanlarında uçak, yolcu ve yüke ilişkin her türlü mal ve hizmeti vermek, Hava seyrüsefer sistemleri kurmak, işletmek, her türlü hava trafik hizmetleri vermek. Yukarıda belirtilen amaçları doğrultusunda, gerek yurtiçinde ve gerekse yurtdışında: Havaalanı İşletmeciliği yapmak, bu konuda politikalar oluşturmak, hedefler koymak ve bu hedeflere ulaşmak için planlar yapmak, tesisler inşa etmek, Hava ve yerde bulunan yolcu, yük, uçak ve personele uluslararası hizmet verecek tesis, bakım onarım, depo, nakliye binaları kurmak, işletmek, Yasa ve yönetmeliklere uygun gerekli yatırım ve işletme ruhsatlarını alarak, yolculara, hava araçlarına, kargo, posta hizmetlerine; havaalanı içi/dışı taşıma hizmetlerine; yakıt ikmal ve ikram, restoran, kaza/kırım/kurtarma hizmetlerini; otel, dinlenme, konaklama tesisi, depo/özel antrepo ve mağazacılık hizmetleri, havacılık bakım-onarım-yenileme-modernizasyon, uçak dönüşüm faaliyetlerini, havayolu acenta işletmeciliğine yönelik yatırımları, üretim ve işletme hizmetlerini, yeni yatırım, tevzii ve modernizasyon yatırımları dahil olmak üzere yapmak, bu konularda işletme ortaklıkları kurmak, fuar ve sergi alanları inşa etmek ve kiraya vermek, Sahip olduğu veya kiraladığı tesisler için kamu ve özel sektör kuruluşlarıyla, enerji, doğalgaz, su, telekomünikasyon ve diğer alt yapı hizmetleri gibi hizmetlerin tedarikine yönelik protokol ve anlaşmalar yapmak, Her türlü hizmet alımı, satımı yapmak ve ortaklıklar kurmak, iş ortaklıkları ve konsorsiyumlar oluşturmak, kurulmuş iş ortaklıklarına, konsorsiyumlarına iştirak etmek, alt yüklenici, alt işveren olarak çalışmak, 29

1.13 FAALİYET KONULARI Her türlü idari ve teknik müşavirlik işleri yapmak, bu hizmetleri yurt içinden veya yurt dışından almak ve vermek, Şirket konusu ile ilgili olarak her türlü araç, teçhizat, makine, alet, edevat, eleman ve malzemeleri imal ve tedarik etmek, bakım için fabrika, imalathane, atölye ve servis istasyonları kurmak, bina, ambar ve tesisler kurmak, işletmek, gerektiğinde bunları elden çıkarmak, Her türlü nakil vasıtalarını satın almak, ithal etmek, kiralamak, satmak, ihraç etmek ve işletmek, Petrol esaslı ham, yarı mamul ve mamul maddelerin yakıt ve yağların ticaret, ithalat, ihracat, nakliye ve pazarlamasını yapmak, petrol istasyonları kurmak, kiraya vermek, kiralamak, işletme haklarını almak, Gümrükleme, özel antrepo, depolama hizmetleri ve yerleri sunmak, Denetim, sertifikasyon hizmetleri vermek veya almak. Gerçek ve/veya tüzel kişiler ile ortaklıklar, şirketler kurmak ve/veya kurulmuş ortaklıklara, şirketlere pay sahibi olmak. 30

1.13.1 ORGANİZASYON ŞEMASI Şekil 1:Organizasyon Şeması 31

1.13.2 İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ İşletme Müdürlüğünün görev ve Sorumlulukları şöyledir. PAT sahaları (Pist-Apron-Taksiyolu) yönetimi, HEAŞ uçuş bilgi sistemi oluşturulması ve park pozisyonu tahsisi, Slot koordinasyonu, CDM faaliyetleri, Havacılık bilgi yönetimi (AIM), Acil durum planlaması, koordinasyonu ve uygulamaları, Kurtarma ve yangınla mücadele faaliyetleri, İlk yardım hizmetleri, Çevre mevzuatı ile ilgili faaliyetler, Ruhsatlandırma ile ilgili faaliyetler, Denetleme faaliyetleri(ruhsatlandırma ve Operasyon), Paydaş Koordinasyonları 32

1.13.2 İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ İşletme Müdürlüğümüz toplam 174 personel ile hizmet vermektedir. Şefliklerin görevleri aşağıda verilmiştir. Şekil 2:İşletme Müdürlüğü Organizasyon Şeması BİRİM ADI PERSONEL SAYISI VARDİYASIZ VARDİYALI TOPLAM İŞLETME MÜDÜRLÜĞÜ 3-3 APRON YÖNETİM ŞEFLİĞİ 5 25 30 RAMP KULE ŞEFLİĞİ 1 17 18 AIM ŞEFLİĞİ 1 14 15 KURTARMA VE YANGINLA MÜCADELE ŞEFLİĞİ 3 76 79 İLKYARDIM ŞEFLİĞİ 1 19 20 SLOT CDM ŞEFLİĞİ 1-1 ÇEVRE MÜHENDİSLİĞİ 4 4 8 TOPLAM 19 155 174 Tablo 5: İşletme Müdürlüğü Personel Dağılımı 33

1.13.2.1 (İŞLETME) AIM Şefliği Havacılık bilgilerinin alınması, yayınlanması ve takibi. Uçuş verilerinin takibi, kayıtlandırılması ve yayınlanması. Uçuş trafiklerinin mesajlarının takibi ve çekilmesi. Uçuş müsaadeleri (PERMİ) ve uçuşların takip edilmesi. Uçuş planlarının kabulü, yayınlanması ve takibi. Arama kurtarma koordinasyonlarının yapılması, Hava aracı tescil, sertifika, uçuşa elverişlilik işlemlerinin takibi. 34

1.13.2.2 (İŞLETME) Ramp Kule Şefliği HEAŞ uçuş bilgi sistemi işletimi. Paydaşlar arası uçuş veri koordinasyonu. Uçak park yeri yönetimi. Slot koordinasyonu. 35

1.13.2.3 (İŞLETME) Kurtarma ve Yangınla Mücadele Şefliği Uçak kaza, kırım ve yangınlarında söndürme ve kurtarma. Havalimanı tesislerinde yangın önleme, söndürme ve kurtarma. Yangın sistem kolaylıkları ve söndürme cihazlarının periyodik kontroller. VIP refakati, yakıt emniyeti, su takı v.b uygulamalar Acil Durum Planları uygulamaları 36

1.13.2.3 (İŞLETME) Kurtarma ve Yangınla Mücadele Şefliği Kategorisi: CAT 10 Kurtarma ve Yangınla Mücadele Şefliğinin envanterinde bulunan araçlar aşağıdaki gibidir. 1 adet acil müdahale aracı 5 adet 6x6 müdahale aracı 1 adet kurtarma aracı 1 adet 42 m merdivenli müdahale aracı 1 adet 8x8 müdahale aracı 1 adet telehandler 1 adet mobil komuta kontrol aracı 37

1.13.2.4 (İŞLETME) İlk Yardım Şefliği Uçak kaza ve kırımlarında ilk yardım hizmeti Uçuş ekibi, yolcu ve havaalanı çalışanlarına ilk yardım hizmeti Kaza Kırım durumunda triaj ve yaralıların hastanelere nakli VIP uçak refakati Acil Durum Planları uygulamaları 38

1.13.2.5 (İŞLETME) Apron Yönetim Şefliği Pist, apron ve taksiyolları kontrolleri ve raporlanması Operasyonel denetimler Hizmet kuruluşları koordinasyonu Uçak ve araç follow-me hizmetleri PAT sahası FOD temizlikleri Kuşla mücadele uygulamaları PAT sahada kar ve buzla mücadele uygulamaları Pist frenleme ölçümü Hava sahası çalışmalarına refakat Apron araç kullanma eğitimleri, belgelendirmeleri, plaka tahsisi Pist lastik izi silme çalışmaları 39

1.13.2.6 (İŞLETME) Slot CDM Şefliği SLOT KOORDİNASYON VE TAHSİSİ Slot talep, tahsis süreçlerinin DHMI Slot Koordinasyon Merkezi ile koordine edilmesi Slot Mahalli Komitesinin işleyişinin koordine edilmesi RUHSATLANDIRMA VE DENETİM SHGM ne ruhsat başvurusunda bulunan kuruluşlara ilişkin SHGM tarafından istenilen HEAŞ görüşünün hazırlanması Yer hizmetleri kuruluşlarının havayollarıyla yaptıkları standart sözleşmelerin onaylanması İşyerlerine verilecek işyeri açma ve çalışma ruhsatlarına ilişkin iş ve işlemlerin yürütülmesi Ruhsatlandırma kapsamında denetleme yapılması CDM Havaalanı faaliyetlerinin etkin şekilde yürütülmesi amacı ile ilgili kurumlar arası sürekli operasyonel veri paylaşımının sağlanması 40

1.13.2.7 (İŞLETME) Çevre Mühendisliği Atık su arıtma tesisinin işletilmesi, Havaalanı genelinde atıkların toplanması ve bertarafı, Vahşi yaşamla mücadele koordinatörlüğü, Havalimanı kara tarafı ve çevre yollarının kar temizliği, Çevre mevzuatının uygulanması ve denetlenmesi 41

1.13.3 TEKNİK İŞLER MÜDÜRLÜĞÜ Havalimanı dahilinde bulunan ve HEAŞ işletimindeki tüm elektrik-elektronik-makine ve bilgisayar sistemlerinin periyodik bakım onarımlarını ulusal ve uluslar arası kurallara uygun olarak yapmak ve 24 saat kesintisiz çalışmalarını sağlamak Sistemlerde kullanılan cihazların kalibrasyon ve testlerini yönetmeliklere uygun olarak yapmak veya yaptırmak Havalimanında HEAŞ sorumluluğunda bulunan alt ve üstyapıların bakım ve onarımını yapmak, Havalimanı dahilindeki ihtiyaç sahibi tüm işletmelere su, elektrik, telefon ve ısıtma soğutma enerjisi temin etmek, Havalimanı bünyesindeki diğer resmi kurum ve kuruluşlarla koordinasyon sağlanarak ihtiyaçları tespit etmek ve gerekli teknik desteği sağlamak, Havalimanı sınırları içerisinde hizmet veren firmaların ihtiyaçları doğrultusunda hazırladıkları projelerin (tadilat veya yeni tesis) ve inşaatların genel kontrolünü yapmak, Havalimanı işletme ve yönetimi ile ilgili bilgi sistemleri kurmak, uygulama yazılımları geliştirmek, Şirketin internet erişimini yasalar çerçevesinde kontrol altında tutmak, lisanssız yazılım kullanımını engellemek, Havalimanı sınırları içinde ve dışında yapılması planlanan yapıların mevcut mania planı kriterlerine uygunluğunu belirlemek, Havalimanı genişleme projelerini SSM ile birlikte koordine etmek, Bağlı şefliklere ilişkin görevler aşağıdaki gibidir. Şekil 3 : Teknik İşler Müdürlüğü Organizasyon Şeması 42

1.13.3.1 TEKNİK (Bilgi İşlem Şefliği) Sorumluğunda bulunan Sistemler Havacılık Bilgi Sistemleri (HUPS, AFTN, EAD, CFMU) HEAŞ Tarafından Geliştirilen Operasyonel ve Kurumsal Sistemler (Güvenlik Giriş Kartları, Apron Ehliyet ve Plaka Takip, Intranet, Taslak Doküman, PYBS, STS) Dış Kaynaklı Kurumsal Sistemler (Netsis ERP, Web, Oracle, SQL, LINK Bordro, Matrix, AjansPress, Kazancı) BackOffice Sistemleri (Etki Alanı, E-Posta, Dosya ve Uygulama sunucu sistemleri, McAffee, Symantec Backup Exec, WSUS, FaxMaker) Ağ Sistemleri (Kampüs Ağı, Kablolu-Kablosuz internet, LogSign, 5651 NetSafe) Diğer Kurumlara Ait Sistemler (DHMI-Net, Gümrük B.S) 43

1.13.3.2 TEKNİK (Elektrik Sistemler Şefliği) Sorumluğunda bulunan Sistemler PAT Sahası Aydınlatma Sistemleri UPS ve Jeneratör Sistemleri Trafolar ve O.G. Hatları Paratonerler ve Topraklama Sistemleri Çevre ve Tesis Aydınlatma Sistemleri 44

1.13.3.3 TEKNİK (Makine Sistemler Şefliği) Sorumluğunda bulunan Sistemler Su Deposu Isıtma ve Soğutma Sistemleri Havalandırma Sistemleri Yangın Hidrant Sistemi Arıtma Tesisi (Bakım ve Onarım) 45

1.13.3.4 TEKNİK (Elektronik Sistemler Şefliği) Sorumluğunda bulunan Sistemler Seyrüsefer Sistemleri (ILS, D-VOR, DME, NDB) Hava Haberleşme Sistemleri (VCS, ATIS, VHF-UHF-HF Telsizler, Ses Kayıt Sistemi) Yer Haberleşme Sistemleri (Telefon, Trunk Telsiz, Ses ve Data) Gözetim Sistemleri (A-SMGCS, FDP(FDA&CWP)) Güvenlik Sistemleri (Kartlı Geçiş (CACS), Güvenlik Kameraları (CCTV), Yangın İhbar, X-Ray, Metal Kapı ve El Dedektörleri, Plaka Okuma, Yemekhane) 46

1.13.4 GÜVENLİK MÜDÜRLÜĞÜ Güvenlik Müdürlüğü nün Faaliyet Kapsamı HEAŞ Güvenlik Müdürlüğü İstanbul ili Özel Güvenlik Teşkilatı İl Koordinasyon Kurulu nun 12/06/2003 tarihli ve 2003/110 sayılı kararı ile 2495 sayılı yasa kapsamında faaliyetine başlamış olup halihazırda; 2495 sayılı yasayı yürürlükten kaldıran 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair kanun kapsamında faaliyetine devam etmektedir. HEAŞ Güvenlik Müdürlüğü 5188 sayılı yasa ve Sivil Havacılık Mevzuatı nda belirlenen hükümlere uygun olarak İstanbul Valiliği nden almış faaliyet izni ve kadro onayı ile kendi bünyesinde 28 personel, dışarından hizmet satın alma yolu ile de 175 özel güvenlik personeli istihdam etmektedir. HEAŞ Güvenlik Müdürlüğü Havacılık İşletmeleri Güvenlik Yönetimi ve Organizasyonu Talimatı (SHT- 17.3), Sivil havacılık Güvenliği Eğitim ve Sertifikasyon Talimatı (SHT 17.2), Milli Sivil Havacılık Güvenlik Programı (MSHGP), Hava Alanı Yapım, İşletim ve Sertifikalandırma Yönetmeliği (SHY-14A), 5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği gibi temel mevzuatlar kapsamında Havaalanı İşletme ve Havacılık Endüstrileri A.Ş (HEAŞ) ın Sivil Havacılık Güvenlik Mevzuatı kapsamında üzerine düşen görev ve sorumlulukları icra etmekte ve bu icra için mevzuat kapsamında kendisine verilen yetkileri kullanmaktadır. Bu doğrultuda Sabiha Gökçen Havalimanın güvenliğinin sağlanmasına yönelik olarak havalimanı içerisinde yer alan ve HEAŞ ın sorumluluk sahası içerisinde bulunan hassas tesis diye nitelendirilen yapılar (kule, teknik blok, ısı merkezi, enerji santralleri, yaklaşma ışıkları) ile hava meydanının havaya dönük sahasının korunmasından ve havalimanı giriş kartı işlemlerinden Güvenlik Müdürlüğü sorumludur. 47

1.13.4 GÜVENLİK MÜDÜRLÜĞÜ Havalimanımız dâhilinde HEAŞ ın sorumluluk alanlarında bulunan, fiziki koruma tedbirlerini uygulandığı, güvenlik araç ve gereçlerinin kullanıldığı ve güvenlik personeli istihdamının sağlandığı alan ve tesisler şunlardır: Havameydanının Havaya Dönük Bölümü (Hava Sahası) Bu alan PAT Sahalar ile Hava sahası içerisinde PAT Sahalar dışında kalan boş arazileri kapsar. Söz konusu alanın güvenliği HEAŞ, Havalimanı Jandarma Koruma Bölük Komutanlığı, Havalimanı Emniyet Şube Müdürlüğü, Terminal İşletmecisi İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş ve Havalimanı Gümrük Müdürlüğünce ortak olarak akit edilen bir sorumluluk protokolü kapsamında müştereken sağlanmaktadır. Şirketimiz HEAŞ ise hava sahasına giriş yapacak araçların, personelin ve yanlarında taşıdıkları malzemelerin sivil havacılık güvenliği mevzuat hükümleri kapsamında her türlü güvenlik kontrolünden geçtiği Apron kapılarından ayrıca yine sorumluluk protokolünde belirlenmiş EK Apron 1 ve Ek Apron 2 alanların çevre güvenlik erken uyarı algılama ve kamera sistemleri vasıtası ile kontrolünün ve güvenliğinin sağlanmasından sorumludur. Apron kapıları Halihazırda havalimanımızda aprona açılan 4 apron kapısı mevcut olup tüm Apron kapıları yine MS- HGP EK-14 fiziki standartlarında yapılmıştır. Bu Apron kapılarında HEAŞ Güvenlik Müdürlüğü bünyesinde (hem kendi personeli hem de dışarıdan hizmet satın alma yolu ile) 5188 sayılı yasa kapsamında özel güvenlik personeli istihdam edilmektedir. Bu personelden HEAŞ Güvenlik Birimi personeli EK-3 de sunulan talimatlar doğrultusunda hava sahasına geçiş yapan personeller, araçlar ve kurumsal düzeyde şirketler ile ilgili her türlü giriş izinleri, koordinasyon ve denetleme görevlerini icra ederken, HEAŞ bünyesinde dışarından hizmet satın alma yolu ile istihdam edilen özel güvenlik personeli de Milli Sivil havacılık programına göre hava sahasına geçen araçları, personeli ve beraberindeki eşyaları mevzuatlarda belirlenen esaslara göre kontrol etmektedirler. 48

1.13.4 GÜVENLİK MÜDÜRLÜĞÜ Teknik Blok-Kule Teknik Blok- Kule binası HEAŞ Genel Müdürlüğü, Meteoroloji Müdürlüğü ve Kule de görev yapan DHMİ personelinin görev yaptığı bina olup bu bina üzerinde Kuleyi barındırır. Bu bina kara sahasında olmak ile birlikte 24 saat esasına göre HEAŞ Güvenlik Müdürlüğü personelince fiziki olarak korunur. İklimlendirme Merkezi İklimlendirme Merkezi HEAŞ bünyesinde yer alan ve bu planda bahsedilen tesislerin ısıtma-soğutma ve havalandırmasının yapıldığı tesistir. Bu tesis etrafı tel örgüler ile çevrili özel bir tesis olup girişinde HEAŞ Güvenlik Müdürlüğü bünyesinde özel güvenlik personeli 24 saat esasına göre bu bölgenin girişinde görev yapar. Kuvvet Santrali ve Trafolar Kuvvet Santrali iklimlendirme merkezi ile aynı tesis içinde bulunmakla birlikte burada dizel yakıt kullanılarak elektrik enerjisi üretilmekte ve üretilen elektrik tüm havalimanında (terminaller hariç) kullanılmaktadır. Bu tesisin giriş-çıkış ve çevre güvenliği Güvenlik Müdürlüğü tarafından sağlanmaktadır. Yaklaşma Işıkları Havalimanının arazisi dışında özellikle havalimanı dışından geçen yollar sebebi ile havalimanı arazisinden bölünmüş dolayısıyla havalimanı dışında yer alan 0,6 ve 2,4 yönünde hava araçlarının piste yaklaşım için kullandıkları yaklaşma direk ve ışıkları vardır. Söz konusu arazi etrafı tel örgüler ile çevrili bir araziler olup buralarda 24 esasına göre HEAŞ Güvenlik Müdürlüğü bünyesinde özel güvenlik personeli istihdam edilmektedir. Söz konusu personel yaklaşma ışık ve direklerini dışarından gelebilecek fiziki müdahalelere karşı korumaktadır. 49

1.13.4 GÜVENLİK MÜDÜRLÜĞÜ Lojman Bölgesi Giriş Kontrol Noktaları Havalimanımız hudutları içerisinde HEAŞ personelinin lojman olarak kullandığı her biri 10 daireden oluşan 5 bina bulunmakta olup söz konusu binalar Havalimanı ana nizamiye giriş kontrol noktasının batı tarafında kalmaktadır. Söz konusu alana giriş kontrolleri de 24 saat esasına göre HEAŞ Güvenlik Müdürlüğü personelince sağlanmaktadır. Havalimanı Giriş Kartı İşlemleri Havalimanımızda kullanılan giriş kartları Havaalanı İşletmecisi olarak şirketimiz tarafından tanzim edilmektedir. Havaalanı Giriş kartları ile ilgili uygulamalar (giriş kartı müracaatında istenecek belgeler ve düzenlenecek formlar, giriş kartlarının müracaatı ve değerlendirilmesi, yenileme, transfer ve kayıp işlemleri, güvenlik tahkikatı, yabancı uyruklu personele giriş kartı verme esasları, yabancı temsilcilik mensupları havalimanı giriş kartı verme usulleri ve daha pek çok prosedür) İstanbul Valiliği nce onaylı Sabiha Gökçen Havalimanı Giriş Kartları Yönergesi kapsamında açıklanmıştır. Giriş kartlarının yetkilendirilmesi Görevli giriş kartları havalimanında kamu hizmeti veren kurum ve kuruluş personeline verilen giriş kartları olduğundan bu giriş kartlarının hangi tahditli alanlara açık olacağı Havalimanı Mülki İdare Amirliğince belirlenir. Daimi giriş kartları ise havalimanında faaliyet gösteren tüm özel kurum ve kuruluşların havalimanındaki faaliyet alanlarına ve SHGM den almış oldukları ruhsatlara göre HEAŞ tarafından yetkilendirilir. Geçici giriş kartı ve geçici giriş belgesi uygulamalarında da görevli ve daimi giriş kartlarındaki yetkilendirme esasları uygulanır. Yetkilendirme giriş kartlarının üzerinde bulunan chip sayesinde personel bazında ve elektronik ortamda yapılır ve access kartlı geçiş kontrol ve yönetim sistemi bilgisayarına kayıt edilir. Bu sistem aynı zamanda bir personelin havalimanı içerisinde nerelere geçiş yaptığını online gösteren ve kayıt altına alan teknik özelliğe de sahiptir. 50

1.13.4 GÜVENLİK MÜDÜRLÜĞÜ Sivil havacılık Güvenliği ve emniyet yönetim sistemi kapsamındaki uyulması gereken kurallar ve cezai müeyyideler HEAŞ tarafından sivil havacılık ile ilgili güvenlik ve emniyet uygulamalarına, sivil havacılık güvenliği mevzuatına, HEAŞ tarafından belirlenen ve havalimanı içerisinde uygulanan kural ve kaidelere ve Havalimanı Giriş Kartları Yönergesine aykırı hareket eden tüm özel kurum ve kuruluşlara uygulanacak cezai müeyyideler tek taraflı taahhüt esasına dayalı bir metin halinde standart olarak EK-4 sunulmuş olup söz konusu metin havalimanında faaliyet gösterecek tüm kurum ve kuruluşlarca faaliyete başlamadan önce imza altına alınmakta ve faaliyete başlamadan önce HEAŞ a teslim edilmektedir. Söz konusu metini imzalamayan kurum ve kuruluşların havalimanındaki faaliyet göstermesine izin verilmemektedir. İlgili metin kapsamında kurallara aykırı hareket eden kurum ve kuruluşlara cezai müeyyideler uygulanmaktadır. Havalimanı Güvenlik Eğitim İşlemleri Güvenlik Müdürlüğü olarak tüm havalimanında çalışan yaklaşık 15.000 personelin SHT 17.2 kapsamda Kurs 1 Güvenlik Bilinci ve Tazeleme Eğitimleri Güvenlik Müdürlüğü tarafından yerine getirilmektedir. Ayrıca HEAŞ Güvenlik Müdürlüğünde çalışan personelin SHGM tarafından sertifikasyonunu sağlayacak Kurs 2 Temel Sivil Havacılık Güvenliği Eğitimi ve Kurs 3 Kontrol Noktası Güvenlik Uygulamaları eğitimleri de Güvenlik Müdürlüğü bünyesinde akıllı ve teknolojik sınıflar yardımıyla kendi personeline verilmektedir. 51

1.13.4 GÜVENLİK MÜDÜRLÜĞÜ Güvenlik Müdürlüğü Kadro Dağılımı KENDİ BÜNYESİNDE Güvenlik Müdürü : 1 Güvenlik Harekat ve İd.İşl.Şefi : 1 Güvenlik C.A.C.S Şefi : 1 Güv.Plan Prog.Den.ve Eğt.Uzm : 1 Güvenlik Proje Denetçisi: 4 Güvenlik Kart İşlem Memuru : 4 Güvenlik Görevlisi : 16 Toplam : 28 DIŞARINDAN HİZMET SATIN ALMA YOLU İLE Proje İdari Sorumlusu : 1 Vardiya Amiri : 4 Güvenlik Görevlisi : 170 Doğu ve Batı Yaklaşma Işıkları HEAŞ İklimlendirme Merkezi ve Kuvvet Santrali HEAŞ Teknik Blok ve Kule Apron A, C, D, E Kapıları Ek Apronlar Çevre Güvenliği Çevre Güvenliği CCTV 2 No lu Ana Nizamiye Lojman Bölgesi Toplam : 175 KİŞİ 52

1.13.5 KALİTE VE SMS MÜDÜRLÜĞÜ HEAŞ Kalite ve SMS Müdürlüğü, ICAO Doc. 9859 ve Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü SHY-SMS kapsamında Sabiha Gökçen Havalimanında bir Emniyet Yönetim Sistemi (EYS) kurmak ve işletmek için çalışmaktadır. Bu çalışmalar etkin ve verimli SMS uygulamaları için aşağıda belirtilen temel unsurlar üzerinde yapılanmaktadır. HEAŞ SMS Uygulamaları HEAŞ SMS uygulamaları 12 temel unsurdan oluşmaktadır. Bu unsurların hepsi birbiri ile bağlantılıdır ve tek başlarına anlam ifade etmezler. Bu kapsamda SMS unsurları bir birleri ile paralel planlanmakta ve uygulanmaktadır. HEAŞ ın SMS Uygulamalarındaki mevcut durumu aşağıda belirtildiği gibidir. Veri Toplama HEAŞ SMS Birimi, Emniyete konu her türlü veriyi belirli bir sistem içerisinde toplanması için bir veri toplama sistemi kurmuş ve işletmeye başlamıştır. Bu veri toplama sisteminin temelini HEAŞ birimlerinden gelen Hava Tarafı Kural İhlal Raporları, Kule İhlal Raporları, Elektrik Birimi Raporları gibi rutin raporlar ve rastsal zamanlarda edinilen Saha Gözetim Raporları, Kaza ve Olay Raporları gibi rutin olmayan veriler oluşturmaktadır. SMS e toplam 18 kaynaktan veri akışı planlanmıştır. Bu kaynaklardan birçoğu, hali hazırda aktif şekilde işlemeye başlamıştır. Birimlerce sunulan Rutin Raporlar aylık olarak toplanmaktadır. Verileri Kayıtlandırma Rutin veya Rutin olmayan kaynaklarda SMS e akan tüm veriler yorumlanıp, analiz edilip sınıflandırılarak belirli bir sistem içerisinde Safety Logbook ismi verilen tek bir kaynakta toplanarak bir veri havuzunun oluşturulması planlanmış ve uygulamaya geçilmiştir. SMS uygulamaları sürecinde, yapılan planlamalardan farklı olarak ortaya çıkmakta olan ihtiyaçlara göre kayıtlandırma sistemi revize edilmektedir. 53

1.13.5 KALİTE VE SMS MÜDÜRLÜĞÜ Safety Logbook Emniyet Toplantıları, Risk analizleri, Trend analizleri, Emniyet Hedefleri gibi süreçlerin girdilerini oluşturmaktadır. Bu açıdan SMS veri havuzunun diğer SMS uygulamaları ile uyum içerisinde olması sürekli denetlenmektedir. Örneğin veriler kayıtlandırılırken Emniyet Performans Parametrelerine göre sınıflandırılmaktadır. Risk Analizleri HEAŞ Risk analizi süreci, formları, usul ve yöntemleri belirlenmiş ihtiyaçlara göre yeniden revize edilmiştir. Risk derecelendirmelerinde kullanılan Risk Matrisi havaalanlarındaki risklerin özellikleri temel alınarak yeniden yapılmıştır. Risk matrisine göre risklerin derecelendirilmesinde objektifliği sağlaya bilmek için Şiddet ve Olasılık Analizleri tespit tablosu hazırlanmıştır. Emniyet Faaliyet Takipleri Tespit edilmiş riskler sonucunda uygulanacak düzeltici veya önleyici faaliyetlerin uygulamasını ve uygulanan bu faaliyetlerin etkinliğini takip etmek için gerekli süreçler belirlenmiştir. Bu süreçlerin takibi için gerekli SMS Faaliyet Takip Formu hazırlanmıştır. Emniyet Trend Analizleri Emniyet Trend Analizlerinin uygulanabilmesi için temel gereklilik olan Emniyet Performans Parametreleri belirlenmiştir. Riskler, tespit edilmiş bu parametrelere göre Safety Logbook üzerinde sınıflandırılmaktadır. Safety Logbook kayıtlarının bir yıl boyunca tutulmasının ardından belirlenen parametreler üzerinde aylık, çeyrek dönemlik ve yıllık trend analizlerinin takibi planlanmaktadır. Trend analizlerinin süreçlerinin işleyişini tanımlayan Trend Analizi Prosedürü nün taslak hali hazırlanmıştır ve ihtiyaçlara göre üzerinde revizyon yapılmaktadır. Emniyet Hedefleri Emniyet hedeflerinin belirlenebilmesi için gerekli referans parametreleri belirlenmiştir. Zamanla oluşacak istatistiki verilere göre ileriye yönelik hedeflerin belirlenmesi için Emniyeti Gözden Geçirme Kuruluna sunulacaktır. Emniyet Kütüphanesi Emniyete konu kaynak teşkil edebilecek verilerin, SMS faaliyetlerinin yürütülmesinde kullanılacak formların, dokümanların, ulusal ve uluslar arası kaynakların yer aldığı bir dijital kütüphane oluşturulmuştur. Bu kütüphanede SMS uygulamalarında kaynak teşkil edebilecek her türlü veri belirli bir düzen içerisinde tek bir yerde yönetilmektedir. SMS İletişi Etkin bir SMS uygulaması için emniyete konu yapılan çalışmalar hakkında ilgili tüm kişi veya kurumlar ile yapılacak iletişimin usul ve yöntemleri belirlenmiştir. Emniyet duyuruları, anonslar, emniyet yazışmaları, emniyet bültenleri gibi konuları içeren SMS iletişimi uygulamaları hakkında çalışmalar davam emektedir. Bu konuda emniyet duyurularının asılacağı SMS panoları siparişleri verilmiş, emniyet bülteni içinde çalışmalar başlamıştır. Emniyet Eğitimleri SMS Uygulamaları kapsamında tüm personele Emniyet Eğitiminin verilmesi planlanmıştır. Bu kapsamda eğitimlerin birinci aşaması olan dışarıdan eğitim alma bölümü tamamlanmıştır. 2 54

1.13.5 KALİTE VE SMS MÜDÜRLÜĞÜ aşamada ise şirket içi tüm personele HEAŞ ın kendi bünyesindeki eğitmenler tarafından SMS Eğitimi uygulanacaktır. Bu kapsamda SMS eğitimi sunuları, uygulamaları hazırlanmış ve eğitim planlaması yapılmıştır. SMS Toplantıları SMS uygulamaları kapsamında, operasyonlar esnasında tespit edilmiş tehlikelere çözüm bulunması için Emniyet Eylem Grubu, alınmış kararların uygulamadaki etkinliğini gözlemlemek içinde 3 ayda bir Emniyeti Gözden Geçirme Kurulu toplantıları icra edilmektedir. Bu toplantıların katılımcıları görüşülecek konunun özelliğine göre değişe bilmektedir. EEG toplantıları hem kurum içerisinde hem de Sabiha Gökçen Havalimanında faaliyet gösteren TGS, Çelebi, Pegasus gibi tüm paydaşlar ile icra edilmektedir. SMS Görev Yönetim Planı SMS Uygulamaları kapsamında yürütülecek çalışmaların belirli bir düzen içerisinde uygulanabilmesi için kısa ve uzun vade de yapılacak çalışmalar planlanmakta ve dokümante edilmektedir. SMS uygulamaları kapsamında yapılacak çalışmalar için Yıllık Uygulama Planları hazırlanması çalışmaları başlamıştır. Önceden planlanmamış çalışmaları yönetebilmek içinde SMS Görev Yönetim Planı hazırlanmakta yapılan uygulamaların durumunun belirtildiği bu planlar her gün güncellenmektedir. 55

1.13.6 İNSAN KAYNAKLARI VE EĞITIM MÜDÜRLÜĞÜ İnsan kaynakları stratejilerinin belirlenmesi ve uygulanmasının sağlanması, Yönetim geliştirme süreçlerinin (iş gücü planlaması, işe alım, oryantasyon, performans yönetimi, kariyer planlaması) yürütülmesi ve geliştirilmesi, Eğitim ile ilgili süreçlerin (ihtiyaç tespiti, planlama, uygulama, geliştirme raporlama) yönetilmesi ve geliştirilmesi, Çalışan ilişkileri süreçlerinin (ücretlendirme, iş analizleri, özlük ve bordro işlemleri, idari hizmetler) yürütülmesi ve geliştirilmesi, İş Sağlığı ve Güvenliği ile ilgili çalışmaların yönetilmesinden, sorumludur. Bünyesinde bulunan birimlerin görev ve sorumlukları aşağıdaki gibidir. Şekil 4 : İK ve Eğitim Müdürlüğü Organizasyon Şeması 56

1.13.6.1 İNSAN KAYNAKLARI (Özlük İşleri) Ücret hesaplamaları ve yasal bildirimleri zamanında ve mevzuatın emrettiği usullerde yapmak/yönetmek Personelin özlük dosyasını düzenli tutmak, belge ve kayıtları muhafaza etmek/yönetmek Tarafsız bir anlayışla mevzuatının gerektirdiği kuralların tüm personele uygulanmasını sağlamak İşi ile ilgili yeni gelişen süreçlerin uygulanması için kendi yöneticisine önerilerde bulunmak Personel bütçesini, bütçe fiili karşılaştırmalarını, kıdem tazminatları ve tahakkuklarının yapılmasından sorumludur. Personele yemek hizmeti satın alınması amacıyla gerekli işlemleri yapmak, faturaları ve yemekhaneleri kontrol ve koordine etmek. Personel taşıma hizmeti için gerekli koordinasyonu sağlamak, faturaları kontrol etmek. Lojman taleplerini toplamak, konut tahsis işlemlerinin yazışmasını ve Konut Tahsis Komisyonu raportörlüğü yapmak. Resmi Giyim ve Koruyucu Eşya alacak personelin unvanlarını belirlemek, alımlarında komisyon üyeliği yapmak. Şirket içi ve dışı araç tahsisi ile ilgili hususları koordine etmek ve kontrol etmek. Şirketimize ait binaların temizlik hizmetini ve temizlik hizmeti satın alınması işlemlerini yapmak. 1.13.6.2 İNSAN KAYNAKLARI (İdari İşler) 7/24 Hizmet veren meydanımızın uçuş güvenliğinin sağlanması için yürütülen çalışmalar; Hava tarafı otla mücadele çalışmaları, Zararlı ve/veya vahşi yaşam türleri ile mücadele çalışmaları, Kara tarafı peyzaj çalışmaları, Kamu kurumları ile sürdürülen müşterek çalışmalar; Hudut Sağlık Müdürlüğü ile Halk Sağlığı Acil Durum Planı ve Çevre Sağlığı Denetim Planı, Başbakanlık AFAD ile Acil Durum Planı, Meydan içerisinde yapılacak projelerde peyzaj alanları kapsamında kurum ve kuruluşlarla yapılan koordinasyonlar, İçme suyu kontrol ve denetim çalışmaları, 57

1.13.6.3 İNSAN KAYNAKLARI (İşyeri Hekimliği) İşçilerin sağlık durumunun ve alınması gereken iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin sağlamak, ilk yardım ve acil tedavi ile koruyucu sağlık hizmetlerini yürütmek Her ay sonu aylık değerlendirme raporu hazırlayarak ilgili makamlara sunmak. Aylık iş sağlığı ve güvenliği denetimlerine katılmak. Her ay iş sağlığı ve güvenliği kuruluna katılarak çalışma ortamı gözetimi ve işçilerin sağlık gözetimi ile ilgili danışmanlık yapmak ve alınan kararların uygulamasını izlemek. Yıllık çalışma planını hazırlamak, işyerinde sağlık gözetimi ile ilgili çalışmaları kaydetmek ve yıllık değerlendirme raporu hazırlayarak elektronik ortamda Bakanlığa göndermek ( iş güvenliği uzmanı ile birlikte) İşyeri Hekimliğimizde, periyodik kontrol yılı olmayan 2017 yılında 315 adet poliklinik muayene yapılmıştır. 58

1.13.6.4 İNSAN KAYNAKLARI (Kurumsal İletişim ve Yönetim Kurulu Raportörlüğü) Kurumsal iletişim stratejilerinin oluşturulmasını sağlamak, basınla ilişkileri koordine etmek, kurum içi faaliyetleri organize etmek, kurum içi, kurum dışı organizasyon ve uygulamaları planlamak Yönetim Kurulu Toplantılarını organize etmek ve Yönetim Kurulu na ait tüm iş ve işlemlerin koordinasyonunu sağlamak. Ticari çekim faaliyetlerini organize temek (Fotoğraf ve TV çekimleri), Şikayet, öneri ve soruların geribildiriminin yapılması, İlköğretim, Üniversite veya havacılıkla ilgili sivil toplum kuruluşlarının havalimanı ziyaretlerini organize etmek, Özel Haber Çalışmaları, Haber Takibi, Haber / TV Kaydı, Kriz Yönetimi (Şirket ile ilgili çıkan yanlış, gerçeklik payı olmayan veya olumsuz haberlerin değerlendirilmesi ve yöneticisinin onayı ve bilgisi dahilinde tekzip hazırlanarak iletilmesi ve takibi), İlan / Reklam Çalışmaları, Şirket İnternet ve İntranetinin güncellenmesi ve geliştirilmesi. Şirkete ilişkin görsel galeri ve verilerin arşivlenerek saklanması ve gerekli durumlarda tedarik edilmesi. Kreatif Çalışmaları ( Kurumsal Kimliği bağlı olarak şirketin basılı ve görsel malzemelerinin tasarım faaliyetlerini koordine etmek). Organizasyonlar, özel ve resmi günler için etkinlik çalışmalarını planlamak. Protokol ve Davet listelerini oluşturmak ve güncellenmesi sağlamak. Fuar ve seminer organizasyonlarının koordinasyonunu sağlamak. Hediyelik Eşya ve Promosyon malzeme talebi oluşturmak ve dağıtımını sağlamak. Havalimanı ve çevresindeki eğitim, sağlık kurumu vb. yerlerle anlaşmalar yaparak personele özel indirimler sağlamak ve tüm çalışanlara duyurmak. Yönetim Kurulu Toplantılarını organize ederek, gerekli evrakların hazırlanması ve arşivlenmesini sağlamak. Yönetim Kurulu Toplantılarında raportörlük yapmak. 59

1.13.6.5 İNSAN KAYNAKLARI (Eğitim) Birim yöneticilerinin eğitim planları konusunda bilgilendirilmesinden, Planlanan eğitimlerin zamanında tamamlanmasını sağlamaktan ve takibinden, Gerçekleşen eğitimler ile ilgili kayıtların tutulmasından ve muhafaza edilmesinden, total raporunun her ayın sonunda yönetime bildirilmesinden, Eğitmenlerin seçimi, yetiştirilmesi ve değerlendirilmesi süreçlerinin yürütülmesinden, Eğitim dökümanlarının temin edilmesinden, uzman eğitmenlerle ve birim yöneticileri ile koordinasyon sağlayarak oluşturulmasından, geliştirilmesinden ve basımından, SHGM den eğitim yetkisi alınması, eğitmenlerin onaylanması süreçleriyle ilgili çalışmaların yürütülmesi ve takibinin yapılmasından, Denetlemelerde Şirketi en iyi şekilde temsil etmekten ve eksiksiz denetim vermekten, Dış Firmalardan yapılan eğitim taleplerinin planlanması, uygulanması ve sertifikalandırılması, raporlarının hazırlanmasından sorumludur. 60

1.13.7 MALİ İŞLER MÜDÜRLÜĞÜ Şirket in muhasebe işlem ve faaliyetlerini; yürürlükte bulunan ve HEAŞ ın tabi olduğu kanuni mevzuata ve yürürlükteki kanuni mevzuat ile çakışmamak kaydıyla HEAŞ yönerge ve süreç el kitabına göre zamanında ve tam olarak yapılmasını sağlamak Vergi ve benzeri sorumlulukların zamanında ve eksiksiz olarak yerine getirilmesini, yürütülmesini, denetim ve koordinasyonunu sağlamak Yurtiçi ve yurtdışı piyasalardan mal, hizmet ve yapım işlerinin temininin sağlanması ile ilgili ihale sürecinin Şirket içi ve dışı koordinasyonunu sağlamak Şirket yönetimi tarafından belirlenen pazarlama ve satış hedefleri doğrultusunda hazırlanan gelir-gider bütçelerini raporlamak ve yönetimin onayına sunmak Gelir kalemleri ve ücret tarifelerinin belirlenmesi işleyişini sağlamak ve denetimini yapmak Havaalanında bulunan tüm muhteviyatın en uygun şartlarla ve ilgili kanuni mevzuata uygun olarak sigortalamak ve mevcut poliçelerle ilgili hasarların takibini yönetmek, Kiralar, imtiyaz gelirleri gibi her türlü sürecin yönetimi ile ilgili tüm konularda sözleşmelerin yasal mevzuatlara göre hazırlanması aşamasında onay ve kontrolünü gerçekleştirmek ve imzalanması ile ilgili koordinasyonu sağlamak Şekil 5 : Mali İşler Müdürlüğü Organizasyon Şeması 61

1.13.7.1 MALİ İŞLER (Gelirler Şefliği) Gelirler Şefliği, Sabiha Gökçen Havaalanı nın işletimi dolayısıyla oluşan HEAŞ gelirlerinin tahakkuk ve tahsilatının, ulusal mevzuata, ilgili yönetmelik ve yönergelere, tarifelere ve akdedilen anlaşmalara uygun olarak yürütülmesini sağlar. Gelir türleri sunulan hizmetlere göre zamanla değişim göstermekle birlikte, HEAŞ Gelirlerinin büyük bir bölümünü oluşturan başlıca gelir türleri aşağıdaki gibidir; 1. Hava Aracı Hizmet Gelirleri a) Konma b) Konaklama c) Aydınlatma d) Yangına Karşı Emniyet Tedbiri e) Uçak/Araç Yönlendirme (Follow-me) Gelirleri f) Yaklaşma 2. Havaalanı Giriş Kartları ve Pat Sahalarında Araç Kullanma Belgesi Gelirleri; a) Daimi Tahsis b) Daimi Tahsis Temdit c) Geçici Giriş Kartı d) Geçici Giriş Belgesi e) Pat Sahalarında Araç Kullanma Belgesi f) Pat Sahalarında Araç Kullanma Belgesi Temdit 3. Araç Özel Plakası Gelirleri a) Araç Özel Plakası b) Araç Özel Plakası Geçici Tahsis c) Araç Özel Plakası Temdit 4. Yer Tahsis Gelirleri (kiralık alanlar) a) Kiralar b) Değişken Kiralar (Gelir Payı) c) Ortak Hizmetlere Katılım Payı 5. Telefon Sistemleri Gelirleri 6. Havaalanında Tüketilecek Elektrik, Su, Doğalgaz, Isıtma-Soğutma ve Havalandırma hizmetleri ile Arıtma Sistemi Gelirleri; a) Yansıtma Gelirleri (elektrik, su, doğalgaz) b) Isıtma ve Soğutma c) Arıtma d) Ortak Saha Kullanım 7. Muayene ve Tedavi Gelirleri 8. Ambulans Tahsis Ücretleri 62

1.13.7.1 MALİ İŞLER (Gelirler Şefliği) 9. Araç, Gereç, Malzeme ve Personel Tahsis Gelirleri 10. Yer Hizmetleri Gelirleri (faaliyet gelir payı, imtiyaz vb.) a) Ramp b) Yolcu Trafik c) Yük Kontrolü ve Haberleşme d) Uçuş Operasyon e) Ulaşım f) İkram Servis g) Hat Bakım Temsil Gözetim ve Yönetim j) Uçak Özel Güvenlik Hizmeti ve Denetimi 11. Akaryakıt İkmali İmtiyazı Gelirleri 12. Film Çekim gelirleri 13. Diğer Gelir Türleri a) Lojman Tahsisi Kira Gelirleri b) Gecikme Faizi Gelirleri c) Eğitim d) Cezalar e) VIP Salonu Kullanım Ücreti d) Diğer Gelirler Gelirler Şefliği ayrıca havalimanındaki arazi,bina vb. kiralamalar ve imtiyazlardan sorumludur. Bina ve Ofis Kiralamaları Apron park alanları Kiralanması Arazi üzerine İnşa Edilmiş Binalar (İkram Binaları-HABOM) Arazi Kiralamaları Reklam Alanları Kiralamları İmtiyazlar (İnflight,Taşımacılık vb.) Kiralık alanlarla ilgili, Kiralama taleplerinin ilk değerlendirmesi İlgili birimlerle koordinasyonu Ticari görüşmeleri yürütülmesi İhale yapılacak hallerde gerekli hazırlıklar Kiralama sözleşmeleri Ticari alanların kontrolleri Sorumlukları içindedir. 63

1.13.7.2 MALİ İŞLER (Bütçe ve Muhasebe Şefliği) Yasal Mevzuatlara, HEAŞ Yönetmelik ve yönergelerine uygun olarak Mali nitelikteki işlemleri ve mali olayları kayıt altına almak, sınıflandırmak, özetleyerek raporların ve sonuçların yorumlanması, denetlenmesi ve takibinin sağlanması. Şirket Yöneticileri, sorumlu olduğu Resmi Kurumlar ve diğer 3. kişilerin istemiş olduğu bilgilerin bildirilmesi ve raporlanması Aylık Mali Tabloların düzenlenmesi Aylık Faaliyet Raporu, Yıllık Faaliyet Raporlarının diğer birimler ile koordine edilerek düzenlenmesi; Yönetim Kurulu ve Şirket Yöneticilerine raporlanması Yasal Mevzuatlara uygun olarak diğer muhasebe kayıtlarının gerçekleştirilmesi, yasal defterlerin basılıp saklanması HEAŞ Yönetimi tarafından belirlenen hedefler doğrultusunda gelir- gider bütçesinin hazırlanması, masraf merkezi bazında ilgili masraf merkezlerince hazırlanan giderlerin değerlendirilmesi konsolide edilmesinden ve işletme bütçelerinin oluşturulması. Aylık bazda bütçe fiili gerçekleşme analizlerinin yapılması. Yıllık gelir-gider bütçelerin hazırlanması için bölümler arası koordinasyonun sağlanması aylık bazda bütçe gerçekleşme raporlarının hazırlanması, bütçe sapmaların analiz edilmesi Bütçe Satınalma istek fişlerinin ilgili gider kalemlerinden düşülerek onaylanması Yatırım Bütçesinin takip edilmesi 64

1.13.7.3 Finansman Bölümü Planlama dönemi içinde her an oluşabilecek nakit açığı veya fazlasını tahmin etmek, HEAŞ ın bu nakit giriş ve çıkış tahminleri sonunda sağlanabilecek ilave likiditenin maliyetini ve nakit yetersizliğinin getireceği sorunları dikkate almak, optimum nakit tutarını belirlemek, nakit girişini hızlandırıcı, nakit çıkışını yavaşlatıcı önlemleri almak, likiditenin banka ile nakdin değerlendirilmesine uygun vadede en uygun ve karlı oranla geri satın alma vaadiyle satış anlamına gelen devlet kağıtlarından, bankaların b tipi fonlarından, vadeli repo yada vadeli mevduat yapmaktadır. 1.13.7.4 MALİ İŞLER (Satın Alma Şefliği) Şirketimizin tabi olduğu ilgili Kanun ve yönetmelikler doğrultusunda İşletmede kullanılmak üzere yurtiçi ve yurtdışı piyasasından temini öngörülen, mal, hizmet ve yapım işlerinin istenilen kalitede ve sürede ekonomik olarak teminini sağlayarak işletmenin kullanımına sunulması, Satın alınan tüm malzemelerin; teslim alınması, depolanması, kayıt altına alınması, demirbaş kayıtlarının yapılması ve stokların takibinin yapılması,. HEAŞ Satın Almaları 4734 Sayılı Kamu İhale Kanunu ve HEAŞ mal ve tedarik yönetmeliği kapsamında yapılmaktadır. Kamu İhale Kanunu 3. maddesi uyarınca istisna hükümlerinden faydalanmaktayız. Muhtelif mal ve hizmet alımları için Kurumdan istisna onayı alınmıştır. Bu istisnalar revize yönetmelikte açıklanmıştır. İhtiyaç duyulacak ilave istisna kalemleri için Kuruma tekrar başvurmak mümkündür. İstisna kapsamındaki mal ve hizmet kalemlerinde KİK e tabi olmaksızın kendi yönetmeliğimizde belirtilen şekilde, açık eksiltme, pazarlık veya diğer usullerle ihalelerimizi yapabilmekteyiz. Ayrıca Devlet Malzeme Ofisi (DMO) den yaptığımız alımlar da istisna kapsamındadır. 65

1.13.7.5 MALİ İŞLER (Sigorta Bölümü) HEAŞ ın sahibi olarak bulunduğu tüm mal varlıklarının, binalar, araçlar, tesisat teçhizat, makine, elektronik cihazlara gelecek ani ve beklenmedik hasarlara karşı ve bunlardan dolayı kiracılar, komşular ve diğer 3.şahıslara gelebilecek tüm zararlara karşı sorumluluk branşlarında Genel ve duruma göre Özel şartlar teminatlarının kapsadığı Sigorta Poliçelerini düzenlettirir. Sigorta Poliçelerimiz; Havaalanı Sorumluluk Sigorta Poliçesi Filo Kasko Poliçesi İşveren Mali Mesuliyet Sigorta Poliçesi Endüstriyel Yangın ve Kar Kaybı Sigorta Poliçesi Makine Kırılmasına Müteharrik Kasko Sigorta Poliçesi (Apron Araçları için) Özel Güvenlik Sigorta Poliçesi Havaalanı Sorumluluk Sigorta Poliçesi HEAŞ ın Sabiha Gökçen Havaalanında verdiği hizmetler sonucunda havaalanı sınırları içindeki 3. şahısların maruz kalabileceği bedeni ve maddi zararlardan dolayı 3. şahıslar tarafından yüklenebilecek hukuki sorumluluğa karşı çapraz sorumluluk teminatı da dahil olmak üzere ödenecek tazminatları ve HEAŞ ın aktif olduğu bölgelerde uçaklara ve içindeki yolculara gelebilecek tazminatları teminat altına alır. Endüstriyel Yangın ve Kar Kaybı Sigorta Poliçesi Türk Yangın Sigortası, Elektronik Cihaz Sigortası, Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları ve Genel Şartlara bağlı teminat klozları kapsamında; Yangın, Yıldırım, İnfilak, Deprem ve Yanardağ Püskürmesi, Grev, Lokavt, Kargaşalık, Halk Hareketleri ve Terörizm, Sel Su Baskını, Dahili Su, Kara-Hava Taşıtları Çarpması, Fırtına, Yer Kayması, Kar Ağırlığı, Kazı Sonucu Yer Kayması, Hırsızlık, Cam Kırılması, Duman ve bunlarla kısıtlı kalmamak kaydı ile sigortalı mallara gelebilecek her türlü fiziksel ve maddi zararlar ve bunlara bağlı olarak ortaya çıkabilecek Kar Kaybı. 1.13.7.6 MALİ İŞLER (Ön Mali Kontrol) İç kontrol sistemin kurulması, uygulanması ve geliştirilmesi sağlanır. Yıllık denetim takvimi oluşturarak kira ve imtiyaz gelirlerinin, sözleşmeye uygunluğu ve yapılan beyanların tutar bazında doğruluğu denetlenir. Aylık gelirlerin uçuş istatistikleri ve faturalarla karşılaştırılarak kontrollerinin yapılması sağlanır. 66

1.13.8 NÖBETÇİ MEYDAN MÜDÜRLÜĞÜ Mesai saatleri içinde ve dışında operasyonu ulusal ve uluslararası mevzuata uygun ve kesintisiz yürütülmesi Yerli ve yabancı devlet büyüklerinin geliş ve gidişlerinde gereken emniyet tedbirlerinin alınmasına yardımcı olmak ve şeref salonlarında verilen hizmetin düzenli bir şekilde yürütülmesini sağlamak. Nöbeti esnasında operasyonu etkileyen önemli aksaklıkları anında müdahale ile gidermek. Havaalanı sorumluluk sahası içinde bulunan seyrüsefer yardımcı cihaz ve tesislerinde meydana gelen arızaların giderilmesi için ilgili birimlerle temas ederek gereken tedbirleri aldırmak, uçuş emniyetine etki eden durumlarda NOTAM yayınlanmasını sağlamak. Vardiyasında sürekli veya geçici olarak görev yapan tüm personelin yöneticisi olup, İnsan Kaynakları Yönergesi ve Süreç El Kitabında tanımlanan yetkilerini kullanmak. Havaalanı operasyonunda yer alan tüm kamu kurum ve kuruluşları ile özel ve tüzel kurum ve kuruluşlarla koordinasyonu sağlar. Mesai saatleri dışında Genel Müdür adına hareket etmek ve havaalanı yönetimini temsil etmek. Arama kurtarma hizmetlerini ilgililerle koordine ederek yürütmek. Havalimanının tüm kaynaklarının emniyet ve kalite kriterlerinden ödün vermeksizin tasarruf tedbirlerine uygun olarak kullanılmasını sağlamak. 67

1.14 ARAÇ LİSTESİ Sıra No 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 ARAÇ CİNSİ OPEL FRONTERA OTOMOTİK AUDI A6 2.0 TDI TİPTRONİC VOLKSWAGEN PASSAT 2.0 TDI COMFORTLİNE TİPTR. VOLKSWAGEN PASSAT 2.0 TDI COMFORTLİNE TİPTR. VOLKSWAGEN PASSAT 2.0 TDI COMFORTLİNE TİPTR. RENAULT MEGANE II PRIVILEGE 1.5 DCİ RENAULT MEGANE 1.5 DCİ RENAULT MEGANE II PRIVILEGE 1.5 DCİ FORD FOCUS STYLE 1.6 TDCİ OPEL ASTRA 1.4 RENAULT FLUENCE DYNAMIC 1.5 DCI RENAULT SYMBOL RENAULT CLIO(STEYŞIN)1.5 DCI RENAULT CLİO HB AUT 1.5 DCİ RENAULT CLIO(HEÇBEK)1.5 DCI RENAULT CLIO(HEÇBEK)1.5 DCI RENAULT FLUENCE IKON 1.5 DCI EDC MERCEDES SPRINTER 2.5 CDI VOLKSWAGEN CRAFTER 2.5TDI AMBULANS MERCEDES SPRINTER 2.5 CDI ISUZU DMAX KAMYONET (ÇİFT KABİNLİ)4X4 Tablo 6 : Araç Listesi 68

1.14 ARAÇ LİSTESİ Sıra No 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 ARAÇ CİNSİ ISUZU DMAX KAMYONET (ÇİFT KABİNLİ)4X4 ISUZU DMAX KAMYONET (ÇİFT KABİNLİ)4X4 ISUZU DMAX KAMYONET (ÇİFT KABİNLİ)4X4 ISUZU KAMYONET TF-TFR86 D-MAX 4X2 ISUZU KAMYONET TF-TFR86 D-MAX 4X2 ISUZU SAC KASA KAMYONET RENAULT KANGO MULTİX AUT.1.5 AC RENAULT KAMYONET 2.5 DCİ-AC FORD RANGER ÇİFT KABİN 4X2 RENAULT MASTER KAMYONET (PANELVAN) 2.5 DCI FORD TOURNEO COURIER VAN 75 PS FORD TRANSİT KAMYONET 2.2 TDCİ 350 L (ÇİFT KABİN) FORD TRANSİT KAMYONET 2.2 TDCİ 350 L (ÇİFT KABİN) MAN KAMYON (KAR KÜREME) ISUZU KAMYON NPR (ÖZEL AMAÇLI) BAŞAK TRAKTÖR MASSEY FERGUSON TRAKTÖR ERKUNT NİMET 70T TRAKTÖR JCB KAZICI YÜKLEYİCİ VOLKSWAGEN AMBULANS RENAULT MASTER 2.5 DCİ 69

2.1 PERFORMANSIMIZ Şirketimiz kuruluşundan 2008 nisan ayı sonuna kadar Sabiha Gökçen Havalimanının tüm operasyonlarını yürütmüştür. Savunma Sanayii Müsteşarlığı tarafından 2007 yılında açılan Sabiha Gökçen Havalimanı Terminal Yapım İhalesine, Limak Holding, GMR Infrastructure ve Malaysia Airports Holdings Berhad beraber katılmışlar ve yapılan ihaleyi 20 yıl süre ile 1.932.000.000 Euro bedel ile kazanmışlardır. İhale sonrasında kurulan (%40 Limak, %40 GMR, %20 Malaysia) ISG, İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı nda mevcut terminallerin işletme hakkının yanı sıra otopark işletmesi, yer hizmetleri, kargo, uçak yakıt ikmal operasyonları ve havalimanı oteli ile CIP tesislerini 20 yıl süre ile işletme hakkını 1 Mayıs 2008 de devralmıştır. UÇAK - YOLCU 2013 2014 2015 2016 2017 Dış Hat Uçak Trafiği 59.349 72.614 81.894 84.429 80.345 İç Hat Uçak Trafiği 89.985 112.797 136.732 146.057 139.321 Uçak sayısı - Yolcu sayısı 149.334 185.411 218.626 230.486 219.666 Dış Hat Yolcu Sayısı 6.813.358 8.603.620 9.703.594 9.531.709 10.329.074 İç Hat Yolcu Sayısı 12.029.430 15.028.244 18.581.984 20.118.328 21.065.767 Toplam Hat Yolcu Sayısı 18.842.788 23.631.864 28.285.578 29.650.037 31.385.841 Tablo 7 : Hizmet Faaliyetlerindeki Gelişmeler 72

2.2 HAVACILIK SEKTÖRÜNDEKİ YERİMİZ Havacılık sektörü için 2017 yılı bir toparlanma yılı olarak kayıtlara geçmiştir. Türkiye uçak trafiği %3,2 yolcu trafiği ise %11,2 lik büyüme kaydetmiştir. Sabiha Gökçen Havalimanı 2017 yılında İç Hat Yolcu trafiğinde 1. Sıraya yerleşmiş Toplam yolcu trafiğinde ise Atatürk Havalimanının arkasından en fazla yolcu taşıyan havalimanı olmuştur. HAVALİMANLARI YOLCU İÇ HAT 1 Sabiha Gökçen 21.056.767 2 İstanbul Atatürk 19.450.347 3 Ankara Esenboğa 13.853.899 4 İzmir Adnan Menderes 10.469.079 5 Antalya 7.459.241 HAVALİMANLARI YOLCU DIŞ HAT HAVALİMANLARI TOPLAM YOLCU 1 İstanbul Atatürk 44.277.101 2 Antalya 18.472.418 3 Sabiha Gökçen 10.329.074 4 İzmir Adnan Menderes 2.354.622 5 Ankara Esenboğa 1.991.979 1 İstanbul Atatürk 63.727.448 2 Sabiha Gökçen 31.385.841 3 Antalya 25.931.659 4 Ankara Esenboğa 15.845.878 5 İzmir Adnan Menderes 12.823.701 Tablo 8 : Yolcu Trafiği Gelişimi 73

2.3 YOLCU TRAFİĞİ GELİŞİMİ Yolcu sayısında ise tüm olumsuzluklara rağmen artış devam etmektedir. 2017 toplam yolcu sayısı %6 artışla 31.385.841 e ulaşmıştır. Son 6 yıl artışına baktığımızda yolcu trafiği uçak trafiğinin de üzerinde, %115 lik bir artış sağlanmıştır. Grafik 2 : Yolcu Trafiği Gelişimi 74

2.4 SAATLİK PİST KAPASİTESİ Sabiha Gökçen Havalimanı faaliyete başladığında pistin kapasitesi saatlik 14 iniş + 14 kalkış, toplamda 28 trafiğe hizmet verecek şekilde belirlenmiştir. Yıllar içinde artan trafik talepleri düzenleyebilmek adına 14.12.2009 tarihli SHGM yazısı ile Meydan Olur u sistemine başlanmıştır. 2010 yılında hava sahamızda gittikçe artan VFR eğitim uçuşları kısıtlanarak pist üzerindeki meşguliyetleri ortadan kaldırılmış, böylelikle daha fazla ticari trafik kabul edilebilir hale gelmiştir. 09.02.2011 tarihinde pist üzerinde ciddi meşguliyet süresi oluşturan araç katedişleri kısıtlanmış, araçların geçişi için çevre yolu inşa edilmiş böylelikle pist üzerindeki araç hareketleri bittiği için pist kapasitesi artırılmıştır. Yapılan bu çalışmalar sonucunda 14-14-28 olan pist kapasitesi DHMİ tarafından 17-17-32 ye çıkartılmıştır. Kapasite ve talep artışıyla beraber Sabiha Gökçen Havalimanı Kış 2011 tarife döneminden itibaren Tarifesi Düzenlenen Havaalanı Statüsüne (Level 2) çıkarılmıştır. 2013 yılında, özellikle yaz aylarında yaşanan yoğun trafik artışıyla beraber, Sabiha Gökçen Havalimanı Kış 2014 tarife döneminden itibaren Tarifesi Koordine Edilen Havaalanı Statüsüne (Level 3) çıkarılmıştır. Kış 2014 tarife döneminden itibaren Tarifesi Koordine Edilen Havalimanı statüsüyle yönetilen havalimanımıza olan uçuş talepleri gittikçe artmaya devam etmiş ve 2015 yaz tarife döneminde saatlik trafik talepleri, kapasite üstüne çıkmıştır. Havayolu şirketlerinden gelen kapasite artırma talepleri sonucunda kapasite geliştirme çalışma grupları kurulmuş, yapılan çalışmalar ve alınan kapasite artırıcı tedbirler sonucunda pist kapasitesi Yaz2016 tarife döneminden itibaren 20-20-34 e çıkarılmıştır. 2017 yılında meydanımızda VFR uçuşlar tamamıyla kısıtlanmış, ayrıca iki adet yeni hızlı çıkış taksi yolu inşaatı tamamlanarak kullanıma açılmış ve böylelikle pist meşguliyet süreleri azaltılarak kapasite artırılmıştır. Saatlik pist kapasitesi DHMİ tarafından Yaz2017 tarife döneminden itibaren geçerli olacak şekilde 24-24-40 olarak belirlenmiştir. Böylelikle saatlik uçuş kapasitesinin, iniş trafiği veya kalkış trafiği ağırlıklarına göre esnek olarak yönetilebilmesi amaçlanmıştır. Saatlik Pist Kapasitesi 75

2.4 SLOT KAPASİTE BİLGİLERİ Eurocontrol tarafından yapılan ve Eurocontrol Bölgesini kapsayan gecikme istatistiklerine göre Sabiha Gökçen Havalimanı, Aralık 2015 ve Aralık 2016 da, havalimanı kapasitesi kaynaklı gecikmelerde 1. sırada yer alırken; yapılan kapasite geliştirme çalışmaları ve alınan tedbirlerle bu sıralamada iyileşmiş ve Aralık 2017 de en çok gecikme alan ilk 10 havaalanı sıralamasında yer almamıştır. Grafik 3 : Slot Kapasite Bilgileri 76

2.5 UÇAK TRAFİĞİ GELİŞİMİ HAVALİMANLARI UÇAK İÇ HAT 1 İstanbul Atatürk 142.886 2 Sabiha Gökçen 139.321 3 Ankara Esenboğa 99.682 4 İzmir Adnan Menderes 72.343 5 Antalya 51.928 HAVALİMANLARI UÇAK DIŞ HAT HAVALİMANLARI TOPLAM UÇAK 1 İstanbul Atatürk 317.891 2 Antalya 107.416 3 Sabiha Gökçen 80.345 4 İzmir Adnan Menderes 17.578 5 Ankara Esenboğa 18.138 1 İstanbul Atatürk 460.777 2 Sabiha Gökçen 219.666 3 Antalya 159.344 4 Ankara Esenboğa 117.820 5 İzmir Adnan Menderes 89.921 Tablo 9:Uçak Trafiği Gelişimi Kaynak : * Devlet Hava Meydanları İşletmesi 77

2.5 UÇAK TRAFİĞİ GELİŞİMİ TRAFIK DAĞILIMI / İç Hat Dış Hat Toplamına göre UÇAK İÇ HAT Pegasus %59 THY Grubu (THY/Anadolu Jet/Sun Express) %32 Diğer Havayolları %9 Havaalanı İşletme ve Havacılık Endüstrileri A.Ş., Sabiha Gökçen Havalimanını işletme amacıyla 2000 yılı Ocak ayında kurmuş olup, havalimanının hizmete açıldığı Ocak 2001 tarihinden itibaren 16 yıldır hizmet sunmaktadır. Grafik 4 : Uçak Trafiği Gelişimi Sabiha Gökçen Havalimanının toplam uçak sayısı 2017 yılında %4,7 azalma meydana gelmiştir. Son 6 yıllık artışa bakıldığında %75 lik bir uçak trafiği artışı olduğu görünmektedir. 78

2.6. SABİHA GÖKÇEN HAVALİMANI UÇAK TRAFİĞİNİN TÜRKİYE İÇİNDEKİ PAYI 2017 yıllık toplam uçak trafiğinde, Sabiha Gökçen Havalimanı nın toplam Türkiye uçak trafiği içerisindeki payı, % 15 e ulaşmıştır. Grafik 5 : Sabiha Gökçen Havalimanı Uçak Trafiğinin Türkiye İçindeki Payı 2008 yılında Türkiye toplam trafiğinin %6 sını karşılarken 2017 yılında %250 artışla trafiğin %15 ini karşılar duruma gelmiştir. 79

2.7 YATIRIMLAR VE HARCAMALAR 2018 yılında ikinci pist ile beraber ortaya çıkacak kapasite artışının karşılamasına yönelik olarak 193.272.416 TL tutarında yatırım harcaması öngörülmüş olup bu yatırım harcaması 2018 2020 yılları arasındaki dönemde gerçekleştirilecektir. 2011 Yılında İlave Apron Yapımı, 2013 Yılında Business Jetler için Hangar Yapımı, 2017 yılında ise De-Icing Alanının yapımları tamamlanmıştır. Grafik 6 : Yatırımlar 80

2.7.1 ARAÇ ALIMLARI 2017 Yılı içerisinde Apron da kullanılmak üzere 2 adet Compact Kar Küreme Aracı, 2 Adet Çok Amaçlı Apron Karla Mücadele Aracı ve 1 Adet Dış Alanlarda kullanılmak üzere Kar Yükleme Aracı alınmıştır. 81

2.7.2 İNŞAAT YATIRIMLARI Yapımına 2016 yılında başlanılan De-Icing Alanı 2017 yılı Mayıs ayında tamamlanarak kullanıma hazır hale getirilmiştir. De-Icing Alanı havalimanında faaliyet gösteren Yer Hizmeti kuruluşlarına kira bedeli karşılığında tahsis edilecektir. Kar ve Buzla Mücadele döneminde, uçuşların düzenli idame ettirilmesine ilişkin temel belirleyici operasyonel unsur Uçak De-icing uygulama kapasitesi olmuştur. Uçak de-icing faaliyetleri, yolcu apronunda 8 uçak park yeri iptal edilerek uygulanmaktaydı. Mevcut hali ile yolcu apronunda uçak de-icing işlem kapasitesi saatte 12 uçaktı. Normal şartlarda, havalimanımızın saatlik kapasitesi 20 gidiş 20 geliş olmak üzere toplamda 40 dır. Uçak de-icing uygulaması gerektiren şartlar oluştuğunda, de-icing işlem alanı kapasitesi yetersizliği nedeni ile kapasite üstü (12 nin üzeri) gidiş trafiği de-icing hizmeti alamamakta ve gidişlerde gecikmeler yaşanmaktaydı. 82

2.7.2 İNŞAAT YATIRIMLARI Devam eden saat gruplarında da benzer gecikmeler oluşmakta ve de-icing hizmeti almak üzere sırada bekleyen uçak sayısı 25-30 lara kadar çıkmaktaydı. Park yerinde de-icing sırası bekleyen uçaklar nedeni ile park yerleri boşaltılamamakta ve gelecek uçaklara park yeri tahsis edilemeyecek olması nedeni ile gelen uçaklar için de kapasite kısıtlaması uygulanarak, gelen uçuşlar, giden uçuşların miktarına bağlı olarak (15, 12, 10, ve 8 trafiğe kadar) düşürülmekteydi. Yapımı gerçekleştirilen kaplamalı alan ile aynı anda 4 uçak de-icing + 1 uçak beklemede olacak şekilde saatlik kapasitede herhangi bir kısıtlama gerektirmeyecek bir proje hayata geçirilmiştir. 83

2.8 KARLA MÜCADELE 2.8.1 KOORDİNASYON KOMİTELERİ HEAŞ Kar ve Buzla Mücadele Komitesi: Kış koşullarında karşılaşılabilecek sorunların belirlenmesi, çözümü, önceki kış dönemlerinin incelenmesi, ekipman ve personel hazırlıklarının değerlendirildiği HEAŞ içi komitedir. Meteorolojik Acil Durum Komitesi: Kış koşullarına ilişkin tüm ilgili paydaşların katılımı ile oluşturulan ve temelde kış operasyonları ve uçuş trafiği yoğunluğunun düzenlendiği komitedir. De-Icing Çalışma ve Geliştirme Grubu: Uçak de-icing işlem etkinliğini ve kapasitesini artırmak amacı ile oluşturulmuş gruptur. Runway Safety Komitesi: Pist emniyeti hususunda Kış operasyonlarının da değerlendirildiği komitedir. Ramp Safety Komitesi: Apron emniyeti hususunda Kış operasyonlarının da değerlendirildiği komitedir. Paydaş Komiteleri: Aralarında kış operasyonları ile ilişkili konularında değerlendirildiği komitelerdir (SMKK v.b). Şekil 6 : Karla Mücadele Koordinasyon 84

Tablo 10 : Ekip Planlamaları 2.8.2 KAR PLANI Şekil 7 : Kar Planı 2.8.3 EKİP PLANLAMALARI BİRİM KARLA MÜCADELEYE KATILAN PERSONEL SAYISI VARDİYA PLANLAMASI KAR MÜCADELESİNDEKİ GÖREVİ KULLANILAN ARAÇLAR Apron Yönetim Şefliği 27 Vardiya Planlaması Yok (7/24) 19 Operatör (Apron Makinisti) 3 Bakım Personeli 5 Rutin Vardiya Personeli 5 Adet Comact Tip aracı 6 adet Tır Tip Araç 2 Adet De-ıcing Aracı 1 Adet Snow Blower 2 adet Skiddometer 1 Adet Pist Frenleme Ölçüm Aracı KYM Şefliği 12 Vardiya Planlaması Var 6 Operatör (KYM Memuru) 5 Refakat Personeli (KYM Memuru) 1 Koordinatör (KYM Memuru) 2 Adet Traktör 4 adet Körük Arası Araç Çevre Mühendisliği 7 (Kara Tarafı ve Çevre Yolları) Vardiya Planlaması Yok (7/24) 3 Operatör (Çevre İşçisi) 4 Destek Hizmet Personeli (Çevre İşçisi) 1 Kar Küreme 1 Traktör İdari İşler Şefliği 3 Vardiya Planlaması Var 3 Destek Hizmet Personeli (Peyzaj İşçisi) - İnşaat İşleri Şefliği 1 Vardiya Planlaması Yok (7/24) 1 Operatör (Kepçe Operatörü) 1 Adet JCB Kepçe Dışarıdan Sağlanan Hizmet 5 Vardiya Planlaması Var 5 Operatör 3 JCB 2 Kamyon 85

2.8.4 HAVAALANI KAR TEMİZLEME ÖNCELİĞİ 1. Pist 2. Kullanılan piste göre Apron 1 e getiren taksi yolları 3. Apron 1 den kullanılan piste götüren taksi yolları 4. Apron 1 (Yolcu Apronu) 5. Kullanılan piste göre Kargo Apronu na getiren taksi yolları 6. Kargo Apronundan kullanılan piste götüren taksi yolları 7. Kargo Apronu 8. Hava tarafı çevre yolu 9. P, N taksi yolları ve İlişkili hava aracı bekleme noktaları 86

87 2.8.5 KARLA MÜCADELE

2.8.6 PAT SAHASI BAKIM ONARIM ÇALIŞMALARI Pat sahasında meydana gelen deformasyonların bakım ve onarımı işi dışardan hizmet alınarak gerçekleştirilmektedir. Çalışma kapsamında çok çeşitli imalatlar yapılmaktadır. Gece kapalılıklarında yapılan imalatlar dışında gün içerisinde de ihtiyaç duyulması durumunda 7 gün / 24 saat ani müdahaleler yapılmaktadır. 88

89 2.8.6 PAT SAHASI BAKIM ONARIM ÇALIŞMALARI

2.8.6 PAT SAHASI BAKIM ONARIM ÇALIŞMALARI Bakım onarım işi dışında grinding grooving imalatları da gerçekleştirilmekte olup, gerek frenleme gerekse sürüş konforuna artırmaya yönelik olarak gerçekleştirilmektedir. 90

2.8.7 EĞİTİM FAALİYETLERİ KATILIMCI SAYISI KATILIMCI TOPLAM GİDER TOPLAM KAZANÇ İÇ EĞİTMENLERİMİZ VASITASI İLE VERİLEN HİZMET İÇİ EĞİTİMLER (Ulusal ve uluslar arası talimatlar gereği alınması zorunlu eğitimler) 2326 HEAŞ Personeli 0 TL 480.000 TL KATILIMCI SAYISI KATILIMCI TOPLAM GİDER DIŞ KAYNAKLI EĞİTİMLER 356 HEAŞ Personeli 290.971 TL KATILIMCI SAYISI KATILIMCI TOPLAM GELİR APRON ARAÇ SÜRÜCÜ BELGESİ EĞİTİMİ 644 PAYDAŞLAR 32.200 EURO Tablo 11 : Eğitim Faaliyetleri 91

2.9 SHGM KAPSAMINDA YAPILAN FAALİYETLER Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından revize edilen Havaalanı sertifikasyon ve işletim yönetmeliği (SHY 14-A) kapsamında sertifikasyon dosyası hazırlanarak SHGM ye sunulmuş ve Sabiha Gökçen Havaalanı sertifikası revize edilen yönetmeliğe göre yeniden alınmıştır. Kalite ve SMS Müdürlüğü tarafından 19 Ocak- 26 Mayıs 2017 tarihleri arasında iç denetim gerçekleştirilmiş 52 adet Minör 15 adet gözlem bulgu bulunmuş ve bulguların takibi yapılmıştır. Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından 02-05 Mayıs 2017 tarihleri arasında Havaalanları Emniyet ve Havacılık İşletmeleri denetimi, 09-11 Ağustos 2017 tarihleri arasında CNS sistemleri denetimi ve 09-10 Kasım 2017 tarihleri arasında AIM denetimi gerçekleştirilmiştir. Bu denetimler sonucu 20 adet bulgu bulunmuş ve 17 adet bulgu kapatılmıştır. Kapatılamayan 3 adet bulgu yatırım gerektiren bulgular olup süreç devam etmektedir. Kalite ve SMS Müdürlüğü ve İşletme Müdürlüğü tarafından Sivil Hava Ulaşımına Açık Havaalanlarında Yer Alan Gayrisıhhî İşyerleri İçin İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (SHY-33A) ile Sivil Hava Ulaşımına Açık Havaalanlarında Yer Alan Sıhhî İşyerleri İçin İşyeri Açma Ve Çalışma Ruhsatlarına İlişkin Yönetmelik (SHY-33B) kapsamında 16 adet firma denetimi gerçekleştirilmiş ve bu denetimlerin sonucunda tespit edilen bulgular ilgili firmalara iletilmiş ve bulguların giderilmesi sağlanmıştır. Kalite ve SMS Müdürlüğü tarafından her hafta apron tarafında emniyet yönetim sistemi gözetimi gerçekleştirilmiştir. Söz konusu gözetimlerin sonuçlarının aylık bazda ilgili firmalara iletilmesi ve\veya toplantı gerçekleştirilmesi planlanmaktadır. Belgelendirme firması tarafından ISO 9001 ve ISO 14001 denetimi gerçekleştirilmiş ve söz konusu belgelerin sürekliliği sağlanmıştır. 92

2.10 KİRALIK ALANLARA İLİŞKİN BİLGİLER KİRALAMA CİNSİ Ofis kira sözleşmesi Bina kira sözleşmesi Açık Alan Sözleşmeleri İkram Hizmet Binası Sözleşmeleri MRO Küçük Uçka Hangarı Binası Benzin Tesisleri Reklam Alanları Uçak içi Dutf Free Sözleşmesi Kojen Binası SÖZLEŞME SAYISI 20 3 19 2 1 1 1 1 1 1 Tablo 12 : Kiralık Alanlara İlişkin Bilgiler 93

2.10 KİRALIK ALANLARA İLİŞKİN BİLGİLER 2017 yılı itibariyle açık, kapalı alan, bina ve imtiyaz olarak 50 adet sözleşmemiz bulunmaktadır. Bu sözleşmeler ve tarifeye göre aldığımız imtiyazlar ve giriş kartları ücretleri karşılığında 2017 yılı gelirimiz 22 milyon Euro olmuştur. Bu gelir 2017 toplam gelirimizin %37 oranındadır. 94

2.11 SATIN ALMA BİLGİLERİ ALIM MAHİYETİ Mal Alımı Hizmet Alımı Yapım İşi Genel Toplam ADET 8 12 2 22 TOPLAM TUTAR TL 7.368.357,00 TL 44.711.723,75 TL 542.850,00 TL 52.622.930,75 TL İHALE USULÜNE GÖRE İHALE USULÜ Açık İhale İstisna Pazarlık (21F) Toplam ADET 9 10 3 22 TOPLAM TUTAR TL 33.152.533,75 TL 19.187.000,00 TL 283.397,00 TL 52.622.930,75 TL ALIM MAHİYETİ Mal Alımı Hizmet Alımı Yapım İşi Montajlı Mal alımı Genel Toplam Tablo 13 : Satınalma Bilgileri SİF Toplamı (Adet) 381 246 0 16 643 TOPLAM TUTAR TL 1.373.621,22 1.195.087,7425 0 40.365,20 2.609.074,1625 2.12 ELEKTRİK, SU VE DOĞLAGAZ KULLANIMLARI ALIM MAHİYETİ SATIN ALINAN HAVALİMANINDAKİ PAYDAŞ / KİRACILARA SATILAN HEAŞ KULLANIMI Elektrik / Kwh 22.251.736 15.625.000 6.626.736 Su / m3 579.420 506.715 72.705 Doğalgaz / KWH 7.701.229 962.177 6.739.052 95

3.1 SATIŞ HASILATI VE GELİRLER HİZMETLER / SATIŞLAR (EURO) PAT SAHASI GELİRLERİ KİRA GELİRLERİ İMTİYAZ GELİRLERİ SEYRÜ SEFER GELİRLERİ SAHA KULLANIM GELİRLERİ DİĞER GELİRLER FAİZ GELİRLERİ TOPLAM 2016 29.360 14.617 8.247 2.091 1.774 4.724 4.012 64.826 2017 26.691 14.059 7.829 1.794 1.669 3.408 4.432 59.883 HİZMETLER / SATIŞLAR (TL) PAT SAHASI GELİRLERİ KİRA GELİRLERİ İMTİYAZ GELİRLERİ SEYRÜ SEFER GELİRLERİ SAHA KULLANIM GELİRLERİ DİĞER GELİRLER KUR FARKI GELİRİ FAİZ GELİRLERİ TOPLAM Tablo 14 : Satış Hasılatı ve Gelirler 2016 97.756 48.791 27.460 6.966 5.911 15.795 24.327 13.400 240.406 2017 109.838 58.122 32.286 7.376 6.612 13.655 29.530 18.555 275.974 3.1.1 SATIŞ HASILATI VE GELİRLERİN DAĞILIMI Grafik 7 : Satış Hasılatı ve Gelirlerin Dağılımı 98

3.2 GİDERLER GİDERLER (BİN TL) 2016 2017 Personel Giderleri Dışarıdan sağlanan fayda Çeşitli Giderler Amortisman Giderler Vergi Resim Harçlar Kur Farkı Giderleri Karşılık Giderleri (Kıdem Tazminatı) Kira Giderleri Gider Veya Maliyet KDV TOPLAM Saha Kullanım maliyetleri Diğer Maliyetler İade / İskontolar GENEL GİDERLER TOPLAMI Tablo 15 : Giderler 36.884 27.486 12.122 11.540 1.152 9.147 2.876 335 317 101.857 3.477 10.775 14.021 130.131 42.340 40.200 13.788 15.204 613 14.947 3.134 415 425 131.064 4.060 10.282 16.258 161.664 99

3.3.KARŞILAŞTIRMALI BİLANÇO (Bin TL) ve Dipnotları Dipnot 31.12.16 31.12.17 1.DÖNEN VARLIKLAR 238.109 300.694 A.Hazır Değerler 215.352 269.629 1.Kasa 13a 29 19 3.Bankalar 13a 215.323 269.610 B.Menkul Kıymetler 2.475 2.794 3.Kamu Kesimi Tahvil,Senet ve Bonoları 2.139 2.608 4.Diğer Menkul Kıymetler 618 480 5.Menkul Kıymetler Değer Düşüklüğü Karş.(-) (282) (293) C. Ticari Alacaklar 15.623 17.771 1.Alıcılar 13b 15.161 17.370 4.Verilen Depozito ve Teminatlar 401 401 5.Diğer Ticari Alacaklar 60 0 6.Şüpheli Ticari Alacaklar 99 99 7.Şüpheli Ticari Alacaklar Karşılığı (-) (99) (99) D.Diğer Alacaklar 172 172 5.Diğer Çeşitli Alacaklar 18 172 172 E.Stoklar 975 2.900 5.Diğer Stoklar 10 780 819 7.Verilen Sipariş Avansları 195 2.081 F.Gelecek Ay. Ait Giderler ve Gelir Tah. 3.466 7.377 1.Gelecek Aylara Ait Giderler 19 1.738 1.284 2.Gelir Tahakkukları 21 1.727 6.093 G.Diğer Dönen Varlıklar 47 52 5.İş Avansları 12 10 6.Personel Avansları 35 42 2.DURAN VARLIKLAR 117.175 142.738 C.Mali Duran Varlıklar 21.970 37.570 3.İştirakler 21.970 37.570 D.Maddi Duran Varlıklar 35.864 17.929 4.Makine Tesis ve Cihazlar 3 38.687 41.515 6.Yapıtlar,taşıtlar 3 2.179 2.650 8.Demirbaşlar 3 10.947 11.022 11.Birikmiş Amortismanlar (-) 3 (33.197) (39.542) 12.Yapılmakta Olan Yatırımlar 3 17.249 2.286 E.Maddi Olmayan Duran Varlıklar 59.341 87.239 3.Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri 3 66 66 5.Özel Maliyetler 3 81.240 117.653 7.Diğer Maddi Olmayan Duran Varlıklar 3 2.134 2.477 8.Birikmiş Amortismanlar(-) 3 (24.099) (32.958) AKTİF TOPLAMI 355.285 443.433 Tablo 16 : Karşılaştırmalı Bilanço ve Dipnotları 100

3.3.KARŞILAŞTIRMALI BİLANÇO (Bin TL) ve Dipnotları Dipnot 31.12.16 31.12.17 1.KISA VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 25.310 27.928 A.Finansal Borçlar 2.745 3.018 1.Banka Kredileri 0 0 7.Diğer Mali Borçlar 14 2.745 3.018 B.Ticari Borçlar 9.189 11.275 1.Satıcılar 8.607 10.840 3.Alınan Depozito Ve Teminatlar 582 434 C.Diğer Borçlar 5 15 4.Personele Borçlar 5 15 D.Alınan Sipariş Avansları 11 62 E.Ödenecek Vergi ve Diğer Yükümlülükler 3.238 3.295 1.Ödenecek Vergi ve Fonlar 1.862 1.757 2.Ödenecek Sosyal Güvenlik Kesintileri 1.376 1.537 E.Borç ve Gider Karşılıkları 6 6.265 5.711 1.Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülükler Karş. 22.994 23.491 2.Dönem Karının Peşin Öd. Vergi ve Diğer Yasal Yük. Karş. (16.729) (17.780) G.Gelecek Ay. Ait Gelirler ve Gider Tah. 3.857 4.554 1.Gelecek Aylara Ait Gelirler 3.150 3.637 2.Gider Tahakkukları 706 917 II-UZUN VADELİ YABANCI KAYNAKLAR 20.865 21.126 A.Mali Borçlar 3.801 1.056 5.Diğer Mali Borçlar 14 3.801 1.056 B.Ticari Borçlar 250 216 3.Alınan Depozito ve Teminatlar 250 216 E.Borç ve Gider Karşılıkları 16.814 19.854 1.Kıdem Tazminatı Karşılığı 5 16.814 19.854 III.ÖZ SERMAYE 309.110 394.378 A.Ödenmiş Sermaye 111.008 111.008 C.Kar Yedekleri 110.821 192.551 1.Yasal Yedekler 11.592 15.956 3.Olağanüstü Yedek 99.229 176.596 F.DÖNEM NET KARI(ZARARI) 6 87.281 90.819 PASİF TOPLAMI 355.285 443.433 Tablo 16 : Karşılaştırmalı Bilanço ve Dipnotları 101

3.3.KARŞILAŞTIRMALI BİLANÇO (Bin TL) ve Dipnotları 1. Kayıtlı sermaye sistemi kabul etmiş bulunan ortaklıklarda kayıtlı sermaye tavanı YOKTUR 2. Yönetim Kurulu Başkan ve Üyeleri ile Genel Müdür ve üst düzey yöneticilere; a) Cari dönemde verilen her çeşit avans ve borcun toplan tutarı 0.TL b) Cari dönem sonundaki avans veya borcun bakiyesi 0.TL 2. Aktif değerlerin toplamı sigorta tutarı 3.661.155.398. TL 3. Alacaklar için alınmış ipotek ve diğer teminatların toplam tutarı 19.493.216.TL 4. Yabancı kaynaklar için verilmiş ipotek ve diğer teminatların toplam tutarı 0.-TL 5. Pasifte yer almayan taahhütlerin toplam tutar 63.921.TL 7. Kasa ve bankalardaki döviz mevcutları : DÖVİZ CİNSİ DÖVİZ TUTARI DÖVİZ KURU TL TUTAR USD (KASA) 717 3,77 2.702 EURO (KASA) 1.253 4,51 5.655 TOPLAM (KASA) 8.357 USD (BANKA) 7.404.932 3,77 27.930.662 EURO (BANKA) 15.328.597 4,52 69.216.294 TOPLAM (BANKA) 97.146.956 8. Yabancı Para Alacaklar (Avanslar dahil) DÖVİZ CİNSİ DÖVİZ TUTARI DÖVİZ KURU TL TUTAR USD 828.644 3,77 3.125.489 EURO 2.346.578 4,52 10.595.926 TOPLAM 13.721.415 9. Yabancı Para Borçlar (avanslar dahil) DÖVİZ CİNSİ DÖVİZ TUTARI DÖVİZ KURU TL TUTAR USD 1.310.370 3,77 4.942.584 EURO 339.237 4,52 1.531.783 TOPLAM 6.474.367 102

3.3.KARŞILAŞTIRMALI BİLANÇO (Bin TL) ve Dipnotları 10. Tedavüldeki tahvil ve finansman bonolarından banka garantili olanların tutarı 0.-TL 11. Cari ve gelecek dönemlerde yararlanılacak yatırım indiriminin toplam tutarı 0.TL 12. Tedavüldeki tahvillerden hisse senedine dönüştürülebilir niteliklerin tutarı 0.-TL 13. Sermayeyi temsil eden hisse senetlerinin dökümü: A Grubu hisse adedi 9.794.173.799 B Grubu hisse adedi 911.789.543 14. Cari dönemde ihraç edilmiş hisse senedi tutarı. YOKTUR 15. İşletme sahibinin veya sermayesinin %10 ve daha fazlasına sahip ortaklarının: Adı Savunma Sanayi Müsterşarlığı Pay Oranı %96,44 Toplam Sermayesi 107.059.633.-TL 16. Sermayesinin %10 ve daha fazlasına sahip ortaklarının olunan iştirakler ile müessese ve bağlı ortaklıkların Adı Pay Oranı Pay Tutarı Toplam Sermayesi Teknopark İstanbul A.Ş. 13,0 37.570.00 289.000.000 17. Stok değerleme yöntemi ORTALAMA MALİYET YÖNTEMİ a) Cari dönemde uygulanan yöntem ORTALAMA MALİYET YÖNTEMİ b) Önceki dönemde uygulanan yöntem ORTALAMA MALİYET YÖNTEMİ c) Varsa, cari dönemdeki yöntem değişikliğinin stoklarda meydana getirdiği artış (+) veya azalış (-) tutarı 0.-TL 18. Cari dönemdeki maddi duran varlık hareketleri 2017 a-) Satın alınan Maddi Duran Varlıkların Maliyeti 25.167.023 b-) Elden çıkarılan veya hurdaya ayrılan maddi duran varlıkların Maliyeti c) Cari dönemde ortaya çıkan Enflasyon Düzeltmesi artışları - Varlık maliyetlerinde(+) 0.-TL - Birikmiş amortismanlarda(-) 0.-TL HEAŞ 2017 yılında Yapılmakta olan yatırımlarla birlikte 25.167.023. TL lik yatırım yapmış olup bu yatırımın 22.881.473.TL lik kısmı tamamlanmıştır. Şirket aktifinde bulunan sabit kıymetler için yasal düzenlemeler çerçevesince faydalı ömrü dikkate alınarak amortisman gideri ayrılmıştır. Özel maliyetlerde 2008 ve sonrası alımlar için ise Savunma Sanayi Müsteşarlığı ile yeni yapılan protokolün süresi olan 20 yıl dikkate alınarak Amortisman gideri ayrılmıştır. 103

3.3.KARŞILAŞTIRMALI BİLANÇO (Bin TL) ve Dipnotları 19. Ana kuruluş, bağlı ortaklık ve iştiraklerin ticari alacak ve ticari borçlar içindeki payları 0.-TL 20. 31/12/2017 İtibariyle personel sayısı 355 kişidir 21. Bilanço tarihinden sonra ortaya çıkan ve açıklamayı gerektiren hususlara ilişkin bilgi 0.-TL 22. Belli bir öneme sahip olan, ancak tutarları tahmin edilemeyen şarta bağlı zararlar ile her türlü şarta bağlı kazançlara ilişkin bilgi, YOKTUR 23. Bankalardaki mevduatın bloke olanına ilişkin tutarlar 0.-TL 24. Menkul kıymetler ve bağlı menkul kıymetler grubu içinde yer alıp işletmenin ortakları, iştirakleri ve bağlı ortaklıklar tarafından çıkarılmış bulunan menkul kıymet tutarları ve bunları çıkaran ortak ortaklıklar 0.-TL 25. İştirakler ve bağlı ortaklıklarda içsel kaynaklardan yapılan sermaye artırımı nedeniyle elde edilen bedelsiz hisse senedi tutarları 0.-TL 26. Kısa ve uzun vadeli kredilerle ilgili olarak alınan kredilerin ve çıkarılmış menkul kıymetlerin katılma intifa senedi dahil kredi ve menkul kıymet türleri itibariyle tahakkuk etmemiş gelecek döneme ilişkin faiz borçları tutarları 0.-TL 27. Ortaklar,iştirakler ve bağlı ortaklıklar lehine verilen garanti, taahhüt, kefalet, aval, ciro gibi yükümlülüklerin tutarı 0.TL 28. Finansal tabloları önemli ölçüde etkileyen ya da finansal tabloların açık, yorumlanabilir ve anlaşılabilir olması açısından açıklanması gerekli olan iştirakler ve bağlı ortaklıkların değerlendirilmesinde borsa değeri veya Özkaynak yöntemlerinden esas alındığını gösteren açıklamalar ve diğer hususlar: YOKTUR 29. Diğer Türkiye Muhasebe Standartlarında açıklanması öngörülen raporlanacak bilgiler: YOK- TUR 104

3.4 GELİR TABLOSU (Bin TL) ve Dipnotları Dipnot 31.12.16 31.12.17 A-BRÜT SATIŞLAR 202.246 229.059 1-Yurt İçi Satışlar 200.534 228.151 2-Yurt Dışı Satışlar 3-Diğer Gelirler 1.712 907 B-SATIŞ İNDİRİMLERİ ( - ) (14.928) (16.258) 1-Satıştan İadeler ( - ) (2.525) (2.977) 2-Satıştan İskontolar ( - ) (12.403) (13.281) C-NET SATIŞLAR 187.318 212.800 D-SATIŞLARIN MALİYETİ ( - ) (42.460) (48.918) 3-Satılan Hizmet Maliyeti ( - ) (42.460) (48.918) BRÜT SATIŞ KARI VEYA ZARARI 144.858 163.882 E-FAALİYET GİDERLERİ (61.396) (79.666) 2-Pazarlama, Satış ve Dağıtım Giderleri (-) (11) (16) 3-Genel Yönetim Giderleri ( - ) 6 (61.384) (79.650) FAALİYET KARI VEYA ZARARI 83.462 84.216 F-DİĞER FAALİYETLERDEN OLAĞAN GELİR VE KARLAR 39.946 47.808 3-Faiz Gelirleri 11.955 13.454 5-Konusu Kalmayan Karşılıklar 45 7-Kambiyo Karları 24.327 29.531 8-Reeskont Faiz Gelirleri 1.727 4.780 10-Faaliyetlerle İlgili Diğer Olağan Gelir ve Karlar 1.937 0 G-DİĞER FAAL. OLAĞAN GİDER VE ZARARLAR(-) (13.756) (18.043) 2-Karşılık Giderleri ( - ) 2 (4.609) (3.096) 4-Kambiyo Zararları ( - ) (9.147) (14.947) H-FİNANSMAN GİDERLERİ ( - ) 0 0 OLAĞAN KAR VEYA ZARAR 109.652 113.981 I-OLAĞAN DIŞI GELİR VE KARLAR 623 328 2-Diğer Olağandışı Gelir ve Karlar 623 328 J-OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR ( - ) 0 3-Diğer Olağandışı Gider ve Zararlar ( - ) 0 0 DÖNEM KARI VEYA ZARARI 110.275 114.310 K-DÖNEM KARI VERGİ VE DİĞER YASAL YÜK. KARŞ.(-) (22.994) (23.491) DÖNEM NET KARI VEYA ZARARI 87.281 90.819 Tablo 17 : Gelir Tablosu ve dipnotları 105

3.4 GELİR TABLOSU (Bin TL) ve Dipnotları 1. Dönemin tüm amortisman giderleri ile itfa ve tükenme payları AMORTİSMAN GİDERLERİ (TL) a) Normal amortisman giderleri 2017 15.203.587 b) Cari dönemde enflasyon düzeltmesinden doğan birikmiş amortisman TOPLAM 15.203.587 2. Dönemin karşılık giderleri 3.096.057-TL 3. Dönemin tüm finansman giderleri 0.-TL a) Üretim maliyetine verilenler 0.-TL b) Sabit varlıkların maliyetine verilenler 0.-TL c) Doğrudan gider yazılanlar 0.-TL 4. Dönemin finansman giderlerinden ana kuruluş, ana ortaklık, müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerle ilgili kısmın tutarı.0.-tl 5. Ana kuruluş, ana ortaklık, müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerden yapılan satışlar 1.330.TL 6. Ana kuruluş, ana ortaklık, müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerden alınan ve bunlara ödenen faiz, kira ve benzerleri 414.969.- TL 7. Yönetim kurulu başkan ve üyeleriyle genel müdür, grup başkanı, müdür gibi üst yöneticilere cari dönemde sağlanan ücret ve benzeri menfaatlerin toplam tutarı 2.779.014.- TL 8. Amortisman hesaplama yöntemleri ile bu yöntemlerde yapılan değişikliklerin dönemin amortisman giderlerinde meydana getirdiği artış (+) veya azalış (-) 0 TL 9. Maliyet hesaplama sistemleri (fiili, standart, tam, değişken, safha, sipariş) ve stok değerleme yöntemleri (ağırlıklı ortalama maliyet, ilk giren ilk çıkar, hareketli ortalama maliyet v.s. gibi) 0 TL 10. Varsa, tamamen veya kısmen fiili stok sayımı yapılmamasının gerekçeler Stok sayımı yapılmıştır. 11. Yurtiçi ve yurtdışı satışlar hesap kalemi içinde yer alan yan ürün, hurda, döküntü gibi maddelerin satışları ile hizmet satışlarının ayrı ayrı toplamlarının brüt satışların yüzde yirmisini aşması halinde bu madde ve hizmetlere ilişkin tutarları 0.- TL 12. Önceki döneme ilişkin gelir ve giderler ile önceki döneme ait gider ve zararların tutarlarını ve kaynakları gösteren açıklayıcı not: YOKTUR 13. Adi ve imtiyazlı hisse senetleri için ayrı ayrı gösterilmek koşuluyla, hisse başına kâr ve pay oranları YOKTUR 14. Türkiye muhasebe standartlarında açıklanması öngörülen raporlanacak bilgiler: YOKTUR 106

3.5 NAKİT AKIŞ TABLOSU (Bin TL) 2016 2017 A. İŞLETME FAALİYETLERİNE İLİŞKİN NAKİT AKIŞLARI 1.Esas Faaliyet Gelirlerinden Sağlanan Nakit Girişleri (+) * a) Satışlardan sağlanan nakit girişleri (+) 2 Esas Faaliyet Giderlerine İlişkin Nakit Çıkışları** (-) a) Satılan mal ve hızmet maliyetleri ve stok değişimlerine ilişkin nakit çıkışları(+) b) Faaliyet Giderlerine İlişkin Nakit Çıkışları (+) Esas Faaliyet Sonucu Sağlanan Net Nakit Akışı(1-2) 3. Diğer Gelir ve Karlardan Sağlanan Nakit Girişleri + 4. Diğer Gider ve Zararlardan Kaynaklanan Nakit Çıkışları(-) 5.Finansman Giderlerinden Kaynaklanan Nakit Çıkışları (-) 6. İşletme Faaliyetleriyle İlgili Varlık ve Yabancı Kaynaklardaki Değişikliklere İlişkin Nakit Akışları (+) (-) 7. Dönem Karı Vergi ve Diğer Yasal Yükümlülüklere İlişkin Nakit Çıkışları (-) a) Önceki Dönem Karından Ödenen (+) 53.601 187.318 187.318-117.611-42.460-75.151 69.707 623-16.729-16.729 48.721 212.800 212.800-146.627-48.918-97.709 66.173 328-17.780-17.780 B. YATIRIM FAALİYETLERİNE İLİŞKİN NAKİT AKIŞLARI 1.Yatırım Faaliyetinden Sağlanan Nakit Çıkışları(-) a) Mali Duran Varlık Alışları (+) b) Maddi Duran Varlık Alışları (+) c) Maddi Olmayan Duran Varlık Artışları (+) d) Özel Tükenmeye Tabi Varlıklardaki Artışlar (+) e) Diğer Duran Varlık Artışları (+) f) Üçüncü Kişilere Verilen Avans ve Kredilerle İlgili Nakit Çıkışları(+) g) Diğer Yatırım faaliyetiyle İlgili Nakit Çıkışları(+) 18.414 18.414 17.619 795 40.767 40.767 15.600 25.167 C. FİNANSMAN FAALİYETLERİNE İLİŞKİN NAKİT AKIŞLARI 1. Finansman Faaliyetlerinden Sağlanan Nakit Girişleri e) Diğer Finansman Faaliyetlerinden Sağlanan Nakit Girişleri (+) 2. Finansman Faaliyetlerine İlişkin Nakit Çıkışları (-) a) Kısa Vadeli Mali Borç Ödemeleri (-) b) Uzun Vadeli Mali Borç Ödemeleri (-) c) Ödenen Temettüler (-) d) Sermayenin Azaltılması (-) e) Diğer Finansman Faaliyetlerine ilişkin Nakit Çıkışları D. KUR FARKLARININ NAKİT VE NAKİT BENZERLERİNE ETKİLERİ (+),(-) 28.581 18.788 1.607 5.550 5.850 15.180 32.057 18.276 692 5.550 8.923 14.584 E. NAKİT VE NAKİT BENZERLERİNDE MEYDANA GELEN NET ARTIŞ(+) AZALIŞ(-) 78.948 54.596 F. DÖNEM BAŞI NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ MEVCUDU 138.879 217.827 G. DÖNEM SONU NAKİT VE NAKİT BENZERLERİ MEVCUDU 217.827 272.422 Tablo 18 : Nakit Akış Tablosu 107

3.6 NET İŞLETME SERMAYESİ (Bin TL) 1. Dönemin tüm amortisman giderleri ile itfa ve tükenme payları 2017 NET İŞLETME SERMAYESİ DEĞİŞİMİ ARTIŞ / (AZALIŞ) 31/12/2017 Net İşletme Sermayesi 31/12/2016 Net İşletme Sermayesi NET İŞLETME SERMAYESİ KAYNAKLARI Dönem Karı + Nak. Olmayan Giderler NET İŞLETME SERMAYESİ KULLANIMLARI Sabit Kıymet Yatırımları (Yapılmakta olan yatırımlar dahil) İştirak Yatırımları Ödenen Temettü Uzun Vadeli Borç Geri ödemesi 59.967 272.767 212.800 109.063 109.063 49.095 25.167 15.600 5.550 2.778 Tablo 19 : Net İşletme Sermayesi 3.7 KAR DAĞITIM TABLOSU (Bin TL) 2017 1) DÖNEM KARI 2) ÖDENECEK VERGİ VE YASAL YÜKÜMLÜLÜKLER - Kurumlar Vergisi (Gelir Vergisi) 3) GEÇMİŞ DÖNEMLER ZARARI (-) 4) I. TERTİP YASAL YEDEK AKÇE (-) 5) İŞLETMEDE BIRAKILAN VE TAS. ZORUNLU YASAL FONLAR (-) DAĞITILABİLİR DÖNEM NET KARI 114.310 23.491 23.491 0 0 0 90.819 Tablo 20 : Kar Dağıtım Tablosu - 2017 yılında oluşan 114.310 milyon TL Kar 23.491 milyon TL Kurumlar vergisi ödemesi olup 90.819. milyon TL dağıtılabilir kar oluşmuştur. - İlgili kar ortaklarımıza hisseleri oranında dağıtılabileceği gibi sermaye üzerine ilave edilebilir veya olağanüstü yedek olarak bilançoda görülebilir. 108

3.8 ÖZKAYNAK DEĞİŞİM TABLOSU (Bin TL) ÖZKAYNAK KALEMLERİNDEKİ HAREKETLER ÖDENMİŞ SERMAYE SERMAYE YEDEKLERİ KAR YEDEKLERİ GEÇMİŞ YILLAR KARLARI (ZARARLARI) DÖNEM NET KARI (ZARARLARI) ÖZKAYNAKLAR DİĞER YASAL YEDEKLER STATÜ YEDEKLERİ OLAĞANÜSTÜ YEDEKLER ÖZEL FONLAR DİĞER ÖNCEKİ DÖNEM 31 Aralık 2015 Kalanı 111.008 8.219 40.697 67.456 227.380 Kar Dağıtımı Temettüler Yedeklere Aktarılan 3.373 58.533 Hisse Sened İhraç Primleri 2016 Yılı Dönem Net Karı 87.281 CARİ DÖNEM 31 Aralık 2016 Kalanı 111.008 11.592 99.230 87.281 309.110 Kar Dağıtımı Temettüler Yedeklere Aktarılan 4.364 77.366 Hisse Sened İhraç Primleri 2017 Yılı Dönem Net Karı 90.819 31 Aralık 2017 Kalanı 111.008 15.956 176.596 90.819 394.378 Tablo 21 : Özkaynak Değişim Tablosu 109

3.9 RASYOLAR ORANLAR AÇIKLAMALAR 31.12.2016 31.12.2017 LİKİDİTE ORANLARI Cari Oran Dönen Varlık / K.V. Borç 9,41 10,77 Likidite Oranı (Asit-Test Oranı) (Dön.Varl.- Stok - Diğer Dönen Varl.) / K.V. Borç 9,37 10,66 Nakit Oran (Hazır Değer + Men. Kıymet) / K.V.Borç 8,61 9,75 Net İşletme Sermayesi/Toplam Aktif Oranı (Dönen Varlık - Kısa Vadeli Borç) / Toplam Aktif 0,60 0,62 Likit Aktif Hazır Değerler+Menkul Değerler+Kısa Vadeli Ticari Alacaklar+Diğer Kısa Vadeli Ticari Alacaklar (Bin TL) 233.621 290.366 FİNANSAL YAPI ORANLARI Özkaynak / Toplam Aktif Oranı 0,87 0,89 Özkaynak / Toplam Borç Oranı 6,69 8,04 Net İşletme Sermayesi (Bin TL) (Dönen Varlık - Kısa Vadeli Borç) 212.799 272.766 KALDIRAÇ ORANLARI KALDIRAÇ ORANLARI Kaldıraç Oranı Toplam Borç/Toplam Aktif 0,13 0,11 Borç/Öz Kaynak Oranı Toplam Borç/Özkaynak 0,15 0,12 Öz kaynak Çarpanı Toplam aktif/öz Kaynak 1,15 1,12 KVB/Toplam Aktif Oranı 0,07 0,06 KVB/Toplam Borç Oranı 0,55 0,57 Öz Kaynak/Sermaye 2,78 3,55 DEVİR HIZLARI / KEZ-GÜN DEVİR HIZLARI / KEZ-GÜN Alacak Devir Hızı (Kez) Net Satışlar/Kısa Vadeli Ticari Alacaklar 11,99 11,97 Ortalama Tahsil Süresi (Gün) 365/Alacak Devir Hızı 30,44 30,48 Son Üç Aylık Ciroya Göre Ort. Tahsil Süresi (Gün) 7,02 5,82 Giderler Ortalama Ödeme Süresi (Gün) Giderler/Ticari Borçlar 54,63 51,66 Tablo 22 : Rasyolar 110

3.10 GİDER DAĞILIMI VE BÜTÇE KARŞILAŞTIRMASI (Bin TL) 2016 2017 2017/ 2016 FİİLİ % ARTIŞ AZALIŞ GİDERLER FİİLİ BÜTÇE FİİLİ NORMAL GERÇEKLEŞME % Personel Giderleri 36.884 43.886 42.340 15% 96% Dışarıdan Sağlanan Fayda 27.486 33.590 40.200 46% 120% Çeşitli Giderler 12.456 16.842 14.203 14% 84% Amortisman Giderler 11.540 14.062 15.204 32% 108% Vergi Resim Harçlar 1.151 635 613-47% 96% Karşılık Giderleri (Kıdem Tazminatı) 2.876 2.063 3.134 9% 152% GİDERLER 92.393 111.078 115.693 25% 104% Saha Kullanım maliyetleri 3.477 5.199 4.060 17% 78% Diğer Maliyetler 11.092 8.211 10.707-3% 130% İade / İskontolar 14.021 15.010 16.258 16% 108% Kur Farkı Giderleri 9.147 298 14.947 63% 5013% GENEL GİDERLER TOPLAMI 130.131 139.796 161.664 24% 116% Tablo 23 : Gider Dağılımı ve Bütçe Karşılaştırması (Bin TL) 111

3.11 GELİR DAĞILIMI VE BÜTÇE KARŞILAŞTIRMASI (Bin Euro) EURO 2016 2017 2017/ 2016 FİİLİ % ARTIŞ AZALIŞ FİİLİ / BÜTÇE FİİLİ BÜTÇE FİİLİ NORMAL GERÇEKLEŞME % HİZMET TÜRLERİ TOPLAM UÇAK (İÇ HAT) 146.050 154.292 139.321 (5%) 90% TOPLAM UÇAK (DIŞ HAT) 84.427 86.235 80.345 (5%) 93% PAT SAHASI GELİRLERİ 29.360 28.993 26.691 (9%) 92% SEYRÜ SEFER GELİRLERİ 2.091 1.952 1.794 (14%) 92% KİRA GELİRLERİ 14.617 15.537 14.059 (4%) 90% İMTİYAZ GELİRLERİ 8.247 6.972 7.829 (5%) 112% DİĞER FAALİYET GELİRLERİ 6.367 5.444 4.997 (22%) 92% FAALİYET GELİRLERİ TOPLAMI 60.682 58.897 55.370 (9%) 94% DİĞER 132 95 80 (39%) 85% ARA TOPLAM 60.814 58.992 55.451 (9%) 94% FAİZ GELİRLERİ 4.012 4.299 4.432 10% 103% GENEL TOPLAM 64.826 63.291 59.883 (8%) 95% Tablo 24 : Gelir Dağılımı ve Bütçe Karşılaştırması (Bin EURO) 112

3.12 KIDEM TAZMİNATI YÜKÜMLÜLÜĞÜ DURUMU Şirketimizin 2017 yılı sonu itibari ile ödemekle yükümlü olduğu kıdem tazminatı tutarı 19.854.237-TL dir 3.13 YÖNETİM ORGANI ÜYELERİ VE ÜST DÜZEY YÖNETİCİLERE SAĞLANAN MALİ HAKLAR 2017 yılında Yönetim Kurulu Üyelerine 216.921.TL, Şirket Müdür ve üst düzey yöneticilerine ise 2.562.094.TL toplam ödeme yapılmıştır. 3.14 ARAŞTIRMA VE GELİŞTİRME ÇALIŞMALARI 2017 yılında araştırma ve geliştirme kapsamında her hangi bir faaliyet gerçekleşmemiştir. 113

4.1 KISA VE ORTA VADEDE HEDEFLERİMİZ Sabiha Gökçen Havalimanında 2018 yılında 2017 yılına göre Uçak ve Yolcu trafiğinde artış olacağı öngörülmektedir. Pist kapasitesi ve slot durumları da göz önüne alınarak 2018 yılında %4 lük bir artışla 229.432 uçak, 33 milyon yolcu trafiği beklenmektedir. Sabiha Gökçen Havalimanında devam eden 2.Pist inşaatı ile yaşanacak kapasite artışını karşılamak üzere 193.000.002 TL tutarında yatırım öngörüsü yapılmıştır. 116

4.2 DEVAM EDEN PROJELERLE İLGİLİ BİLGİLER İSTASYON YAPISI 4.2.1 Sabiha Gökçen Havalimanı Raylı Sistem Bağlantısı Projeleri Altyapı Yatırımlar Genel Müdürlüğü tarafından ihalesi yapılan Sabiha Gökçen Havalimanı Raylı Sistem Bağlantısı İnşaat ve Elektromekanik Sistemleri Temin, Montaj ve Devreye alma işlerine ait yapım işleri Gülermak-YSE adi Ortaklığı tarafından yürütülmektedir. Havalimanı sınırlarında uygun bir şaft alanı tahsisi edilmiş olup, Raylı Sistem tünel imalatlarına başlanmıştır. Ayrıca Havalimanı İstasyon yeri netleştirilmiş, istasyon inşaat çalışmaları devam etmektedir. 117

4.2.2 Sabiha Gökçen Havalimanı 2. Pist ve Mütemmimleri 1. PİST YENİ YAPILAN 2. PİST SSM DHMİ arasında 31.12.2012 tarihinde protokol imzalanmıştır. 1.ETAP: Deplaseler, Yollar ve Tünellerin uygulama projeleri hazırlık ve yapım işlerini kapsamaktadır. Yer Teslim tarihi: 3 Haziran 2015 Sözleşme Süresi: 750 gün + (150 gün + 362 gün) Gerçekleşme: % 108,64 (%20 iş artışı) 2.ETAP: Üst Yapı İşleri (İdari, Teknik, Apron Hizmet, İtfaiye, Nizamiye, Kule Yapıları ile Bunlara ait Altyapılar ve Yakıt Hidrant Sistemi) için Anahtar Teslimi, Altyapı İşleri (PAT Sahası ve Seyrüsefer Sistemleri (D-VOR, ILS, FOD ve Kuş Radarı), Mevcut Pistin Yenilenmesi) için ise Birim Fiyat Teklifi alınarak karma sözleşme yapılmıştır. Yer Teslim tarihi: 21 Temmuz 2016 Sözleşme Süresi: 1100 gün Gerçekleşme: % 16 118

4.2.2 Sabiha Gökçen Havalimanı 2. Pist ve Mütemmimleri PİSTİN KONUMU VE KOTU KAMULAŞTIRMA 119

4.2.2 Sabiha Gökçen Havalimanı 2. Pist ve Mütemmimleri TÜNELLER Terminal yapımına ilişkin raporlar hazırlanmış ve sunumlar yapılmıştır. 120

4.2.3 Sabiha Gökçen Havalimanı 3.Terminal Yapımı YENİ KARGO TERMİNAL UYDU İSKELELER KATLI OTOPARK TERMİNAL III Sabiha Gökçen Havalimanı 2. Pist sonrasında Maksimum kapasitede yeni yatırımlar (3. Terminal, Uydu İskeleleri, Yeni Kargo Terminali) sonrasında ulaşacağı görüntünün yukardaki gibi olması planlanmaktadır. MAKSİMUM KAPASİTEDE SAW 121

4.3 İNCELEME VE ZİYARETLER Inter Airport Fuarı Stand Ziyareti 10-13 Ekim 2017 tarihleri arasında yapılmıştır. Zürih Havalimanı ve Conretum Görüşmeleri 13-15 Kasım tarihlerinde yapılmış olup, Pist Merkez Hattı bakım onarımlarına ilişkin yerinde uygulamalar görüldü ve laboratuar testleri ile bilgi alış verişinde bulunulmuştur. 122

4.3 İNCELEME VE ZİYARETLER Zürih Havalimanı ve Conretum Görüşmeleri İstanbul dan yollanan agregalar ile Concretum laboratuvarlarında testler yürütülmüş ve istenilen dayanım değerlerine ulaşabilmek için karışım oranlarına ilişkin beton dizaynı yapılmıştır. Passenger Terminal Expo 2017 14-17 Mart 2017 tarihleri arasında katılınılmıştır. 123

4.3 İNCELEME VE ZİYARETLER Münih Havalimanı İncelemesi: 23.03.2017 Salzburg Meydan İnceleme: 22.03.2017 124

4.3 İNCELEME VE ZİYARETLER Pertisau Kış Ekipmanları Fuarı: 24.03.2017 Rosenbauer Fabrika Ziyareti: 12.10.2017 125

4.4 ÖZET BİLGİLER 2017 sonu itibariyle 355 personelle göreve devam edilmekte olup; Pist, taksi yolları, uçak park yerleri ile bunların; bakım, onarım, temizlik izi) aydınlatma ve işaretlemesi, ( kar, yabancı madde, lastik Apronların yönetilmesi (araç yönlendirme hizmeti, aprondaki araç ve personelin davranış ve hareket yönetimi, uçak parklandırma), Hava bilgi yönetimi ( Air Information Manegement AIM ), Yangın-uçak kaza kırım kurtarma faaliyeti, İlk yardım ve sağlık, Seyrüsefer cihazlarının 24 saat faal tutulması (ILS,DVOR vb.), Havacılık bilgi işlem faaliyetleri, V.I.P hizmetleri, Hava tarafına geçiş kapılarının güvenliği ve denetimi, Havaalanı otoritesi olmanın getirdiği denetim görevleri, sorumluluğumuzca yürütülmektedir. 126

4.5 FAALİYETLER HAKKINDA GENEL BİLGİLER Konma, konaklama, aydınlatma, araç yönlendirme, emniyet tedbiri gelirleri Akaryakıt imtiyaz geliri) Yer hizmeti imtiyaz geliri Kargo, gözetim yönetim, imtiyaz gelirleri Kira gelirleri Inflight imtiyazı gelirleri 2017 yılı itibariyle; gelirler 59.882.947, giderler 35.542.140, kâr 24.340.807 olmuştur. Kıdem tazminatı ve amortismanları hariç tutarsak kâr ile oluşan fon girişi 28.717.613 dur. KALEMLER / YILLAR (BİN TL) 2012 2013 2014 2015 2016 2017 FAALİYET KARI / ZARARI 17.797 40.790 56.626 73.824 83.462 84.216 DÖNEM KARI / ZARARI 24.273 49.787 59.778 84.778 110.275 114.310 127

4.5 FAALİYETLER HAKKINDA GENEL BİLGİLER 2008 yılından itibaren şirketimiz kârlılığını artırıp, 2017 yılında ise dönem kârı 114,3 milyon TL kâra ulaşmıştır. 2017 Yılı Dönem Kârı Vergi Karşılığı 23,4 milyon TL düşüldükten sonra 2017 Yılı Net Kârı 90,8 milyon TL olarak gerçekleşmiştir. Anılan başarının gerçekleşmesinde ortaklarımızın destekleri için teşekkürlerimizi sunarız. Serdar DEMİREL Yönetim Kurulu Başkan Vekili Erhan AFYONCU Yönetim Kurulu Üyesi M. Tamer ÖZDEMİR Yönetim Kurulu Üyesi Ertan ÖMEROĞLU Yönetim Kurulu Üyesi 128

Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı 34912 Pendik, İstanbul / TÜRKİYE Tel: (0216) 585 50 00 Faks: (0216) 585 51 14 www.sgairport.com