UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ



Benzer belgeler
REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

T.C ÇANAKKALE ONSEKİZMART ÜNİVERSİTESİ ARAŞTIRMA VE UYGULAMA HASTANESİ İLAÇ UYGULAMA TALİMATI

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

İNTRAVENÖZ (IV) ENJEKSİYON

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

KAN ALMA TALİMATI REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

İLAÇLARIN GÜVENLİ UYGULANMASI TALİMATI

HİCKMAN KATETER HAZIRLAYAN : KIYMET YILMAZ ACIBADEM SAĞLIK GRUBU EĞİTİM VE GELİŞİM HEMŞİRESİ EKİM 2010

Hisar Intercontinental Hospital

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

HEMODİYALİZDE SIK KARŞILAŞILAN KOMPLİKASYONLAR ve YÖNETİMİ. Dr. Lale Sever

Santral Venöz Kateter. Hem. Güliz Karataş Hacettepe Ped KİT Ünitesi

Anestezi Uygulama II Bahar / Ders:9. Anestezi ve Emboliler

KAN ALMA Kan Alma. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği

AÇIK ve LAPORASKOPİK CERRAHİDE HEMŞİRELİK BAKIMI HEMŞİRE SEHER KUTLUOĞLU ANTALYA ATATÜRK DEVLET HASTANESİ

İNTRAVENÖZ (IV) SIVI TEDAVİSİ

SOĞUK UYGULAMA TALİMATI

İntravenöz (IV) Kateter Takılması

Kan Alma. Kan gazı almada tercih edilen arterler şunlardır: Radial arter Brakial arter Femoral arter Dorsalis pedis ve tibial arter

KAN NUMUNELERİNİN ALINIŞI. Dr. Duran Karabel

HASTANESİ KARDİYOLOJİ KLİNİĞİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN HASTANIN BİLGİLENDİRİLMİŞ ONAM (RIZA) BELGESİ

Kaç çeşit yara vardır? Kesik Yaralar Ezikli Yaralar Delici Yaralar Parçalı Yaralar Enfekte Yaralar

9.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. 8.Ünite Sıcak-Soğuk Uygulamalar SOĞUK UYGULAMA 24.Hafta ( / 03 / 2014 )

PERİNE BAKIMI. Perine bakımında amaç; Hastayı gelişebilecek enfeksiyonlardan korumak, hastanın rahatlığını, konforunu, temizliğini sağlamaktır.

SANTRAL VENÖZ KATETER BAKIMI NERMİN ÇALGAN

KARDİYOLOJİ GEÇİCİ KALP PİLİ TAKILMASI İÇİN BİLGİLENDİRİLMİŞ HASTA ONAM FORMU

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

ZOR DAMARYOLLARINDA ALTERNATİF YÖNTEMLER

Santral Venöz Kateter (SVK) Bakımı

SICAK ÇARPMASI ELEKTRİK-YILDIRIM ÇARPMASI. Dr. Mehmet TUĞRUL İ.Ü.İstanbul Tıp Fakültesi Anesteziyoloji AD.

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

Ameliyat Sırası Hasta Bakımı

PERİFERİK & SANTRAL IV KANÜLASYON UYGULAMALARI

Kemoterapi Ajanlarını Güvenli Uygulama

Bası Yarası Tedavisi Sonrası Gelişebilecek Erken ve Geç Dönem Komplikasyonları

KVC YOĞUN BAKIMDA HİPOTANSİF VE KANAMALI HASTAYA YAKLAŞIM HEM. ASLI AKBULUT KVC YOĞUN BAKIM

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No Arteriyovenöz Fistül Bakımı Protokolü tanımlandı. 01

HEMODİYALİZDE ARTERİYOVENÖZ FİSTÜL KULLANIMI UZM. HEMŞİRE NACİYE ÖZDEMİR

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

ELEKTRONİK NÜSHA. BASILMIŞ HALİ KONTROLSUZ KOPYADIR.

Baş ağrısı, başta ve bâzen de boyun veya sırtın üst kısmında gerçekleşen ağrılara verilen ortak isimdir. Yaygın ağrı şikâyetlerinden biridir ve hemen

KIRIK, ÇIKIK VE BURKULMALARDA İLKYARDIM. Yrd. Doç.Dr. Kadri KULUALP

İnsülin Nasıl Uygulanır? Diyabet

Kırık, Çıkık ve Burkulmalar

KİŞİSEL HİJYEN VE UYGULAMALARI

KULLANMA TALİMATI NEOFLEKS HİPERTONİK

SUALTI AKCİĞER SORUNLARI

ÖNLEME PROSEDÜRÜ. Revizyon Tarihi: 00 Yayın Tarihi:

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

DAMAR HASTALIKLARINDA GÜNCEL YAKLAŞIMLAR

HAZIRLAYAN HEMŞİRE: ESENGÜL ŞİŞMAN TÜRK BÖBREK VAKFI TEKİRDAĞ DİYALİZ MERKEZİ

KALP KRİZİNDE İLK MÜDAHALE VE STENTLİ HASTANIN YAŞAMI. Uzm.Dr. Selahattin TÜREN Kardiyoloji Bölümü

DOLAŞIM SİSTEMİ TERİMLERİ. Müge BULAKBAŞI Yüksek Hemşire

İLAÇ UYGULAMALARI 2 PARENTERAL YOLLA İLAÇ VERİLMESİ

KALICI ÜRETRAL KATATER UYGULAMA (takılması-çıkarılması) PROTOKOLÜ REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

İLAÇ UYGULAMA TALİMATI

ANTİBİYOTİK HAZIRLAMA VE SAKLAMA KOŞULLARI

ORAL İLAÇ UYGULAMA Oral İlaç Uygulama. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği

NEFROSTOMİ BAKIMI. - Mikroorganizmaların çevreye temasını önler.

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

ENTERAL BESLENME TALİMATI

İnvaziv Girişimler. Sunum Planı. SANTRAL VENÖZ KATETER Endikasyonlar. SANTRAL VENÖZ KATETER İşlem öncesinde

Kalıcı Yara Kapatma Yöntemleri KALICI YARA KAPATMA YÖNTEMLERİ : 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği

Uygun antibiyotik seçeneği ile ilaç yükleme testi nedir? Antibiyotiklere ve bazen de diğer ilaçlara allerji tanımlayan olgularda allerjileri olan

ENTERAL BESLENME (Gavaj) 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği ENTERAL BESLENME ( GAVAJ ) Enteral Beslenme. 36.Hafta ( / 06 / 2015 )

Komplikasyonların önlenmesine, erken evrede tanınmasına, tedavi edilmesine, böbrek fonksiyonunun en üst düzeyde sürdürülmesine yöneliktir.

İLAÇ/ TEDAVİ UYGULAMA STANDARTLARI

KAN TRANSFÜZYONU PROSEDÜRÜ

TÜBERKÜLİN DERİ TESTİ (TDT)

İLAÇLARIN VÜCUTTAKİ ETKİ MEKANİZMALARI. Öğr. Gör. Nurhan BİNGÖL

Subkutan (SC) Enjeksiyon Uygulama

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

FİZYOTERAPİNİN PREOPERATİF ve POSTOPERATİF BAKIMDA YERİ Dr. Mehmet İnan Genel Cerrahi Uzmanı

İ.V. Enjeksiyon Kolu P50/1 ( ) KULLANIM KILAVUZU

Ödem İzlemi ve Bakımı

Evde kendi kendinizce uygulanabilen subkütan immunglobülin tedavisine ilişkin

KANIN GÖREVLERİ NELERDİR?

ACİL HEMŞİRELER DERNEĞİ

Kan Kanserleri (Lösemiler)

VEZİKOSTOMİ BAKIMI. MALZEMELER - Gazlı bez - Antiseptik solüsyon - Sabitleyici - Eldiven - Koruyucu örtü - Atık torbası - İdrar torbası

Prof. Dr. Ferit Çiçekçioğlu, Yrd. Doç. Ertan Demirdaş, Yrd. Doç. Dr. Kıvanç Atılgan

Uzm. Diyabet Hemşiresi Gülay GÜLŞEN

Hipersensitivite, Alevlenme Reaksiyonları ve Anaflaksi. Hem. Okan Duran Medikana internatinational. Ankara Hastanesi 19 Nisan 2014

KARDİYOLOJİ FİBRİNOLİTİK TEDAVİ (PIHTI ERİTİCİ TEDAVİ) İÇİN BİLGİLENDİRİLMİŞ HASTA ONAM FORMU

REVİZYON DURUMU. Revizyon Tarihi Açıklama Revizyon No

TROMBOSİTOPENİ KONTROLÜ

NAZOGASTRİK (TÜP) SONDA UYGULAMASI. Nazogastrik Sonda Uygulaması. 10.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği. Nazogastrik Sonda Uygulaması

Fizyoloji. Vücut Sıvı Bölmeleri ve Özellikleri. Dr. Deniz Balcı.

KADIN VE AİLE SAĞLIĞI HİZMETLERİ İSTANBUL BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ SAĞLIK VE SOSYAL HİZMETLER DAİRE BAŞKANLIĞI SAĞLIK VE HIFZISSIHHA MÜDÜRLÜĞÜ

MYOLOGIA CRUSH SENDROMU. Dr. Nüket Göçmen Mas

KULLANMA TALİMATI. RESCUE FLOW 250 ml enfüzyon çözeltisi Damar içine uygulanır.

İNME. Yayın Yönetmeni. TND Beyin Yılı Aktiviteleri Koordinatörü. Prof. Dr. Rana Karabudak

EL YIKAMA VE ELDİVEN KULLANMA TALİMATI. Yönetim Temsilcisi

9.Sınıf Meslek Esasları ve Tekniği 7.Ünite Yaşam Bulguları NABIZ Hafta ( 6-24 / 01 / 2014 )

Temel Yaşam Desteği. Yetişkinlerde, çocuklarda ve bebeklerde farklı uygulamalar yapılır.

Administrator tarafından yazıldı. Cumartesi, 16 Haziran :16 - Son Güncelleme Cumartesi, 16 Haziran :25

İLKYARDIM TEMEL EĞİTİMİ TEORİ SINAV SORULARI-2

Transkript:

ATATÜRK ÜNİVERSİTESİ UZAKTAN EĞİTİM MERKEZİ 2009

PARENTERAL ĠLAÇ UYGULAMALARI HEDEFLER İntravenöz girişim uygulanabilecek venlerin yerlerini ve adlarını sayabilmek İntravenöz girişim yöntemlerini açıklayabilmek İntravenöz tedavi uygulayabilmek İntravenöz sıvı tedavisini uygun şekilde yönetebilmek İntravenöz tedavi komplikasyonlarını, önleme ve tedavi etme yöntemlerini açıklayabilmek ĠÇĠNDEKĠLER a. Damar Ġçi (=Ġntravenöz =IV) Enjeksiyon b. Ġntravenöz Kateter YerleĢtirme c. Ġntravenöz Ġnfüzyon d. Ġntravenöz Sıvı AkıĢını Ayarlama e. Ġntravenöz Tedavinin Komplikasyonları 2

INTRAVENÖZ (=DAMAR ĠÇĠ=IV) ENJEKSĠYON İntravenöz tedavi ilacın ya da sıvının doğrudan ven içine verilmesi işlemidir. İlaç direkt kan dolaşımına verildiğinden komplikasyon riski yüksektir. Bu nedenle doz hesaplamada, ilaç hazırlamada, uygulamada hata yapmamak için çok dikkat edilmelidir. IV uygulamalar cerrahi asepsi ilkelerine uygun yapılmalıdır IV tedavinin tercih edildiği durumlar 1. İlaçların hızlı etki etmesinin sağlamak 2. İlaçların tedavi edici kan düzeyini korumak 3. Deri ve altındaki dokular için irritan olan ilaçları vermek 4. Hastanın sıvı ve elektrolit kaybını yerine koymak 5. Kan veya elemanlarını vermek 6. Asit-baz dengesini düzenlemek 7. Koma ve şoktaki hastanın tedavisini sürdürmek 8. Ağızdan beslenemeyen hastaları beslemek 9. Tanı amacı ile kullanılan bazı yöntemlerde görüntülemeyi sağlayan ilaçları vermek IV Tedavide Kullanılan Alanlar IV tedavi için ven seçilirken tedavinin süresi, hastanın venlerinin durumu, seçilen venin hastayı kısıtlama derecesi ve hastanın tercihi göz önünde bulundurulmalıdır. Bacak venleri flebit ve trombüs riskinin yüksek olması ve hastayı fazla kısıtlaması nedeni ile tercih edilmemelidir. Hemşireler IV girişim yaparken girişim yapılan alanın yakınında bulunan sinir ve arterlerin anatomik yerlerini iyi bilmelidirler. Aksi halde istenmeyen ciddi komplikasyonlar gelişebilir En sık kullanılan venler; Kolun iç kısmında sefalik ve bazilik venler, Antekübital fossada median sefalik ve bazilik venler El üzerinde dorsal metakarpal venler Ayak ve bacaklarda tibial venler, dorsalis pedis venleri, popliteal venler Çocuklarda kafa venleri El Üzerinde 1. Digital Dorsal venler 2. Dorsal Metakarpal venler 3. Dorsal venöz network 4. Sefalik ven 5. Bazilik ven 3

Kol venleri 1. Sefalik ven 2. Median kubital ven 3. Aksesuar sefalik ven 4. Bazilik ven 5. Sefalik ven 6. Median antebrakial ven http://www.childbirths.com/cypress/ivtherapy.htm Ġlaçların IV Yolla verilme ġekilleri Doğrudan damara Solüsyon içine eklenerek infüzyon şeklinde Sıvı tedavisi sürerken ara ara puşe yada bolus şeklinde verilebilir IV Ġlaç tedavisinin yan etkileri 1-Lokal: Ağrı, enfeksiyon, doku hasarı, arter ve sinirlere zarar verme 2-Sistemik:Anaflaksi, emboli, enfeksiyon, dolaşımın yüklenmesi Yan etkilerin önlenmesinde iyi bir anamnez almak, ilacı doğru bir yöntemle ve çok yavaş uygulamak, cerrahi asepsi ilkelerine uymak ve istenmeyen durumlara erken müdahale edebilmek için acil malzemeleri hazırda bulundurmak çok önemlidir İntravenöz yolla ilaç verilmesi yada sıvı tedavisi yapılabilmesi için ven içine uygulama amacına uygun bir kateterin yerleştirilmesi gerekir. Bir defaya mahsus ilaç verilmesinde enjektör ve iğnesi ile vene girilmesine karşın tekrarlayan enjeksiyonlar için önceden vene yerleştirilmiş olan kateterlerin kullanımı tercih edilmektedir. Böylece her defasında cilt bütünlüğü yeniden bozulmaz, hasta daha az ağrı ve anksiyete yaşar, acil durumlarda müdahale kolaylaşır. Kateterle girişim yapılmış uygun bir venden hem ilaçlar hemde gerektiğinde IV sıvılar verilebilir. IV kateterler enfeksiyon, enflamasyon ve tromboz belirtileri olmayan sağlam venlere yerleştirilmelidir. Eklem bölgeleri hareketi kısıtladığından ve bu bölgelerde arterlerin 4

venlere olan yakınlığından dolayı tercih edilmemelidir. Venöz dönüş ve ven içindeki kapakların açılma yönü kalbe doğru olduğundan girişim ven distalinden kalbe doğru olmalıdır. Bebek ve çocuklarda kullanılan kafa venlerinde kapakçık bulunmadığından girişim venin durumuna göre her yönden yapılabilir. Çok sayıda IV kateter uygulanmış hastalarda, yaşlılarda ve bebeklerde, şişman bireylerde, dehidratasyonlu ve şokta olan hastalarda IV girişim yapmak güç olabilir. Bu durumlarda venlerin dolgunlaşmasını sağlayan işlemler uygulamak, daha deneyimli hemşirelerden yardım istemek işlemin daha az travma ile gerçekleştirilmesini sağlayabilir. Kateter yoluyla fazla miktarda sıvının venlere verilmesine IV infüzyon denir. IV sıvılar izotonik, hipotonik ve hipertonik olmak üzere 3 e ayrılır. *Ġzotonik Sıvılar: Plazma ve ekstraselüler sıvı ile aynı ozmolaritededir. Hücre içinde ve dışında sıvı değişikliği olmaz. İzotonik sıvılar, kan volümünün devamı için kullanılır. % 5 Dextroz, % 0.9 NaCl gibi. http://www.childbirths.com/cypress/ivtherapy.htm *Hipotonik Sıvılar: Ozmolaritesi ekstraselüler sıvıdan düşüktür. Ekstraselüler sıvı intraselüler sıvıyı dilüe etmek için hücre içine girer. Sıvıyı emer ve hücreler şişer. Buna suyun net difüzyonu denir. % 0.45 Na gibi. 5

http://www.childbirths.com/cypress/ivtherapy.htm *Hipertonik Sıvılar: Ozmolaritesi ekstraselüler sıvı ve plazmadan yüksektir. İntraselüler sıvı hücre dışına çıkarak daha konsantre olan ekstraselüler sıvıyı dilüe eder. Hücrelerin büzülmesine neden olur. % 20 Mannitol, % 20 Dextroz gibi. http://www.childbirths.com/cypress/ivtherapy.htm IV Kanül YerleĢtirme ve Ġnfüzyon Uygulama Gerekli Malzemeler: -Eldiven -IV kanül -Alkol -Temiz pamuk tampon -Turnike -Tedavi bezi ve muşambası -Steril gaz bezi (2x2) ve flaster ya da transparan örtü 6

-IV Solüsyon, seti ve askısı -Kirli atık kabı İşlem Basamağı Gerekçesi Hastanın kimliğini kontrol et İlaç hatalarını önler İşlem hakkında hastaya bilgi ver ve iznini al İşbirliği sağlar, kişisel haklarının farkında olur Tüm malzemeleri tepsi içine hazırla ve işlemin Uygulama kolaylığı sağlar uygulanacağı yere uygun bir şekilde yerleştir Ellerini yıka, antiseptikle ovuştur Mikroorganizmaların yayılmasını önler. IV solüsyon şişesinin askısını tak, kapağını aç, alttaki lastik kapağa dokunma Eğer, solüsyonda partiküller, hava kabarcıkları, renk değişimi ve bulanıklık varsa ya da kristaller oluşmuşsa kullanma. Steril paketlenmiş olan infüzyon setini işlemden hemen önce iğne ve kabzanın sterilliğini bozmadan İşlemden uzun süre önce açılmış setler steril değildir aç. Kabzanın koruyucusunu çıkar ve lastik kapağın ortasından şişeye yerleştir. Serum setinin klempini kapat ve şişeyi ters çevirerek mayi askısına as. Damla haznesinin 2 3 ünü sıvı ile doldur. Kapatılan klempi aç ve setin sıvı ile dolmasını sağla. Setin içinde hava kalması dolaşıma hava girmesine ve emboli oluşumuna yol açar 7

Setin iğnesini ve kapağını çıkarma Setin IV kanülle birleşeceği bölümün sterilliği sürdürülmelidir. Şişenin içine ilaç eklenecekse, eklenen her maddenin cinsi ve miktarı etiket üzerine açıkça yazılmalı ve sıvı şişesinin üzerine yapıştırılmalıdır. Hasta için uygun olan oturma yada yatış pozisyonu ver Kolun altına tedavi bezi ve muşambası yerleştir Yatağın kirlenmesini önler Her iki koldaki venleri gözle ve palpe et. Doğru venin seçilmesini sağlar Arterio-venöz şant durumu, lenfatik drenajla ilgili problemleri gözden kaçırma Seçilen venin kateterin ölçüsüne uygun olmasına dikkat et Önceden kullanılmamış, sağlam, kıvrımlı olmayan ve yeterince dolgunlaşan venleri seç Eldivenleri giy Mikroorganizmaların yayılmasını önler. Kanülün paketini sterilliği bozmadan aç Bu işlem cerrahi aseptik teknikle uygulanır Seçilen venin 10-15 cm proksimaline venöz dolaşımı Venlerin dolmasını sağlar kesecek ancak arter dolaşımını engellemeyecek sıkılıkta turnikeyi bağla. Ven yeterince dolmuyorsa; Kolu kalp düzeyinin altına indir Hastadan yumruğunu açıp kapatmasını iste, Vazodilatasyonla venlerin dolmasını sağlar Sigara içme venlerin büzüşmesine yol açar 8

Ven distal ucundan proksimaline doğru sıvazla Lokal sıcak uygulama yap Hastanın sigara içip içmediğini sorgula Veni palpe ederek doku içindeki ilerleyişini hisset Antiseptikli pamukla deriyi ven boyunca ve tek bir seferde sil ve tekrar dokunma, kurumasını bekle Kateterin deri altında hangi yöne doğru ilerletileceğini belirler Silme deri florasını azaltarak enfeksiyon gelişimi riskini azaltır http://www.childbirths.com/cypress/ivtherapy.htm Kanülü iğnenin keskin yüzü yukarıda olacak şekilde uygun tut Pasif el ile damara girilecek bölgenin altından kolu kavra, aşırı olmadan deriyi yana doğru ger. Kanülün girişini ve damara girdiğinde kateter içine kan akışını kolaylaştırır Kanülün girişini kolaylaştırır Aşırı germe venin silinmesine yola açabilir http://www.childbirths.com/cypress/ivtherapy.htm Kanülü damara girilecek noktanın 1 cm altından 30º- 45º açıyla deriye sok ve 15 º ile damara doğru ilerlet Deri ve damarın aynı noktadan delinmesi damar dışına kan sızmasına ve damarın yırtılmasına Kanül içinde kan görüldüğünde iğneyi biraz daha ilerlet. 9

Kolu serbest bırak ve aktif olmayan elle iğneyi plastik kısmın içine doğru geri çek. Ancak tamamen çıkarma. İğnenin geri çekilmesi ven içinde ilerlerken damarın yırtılmasını önler Tamamen çıkarılırsa kan kanülden dışarı akar http://www.childbirths.com/cypress/ivtherapy.htm Aktif olmayan elle turnikeyi çöz Plastik bölümü ven içinde yavaşça ilerlet. Turnikeni açılması ven basıncını düşürerek kanın dışarı akma hızını yavaşlatır Hızlı ve sert hareketler venin yırtılmasına yol açar http://www.childbirths.com/cypress/ivtherapy.htm Mayi setinin ve kanülün iğnesini çıkar, setle kanülü birleştir. 10

Yaralanmaları ve mikroorganizma geçişini azaltır http://www.childbirths.com/cypress/ivtherapy.htm İğnenin batmaması için dikkat et ve iğneyi atık kutusuna koy Setin klempini açarak sıvının akışını sağla. Bu sırada iğnenin giriş bölümünü inflitrasyon, yanma ve ağrı yönünden incele. Sıvı akışının sürekli ve rahat bir şekilde devam ettiğini gözle. Steril gazlı bezi kanülün deri ile birleştiği yere yerleştir ve flasterle kanülü cilt üzerine tespit et Transparan örtü ile sabitlenecekse gazlı bez kullanma. Kanüle yapıştırılan flasterler üzerine tarih ve saat yaz Kanülün ven içinde olup olmadığını gösterir Kanülün çıkmasını ve hareketini engeller. Kanülün hareket etmesi venin hasar görmesine yol açar 11

Sıvı akış hızını verilecek sıvının miktarına göre hesapla. IV yolla verilmesi gereken ilaç varsa ve mayi setinin lastiğinden verilecekse antiseptikle lastiği sil. Mikroorganizmaların ven içine geçişini önler İlaç kanül kapağından verilecekse enjektörün iğnesini çıkar ve sıkıca kanüle yerleştir. İlaç verilirken seti ya klempten kapat ya da diğer elinle katla İlacın set içine dolmasını engeller 12

IV infüzyon yapılmayacak yalnızca ilaç verilecekse kanülü vene yerleştirdikten sonra infüzyon seti ile birleştirme. Ven içine önceden hazırlanmış 4-5 ml serum fizyolojik (SF) ver. Daha sonra enjektörde hazır bulunan ilacı kanülden direkt damar içine yavaşça enjekte et ve kanül kapağını sıkıca kapat Kanülün damar içinde olup olmadığı SF ile kontrol edilmelidir Kanül kapakları mutlaka steril olarak kullanılmalıdır, kapağın iç yüzüne dokunulmamalıdır Hastayı gözle İlaç reaksiyonlarının tanınmasını sağlar Malzemeleri topla ve uygun şekilde yok et Eldivenleri çıkar, ellerini yıka ve antiseptikle ovuştur İşlemi, saatini gözlem ve bulgularını kayıt formlarına işle ve imzala Mikroorganizmaların yayılmasını önler. Mikroorganizmaların yayılmasını önler. Yasal dayanak sağlar, işlemin takip edilmesi, bakımın sürdürülmesi ve sonlandırılması için kaynağı sağlar güvenilir veri Sıvı akıģı sağlanamıyorsa aģağıdaki iģlemler uygulanır Problem Uygulama Kanül içinde pıhtı oluşması Steril enjektörle kanülü birleştirerek pıhtıyı enjektöre çekmeye çalış Asla damara basınçla sıvı vermeye çalışma Pıhtı gelmezse damar yolunu değiştir Venöz spazm Kolun bükülmesi Kanülün ven duvarına yapışması Şişe içindeki havanın bitmesi ve negatif basınç oluşması Bölge üzerine ılık kompres uygula Kolun pozisyonunu değiştir Kanülü hafifçe hareket ettir IV setin hava flitre kapağını aç. Şişe içine iğne yerleştirme. Bu solüsyonun kontaminasyonuna yol açar. 13

Venöz basıncın yüksek olması Sıvı şişesinin alçakta olması Setin bükülmesi, sıkışması Şişeyi biraz daha yukarı kaldır Şişeyi biraz daha yukarı kaldır Seti düzelt, sıkışmayı ortadan kaldır Ġntravenöz Sıvı AkıĢını Ayarlama Hastanın günlük alacağı sıvı miktarına göre sıvı akışı ayarlanmalıdır. Sıvının belirtilen zamanda düzenli olarak verilebilmesi için dakikada gitmesi gereken damla sayısı hesaplanmalıdır. Sıvı akış hızı elle ya da infüzyon pompası ile ayarlanır. Sıvı akışının ayarlanmaması, istenilen hızdan yavaş olması tedavinin etkisinin azalmasına ve kanül içinde pıhtı oluşmasına yol açar. Günlük sıvının tamamlanabilmesi için akış hızının sonradan artırılması da zararlıdır. Sıvının hızlı verilmesi dolaşımın yüklenmesine, glikozlu sıvılarda kan şekerinin artmasına, venlerin mekanik irritasyonuna yol açar. Bu nedenle sıvı akışı tedavinin başlaması ile birlikte hesaplanmalı ve düzenli olarak verilmelidir. Sıvının dakikadaki damla sayısı şöyle hesaplanır; Bir dakikada gidecek damla sayısı = Total sıvı miktarı (ml) x Damla Faktörü Tedavi Süresi (dk) Bir saatte gidecek sıvı miktarı = Dakikadaki damla sayısı x 60 Damla Faktörü yada Bir saatte gidecek sıvı miktarı = Günlük sıvı miktarı (ml) 24 Damla Faktörü = 20 1 ml sıvı genellikle 20 damladır. Serum setinin paketi üzerinde damla faktörünün kaç alınacağı yazmaktadır. Bazı setlerde damla faktörü 15 olabilir. 14

Örnek: Hastaya günlük 2000 cc % 0.9 luk NaCl ve 1500 cc % 5 lik Dextroz verilmesi istem edilmiştir. Sıvılar dönüşümlü olarak verilecektir. Dakikadaki damla sayısını ve saatlik sıvı miktarını hesaplayınız? Total sıvı miktarı = 2000 + 1500 = 3500 cc Dakikadaki Damla Sayısı = 3500 x 20 = 48 damla 24 x 60 Saatlik Sıvı Miktarı = 48 x 60 = 144 cc 20 NOT: Yukarıdaki örnekte sıvıların aynı anda verilmesi istenmiş olsaydı dakikadaki damla sayıları ayrı ayrı hesaplanıp ayarlanacaktı. Ġntravenöz Ġnfüzyonun BaĢlıca Komplikasyonları -Ġnflitrasyon: İğnenin damar duvarını delerek, sıvının damar dışına yayılmasıdır. Bu durumda IV akış yavaşlar ya da durur. İğnenin girdiği bölgede lokal şişlik, ağrı, soğukluk ve renk solukluğu vardır. Bu durumda sıvı akışı sonlandırılır. İğne çıkartılır. Başka bir yerden uygulamaya devam edilir. Sıvının reabsorbe olması için; bölgeye lokal yaş soğuk uygulama yapılır. Ayrıca extremite elevasyona alınır. http://faculty.mercer.edu/summervill_j/ivtherapy/image30.gif -Ekstravazasyon: Vezikant madde içeren ilaçların ( örn kanser tedavisinde kullanılan ilaçlar) damar dışına yayılması sonucu oluşan hücre harabiyeti ile sonuçlanan durumdur. İlaç enjektörle dokudan geri çekilmeye çalışılır, hekime haber verilir ve ekstravazasyon için önerilen tedavi başlatılır Bu ilaçların sağlam venlerden verilmesi ve ilaç verilmeden önce serum fizyolojik vererek inflitrasyon durumunun önceden belirlenmesi oldukça önemlidir 15

http://www.ivteam.com/wp-content/uploads/2008/08/extra.jpg -Flebit: Venin inflamasyonudur. İğnenin, kateter ucunun ve akan sıvının veni mekanik olarak irrite etmesi, ilaç ya da elektrolitlerin kimyasal irritasyonu, kanülün uzun süre vende kalması ve aseptik kurallara uyulmaması nedeni ile oluşur. Bölgede; lokal sıcaklık, duyarlılık, hassasiyet ve ağrı, ven boyunca şişme ve kızarıklık vardır. Bu durumda set hemen kapatılır. İğne çıkarılır. Başka venden uygulamaya devam edilir. Bölgeye akut dönemde lokal yaş soğuk uygulama, sonraki dönemlerde lokal yaş ılık uygulama yapılır. http://faculty.mercer.edu/summervill_j/ivtherapy/image30.gif Flebit oluşması riskini engellemek ya da azaltmak için kanül 72 saate bir değiştirilmeli (gerekirse daha sık), kanülün hareket etmemesi için iyice sabitlenmeli, sıvı çok hızlı verilmemeli, irritan ilaçlar serumla seyreltilerek verilmeli ve asepsiye uyulmalıdır. Serum seti ve kanülün gaz pansumanı 24 saatte bir değiştirilmelidir. -Emboli: Tromboemboli (kan pıhtısı sonucu oluşan tıkanıklık) ve hava embolisi (sete hava girmesi ile oluşan tıkanıklık) olarak ortaya çıkabilir. Ayrıca IV yolla alınan ilaçlara bağlı olarak ilaç embolisi de görülebilir. Ani şuur kaybı, şok, ani göğüs ağrısı, solgunluk, siyanoz, öksürük, hipotansiyon ve ölüm embolinin belirtileridir. Hekime haber verilir, IV yol açık tutulur, oksijen verilir, hasta yatakta tutulur ve yalnız bırakılmaz -DolaĢım Yüklenmesi: IV sıvının çok ve hızlı verilmesi ile oluşur. Kalbin yükü artar, tansiyon yükselir, nabız ve solunum sayısı artar ve kalp yorulur. Özellikle bebeklerde, çocuklarda, yaşlılarda, renal ve kardiyak sorunu olan ödemli hastalarda bu çok önemlidir. Baş 16

ağrısı, dispne, sık solunum, öksürük, boyun venlerinde dolgunluk ve pembe köpüklü balgam dolaşım yüklenmesinin belirtileridir. Sıvı akış hızı yavaşlatılmalı ve hekime haber verilmelidir. Hastanın aldığı çıkardığı ve yaşam bulguları takibi yapılmalıdır -Pirojenik reaksiyon: Ateşin aniden yükselmesi, titreme, sırt ve baş ağrısı, bulantı, kusma, halsizlik gibi belirtiler görülür. Bu belirtiler görüldüğünde hemen tedaviye son verilir, hekime haber verilir, antialerjik ilaç uygulanır ve IV sıvı ve set değiştirilir. -Ekimoz: Kanın cilt altına sızması nedeni ile deride oluşan lokal morluklardır. Tedavi gerektirmez. Ancak aşırı ekimoz oluşması kanama ve pıhtılaşma bozukluklarını düşündürmelidir. http://faculty.mercer.edu/summervill_j/ivtherapy/image30.gif Özet İntravenöz tedavide ilaç direkt kan dolaşımına verildiğinden komplikasyon riski yüksektir. İyi bir anamnez almak, ilacı doğru bir yöntemle ve çok yavaş uygulamak, cerrahi asepsi ilkelerine uymak ve istenmeyen durumlara erken müdahale edebilmek için acil malzemeleri hazırda bulundurmak çok önemlidir 17

DEĞERLENDĠRME 1-Aşağıdakilerden hangisi vezikant madde içeren ilaçların doku içinde yayılması sonucu oluşan hücre harabiyetini tanımlar. a) İnflitrasyon b) Ekstravazasyon c) Dolaşım yüklenmesi d) Flebit e) Emboli Doğru Yanıt: B 2-Aşağıdakilerden hangisi doğrudur? a) 1 cc = 10 dizyem b) 1 cc= 100 dizyem c) 10cc= 1 dizyem d) 1 dizyem= 10 cc e) 1000 dizyem=1000 cc Doğru Yanıt: A 3-1000 cc İzotonik solüsyon 4 saatte verilmek isteniyor. Dakikadaki damla sayısı kaç olmalıdır? a) Yaklaşık 64 damla b) Yaklaşık 78 damla c) Yaklaşık 83 damla d) Yaklaşık 25 damla e) Yaklaşık 250 damla Doğru Yanıt: C 4-Hangisi flebitin belirtisi değildir? a) Ven boyu kızarıklık b) Lokal soğukluk c) Ağrı d) Ateş e) Hassasiyet Doğru Yanıt: B 18

5-İntravenöz sıvı tedavisinde kullanılan hipotonik solüsyonlar için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? a) % 0.9 NaCl solüsyonu hipotonik bir solüsyondur b) % 20 Dextroz solüsyonu hipotonik bir solüsyondur c) Ven içine verildiğinde hücre içinde ve dışında sıvı değişikliği olmaz. d) Ekstraselüler sıvı hücre içine girer e) Hipotonik solüsyonların ozmolaritesi ekstraselüler sıvı ve plazmadan yüksektir Doğru Yanıt: D 19

Kaynaklar Akça Ay F. İlaç Uygulamaları. İçinde: Temel Hemşirelik Kavramlar, İlkeler, Uygulamalar İstanbul: Medikal Yayıncılık, 2008 Elkin MK. Perry AG. Potter PA. Nursing interventions and clinical skills St. Louis: Missouri, 2004 Harkreader H. Fundamentals of Nursing. W.B. Saunders Company. United States of America 2000. Karabacak G. Parenteral ilaç uygulamaları. Klinik Beceriler : Sağlığın Değerlendirilmesi, Hasta Bakım ve Takibi, ed. Sabuncu N. Akça Ay F. İstanbul: Nobel Tıp Kitapevi, 2010 Özdilli K. Özhan F. İlaçların veriliş yolları. İçinde: Hemşirelik Bakımında İlke ve Uygulamalar, ed. Sabuncu N.İstanbul. Alter Yayıncılık, 2008 Potter PA, Perry AG. (1995). Basic Nursing. Mosby Year Book, Third Edition, St. Louis. Ulusoy MF, Görgülü RS. (2001). Hemşirelik Esasları. 72 TDFO Ltd.Şti., 5. Baskı, Ankara 20