İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ, AB SÜRECİ VE ÇEVRE Dr. Mustafa ŞAHİN Genel Müdür Yardımcısı 2. ULUSLARARASI İNŞAATTA KALİTE ZİRVESİ 2 Kasım 2010, istanbul
SUNUM İÇERİĞİ İklim değişikliği AB Süreci Çevre Yönetimi AB Fırsatlar Sonuç
SÖZLEŞME/PROTOKOLLER Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi Kyoto Protokolü Ozon Tabakasının Korunmasına Dair Sözleşme ve Protokol (Viyana Sözleşmesi, Montreal Protokol)
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ 4
SERA GAZI EMİSYON ENVANTERİ 1990-2007 yılları arası Toplam Sera Gazı Emisyonu 400 373 350 333 312 Sera Gazı Emisyonları Milyon CO2-eş Ton) 300 250 200 150 100 170 182 194 204 200 221 242 256 257 257 280 262 271 286 297 50 0 1990 1991 1992 1993 1994 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 Yıllar
SERA GAZI EMİSYON ENVANTERİ 2007 yılı sektörlere göre Toplam Sera Gazı Emisyonları Sanayi: 26,2 milyon ton CO2 eşd (7.0%) Tarım: 26,3 milyon ton CO2 eşd. (7.1%) Atık: 31,8 milyon ton CO2 eşd. (8.5%) Enerji Sanayi Enerji: 288,3 milyon ton CO2 eşd. (77.4%) Tarım Atık
SANAYİ SEKTÖRÜ SERAGAZI EMİSYONLARI SANAYİ EMİSYONLARI ENERJİ KULLANIMINDAN KAYNAKLI EMİSYONLAR PROSES KAYNAKLI EMİSYONLAR 7
ENERJİ EMİSYONLARININ SEKTÖREL DAĞILIMI 0,2% 16% KONUT ELEKTRİK VE ISINMA 4% 32% PERTOL REFİNERİLERİ 1% 3% 14% 3% 25% 2% İMALAT SANAYİ VE İNŞAAT DEMİR ÇELİK DEMİR DIŞI METAL KİMYA SANAYİ DİĞER ÇİMENTO ŞEKER ULAŞTIRMA Sanayi %38 Ulaştırma %16 Konut elektrik ve ısınma %32 Diğer %14
SANAYİ SEKTÖRÜ SERAGAZI EMİSYON DAĞILIMI TOPLAM EMİSYON:28 Milyon ton CO2 eşdeğer 0,92 Milyon ton 3,2% 4,4 Milyon ton 15,8% ÇİMENTO F-GAZLAR DİĞER Kireçtaşı üretimi Kimya sanayi 81% 22,68 Milyon ton 9
SANAYİ KAYNAKLI TOPLAM SERAGAZI EMİSYONU TOPLAM 146,2 MİLYON (%39 ) (Enerji içerisindeki pay 120 milyon ton ) (Proses kaynaklı 26,2 milyon ton)
KYOTO PROTOKOLÜ Türkiye, 26 Ağustos 2009 tarihi itibari ile Kyoto Protokolü ne resmen taraf olmuştur. Kyoto Protokolü nün 1. yükümlülük dönemi 2012 yılında bitmektedir. Türkiye nin ilk yükümlülük döneminde (2008-2012) sayısallaştırılmış sera gazı emisyon azaltım veya sınırlama yükümlülüğü yoktur. 2012 sonrası uluslar arası iklim rejimine yönelik müzakereler devam etmektedir. 11
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ STRATEJİ BELGESİ Yüksek Planlama Kurulu tarafından da onaylanan Ulusal İklim Değişikliği Strateji Belgesinde Enerji, Sanayi, Ulaştırma, Tarım ve Ormancılık Atık gibi sektörlere ait kısa, orta ve uzun vadeli politika hedefleri belirlenmiştir. 12
ULUSAL VİZYON İklim değişikliği politikalarını, kalkınma politikalarıyla entegre etmiş, temiz ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımını artırmış iklim değişikliğiyle mücadeleye özel şartları çerçevesinde aktif katılım sağlayan ve yüksek yaşam kalitesiyle refahı tüm vatandaşlarına düşük karbon yoğunluğu ile sunabilen bir ülke olmaktır.
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE MÜCADELE Sektörel politikalar Enerji sektörü, Sanayi sektörü, Ulaşım Sektörü, Tarım ve ormancılık, Atık yönetimi Politikaların uygulanması için; Mevzuat Eylem planları ve uygulamalar Finansman kaynaklar Projeler
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE MÜCADELE Enerji Sektöründeki Politikalar Yeni ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımının arttırılması, Enerji verimliliği, Enerji yoğunluğunun azaltılması, Yanma sonucu düşük CO 2 emisyonu çıkaran yakıtlara geçilmesi,
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ İLE MÜCADELE Enerji Sektöründeki Politikalar Yakıt kalitesinin iyileştirilmesi, Termik santrallerin rehabilitasyonu, Enerji üretiminde kaynak çeşitliliğine gidilmesi, Nükleer enerji güç santrallerinin kurulması. 16
İKLİM DEĞİŞİKLİĞİ STRATEJİSİ (Sanayi) Sera gazı emisyonlarının takibini teşvik edici mekanizmalar geliştirilecektir. Temiz üretim teknolojileri, geri kazanım özendirilecek ve teşvik edilecektir. Gönüllü Karbon Piyasaları nın sanayi sektöründe yaygınlaşması sağlanacaktır. Sanayicinin iklim değişikliğiyle mücadele konusunda bilinçlendirilmesi sağlanacaktır. Eko-verimlilik arttırılacaktır
SANAYİDE SERA GAZI EMİSYONLARININ AZALTIMI Çevre dostu en iyi tekniklerin kullanımı, Temiz teknolojilerin kullanılması, Enerji yoğunluğunun düşürülmesi Başta çimento ve demir çelik sektörleri olmak üzere Enerji verimliliğinin sağlanması
AB ÇEVRE FASLI İsveç Dönem Başkanlığı nda, 21 Aralık 2009 tarihinde Brüksel de gerçekleştirilen Hükümetlerarası Katılım Konferansı nda 27 No lu Çevre Faslı nın müzakerelere açılması resmen ilan edilmiştir. Böylece, Türkiye-Avrupa Birliği Katılım Müzakereleri sürecinde, Çevre Faslı ile birlikte toplam açılan Fasıl sayısı 12 ye ulaşmıştır. 19
AB ÇEVRE MEVZUATI AB Çevre Mevzuatında Yer Alan Sektörler Yatay Mevzuat Hava Kalitesi Atık Yönetimi Su Kalitesi Doğa Koruma Endüstriyel Kirlilik ve Risk Yönetimi Kimyasallar Gürültü Kirliliği GDO lar 20
AB ÇEVRE POLİTİKASI Temel ilkeler Sürdürülebilir kalkınma Kirleten Öder Temel Araçlar Komuta Kontrol Ekonomik Araçlar Gönüllü Katılım 21
ÜLKEMİZDE ÇEVRE YÖNETİMİ TEMEL İLKELER Sürdürülebilir Kalkınma İlkesi Katılımcılık ve İhtiyatlılık İlkesi Kirleten Öder ve Kullanıcı Sorumluluğu İlkeleri Ekonomik Araçların Kullanımı (Cezai yaptırımlar, tarifelerin toplanması vs.) Güçlendirilmiş Uygulama Kapasitesi (Merkez ve Taşra) Acil Durum Planları Hazırlama Yükümlülüğü Ana ilke: 3R (Reduce, Reuse, Recycle) Az atık üret Tekrar kullan Geri kazanım
ÜLKEMİZDE ÇEVRE YÖNETİMİ TEMEL İLKELER( devam) Ürünler de çevreye uyumlu olmalı (ekoetiketli ürün) Temiz üretim teknolojileri Hammadde, enerji, suyu.. Verimli kullanmak Çevresel etkileri asgariye indirilmiş teknolojiler Entegre yaklaşım Kirleticinin kaynaktan nihai bertaraf noktasına kadar kayıt, takip ve denetimi Üretici sorumluluğu: Problemin parçası olanlar çözümün de bir parçası olmalı 23
AB SÜRECİ/FIRSATLAR Çevre dostu ürün ve teknolojilerin kullanılması, Çevresel izin sistemlerin sadeleşmesi, Toplam kalite standartları ve enerji verimliliği uygulamaları ile sanayide üretim verimliliğinin artması ve buna bağlı olarak, ihracatın daha da gelişmesi, Proje paketi hazırlama, hizmet (kapasite geliştirme) ve mal (su, atık su, atık, hava sektörü teçhizatı vb.) alımı ve inşaat ihalelerinin sayısının artması, bu durumun özel sektör için istihdam ve ticaret ortamının sağlanması, 24
AB SÜRECİ/FIRSATLAR Özel sektörün doğrudan yararlanabileceği ve araştırma ve geliştirme faaliyetlerini hızlandıracak yenilikçi çevre fonlarının kullanımının artması, Atıkların bertaraf edilmesine yönelik teknolojiler/yatırımların artması, özel sektöre yeni iş kolları imkanının oluşması 25
SONUÇ Temiz üretim Çevresel performans Yüksek verim Rekabet gücünü artırma Sürdürülebilir kalkınma Uluslararası işbirliği Ortak gelecek
T.C. ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI TEŞEKKÜRLER m.sahin@cob.gov.tr