Yrd Doç Dr Gülben Sarıcı
GÜNEŞ IŞINLARININ OLUMLU ETKİLERİ Vitamin D sentezi Patojenlerin yok edilmesi Psikolojik durum üzerindeki olumlu etkileri
GÜNEŞ IŞINLARININ OLUMSUZ ETKİLERİ Güneş yanığı Hiperpigmentasyon Fotoyaşlanma Fotokarsinogenez Fototoksik ve fotoallerjik deri hastalıkları Deri immün sisteminin baskılanması Katarakt oluşumu
Deri tipleri ve uygun SPF seçimi Deri tipi I II III IV V VI UV e duyarlılık Güneş yenığı ve bronzlaşma Çok duyarlı Çok duyarlı Duyarlı Hafif duyarlı Minimal duyarlı Duyarsız Her zaman kolay yanarlar,bronzlaşmazlar Her zaman kolay yanarlar,az bronzlaşırlar Hafif yanarlar,bronzlaşabilirler Minimal yanarlar,daima iyi bronzlaşırlar Nadir yanarlar,tam bronzlaşırlar Asla yanmazlar,tenleri koyu renklidir
UV İLE AGREVE OLAN DERMATOZLAR Lupus eritematozus Dermatomiyozit Pemfigus eritematozus Dissemine süperfisyel aktinik porokeratoz Liken planus Psoriazis Atopik dermatit Seboreik dermatit Akne rozasea Granuloma anulare Eriteme multiforme Darier hastalığı
Dünya sağlık örgütü güneşten korunma önerileri: Gün ortasında güneşte bulunma zamanını sınırlayın Gölgeleri akıllıca kullanın Koruyucu giysileri giyin ve güneşten koruyucu gözlükler kullanın Güneşten koruyucu ürün kullanın
Deniz seviyesinden yükseklik: -Yükseklik arttıkça UV ışınlarının atmosfer içinde alacağı yol kısalmakta ve sonuçta UV etkisi artmaktadır. -Her 1000 m yükseldikçe UV yoğunluğu ~ %10-12 artmaktadır. Bulutlanma: -Bulutların yoğunluğuna bağlı olarak ışın iletilir,yansıtılır ve absorbe edilir. -Tamamen bulutlu gökyüzünde güneş ışınları %72 absorbe edilir.
Karlı yüzeyler güneş ışınlarının %80-90 ını yansıtmaktadır. Kumsal alanlar UV ışınlarını %20 oranında yansıtmaktadır. Hava kirliliği ve aerosoller de güneş ışınlarını tutarak veya yansıtarak etki göstermekle birlikte genellikle UV miktarını azaltırlar. Su,ot ve çimenlik alanlar UV yansıtarak etkisini arttırmaktadırlar.
Çocuklarda güneşten koruyucu kullanımı Ömür boyu güneş maruziyetinin %80 i çocukluk döneminde olmaktadır. Çocuklarda melanin üretimi oldukça sınırlıdır bu nedenle güneş ışınlarına aşırı maruz kalma sonucu oluşacak zararlı etkilere daha duyarlıdırlar. Günümüzde kimyasal güneş koruyucular altı aydan küçük bebeklerde ilaçları metabolize edebilicek tam gelişmiş biyolojik sisteme sahip olmamaları nedeniyle önerilmemektedir.
Çocuklarda güneşten koruyucu kullanımı Bebeklerde güneşten korunmada izlenecek ilk yol uygun giysilerin giyilmesi ve/veya çinko oksit içeren koruyucuların kullanılmasıdır.
Güneşten koruyucu kullanımında dikkat edilmesi gereken bazı noktalar: Yüzme, yüz yıkama, havlu ile kurulandıktan ve aşırı terlemeden sonra tekrar uygulanmalıdır. Fotosensitif hastalıklarda ve fotodermatozlarda yüksek SPF değerine sahip güneşten koruyucular kullanılmalıdır.
Güneşten koruyucu kullanımında dikkat edilmesi gereken bazı noktalar: Hem UVA hem de UVB koruması olan güneşten koruyucu kullanılmalıdır. Etkili koruma için suya dayanıklı güneşten koruyucular önerilmelidir. 2 ya da 3 saatte bir uygulanmalıdır.
Güneşten koruyucular hiperpigmentasyonu ve güneş yanığını önlemede etkilidirler. Fakat güneşten koruyucu preperat kullanımı ile güneşe maruziyet artmakta ve UV nin zararlı etkileri ortaya çıkabilmektedir. Bu nedenle güneşten koruyucu kullanımı ile beraber güneşten korunma yöntemleri ve önemi konusunda halk bilgilendirmelidir.
Güneşten koruyucu kullanımında dikkat edilmesi gereken bazı noktalar: Özellikle burun, yanaklar, kulaklar, ense, eller ve kolların dış yüzü, ayak üstü ve saçsız deri bölgesine uygulanmalıdır. Dudakların korunması için SPF 15 ve üzeri kullanılmalıdır. Saçlar SPF 15 içeren spreylerle korunabilir.
Güneşten koruyucu kullanımında dikkat edilmesi gereken bazı noktalar: Solüsyon, jel, krem veya merhem şeklinde hazırlanan preperatlar güneşe çıkmadan 30 dakika önce güneşe maruz kalması muhtemel olan kuru deriye 2 mg/cm 2 en az SPF 15 kullanılmalıdır. Fiziksel güneşten koruyucular ise güneşe çıkmadan hemen önce sürülebilir. Deri eşit miktarda kaplanmalı, sürülmeyen alanlar kalmamalıdır.
Displastik Nevus (Atipik Nevüs)
Halo Nevüs