.13.13.13.13 ÖZET Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 1,3 oranında artmış, yıllık tüketici enflasyonu yüzde 7,1 e yükselmiştir. Gıda ve yemek hizmetleri yıllık enflasyonu yüksek seyrini bu dönemde de sürdürmüştür. Enerji fiyatlarında artış eğilimi sınırlı olmakla birlikte devam etmiştir. Temel mal grubu enflasyonundaki yavaşlama ile çekirdek enflasyon göstergelerinin yıllık artış oranları gerilerken hizmet enflasyonundaki yükseliş bu azalışı sınırlamıştır. Öte yandan, çekirdek enflasyon göstergelerinin ana eğilimi bir miktar yükselmiştir....değerlendirmeler... Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 1,3 oranında artmış ve yıllık enflasyon,3 puan yükselerek yüzde 7,1 olmuştur. Bu dönemde ÖKTG-H ve ÖKTG-I endekslerinin yıllık artış oranları önceki aya kıyasla sırasıyla,1 ve,1 puan azalarak yüzde 7, ve yüzde 7, olarak gerçekleşmiştir. Yıllık tüketici enflasyonuna katkılar incelendiğinde, Nisan ayında enerji grubunun katkısı, puan artarken gıda, hizmet ve temel mal gruplarının katkılarında düşük oranlı değişimler gözlenmiştir. Mevcut durumda, tüketici enflasyonuna en belirgin katkı 3,1 puan ile gıda grubundan gelmektedir. 11 11 7 7 TÜFE İşlenmemiş Gıda, Al. İç. ve Tütün Dışı TÜFE TÜFE H I Mevsimsellikten arındırılmış verilerle enflasyonun üç aylık ortalamalara göre ana eğilimleri incelendiğinde, çekirdek enflasyon göstergelerinin yükseliş kaydettiği görülmüştür. Hizmet enflasyonu ana eğilimi bir önceki aya kıyasla yatay seyrederek yüksek seviyesini korurken temel mal enflasyonu ana eğiliminde artış gözlenmiştir. 1 1 (Mevsimsellikten Arındırılmış,Yıllıklandırılmış 3 Aylık Ortalama % Değişim) İşlenmemiş Gıda, Al. İç. ve Tütün Dışı TÜFE H I 1 1 1 (Mevsimsellikten Arındırılmış,Yıllıklandırılmış 3 Aylık Ortalama % Değişim) Hizmet Temel Mal Nisan ayında hizmet fiyatları yüzde,7 oranında artmış ve grup yıllık enflasyonu, puan artarak yüzde,7 e yükselmiştir. Bu gelişmede lokanta otel ile diğer hizmetler gruplarında kaydedilen fiyat artışları belirleyici olmuştur. Gıda fiyatlarındaki olumsuz seyre paralel olarak lokanta-otel grubunun yıllık enflasyonu yükseliş eğilimini sürdürerek yüzde 13,3 e ulaşmıştır. Diğer hizmetler grubu fiyatları ise Nisan ayında yüzde,3 ile yüksek bir aylık artış kaydetmiştir. Bu grupta özellikle paket tur fiyatları Türk lirasındaki değer kaybının yansımaları ile aylık bazda yüksek bir oranda (yüzde,) artmıştır. Kira yıllık enflasyonundaki kademeli artış eğilimi bu I
.13.13.13.13 dönemde de sürmüştür. Diğer taraftan, ulaştırma hizmetleri yıllık enflasyonu son üç ayın ardından Nisan ayında da gerilemiştir. Temel Mal Hizmet 1 1 Diğer Hizmetler Haberleşme Hizmetleri Ulaştırma Hizmetleri Kira Lokanta ve Oteller 3 3 Temel mal grubu yıllık enflasyonu, puan azalarak yüzde, ya gerilemiştir. Bu dönemde alt gruplardan dayanıklı tüketim mallarında yıllık enflasyon,3 puan azalışla yüzde,7 olmuştur. Diğer taraftan bu grupta fiyatların aylık artış oranı bir önceki aya kıyasla bir miktar yükselmiştir. Bu gelişmede, önceki iki ayda ılımlı bir seyir izleyen beyaz eşya fiyatlarının Türk lirasındaki değer kaybının da gecikmeli etkileriyle aylık bazda yüksek bir artış (yüzde,) kaydetmesi belirleyici olmuştur. Nisan ayında mobilya fiyatları yüzde 1,1 oranında artarken otomobil fiyatları yatay seyretmiştir. Diğer bir alt grup olan giyim grubunda yıllık enflasyon gerilemeye devam etmiştir. Giyim ve dayanıklı dışı temel mallar grubunda da yıllık enflasyon kademeli yavaşlama eğilimini sürdürmüştür. Ancak bu grupta fiyatların aylık bazda son döneme kıyasla daha yüksek bir oranda artması dikkat çekmiştir. 1 1 1 Giyim ve Dayanıklı Hariç Temel Mallar Giyim Dayanıklı Mal (Altın Hariç) 1 1 1 Gıda Enerji - - Enerji fiyatları Nisan ayında son iki aya kıyasla daha ılımlı bir seyir izleyerek yüzde,3 oranında artmıştır. Bu gelişmede, akaryakıt ve şebeke suyu fiyatları belirleyici olurken diğer enerji kalemlerinde fiyatlar nispeten yatay seyretmiştir. Sonuç olarak, yıllık enerji enflasyonu temelde baz etkisi ile yüzde 1, oranına yükselmiştir. Gıda fiyatlarındaki yukarı yönlü seyir sürmüştür. Bu dönemde gıda ve alkolsüz içecekler grubunda yıllık enflasyon, puan artarak yüzde 1,3 seviyesine ulaşmıştır. Alt kalemlerdeki görünüm bir önceki aya paralellik arz etmiştir. Yukarı yönlü seyirde yıllık enflasyonu yüzde 1, e ulaşan işlenmemiş gıda grubu fiyatları temel belirleyici olmuş, işlenmiş gıda yıllık enflasyonundaki yavaşlama eğilimi ise devam etmiştir. Mevsimsellikten arındırılmış veriler yılın ilk dört ayında işlenmemiş gıda ürünleri fiyatlarında kayda değer artışlara işaret etmektedir. Bu dönemde aşırı yağış, sel ve don olayları özellikle sera ve açıkta yetişen bazı sebze ürünlerinin arzını olumsuz yönde etkilemiştir. Nisan ayı özelinde (mevsimsel etkilerden arındırılmış verilerle) taze meyve-sebze fiyatlarındaki artışlar sürmüş, kırmızı ette ise aylık fiyat artışları hız kesmekle birlikte devam etmiştir. Patates fiyatlarındaki yükseliş eğilimi bu dönemde daha da güçlenmiş, bu üründe ilk dört aydaki fiyat artışı yüzde lere yaklaşmıştır. İşlenmiş gıda grubunda ise buğday fiyatlarında son aylarda II
.13.13 izlenen yatay seyre bağlı olarak ekmek ve tahıl ürünleri grubu fiyat artışları zayıf seyretmiştir. Diğer taraftan, ekmek ve tahıl dışı işlenmiş gıda grubundaki nispeten yüksek aylık fiyat artışları grup geneline yayılarak sürmüştür. Gıda fiyatlarındaki bu olumsuz görünümün yemek hizmetleri fiyatlarına yansımaları sürmektedir. Bu çerçevede, tüketim sepetinin yaklaşık yüzde 3 unu oluşturan gıda ve yemek hizmetleri grubunun yıllık enflasyonu yüzde 1,31 oranına ulaşmış, gıda ve yemek hizmetleri hariç tüketici enflasyonu ise bir miktar yükselerek yüzde,13 olmuştur. 1 İşlenmemiş Gıda İşlenmiş Gıda 1 1 Gıda ve Yemek Hizmetleri Gıda ve Yemek Hizmetleri Hariç TÜFE Aylık Yüzde Değişim Yıllık Yüzde Değişim Nisan 1 Nisan 1 Nisan 1 Nisan 1 TÜFE 1,3 1,3 7,1,3 1. Mallar,1 1, 7,7,7 Enerji,3 -, 1,, Gıda ve Alkolsüz İçecekler 1,3 1, 1,3 13,1 İşlenmemiş Gıda, 1,3 1, 1,3 Taze Meyve-Sebze,,,7 7, Diğer İşlenmemiş Gıda 3,1, 1,7 1,7 İşlenmiş Gıda, 1,3, 11,3 Ekmek ve Tahıllar,3 1,,3 13, Diğer İşlenmiş Gıda,7, 11,,1 Enerji ve Gıda Dışı Mallar, 3,,, Temel Mallar 3, 3,, 11, Dayanıklı Mallar,7, 3,33 1,1 Dayanıklı Mallar (Altın Hariç),7,,7 1,7 Alkollü İçecekler ve Tütün,, 3, 3,13 Altın 3, -,37 1,,. Hizmetler,7,,7,1 Kira,, 7,3,1 Lokanta ve Oteller 1,7,7 13,3, Ulaştırma Hizmetleri,3,,3, Haberleşme Hizmetleri -,11,,, Diğer Hizmetler (*),3,,73 11,1 3. Temel Göstergeler İşlenmemiş Gıda, Al. İç. ve Tütün Dışı TÜFE 1,7 1,3,, ÖKTG-H 1,7 1, 7,, ÖKTG-I,3, 7,,7 Kaynak: TÜİK, TCMB. (*) Diğer hizmetler: Kira, lokanta ve oteller, ulaştırma ile haberleşme hizmetleri dışında kalan hizmet endeksi. III
.13.13.13.13 Yİ-ÜFE Yurt içi üretici fiyatları Nisan ayında yüzde 1,3 oranında artarken yıllık enflasyon yüzde, e yükselmiştir. İmalat sanayi fiyatları genelinde son dönemde Türk lirasında kaydedilen değer kaybının olumsuz etkisi izlenmiş, bu grupta yıllık enflasyon yüzde, ya ulaşmıştır. Bu dönemde ana metal ve petrol hariç imalat sanayi fiyatlarının ana eğilimi yukarı yönlü seyrini sürdürmüştür. 1 1 Yİ-ÜFE İmalat 1 Ana Metal ve Petrol Hariç İmalat Mevsimsellikten Arındırılmış, Yıllıklandırılmış 3 Aylık Ortalama % Değişim (sağ eksen) Yıllık % Değişim 3 1 Ana sanayi gruplarına göre incelendiğinde, Nisan ayında fiyat artışları dayanıklı tüketim mallarında belirgin olmak üzere alt gruplar geneline yayılmıştır. Bu dönemde dayanıklı tüketim mallarında gözlenen yüzde, lık aylık fiyat artışında, mobilya ve mücevherat fiyat gelişmeleri belirleyici olmuştur. Gıda imalatı grubunda süregelen fiyat artışları dayanıksız tüketim malı grubunu olumsuz yönde etkilerken ara malı imalatı fiyatlarının gelişiminde ana metal, elektrikli teçhizat ve tekstil imalatı ön plana çıkmıştır. Sonuç olarak, Nisan ayı Türk lirasındaki değer kaybı ve gıda imalatı kaynaklı yukarı yönlü etkilerle tüketici fiyatları üzerinde üretici fiyatları kaynaklı maliyet yönlü baskıların arttığı bir dönem olmuştur. 1 1 1 1 Ara Malı Sermaye Malı 1 1 Dayanıksız Tüketim Malları Dayanıklı Tüketim Malları - - IV
TABLOLAR Nisan Ayı TÜFE ve Alt Kalemler (Yüzde Değişim) Ağırlık 1 1 Aylık Yıllık Aylık Yıllık TÜFE 1,3 7,1 1,3,3 Gıda ve Alkolsüz İçecekler, 1,3 1,3 1, 13,1 Alkollü İçecekler ve Tütün,, 3,, 3,13 Giyim ve Ayakkabı 7,3,3,1 13, 7,3 Konut 1,7,1,1,, Ev Eşyası 7,7 1,3,7 1,7, Sağlık,7, 7,7,3 7, Ulaştırma 1,3, -, -, 13, Haberleşme,3 -, 3,,13, Eğlence ve Kültür 3, 1,17 7,7, 7,31 Eğitim,3, 7,,7,37 Lokanta ve Oteller, 1,7 13,3,7, Çeşitli Mal ve Hizmetler, 1,, -,,11 Kaynak: TÜİK. Nisan Ayı Yİ-ÜFE ve Alt Kalemler (Yüzde Değişim) Ağırlık 1 1 Aylık Yıllık Aylık Yıllık Yİ-ÜFE 1,3,,, Madencilik 3,, -1, -,, İmalat,1 1,7,,1 13,1 Petrol Ürünleri Hariç İmalat 3, 1,3,,33,3 Petrol ve Ana Metal Ürünleri Hariç İmalat 7, 1,3,,, Elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı,3 1, 1, -,3 1, Su Temini 1,,7,73,3,17 Ana Sanayi Kollarına göre Yİ-ÜFE Ara Malı 1,, -,3 13, Dayanıklı Tüketim Malları, 7, -,7,7 Dayanıksız Tüketim Malları 1,,7 1, 13, Sermaye Malı, 3,33 -, 13,3 Enerji 1, -, -1,1 7, Kaynak: TÜİK. Bu rapor, fiyat istatistiklerinin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanmasını izleyen iş günü içinde yayımlanmakta ve TCMB nin bir önceki ayın enflasyon rakamlarına ilişkin ilk görüşlerini ifade etmekte olup, resmi fiyat istatistiklerinin açıklanması ile Para Politikası Kurulu toplantısı arasında geçen süre zarfında aylık enflasyon gelişmelerinin kamuoyu tarafından daha sağlıklı biçimde yorumlanmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. V