BES 248- BESLENME ve EKOLOJİ Dersin Kodu ve Adı: BES 248- Beslenme ve Ekoloji Dersin Sorumlusu: Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol Dersin Düzeyi: Lisans Dersin Türü: Zorunlu Dersin İçeriği: Beslenmenin çevre etkileşimi ile nasıl değiştiği, tarihsel süreç içinde beslenme alışkanlıklarında oluşan değişimler, ülkelerin beslenme alışkanlıkları arasındaki farklılıklar, tarih öncesi dönemde beslenmenin temel özellikleri, din ve beslenme etkileşimi, ekonomi, politika, şehirleşme ve globalleşmenin beslenme alışkanlıkları üzerine etkisi. Dersin Amacı: Beslenme ve Ekolojik etmenler üzerine bilgi ve beceri kazanmak Dersten Elde Edilecek Kazanımlar: Bu dersin sonunda öğrencilerin: 1- Çevresel faktörlerin beslenmeyi nasıl etkilediği konusunda bilgi sahibi olmaları, 2- Tarih öncesi ve tarih sonrası dönemlerde sosyo-ekonomik faktörlerin etkisi ile beslenme alışkanlıklarında oluşan değişimlerin temel özellikleri konusunda bilgi sahibi olmaları, 3- Bireylerin beslenme alışkanlıklarını değerlendirirken onların içinde yaşadıkları toplumun ve ailenin temel özeliklerini değerlendirmeleri konusunda bilgi ve deneyim sahibi olmaları hedeflenmektedir. Dersin Süresi: 1 sömestr (haftada 1 saat teorik) Eğitim Dili: İngilizce Ön Koşul: Yok Temel Öğretme Yöntemi: Anlatım ve ödev hazırlama Değerlendirme Yöntemi: Ara sınavlar ( %40), Final (% 50), Ödev (%10) Önerilen Kaynaklar: - Baysal, A, Kutluay-Merdol, T. Sasır. H. et al.: Türk Mutfağından örnekler, Kültür Bakanlığı, 1993 - Kutluay Merdol,T, Tarihten Günümüze Toplumlar ve Beslenme Alışkanlıkları, Türk Halk Kültürü araştırma ve Tanıtım Vakf yayın, 1998 - Belge, M., Tarih Boyunca Yemek kültürü, 2001 - Tannahill, R.: Food in History, 1975, - Goodman, A., Dufour,D., Pelto, G.: Nutritional Anthropology, 1999
BES 248 Beslenme ve Ekoloji HAFTA ÜNİTE DERS SORUMLUSU 1 Ön- test. Ekolojinin tanımı, beslenme ile Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol etkileşim 2 Tarih öncesi dönem beslenme özelliklei Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 3 Tarih sonrası dönem beslenme Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 4 Yemek alışkanlıkları ve etkileyen faktörler Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 5 Dinler ve Beslenmne Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 6 1. ara Sınavı ve sınav tartışması Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 7 Türk Mutfağı Genel ve yöresel özellikleri Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 8 Uzak Doğu mutfak kültürü Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 9 Avrupa mutfak kültürü Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 10 Afrika ülkeleri mutfak kültürü Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 11 Arap ülkeleri ve Hindistan mutfak kültürü Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 12 ABD ve Kanada mutfak kültürü Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 13 Avustralya mutfak kültürü, aborijinler Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol 14 11. ara sınavı ve sınav soruları tartışması Prof. Dr. Türkan Kutluay Merdol ÖN- TEST. EKOLOJİNİN TANIMI, BESLENME İLE ETKİLEŞİM Öğrencinin hazır oluş seviyesini belirlemek, dersin tanıtımını yapmak ve Ekoloji ile Beslenme etkileşiminin nasıl olduğu konusunda temel bilgileri öğretmek ÖĞRENİM HEDEFLERİ Öğrencinin ekoloji ve beslenme etkileşimi konusunda öz değerlendirmesini sağlamak, Ekolojinin tanımını yapabilmesini sağlamak, Ekoloji ve Beslenme etkileşimi temel özelliklerini sayabilmek ÜNİTENİN ÖZETİ Öğrencilere hazır oluş seviyelerini belirlemek ve böylece derse ilgilerini arttırmak amacı ile bir ön-test uygulanır. Ardından Ekolojinin tanımı yapılarak Ekoloji ve Beslenme ilişkisi anlatılır. Ekolojik özelliklerin o bölgede yaşayan topluluk üzerine nasıl bir etki yaptığı temel özelliklerin sıralanması ile anlatılır.l TARİH ÖNCESİ DÖNEM BESLENME ÖZELLİKLERİ Tarih öncesi dönemde insanoğlunun nasıl bir beslenme biçimi uyguladığının öğretilmesi
ÖĞRENİM HEDEFLERİ Tarih öncesi dönemin beslenmeyi etkileyen özelliklerinin sayılabilmesi, Tarih öncesi dönem beslenmenin temel özelliklerinin sayılabilmesi, ÜNİTENİN ÖZETİ Tarih öncesi dönemin özellikleri anlatılır, dönem özelliklerinin yaşayan toplumların beslenme alışkanlıkları üzerine etkileri ve buna bağlı olarak toplumların yaşadığı beslenme sorunları anlatılır. TARİH SONRASI DÖNEM BESLENME ÖZELLİKLERİ Tarih sonrası dönemde beslenme biçiminde oluşan değişmeler ve bunların nedenlerinin öğretilmesi ÖĞRENİM HEDEFLERİ Tarih sonrasıi dönemde yaşanan ekonomik, politik, sosyal olaylar ve bu olayların beslenme alışkanlıklarına etkisinin Tarih sonrası dönemde insan beslenmesinin ve yemek alışkanlıklarınn temel özelliklerinin sayılabilmesi ÜNİTENİN ÖZETİ Tarih sonrası dönemin özellikleri anlatılır, dönem özelliklerinin yaşayan toplumların beslenme alışkanlıkları üzerine etkileri ve buna bağlı olarak toplumların yaşadığı beslenme sorunları anlatılır. YEMEK ALIŞKANLIKLARI VE ETKİLEYEN FAKTÖRLER Yemek alışkanlıklarının neler olduğu ve bu alışkanlıkları etkileyen faktörlerin öğretilmesi ÖĞRENİM HEDEFLERİ Her ülkenin kendine özgü yemek alışkanlığı olduğunu ve bu alışkanlıkarın beslenme sorunları ile olan ilgisini yorumlatabilmek, Yemek alışkanlıklarının hangi koşullarda değişebileceğinin değerlendirilmesini sağlamak, ÜNİTENİN ÖZETİ Yemek alışkanlıklarının neler olduğu ve bu alışkanlıkları etkileyen faktörlerin neler olduğu anlatılır. Yemek alışkanlıklarının değişip değişmediği tartışılır ve yemek alışkanlığının değişmesinin hangi koşullarda gerçekleştiği örneklerle açıklanır. DİNLER VE BESLENMNE Dünyada yaygın olan dinlerin neler olduğu ve dinlerin ortaya koyduğu inançların toplumların beslenme durumlarını etkileyip etkilemediğinin tartışılması ÖĞRENİM HEDEFLERİ Dünya var olalı beri insanların çeşitli dinlere bağlı olarak yaşamlarını sürdürdüklerinin Dinsel uygulamaların toplumların beslenme alışkanlıklarında ne tür etkiler yarattığının
ÜNİTENİN ÖZETİ Dünyada mevcut dinlerin neler olduğu, bu dinlerin insan toplumları üzerindeki etkileri, bu etkilerinin beslenme düzenlerine etki edip etmediği anlatılır ve inançlara bağlı uygulamalarda farklılıklar olup olmadığı tartışılır. TÜRK MUTFAĞI GENEL VE YÖRESEL ÖZELLİKLERİ ÖĞRENİM HEDEFLERİ ÜNİTENİN ÖZETİ Türk Mutfağının ve genel ve yöresel özelliklerinin neler olduğunun öğretilmesi Türk mutfağının dünya mutfakları içindeki yerinin değerlendirilmesi ile öğrencilerin Türk Mutfağı bilgilerinin irdelenmesinin sağlanması, Türk Mutfağına ilişkin temel özeliklerin sıralanabilmesi, Türk Mutfağının dünya mutfakları içindeki yeri tartışılır ve Türk mutfağının temel özellikleri sıralanır. Türk Mutfağına özgü yemeklerin neler olduğu, sofra düzeni ve özel gün uygulamalarının nasıl olduğu anlatılır. UZAK DOĞU MUTFAK KÜLTÜRÜ Uzak Doğu Mutfaklarının temel özelliklerinin öğretilmesi ÖĞRENİM HEDEFLERİ Uzak Doğu Mutfak kültürü hakkında bilgi kazanılmasının sağlanması, Uzak Doğu Mutfaklarının temel özelliklerinin sıralanabilmesi, Uzak Doğu Mutfak kültürünün yaygın olduğu ülkelerin coğrafik, ekonomik, sosyolojik vb temel özelliklerinin öğretilmesi. Uzak doğu mutfaklarından Çin mutfağının mercek altına alınarak tartışılması, ÜNİTENİN ÖZETİ Uzak Doğu Mutfak kültürü temel özellikleri anlatılır. Uzak Doğu Mutfak kültürünü etkileyen etmenler tartışılır, bu ülkelerin sosyo-ekonomik, coğrafik vb temel özeliklerinin diğer kıta ülkelerinden ne tür farklılıklar gösterdiği anlatılır. ÖĞRENİM HEDEFLERİ AVRUPA MUTFAK KÜLTÜRÜ Avrupadaki ülkeler ve bu ülkeleredeki mutfak kültürü konusunda genel bilgi kazandırılması Avrupada bulunan ülkelerin temel özelliklerinin Avrupada bulunan ülkelerin yemek alışkanlıklarının diğer ülkelerdeki alışkanlıklardan ne yönde ayrıldığının tartışılması, Avrupa ya özgü yemeklerin neler olduğunun öğretilmesi.
ÜNİTENİN ÖZETİ Avrupa ülkelerine örnek olarak, Fransa ve Finlandiye mutfaklarının yakın merceğe alınarak tartışılması, Avrupa Mutfak kültürünün temel özellikleri anlatılır, bu kültürü diğer ülke mutfak kültürlerniden ayıran özellikler tartışılır. Avrupa ülkeleri mutfaklarına özgü yemeklerden örnekler verilir. AFRİKA ÜLKELERİ MUTFAK KÜLTÜRÜ Afrika ülkelerinin tarihsel süreç içinde sosyo-ekonomik ve coğrafik özelliklerine bağlı yemek kültürünün nasıl geliştiğini öğretmek ÖĞRENİM HEDEFLERİ Afrika ülkelerinin tarihsel sürecinde yemek kültüründe oluşan değişimlerin Afrika ülkeleri yemek alşıkanlıklarında inancın rolünün Afrika ülkelerinden biri olan Libya nin yemek kültürünün değerlendirilmesi, ÜNİTENİN ÖZETİ Afrika kıtasının temel özelliklerinin ve geçirdiği tarihsel sürecin Afrika ülkeleri yemek kültürüne etkisi anlatılır. Afrika ülkelerinden biri olan Libya nın yemek kültürü ve kültürü etkileyen etmenler açıklanır. ARAP ÜLKELERİ VE HİNDİSTAN MUTFAK KÜLTÜRÜ ÖĞRENİM HEDEFLERİ ÜNİTENİN ÖZETİ Arap ülkeleri yemek kültürü hakkında bilgi verilmesi Arap ülkelerinin temel özelliklerinin Arap ülkeleri yemek alışkanlıklarının neler olduğunun Arap ülkelerine örnek olarak İran mutfağının yakın mercek incelenmesi ve tartışılması Arap ülkeleri yemek kültürünü oluşturan temel özellikler, yöreye özgü sebze ve meyvelerin özellikleri, bu kültürün diğer kültürlerden farklılıkları anlatılır ve Arap ülkelerine örnek olarak İran mutfağı hakkında yakın mercek altında bilgiler veriler. ABD VE KANADA MUTFAK KÜLTÜRÜ Amerika ve Kanada mutfak kültürünün öğretilmesi ÖĞRENİM HEDEFLERİ Amerika ve Kanada mutfak kültürünü oluşturan temel özelliklerinin sıralanabilmesi, Amerika ve Kanada ülkelerinin sosyo-ekonomik ve
ÜNİTENİN ÖZETİ coğrafik yapılarının diğer ülkelere göre farklılıklarının Bu ülkelere özgü yemek alışkanlıklarının ve yemeklerin öğretilmesi. Amerika ve Kanada nın tarihsel süreç içindeki gelişimi ve gelişim içinde yemek kültürünü oluşturan temel özellikler anlatılır. Amerika ve Kanada da yaşayan insanların beslenmeye bağlı temel sağlık verilerinin diğer ülkelere göre farklılığı tartışılır. AVUSTRALYA MUTFAK KÜLTÜRÜ, ABORİJİNLER Avustralya mutfak külütüru temel özelliklerinin öğretilmesi ve Aborijinlerin tanıtılması ÖĞRENİM HEDEFLERİ Avustralya kıtasının sosyo-ekonomik ve coğrafik özelliklerinin tanıtılması, buna bağlı yemek kültürünün Avustralya da yaşayan yerli halkın (Aborijinlerin) yaşam biçimlerinin tartışılması ÜNİTENİN ÖZETİ Avustralya kıtasının temel özellikleri anlatılır. Bu kıtada yaşayan ve teknolojinin toplumlarına girmesini istemeyen Aborijinlerin yaşam ve beslenme biçimleri anlatılır.