BİYOYARARLANIM- BİYOEŞDEĞERLİK ÇALIŞMALARI Doç. Dr. T. Emrah Bozkurt Hace4epe Üniversitesi, Eczacılık Fakültesi, Farmakoloji AbD İlaca Giden Yol 6. Disiplinlerarası Beyin FırFnası ToplanFsı 20 Aralık 2018
h4ps://chartpack.phrma.org
Henze et al., 2018, J Pharm Pharmacol.
FARMAKOKİNETİK FARMAKODİNAMİK Ön- ilaçların biyoyararlanımı Metabolit ölçülmesi Akut farmakolojik etki üzerinden biyoyararlanım ölçülmesi İlacın idrardaki kümüla\f miktarını ölçmek Değişmemiş ilaç ya da metabolit Biyoyararlanım Absorpsiyon derecesi (oranı) Absorpsiyon hızı Plazma konsantrasyonu- zaman eğrisi EAA, C maks,t maks
Biyoyararlanım Çalışmalarının Amacı ve Önemi- 1 İlaç AR- GE çalışmaları Yeni molekül Yeni formülasyon Yeni uygulama yolu - farmasö\k dozaj şekli Formülasyon- A Formülasyon- B
Biyoyararlanım Çalışmalarının Amacı ve Önemi- 2 İlaç AR- GE çalışmaları Kalite kontrol çalışmaları (üre\m, depolama, stabilite ) Yeni kombinasyonlar Ürünün farmakokine\ğinin değiş\rilmesi (Modifiye salım vb) AUC 1 AUC 2 AUC 3 AUC 1 =AUC 2 =AUC 3 C max Konsantrasyon Konsantrasyon İlacın biyoyararlanımının hasta (intrinsik) ile ilgili faktörler ve diğer ilaçlarla (ekstrinsik) oluşabilecek etkileşimler açısından incelenmesi.
SERUM CONCENTRATION (ng/ml) 2.5 Burroughs Wellcome 2.0 1.5 1.0 0.5 Davis-Edwards APC batch B15703 APC batch 24928 0.0 0 1 2 3 4 5 6 TIME (hours) Lindenbaum et al. New Engl. J. Med. *1968-1970 Avustralya, Queensland deki fenitoin intoksikasyonu *Fenitoin kapsüllerindeki kalsiyum sülfat dihidrat laktozla değiş\rilmiş
BİYOEŞDEĞERLİK Farmasö\k eşdeğer olan iki ilaç ürününün (test ve referans ürün), aynı molar dozda verilişinden sonra biyoyararlanımlarının, dolayısıyla etkililik ve güvenliliklerinin aynı olmasını sağlayacak derecede benzer olmasıdır. Sık kullanılan, cirosu yüksek, \cari çekiciliği fazla olan (patent süresi bitmiş) ilaçları içeren müstahzarların sayısı çok fazladır. İlaç fiyatlarının düşmesi (tasarruf, ilaca erişimi kolaylaşfrır) Rekabet ortamı (yeni ilaç arayışı)
Biyoeşdeğerlik çalışmaları - KarşılaşFrmalı biyoyararlanım çalışması - Özel bir faz1 çalışmasıdır Referans ürünle ilgili preklinik testler ve klinik çalışmalardan elde edilen verilerle bağlanf kurulması Referans ürün ve eşdeğer ürün arasındaki biyofarmasö\k benzerliğin değerlendirilmesi Biyoeşdeğerlik, terapö\k eşdeğerliğin yerine geçebilen en sağlam kanıpr. Biyoeşderlik çalışmaları sadece eşdeğer ilaç başvuruları için değil aynı zamanda yeni ürün geliş\rilmesi, scale- up, ruhsatlandırma sonrası değişiklikler gibi süreçler için de gereklidir.
İn vitro Deneyler Klinik Çalışmalar Biyoeşdeğerliğin İspatlanması Plazma konsantrasyon- zaman eğrisinden ilaç miktarının ölçülmesi - EAA, C maks, t maks belirlenir ve karşılaşfrılır. - EAA ve C max (Birincil değişkenler) %80-125 arasında olmalıdır. - C max bazı durumlarda genişle\lebilir. Concentration (ng/ml) 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 0 10 20 30 Time (hours) Test/Generic Reference/Brand
Biyoeşdeğerliğin İspatlanması Farmakokine\k çalışmalar Farmakodinamik çalışmalar Lokal etkili/sistemik absorpsiyonu olmayan ürünler için KarşılaşFrmalı klinik çalışmalar Farmakokine\k profil belirlenemiyorsa Uygun bir farmakodinamik son nokta yoksa In vitro çalışmalar
FARMASÖTİK MÜSTAHZARLARIN BİYOYARARLANIM VE BİYOEŞDEĞERLİĞİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ HAKKINDA YÖNETMELİK (Resmi Gazete Yayım Tarihi: 27 Mayıs 1994- Sayı: 21942) BEŞERİ TIBBİ ÜRÜNLERİN BİYOYARARLANIM VE BİYOEŞDEĞERLİĞİNİN İNCELENMESİ HAKKINDA KILAVUZ (TASLAK)
Klinik Biyoyararlanım- Biyoeşdeğerlik Çalışmalarında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar- 1 - Referans Ürün Seçimi - Çalışma yapılacak merkezin uygunluğu (GCP/GLP) - Gönüllü sayısı ve gönüllülerin karakteris\kleri - Çalışmanın tasarımı (Çapraz, paralel, tekrarlı tasarımlar, çoklu doz çalışması, açlık/tokluk çalışması ) - Çalışmanın standardize bir şekilde yürütülmesi (Diyet, sıvı alımı, egzersiz, ilacın alım zamanı ) - İncelenecek yi`lik(ler) (Doz oranfsallığı, lineer farmakokine\k )
Klinik Biyoyararlanım- Biyoeşdeğerlik Çalışmalarında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar- 2 - Yeterli sayıda ve doğru aralıklarla örnek alınması o - Gönüllülerin takibi, çalışmadan çıkarılma kriterleri - İncelenmesi gereken parametreler ve bu parametrelerin sınırlarının belirlenmesi. - Arınma süresi
Türkiye de Son Yıllarda Yapılan BY-BE Çalışma Başvurusu Sayısı 100 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 2015 2016 2017 2018
Türkiye de BY-BE Çalışmalarının Yapılabildiği Merkezler 1- Erciyes Ü. Hakan Çe\nsaya İKU Merkezi, Kayseri (BY/BE + Faz1) 2- FARMAGEN İKU Merkezi, Gaziantep, (BY- BE) 3- ARGEFAR, Ege Üniversitesi, İzmir, (BY- BE + Faz1 + Anali\k) 4- İLAM, İstanbul Üniversitesi, İstanbul, (BY- BE + Anali\k) 5- NOVAGENIX, Ankara (Anali\k)
Dünyada BY- BE Çalışmaların Dağılımı 2974 biyoyararlanım çalışması 18.12.2018 Gizlilik Veri koruması Patent? 10 biyoeşdeğerlik çalışması 18.12.2018 www.clinicaltrials.gov
BY- BE Çalışmalarının Diğer Uygulama Alanları Biyolojik olmayan kompleks ilaçlar Nanoilaçlar Biyobenzer ürünler Klinik Çalışmalar Farmakokine\k çalışmalar (Faz- 1/3) İmmünojenisite Sağlıklı gönüllü/hasta çalışmaları Endikasyon ekstrapolasyonu Standart jenerik yaklaşımı? Preklinik çalışmalar Farmakodinamik çalışmalar Preklinik (in vivo) hayvan modelleri Toksikolojik çalışmalar Lokal tolerans çalışmaları
TEŞEKKÜR EDERİM