fizik güncesi MARMARİS KAMPÜSÜ Haftalık E-bülten Sayı: 7 / 13.04.2015 Hazırlayan Cansu Elif Aktaş MARS TA HAYAT VAR MI? GERÇEK!
fizik güncesi Sayı 7 Yaşamın Dünya daki koşullara benzer koşullar altında ortaya çıkabileceğini varsayarsak günümüzde bir gezegende yaşamın gelişebilme ve sürebilmesinin ölçüsü yüzeyinde su bulunup bulunmamasıyla yani bir güneş sistemindeki gezegenin güneşine uzaklığının gereken uygun uzaklıkta olup olmamasına bağlıdır. Mars ın yörüngesinin Dünya nın yer aldığı bu uygun kuşağa yakın olması, ince bir atmosfere sahip bu gezegenin yüzeyinde suyun donmasına neden olmaktadır. Bunun dışında Phoenix Mars Lander tarafından yürütülen deneyler Mars toprağında sodyum, potasyum ve klorür içeren bir alkali bulunduğunu gösterdi. Bu besleyici toprak yaşamı taşımaya gayet elverişliydi. Ayrıca gezegenin geçmişindeki sıvı su akışları Mars ın yaşanabilirlik potansiyeli taşıdığını ortaya koymaktadır. 2
fizik güncesi Sayı 7 Günümüzde Mars yörüngesinde 3 uzay gemisi oturtulmuş durumdadır; Mars Odyssey, Mars Express ve Reconnaissance Orbiter. Mars yüzeyinde ise Curiosity isimli araştırma robotu sürekli olarak fotoğraflar çekip Kızıl Gezegeni keşfetmektedir. Kızıl Gezegene Viking sondalarını gönderen ünlü astronom Carl Sagan ın dediği gibi, Mars kozmik felaketlere karşı insanoğlunun yedek dünyası olabilir. Örneğin Dünya ya insan uygarlığını sona erdirecek dev bir göktaşı çarparsa, Mars gezegeni insan türünün hayatını kurtarabilir. Mars a yerleşen insanlar böyle bir felaketin ardından Mars ta uygarlığı sürdürebilirler. Tabii Mars a gitmek için ekonomik sebeplerden ve türümüzün yedeğini almaktan başka nedenler de var. Bunlar bilimsel araştırma yapmak, Mars ı keşfetmek ve insanoğlunun merakını gidermek gibi çıkarcı olmayan, ideal sebepler Mars Davası kitabının yazarı ve Mars Derneği nin kurucusu Robert Zubrin, sırf bu yüzden insanların Mars a yerleşmesinin kaçınılmaz olduğunu söylüyor. Zubrin, Dünya da hayat pahalılığı ve nüfus artışıyla tıkanan ekonomiyi canlandırmanın tek yolunun Mars a yerleşmek olduğunu düşünüyor. 3
fizik güncesi Sayı 7 Mars One projesi bu hayali gerçekleştirmek için geliştirildi ve projenin yöneticileri 2023 yılında Mars a ilk insanı göndermiş olmayı amaçlıyor. Hollandalı girişimci Bas Lansdorp un finanse ettiği özel sektör projesi Mars One a iki hafta içinde ABD den 17324, Çin den 10241, İngiltere den 3581 kişi başvurdu. Toplam 78 bin katılımcı arasında Rusya, Meksika, Brezilya, Kanada, Kolombiya, Arjantin ve Hindistan bulunuyor. Mars One vakfı ticari bir iş letme olmayabilir, ancak ticari bir iş letme olan Interplanetary Media Group un çoğ unluk hisselerini elinde tutuyor. Interplanetary Media Group, Mars seferini finanse etmek için gereken fonları Biri Bizi Gözetliyor (BBG) tarzı bir Reality TV ş ovuyla toplayacak. BBG Mars ın ilk bölümünde, Kızıl Gezegene gitmek için seçilen astronotlarla yapılan söyleşiler yer alacak. Mars hazırlıklarını on yıl boyunca her hafta TV ye taşıyacak olan program, insanoğlu Mars a yerleştikten sonra da yeni bölümlerle yayınını sürdürecek ve bu kez Marslıların günlük hayatını beyaz camdan tüm dünyaya gösterecek. Mars seyahati tek yönlü olacak. Mars ta yalnızlıktan ve çevre değişikliğinden bunalıma giren bir One projesi dönüş yolculuğu için uzay gemisi göndermeyi kapsamıyor ve bu konuda hiçbir taahhütte bulunmuyor. Buna rağmen projenin tek yönlü maliyeti 1 ila 6 milyar dolar olarak hesaplanıyor. Ancak, Mars a yerleşenlerin Dünya ya geri dönemeyecek olmasının daha önemli bir sebebi var: Kemik erimesi. İnsan vücudu yerçekimsiz ortamda ayda yüzde 2 kemik kaybına uğruyor. Bu da 7 aylık Mars yolculuğunda yüzde 14 kemik kaybı demek. Nitekim Uluslararası Uzay İstasyonu nda 7 ay kaldıktan sonra Dünya ya geri dönen bazı astronotlar, haftalarca süren egzersiz programına rağ men kemik kaybını tümüyle telafi edemiyor ve kemik kütlesinin yüzde 2 sini kalıcı olarak kaybediyor. 4
fizik güncesi Aralık Sayı 20147 Dünya nın yüzde 38 i kadar güçlü bir çekime sahip olan Mars ta birkaç yıl kalan insanların Amerika ya tatile gelmesi mümkün değil. Kemik ve kas kaybı yüzünden zayıf düşen Marslılar Dünya da nefesi daralmadan iki adım atamayacaktır. Mars taki yerleşimlerin kuru ve düşük basınçlı klima havasından sonra, ağır ve rutubetli Dünya atmosferinin solunum güçlüklerine yol açacağından emin olabilirsiniz. Gelecekte geliştireceğimiz ve insanların kemik kaybına uğramasını önleyecek veya düşük basınçlı atmosfer solumasını sağlayacak olan genetik tedavi yöntemlerini hesaba katmazsak, Mars a gidenlerin geri dönmesi imkânsız. 2016: Mars One 5 in görevi. Ocak 2016 da gerçekleşecek bu görevle yaklaşık 2.5 ton yiyecek ve malzemeler Mars a gönderilecek. 2018: Mars One ın keşif aracı. Mars ta kolonileşecek en iyi bölgeyi araştırmak için 2018 de bir keşif aracı gönderilecek. 2021: Mars kolonisinin hazırlanması. Mars One nın tüm malzeme ve ünitelerinin 2021 yılında seçilen bölgede kurulması planlanıyor. Alanda 2 yaşama ünitesi, 2 yaşam destek ünitesi, 1 besin ünitesi ve 2 keşif aracı bulunacak. 2022: Mars kolonisinde yaşayacaklar için son hazırlıklar. Tüm oksijen, su ve yapay atmosfer 2022 ye kadar hazır hale getirilecek. İlk astronot ekibi o yıl içinde Eylül ayında Mars a doğru yola çıkacak. 5
fizik güncesi Sayı 7 2023: Mars ta bot izleri. Eğer her şey yolunda giderse ilk astronot ekibi 2023 de Mars yüzeyine inecek. 2025: Yeni ekipler gelecek. İkinci Mars One astronot ekibi Haziran 2025 de diğerlerine katılacak. Ertesi gün fizik yazılısı vardı. Yazılıları hiç sevmezdi zaten. Hele Tolga fiziği hiç sevmezdi, ama bilmiyordu ki hayatta fiziğin olmadığı hiçbir yer yoktu. Sıkılmıştı, çizgi film izlemek için televizyonun karşısına oturdu. En sevdiği çizgi film Road Runner ve Çakal vardı. Ama çizgi film fizikle doluydu. Eylemsizlik, potansiyel, basit makineler, yaylar, dairesel hareketler Her şey vardı fizikle alakalı. İyice canı sıkılmıştı, kanalı değşş tirdi. Müzik kanalı açtı. Herhalde burada da fizik yoktur' diye düşündü ki televizyonda Pamela şarkıya başlamıştı bile. Yerçekimine yenik düştün Kardeşi yanında geldi. Bir soru sorabilir miyim?' dedi. Kardeşini çok seven Tolga tabi ki dedi. Soru sürtünme ne demek?' idi. İyice sinirlenmişti. Kardeşi abisinin sinirlendiğini anladı ve hemen odasına çekildi. Babasını bir işle uğraşırken gördü ve yanına gitti. Ne yaptığını sordu, evin gece lambasını tamir ediyordu. Lamba babasının önünde dağılmıştı. Fizikten kurtulamayacaktı. Odasına girdi kardeşi yatağın üzerinde zıplıyordu. Aklına yaylardan olan basit Harmonik hareket geldi. Evet, fizikten kurtulamıyordu. Çalışma masasına oturdu. Ama yazılıya çalışmak için değil, yarım kalan resmini tamamlamak için. Resmi bitirdi, kağıda dürdü lastiği takarken aklına esneklik geldi. Hemen fizik kitabını açtı ve çalışmaya başladı. Konuları bitirmişti, rahattı ama hala aklında bir şüphe vardı. Sabah kahvaltı ederken annesi ekmek kesiyordu. Bıçak keskindi, aklına basınç geldi. Kahvaltıyı apar topar edip masadan kalktı. Elini yıkadı, kremledi, çantasını aldı. Kapıya yöneldi, kapıyı açmak için zorlandı. Çünkü hala eli kremliydi. Kapıyı tutunca eli kaydı. Kardeşini çağırdı ve işte sürtünme bu dedi. Yazılıya girdi, iyi geçmişti. Artık fiziği seviyordu. Hafta sonu kitap okurken kitapta bir söz vardı. Fizik matematiğin hayata dökülmüş halidir.' düşündü ve doğru olduğunu kabul etti. 6
fizik güncesi Sayı 7 Kıyamet Yakın Değil... Dünyanın Sonu Gelmedi... Kıyametin eşiğinde olduğumuz fikri tarihin kendisi kadar eskidir. Kalkınma ve gelişme yolunda atılan her adım, doğa ile uyum içinde olduğu iddia edilen ilkel bir yaşam tarzından vazgeçmememiz gerektiği iddiasıyla karşı karşıya geliyor. Sanayileşme, modern tarım yöntemleri, genetiği değiştirilmiş ürünler, bilimsel tıp, nükleer enerji ve içten yanmalı motor, uygarlığın sonunun işaretleri olarak kabul ediliyor. Günümüzde politikacılar ve etkili lobi örgütleri bu korku üzerine oynuyorlar. Bizi, ürettiğimiz karbondioksitin (CO2) neden olduğu kaçınılmaz küresel ısınma felaketi ile korkutuyorlar. Obezite salgınının çocuklarımızı yetişkinliğe ulaşamadan öldüreceğini iddia ediyorlar. Doyumsuz hayat tarzımızla dünyanın değerli kaynaklarını tüketmekte olduğumuzu savunuyorlar. Ve bunun gibi daha pek çok kötü senaryo 7