2012YILI DÖNEM SONU İŞLEMLERİNDE ÖZELLİK ARZ EDEN KONULAR ÖDEMELERİN BANKADAN YAPILMASI Tahsilat ve Ödemeler Banka Aracılığıyla Yapılmak Zorunluluğu Vardır. İşyeri Kira Ödemeleri 1 Lirada Olsa, Mesken Kira Ödemeleri Aylık 500 TL ve Yukarısı Banka Aracılığıyla Yapılması Zorunludur. Her Bir İşlem İçin (2012 yılı için) 1.170 TL Az Olmamak Üzere İşleme Konu Tutarın % 5'i Özel Usulsüzlük Cezası Kesilir. ENVANTER NOKSANLIK ve FAZLALIK Mevcut Emtia Fiilen Sayılmak Suretiyle Değerlemesi Yapılmalıdır. Stok Sayımında Fiili Durumla Kaydı Durum Karşılaştırılarak Noksanlık veya Fazlalık Varsa Nedeni Araştırılmalı ve KDV Dikkate Alınarak Gerekli Düzelme İşlemleri Yapılmalıdır. MALİYET ve DEĞER DÜŞÜKLÜĞÜ Stok Sayım ve Değerlemesinden sonra Satılan Malın Maliyeti tespit edilerek kayıtlara alınmalıdır. Stoklarda Değer Düşüklüğü varsa bununla ilgili olarak Takdir Komisyonuna başvurup gerekli karar alınmalıdır. ATİK FİNANSMAN GİDERLERİ Yıl İçinde A.T.İ.K. Alınmışsa, Bunların Alımıyla İlgili Olarak Yılın Sonuna Kadar Oluşan Kredi Faizi, Kur Farkı, Vade Farkı Vs. Giderler İlgili İktisadi Kıymetin Maliyetine Eklenmelidir. Cari Yıl Amortismanları ise, Maliye Bakanlığınca İlan Edilen Oranlar Dikkate Alınarak Hesaplanmalıdır. KIST AMORTİSMAN Yıl İçinde Alınan Binek Otomobilleri İçin Kıst Amortisman Uygulamasına Dikkat Edilmelidir. Kıst Amortismana Tabi İktisadi Kıymetlerin, Amortisman Süresinin Son Yılında, Ayrılmayan İlk Yıla İlişkin Amortisman Tutarının Gider Kaydı Yapılmalıdır. DÖNEM SONU DİKKAT EDİNİZ Kuruluş ve Örgütlenme Giderleri gibi Aktifleştirilen Giderlerin Yıllık İtfa Payları Hesaplanıp Gider Yazılmalıdır. Yıl İçinde Satılan A.T.İ.K. Nedeniyle Ayrılmış Bulunan B. Amortismanlar Satış Esnasında Dikkate Alınarak Kapatılmalıdır. PEŞİN ÖDENEN GİDER ve PEŞİN TAHSİLAT Peşin Ödenen Giderler İçinde 2012 Yılına İlişkin Olanlarının Alınıp Cari Yıl Giderlerine Atılması Unutulmamalıdır. 1-Dursun GÖKTAŞ SMMM
Peşin Tahsil Edilen Gelirler Hesabında Bulunan ve 2012 Yılına Ait Gelir Varsa Bu Hesaptan Alınarak Cari Dönem Hasılatına Eklenmelidir. HESAP MUTABAKATLARI Bankalardaki Hesapların Defter Kayıtlarıyla İlgili Gerekli Mutabakatlar Sağlanmalıdır. Kasa Sayımı Yapılarak Kaydı Durumla Fiili Durum Karşılaştırılmalı Farklılık Varsa Gerekli Araştırma Yapılıp Kayıtlara Alınmalıdır. Alıcılarla ve Satıcılarla İlgili Cari Hesap Mutabakatları Yapılmalıdır. KASA ve BANKADAKİ DÖVİZ Kasadaki ve Bankadaki Döviz Maliye Bakanlığınca Belirlenen Kurlar Esas Alınarak Değerlenmeli ve Kayıtları Yapılmalıdır. Alınan Çekler ve Verilen Çeklerin Reeskonta Tabi Tutulması Halinde Oluşan Gelir veya Gider Tutarları Vergilemede Dikkate Alınmamalıdır. REESKONT HESAPLAMA Alacak ve Borç Senetleri İstenirse Reeskonta Tabi Tutulabilir. Alacak Senetleri Reeskonta Tabi Tutulması Halinde Borç Senetleri de Mutlaka Reeskonta Tabi Tutulmalıdır. Senetlerde Faiz Oranı Belli Değilse, Merkez Bankası Reeskont Oranı Yıllık %16,50 Uygulanarak Gerekli Kayıtlar Yapılmalıdır. DÖVİZLİ ALACAK BORÇ REESKONT Döviz Üzerinden Düzenlenen Alacak ve Borç Senetleri de Reeskonta Tabi Tutulabilir. Senetlerde Faiz Oranı Belli Değilse, Londra Bankalar Arası Faiz Oranı (LIBOR) Esas Alınmalıdır. VADELİ HS. Ve KREDİ FAİZLERİ Bankalardaki Vadeli Mevduat Hesaplarının Dönem Sonu İtibariyle Hesaplanan Faiz Tutarlarının Gelir Kaydı Unutulmamalıdır. Banka Kredileri ile İlgili Olarak Dönem Sonuna Kadar Oluşan Faiz Tutarı Hesaplanıp Gider Kaydedilmelidir. ŞÜPHELİ ALACAKLAR. Dava ve İcra Safhasına Giren Alacaklar için Karşılık Ayrılıp Gider Kaydedilmelidir. Teminata Bağlı Alacaklara Karşılık Ayrılmamalıdır. Dava ve İcra Takibine Değmeyecek Derecede Küçük Alacaklar için Birden Fazla Yazılı İstenmiş Olmak Koşulu ile Karşılık Ayrılmalıdır. Tahsil Olanağı Kalmayan Alacaklar Kayıtlardan Silinmelidir. ORTAKLARA VERİLEN BORÇLAR Ortaklara Verilen Borçlara Adat Hesaplanıp, Şirket Kredi Kullanmışsa Kredi Faiz Oranı, 2-Dursun GÖKTAŞ SMMM
Kredi Kullanmamışsa Reeskont Oranı, Üzerinden Faiz Hesaplanıp Fatura Düzenlenmeli ve %18 KDV Uygulanmalıdır. GEÇ GELEN GİDER FATURALAR 2012 Yılına İlişkin Olup, K.V Beyannamesi Verilene Kadar Gelen Gider Faturalarının KDV Tutarları ile Birlikte 2013 Yılı Kanunu Defter Kayıtlarına Geçmiş Yıl Gideri Olarak Kaydedilip, K.V. Beyannamesinde Bu Fatura Toplamları Diğer İndirimler Sütununda Gösterilerek Matrahtan İndirilmesi Sağlanmalıdır. 2011 AİT 2012 KAYDA ALINAN FATURALAR 2011 Yılına İlişkin Olup 2012 Yılı Kayıtlarına Alınan Geç Gelen Fatura Bedelleri, 2011 Yılı Kurum Kazancından Beyanname Üzerinden İndirilmiş Olacağından, Bu Tutarların 2012 Yılı Beyanı Sırasında KKEG Olarak Kurum Kazancına Eklenmesi Unutulmamalıdır. KURUMLAR VERGİSİ İSTİSNA Tam ve Dar Mükellef Kurumlardan Elde Edilen İştirak Kazançları, Yurt Dışı İştirak Hisselerinin Elden Çıkarılmasından Sağlanan Kazançlar, Emisyon Primleri, Yurtdışı İnşaat ve Onarım İşleri ile Teknik Hizmetlerden Sağlanan Kazançlar, Portföy ve Fon İşletme Kazançları, Gayrimenkul ve İştirak Satışları Kazançlarının %75 i, Banka Borçlarının Ödenmesinde Kullanılan Gayrimenkul ve İştirak Hisseleri Satış Kazançları, Eğitim Kazançları, Rehabilitasyon Merkezlerinin İşletilmesinden Sağlanan Kazançlar, Kooperatiflerin Ortakları için Hesapladıkları Risturnlar. AMORTİSMAN UYGULAMASI Amortisman Uygulamasının Başlangıcı: Amortisman Uygulaması İktisadi Kıymetin Aktife Girdiği Yıldan Başlar. A.T.İ.K Satılması Halinde Ayrılan Amortisman Hesabı Kapatılır. 770 TL Sınırın Altında Kalan Atik Direkt Gider Yazılabilir. İktisadi Kıymetler de Teknik ve İktisadi Bütünlük Kavramı Otel; Havlular, Yatak Takımları, Lokanta; Çatal ve Bıçak Takımları, Büro; Masa, Sandalye ve Koltuk Takımları İktisadi ve Teknik Bakımdan Bütünlük Arz Eder. Boş Arsa ve Arazilerin Durumu: Bilindiği Üzere Boş Arsa ve Araziler Kıymetten Düşmediği İçin Amortisman Ayrılmaz. 3-Dursun GÖKTAŞ SMMM
Kıst Amortisman: Aktife Kaydedilen Binek Otomobilleri için uygulanmaktadır. AMORTİSMAN AYIRMA YÖNTEMİNİ DEĞİŞTİRME İktisadi Kıymet İçin Başlangıçta Normal Amortisman Yöntemi Uygulanmış ise Sonradan Azalan Bakiyeler Yöntemi Uygulanamaz. Ancak Azalan Bakiyeler Usulüne Göre Amortisman Ayırırken Normal Amortisman Yöntemine Geçilebilir. AMORTİSMAN AYIRMANIN YÖNTEMLERİ Normal Amortisman Yöntemi; Faydalı ömür süresi dikkate alınarak her yıl eşit olarak yıpranma payı gider yazılır. Azalan Bakiyeler Yöntemi: Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Mükellefler Amortisman Hesaplanacak Değer, Önce Ayrılmış Olan B. Amortismanlar Toplamının Tenzili Suretiyle Tespit Olunur. AZALAN BAKİYELER YÖNTEMİ Amortisman Oranı Normal Amortisman Oranının 2 katıdır. Sürenin Son Yılına Devreden Bakiye Değer, O Yıl Tamamen Yok Edilir. Azalan Bakiyelerde Azami Oran %50 KULLANMA ÖMRÜNÜ UZATAN HARCAMALAR Ancak Kamyonetin Periyodik Bakımı Boyanması ve Benzeri Giderler Doğrudan Gider Yazılır. Kulanım Ömrünü Uzatan Giderler Aktifleştirildikleri Yıldan Başlayarak Bağımsız Olarak Ayrıca İtfa Edilirler. Kullanma Ömrü 10 Yıl Olan Bir Kamyonet Eski Motorunun Yenisi ile Değiştirilmesi Halinde Kamyonetin Kullanma Ömrü Artacaktır. Bu Nedenle Alınan Yeni Motor Gider Yazılmayıp, Kamyonetin Maliyetine Eklenmesi Gerekmektedir. ATİK KULLANIM FONKSİYONUNU ARTIRAN HARCAMALAR Kamyonetin Aynalarının Değiştirilmesi, Tamponlarının Boyanması gibi Giderler Kullanım Fonksiyonunu Artıran Gider Olup, Kamyonetin Maliyetine Aktarılmalıdır. Bu Giderler ise Kamyonetin Kalan Amortisman Ayırma Süresi İçinde Eşit Tutarlarda Amortisman Ayrılarak İtfa Edilir. YENİLEME FONU ATİK Satışından Doğan veya Sigortadan Alınan Tazminat Dolayısıyla Meydana Gelen Kar, Belirli Şartlarla Yeni Alınacak ATİK Amortismanında Kullanılmak Üzere Yenileme Fonuna Alınabilir. Bilanço Esasına Göre Defter Tutan Mükellefler Tarafından Ayrılabilir. Satılan İktisadi Kıymetin Yenilenmesinin Zorunlu Olması ve İşletmeyi İdare Edenlerce Karara Bağlanması Gerekir. 3 Yılın Hesabında Fonun Ayrıldığı Yıl Başlangıç Yılı Olarak Kabul Edilir. 4-Dursun GÖKTAŞ SMMM
Yeni Alınan İktisadi Kıymetle, Satılan İktisadi Kıymet Aynı Nitelikte Olmalıdır. Yeni Kıymet Alınmış Dahi Olsa 3 Yıl İçinde Kullanılmayan Yenileme Fonu 3. Yılın Sonunda Gelir Yazılır. ÖZEL MALİYETLER İşletmeler Kiraladıkları Gayrimenkuller Üzerine Çeşitli Eklentiler Yapabilirler. Çeşitli Yol, Köprü, Duvar, Ek Bina Kira Süresinin Sonunda Mal Sahibine Bırakılacak Bu Tür Varlıklar İçin Yapılan Harcamalar Bir Defada Zarar Olarak Dönem Karından Düşülmez. Kira Süresine Göre Eşit Sürelerle İtfa Olunur. Şayet Kira Süresi 1 Yıl ise Bu Hesapta Yer Alan Bütün Tutarlar Giderlere İntikal Ettirilir. Ancak Bu Durumda Kiralayan ise Ayın Olarak GMSİ Elde Etmiş Sayılır Kira Süresi Belli Değilse Özel Maliyet Bedeli 5 Yılda İtfa Olunur. Kira Süresi Dolmadan Önce Gayrimenkulün Boşaltılmasında İtfa Edilemeyen Tutar Boşaltma Yılında Tamamen Bir Defada Gider Yazılır. Özel Maliyet Bedelinin İtfası Bakımından Aktifleştirme Yılındaki Kira Süresi Esas Alınır. Sonradan Oluşan Değişiklikler İtfa Süresini Etkilemez. Azalan Bakiyeler Usulüne Göre Amortismana Tabi Tutulamaz. İMALAT SIRASINDA MEYDANA GELEN FİRELER Fireler İmal Edilen Mamulün Maliyetine Girmektedir. Firelerin, Ticari Teamüllere Uygun Olması Gerekmektedir. İmalat ve Satış Fireleri ile İlgili Olarak Ticaret Odalarından Bilgi Alınmalıdır. Firelerin Yüksek Olması Halinde Mamul Maliyeti Artacağından, Satıştan Daha Az Kar Elde Edilecektir. KIRILMA, ÇÜRÜME, YANMA, DEPREM, SU BASMASI GİBİ OLAYLAR SONUCU Bu Nedenlerle Meydana Gelen Envanter Noksanlıkları Mutlaka Takdir Komisyonlarınca Takdir Ettirildikten Sonra, Ortaya Çıkan Rakam Üzerinden Sonuç Hesaplarına Atılabilecektir. Tabii Afetler Sonucunda Meydana Gelen Hasarın, Takdir Komisyonları Tarafından Takdir Edilmesini İstemeden Önce; Mahkeme ve İtfaiye Vb. Başvurarak Olayı Tespit Ettirmeli. Tespit Belgesi ile Birlikte Bağlı Bulundukları Vergi Dairesine Müracaatla, Tabii Afet Nedeniyle Değeri Düşen Malların Emsal Bedelinin Komisyon Tarafından Takdir Edilmesini İstemeleri Gerekmektedir. SATIŞLARDAN KAYNAKLANAN NOKSANLIKLAR Bazı İş Türlerinin Özellikleri Gereği Satışlarından Dolayı Envanter Noksanları Oluşmaktadır. 5-Dursun GÖKTAŞ SMMM
Örneğin Toptan Cam Ticareti ile Uğraşan İşletmelerde Camların Satışa Hazır Hale Getirilmesi, Kesme ve İstiflenmesinden Kaynaklanan Kırılmalardan Dolayı Fire Vermesi Söz Konusudur. SATIŞLARDAN KAYNAKLANAN NOKSANLIKLAR Ticari Teamüllere Uygun Olarak Gerçekleşen Firelerden Kaynaklanan Noksanlıklar Sonuç Hesaplarına Atılabilmektedir. Fire Miktarı Ticari Teamüllerin Altında Kalırsa Dönem Sonu Fiili Mal Stok Tutarı Eksik Olmasına Rağmen Eleştiri Konusu Yapılmaz. MALLARIN ÇALINMASI İstismara Açık Olması Nedeniyle, Kanun Bu Tür Çalınmaları Gider Kabul Etmemektedir. Ortaya Çıkan Envanter Farkları Ferdi İşletmelerde Ortaklar Cari Hesabına Borç Yazılmak Suretiyle, Kurumlarda ise KKEG Yazılmak Suretiyle Dikkate Alınır. Çalınan Malın Maliyet Bedeli Biliniyorsa Bu Bedelden, Bilinmiyorsa Emsal Bedeli Üzerinden Muhasebeleştirilir. KDVK Deprem ve Sel Felaketi Nedeniyle Zayi Olanlar Hariç Olmak Üzere, Zayi Olan Mallara Ait Yüklenilen KDV İndirim Konusu Yapılamaz. MUHASEBE HATALARI Unutkanlık, Dikkatsizlik veya Bilgisizlik Yüzünden Yapılan Yanlışlıklardır. Matematik Hataları Kayıt Hataları Rakam Hatası, Hesap Hatası, Borç ve Alacak Tarafının Karıştırılması Nakil Hataları Unutma ve Tekrar Değerleme ve Bilanço Hataları MUHASEBE HİLELERİ Belli Bir Amaçla İşletmenin İşlem, Kayıt ve Belgelerinin Bilerek Tahrif edilmesidir. Kasti hatalar Kayıt Dışı İşlemler İşlemden Önce veya Sonradan Kayıt Uydurma Hesaplar Belge Sahtekârlığı Bilançonun Maskelenmesi 6-Dursun GÖKTAŞ SMMM