ÇOCUĞUM YEMEK YEMİYOR NEDEN? Prof. Dr. Sema AYDOĞDU Yrd. Doç. Dr. Sibel SÖNMEZ Bornova - İZMİR
EGE ÜNİVERSİTESİ TIP FAKÜLTESİ HALK KİTAPLARI SAĞLIK SERİSİ 55 Çocuğum Yemek Yemiyor Neden? Prof. Dr. Sema AYDOĞDU Yrd. Doç. Dr. Sibel SÖNMEZ Şubat 2015, Birinci baskı ISBN: 978-605-338-108-2 Bu kitabın tüm yayın hakları Ege Üniversitesi ne aittir. Kitabın tamamı ya da hiçbir bölümü yazarının önceden yazılı izni olmadan elektronik, optik, mekanik ya da diğer yollarla kaydedilemez, basılamaz, çoğaltılamaz. Ancak kaynak olarak gösterilebilir. Proje Üst Yöneticileri Ege Üniversitesi Rektörü: Prof. Dr. Candeğer Yılmaz EÜ Tıp Fakültesi Dekan Vekili: Prof. Dr. Yeşim Kirazlı Yayın Yönetmenleri: Prof. Dr. Ayşenur Oktay, Prof. Dr. Tahir Yağdı Yayın Alt Kurulu Başkanı: Prof. Dr. Ufuk Çağırıcı Sağlık Kitapları Serisi Çalışma Grubu: Prof. Dr. Elvan Erhan, Prof. Dr. Mehtap Çınar, Prof. Dr. Alpaslan Çakan Koordinasyon: EÜ Tıp Fakültesi Yayın Bürosu Kapak Tasarım: Hülya Sezgin Sayfa Tasarım: Hülya Sezgin Basım Yeri: Ege Üniversitesi Basımevi Bornova, İZMİR Tel : 0 232 388 10 22 e-posta : bsmmd@mail.ege.edu.tr
Değerli Okuyucumuz; Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi; 2014 yılının sonu itibariyle 455 öğretim üyesi, 600 e yakın araştırma görevlisi, 2000 in üzerinde tıp öğrencisi ile yaklaşık 2000 yataklı hastanede eğitim, öğretim ve araştırma yapmakta ve sağlık hizmeti vermektedir. Bu dönemde yaklaşık 1 milyon 150 bin poliklinik hastasına ve 66 bin yatan hastaya tedavi uygulanmış, 3143 doğum gerçekleştirilmiş, 80 bin acil servis hizmeti verilmiştir. Ülkemizin en büyük sağlık kurumlarından olan fakültemiz hastanesinde 2013 yılında 18 bin olan özellikli ameliyat sayısı 2014 yılında yaklaşık 140 bine çıkmıştır. Verilen sağlık hizmetleri yanında Öğretim Üyelerimizin ulusal ve uluslararası dergilerde 1 yıl içinde yayınlanan bilimsel makale sayısı 800'ün üzerindedir. Bu rakamlar Ege Üniversitesi Tıp Fakültesini ülkemizin en büyük sağlık kurumlarından birisi yapmaktadır. Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi nin en önemli vizyon ve misyonunu toplumsal sorumluluk bilinci oluşturmaktadır. Bu bilinçle çalışan Ege Tıp topluma nitelikli ve kaliteli sağlık hizmeti vermekte; Toplum Sağlığı Hizmeti ni diğer tüm görevlerinin üzerinde tutmaktadır. Ege Tıp Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Bilim Dalı, Türkiye de bir ilk olarak ve 12 yıldır Sağlık Halk Kongresi düzenleyerek toplum sağlığı için hizmet anlayışını gerçek bir bilgilendirme, uygulama ve deneyim paylaşımı şeklinde sürdürmektedir. Bilimsel araştırmalarla elde edilen bilgilerin kalıcılığı ve yaşama geçirilmesi; bunların başvuru kaynağı belgelere dönüştürülmesi ile sağlanır. Ege Tıp Halk Kitapları Sağlık Serisi bu anlayışımızın bir ürünüdür. Bu seride III
yayınlanan kitaplarımızın önemi ve farkındalık yaratacak temel özelliği; ülkemizin önceliğinde olan güncel sağlık konuları yanında; güncelliğini yitirmiş olsalar bile, ciddi bir sağlık sorunu olduğunu düşündüğümüz konuları da ele almış olmalarındadır. Ege Tıp Halk Kitapları Sağlık Serisi yazarlarının tümü Ege Üniversitesi nde görev yapan ve konusunda uzman öğretim üyeleridir. Serideki kitapların konu seçimleri ve içeriklerinin hazırlanmasında birden çok bilim insanının görüşlerinin yansıtılması sağlanmıştır. Seride yayınlanan kitaplardaki grafik ve fotoğraflar çoğunlukla kurumumuzun ürünüdür. Serimizin dil editörü her kitabı sadelik ve anlaşılabilirlik yönünden incelemektedir. Neden böyle bir seriye gereksinim duyulmuştur? Sağlık konularında dolaşımda olan, kolay ulaşılan ve günlük yaşamda kullanılan bilgilerin çoğunun gerçek bilimsel bilgi olup olmadığı kaygısı, bilim insanları olarak bizleri daha da sorumlu davranmaya ve güven sarsılmasına neden olan özensizliklerden uzak durmaya sevk etmektedir. Birçok konuda doğru ve güvenilir bilginin üretimi ve yayılması üniversitelerin öncelikli görevleri arasındadır. Bu nedenle, bu kitap, Daha İyi Bir Dünya İçin Yeni Yollar, Herkes İçin Sağlık sloganlarıyla hareket eden Ege Üniversitesi tarafından İzmir e armağan edilmiştir. Saygılarımızla... Prof. Dr. Yeşim KİRAZLI Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Dekan Vekili Prof. Dr. Candeğer YILMAZ Ege Üniversitesi Rektörü IV
Prof. Dr. Sema AYDOĞDU Lüleburgaz da doğmuştur. 9 Eylül 1980 yılında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi nden mezun olmuştur. Sıkıyönetim döneminde, önce Manisa Milli Eğitim Tabibliği nde, ardından Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Fizyopatoloji Kürsüsü nde çalışmıştır. Ekim 1988 yılında Ege Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları uzmanlık eğitimini tamamlamış, zorunlu hizmetin ardından aynı anabilim dalında Çocuk Gastroenteroloji, Hepatoloji ve Beslenme yan dal eğitimine başlamıştır. Mayıs 1992 yılından bu yana aynı bilim dalında çalışmalarına devam etmektedir. Mart 1997 yılında başladığı Ege Üniversitesi Organ Nakli Merkezi ve Çocuk Karaciğer Nakil Programı ndaki çalışmalarını sorumlu öğretim üyesi olarak sürdürmektedir. Doçentliği döneminde çölyaklıların ülkemizdeki ilk sivil örgütlenmesi Ege Çölyakla Yaşam Derneği ni kurmuş ve halen yönetim kurulu başkanı olarak çalışmalarına devam etmektedir. Yrd. Doç. Dr. Sibel SÖNMEZ 1972 yılında Manisa Demirci'de doğan Sönmez Bornova Suphi Koyuncuoğlu Lisesinden 1989 yılında mezun olmuştur. 1993 Yılında Ege Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulunu bitirmiş ve Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği alanında Master a başlamıştır. 2003 yılında aynı Anabilim dalında doktora çalışmalarını tamamladıktan sonra 2003 yılı Temmuz ayında Ege Üniversitesi Eğitim Fakültesi Okulöncesi Anabilim Dalında yardımcı doçent olarak çalışmalarına devam etmiştir. Anne- V
çocuk beslenmesi, anne çocuk sağlığı, sağlığı geliştirme, sağlığı geliştiren okullar ve anne baba eğitimi konularında çeşitli yayınları bulunmaktadır. 2011-2013 yılları arasında AB projeleri kapsamında Okul Öncesi Eğitimin Güçlendirilmesi projesinde 0-66 aylık çocuklar için eğitim programlarının hazırlanmasında görev almıştır. Halen aynı bölümde öğretim üyesi olarak çalışmaktadır. VI
İÇİNDEKİLER Çocuğum Yemek Yemiyor Neden?... 1 Abur Cubur Ve Ayaküstü Gıdaların İştahsızlığa Katkısı Var mıdır?... 11 İnek Sütü Alerjisi, Çölyak Hastalığı Ve Çeşitli Metabolik Sorunlar İştahsızlığa Neden Olur mu?... 13 İştahsızlık Çocuklarda Ne Sıklıkta Görülür?... 15 Ek Gıdaların Başlanmasında Temel İlkeler... 18 Yeme Sorunu Olan Bebek veya Çocuklara Yiyecekler Nasıl Sunulmalıdır?... 20 Bebeklerde Manken Hastalığı (İnfantil Anoreksi) Olabilir mi? Picky Eater Ne Demektir?... 23 Geleneksel Gece Sütü Alışkanlığı İştahsızlık Nedeni midir? Sağlığa Yararlı mı, Zararlı mıdır?... 26 Parmak Gıda Nedir?... 28 İştahsız Çocukların Zorla Beslenmesi Ne Gibi Olumsuzluklara Neden Olabilir?... 31 Çocuğuma Nasıl Yemek Yedirebilirim???... 32 Neler Yapabilirsiniz?... 37 Ne Yapmamalısınız!!!... 45
ÇOCUĞUM YEMEK YEMİYOR NEDEN??? DİKKAT!!! BESLENME SAVAŞI ALARMI
EÜ Tıp Fakültesi Halk Kitapları Sağlık Serisi ~ 55 İŞTAHSIZLIK SORUNU ELBETTE BİR NEDENİ VARDIR. Bir bebek, çocuk veya bir ergen yemek yemek istemiyorsa kesinlikle bir nedeni vardır. Kökeninde; bazen bir hastalık, bazen yemekle ilgili, bazen de psikolojik sorunlar olabilir. İŞTAHSIZ ÇOCUK ASLA ZORLA YEDİRİLMEMELİDİR NEDEN YEMİYOR? NELERİ YEMİYOR? NEREDE YEMİYOR? NE ZAMAN YEMİYOR? NE KADARINI YEMİYOR? KİMLE YEMİYOR?? 5N 1K? 2
Çocuğum Yemek Yemiyor Neden? 5N 1K SORULARINA YANIT ARANMALI BEBEK veya ÇOCUKLAR YEMEK ÖNCESİ, YEMEKTE ve SONRASINDA DİKKATLE GÖZLENMELİDİR Bebek veya çocuğun yemeği reddettiği her koşulda; ilk yapılan eylem zorla yedirmedir. Bakıcı, anne, anneanne, babaanne yediren her kimse derhal panik olur. Bu çocuk yiyordu Şimdi yemiyor Yemesi gerekli Aman tanrım büyümesi bozulacak!!! Yedirmeye çalışmak lazım gibi sorularla dehşete düşerler ve çocuğa işkence başlar İşkencenin devamlılık göstermesi ile YAŞAMIN İLK SAVAŞI başlamış olur. BESLENME SAVAŞI BESLENME SAVAŞI BAŞLIYOR 3
EÜ Tıp Fakültesi Halk Kitapları Sağlık Serisi ~ 55 Bu öyle bir savaştır ki; savaşan güçler arası dengesizlik inanılmaz boyutlardadır Bir tarafta; zeka, bilgi ve yaşam deneyimi fazla, üretim zengini YEDİRİCİ (anne, bakıcı, büyükler), diğer tarafta tüm bu zenginliklerden yoksun YEDİRİLEN (bebek veya çocuk) Elinde, zihninde, yaşamında güvenip, kullanabileceği etkin bir silahı olmayan YEDİRİLEN taraf, her türlü silaha sahip, hükmedici, yaptırımcı ve üstelik de işkenceci bir güçle savaşmak zorundadır YEDİRİLEN bu güce karşı sadece beden dilini kullanabilir; yüzünü ekşitir, ağzını kapatır, başını çevirir Olmadı; zorla ağzına tıkıştırılan veya damlatılanları (!) püskürtür, daha da olmadı kusar Bu savaşın sonucu da inanılmazdır Dünyada böyle kazanılmış bir savaş YOKTUR BESLENME SAVAŞLARININ galibi her zaman, zayıf taraf YEDİRİLENDİR YEDİREN taraf hep ama hep kaybeder Annelerin, bakıcıların veya aile büyüklerinin bu savaşı kazandığı henüz görülmemiştir Gücün bu kadar etkisiz kaldığı bir başka savaş YOKTUR Üstelik bu savaş EVRENSELDİR. 4
BESLENME SAVAŞLARININ KAZANANI; HER TOPLUMDA ve HER KOŞULDA, ZORLA YEDİRİLEN BEBEKLERDİR ÇOCUKLARDIR ANNELERİN BU SAVAŞI KAZANDIĞI HENÜZ GÖRÜLMEMİŞTİR O zaman güçlü tarafın teslim olması, bebek veya çocuğu dinlemesi, gözlemlemesi gerekir. Sunulan gıda veya zorlanan miktar reflüye neden oluyordur. Bebek veya çocuk yediklerinin ağzına gelmesi, boğazının yanması ve kusmaya zorlamasından rahatsız olur ve o gıdayı, o miktarı reddeder ya da o gıdaya karşı alerjisi vardır ve kendini koruma içgüdüsü ile yemek istemez. Her gıda alerjisinde deri döküntüsü veya ishal beklenmemelidir. Huzursuzluk, mızmızlık, gece uykuda sürekli dönme, aşırı terleme, sık uyanmanın nedeni olan reflü de alerjinin bir belirtisi olabilir. Küçükler bunu anlatamadıklarından yememeyi tercih ederler. Ancak; tüm direnişleri zorlama ile karşılanır ve savaş kaçınılmaz olur. 5
BEBEK ve ÇOCUKLARDA İŞTAHSIZLIĞIN EN ÖNEMLİ NEDENİ REFLÜDÜR REFLÜ GIDA ALERJİSİNİN DE BELİRTİSİ OLABİLİR 6
Çocuğum Yemek Yemiyor Neden? Bezli bebeklerde, kız olsun, erkek olsun, idrar yolu enfeksiyon (İYE) riski fazladır. Tek belirtisi iştahsızlık olabilir. Zorlama ile kusmaya da yol açabilir. Ateş her zaman olmayabilir. Bu nedenle her iştahsız bebek veya çocukta idrar kültürü alınmalıdır. NORMAL KAN YAYMASI KANSIZLIKTA KAN YAYMASI Demir eksikliğine bağlı kansızlık (anemi), iştahsızlığın diğer önemli bir nedenidir. Yememenin yanı sıra iştah sapmasına da (pika) yol açabilir. Çocuk; kağıt, gazete, çamur, toprak gibi gıda dışı maddeleri yemeye eğilim gösterir. Anemi riski 6. aydan sonra, özellikle 1-1.5 yaş civarında yüksektir. Bir yaştan sonra günde yarım kilodan fazla süt içen çocuklarda sık olarak görülür. İnek sütü çocukların bağırsağında mikroskopik kanamalara neden olur ve kansızlık ortaya çıkar. Aşırı süt tüketimi, kabızlığa da neden olur. Genellikle kansızlık ve kabızlık birliktedir. Bu iki durumun bir araya gelmesi iştahsızlığı daha da artırır. 7
EÜ Tıp Fakültesi Halk Kitapları Sağlık Serisi ~ 55 Kabızlık; bebek, çocuk, ergen (buluğa eren), her yaşta iştahsızlığın en önemli nedenlerinden biridir. Yaşamda ilk olarak; 6. aydan itibaren ve anne sütü ile beslenmeye ek gıdaların girmesi ile ortaya çıkar. Bir yaş civarında aşırı inek sütü tüketimi ile devam eder. Kreş, anaokulu döneminde abur cuburlarla tanışma kabızlık riskini artırır. Büyüklerin, sevgi ve ilgi kazanma isteği ile, çocuklara çikolata, gofret, utku-tutku vb. sunmaları riski daha da artırır. Okul yaşamı ile aileden kopma, arkadaşlarla daha fazla vakit geçirme ve kantinler sayesinde ayaküstü gıdalarla (fast-foods) tanışma kabızlık riskini giderek daha da artırır. Kabızlık; mide-bağırsak sisteminin çıkışında tıkanıklığa neden olarak, sistemin yavaş çalışmasına neden olur. Mide boşalması gecikir, mideden reflü olma riski artar, bağırsaklar yavaş boşalır ve sistem dolu olduğundan iştahsızlık ortaya çıkar. KANSIZLIK, KABIZLIK ve İDRAR YOLU ENFEKSİYONU İŞTAHSIZLIĞIN ÖNEMLİ NEDENLERİDİR 8
Çocuğum Yemek Yemiyor Neden? Enfeksiyonlar; iştah metabolizmasını çok ciddi etkileyen süreçlerdir. Bebek ve çocuklarda en sık üst solunum yolu (tonsillit-bademcik enfeksiyonu, farenjit, orta kulak enfeksiyonu) ve bağırsak enfeksiyonları (gastroenterit) görülür. Bu enfeksiyonlar, doğal olarak, çocukta iştahsızlık oluşturur. Ancak, bunu bilmeyen ailede paniğe yol açar. Bir yandan ateşli enfeksiyon, diğer yandan iştahsızlık aile saadetini bozar. Panik, mutsuzluk, telaş derken çocuk zorla yedirilmeye çalışılır. Beş, altı günlük hastalık süreci aile ve çocuk için tam bir kabusa dönüşür. Enfeksiyon döneminde zorlanan çocuk iyileşme döneminde de (nekahat) yedirme işkencesini unutmaz ve iştahsızlığı sürdürür. Toplumda huyu değişti denilen durum, aslında, enfeksiyon seyrinde gereksiz panikle çocuğun zorlanmasıdır. Enfeksiyonla yiyemeyen çocuk, aslında, iyileşme döneminde daha fazla yiyecek ve açığını kapatacaktır. Ancak; ailenin bu süreci tanımaması ve zor kullanması, nekahat dönemin- 9
EÜ Tıp Fakültesi Halk Kitapları Sağlık Serisi ~ 55 de de iştahsızlığın sürmesine ve giderek kalıcı olmasına neden olur. ÇOCUKLARDA SIK GÖRÜLEN ÜST SOLUNUM YOLU ENFEKSİYONLARI ve İSHAL GİBİ DURUMLARDA İŞTAHSIZLIK KAÇINILMAZDIR. Yaşın büyümesi ile çocukların ev dışında, arkadaşlarla ve özellikle okulda daha fazla zaman geçirmeleri yeni beslenme alışkanlıklarına neden olur. 10
ABUR CUBUR ve AYAKÜSTÜ GIDALARIN İŞTAHSIZLIĞA KATKISI VAR MIDIR? Okul kantinleri ile abur cubur ve ayaküstü gıdalara daha fazla yakınlaşmaya başlarlar. Çoğunlukla arkadaşların etkisi ile, bazen de ailelerin özendirmesi sonucunda yakınlaşma, alışkanlığa dönüşür ve süreklilik göstermeye başlar. Öğün aralarında, okuldan eve gelirken yağ, tuz ve şekerden zengin bu tür yiyecek ve içeceklerin tüketilmesi doygunluk yaratır. Aile sofrasına tok gelen çocuk ana öğünleri atlatmaya başlar. Sofra yemeklerine iştahsızlık, bir süre sonra, dengesiz beslenmeye (zayıflık, obezite) neden olur. Ayrıca unutulmamalıdır ki; küresel mutfak ürünleri kabızlık ve reflü hastalığının da en önemli nedenidir. Sonuçta; iştahsızlık kalıcı olurken, günümüzün moda hastalıkları da sürece eklenir ve yeme bozukluğu sorunu giderek derinleşir, ciddileşir. 11
EÜ Tıp Fakültesi Halk Kitapları Sağlık Serisi ~ 55 Çocuklarda abur cubur tüketim alışkanlığının en önemli nedeni aile büyükleridir. Anne ve babalar rol model olarak, nineler, dedeler ise miniklerin sevgi ve sempatisini kazanma uğruna şekerli, çikolatalı hediyeler, meyve suları, gazlı içecekler sunarlar. Şeker ve çikolatanın dayanılmaz hafifliği çocukları mest eder ve bağımlı kılar. Küçük yaşlarda başlayan bağımlılık, ne yazık ki, ileri yaşlara taşınır. 12
İNEK SÜTÜ ALERJİSİ, ÇÖLYAK HASTALIĞI ve ÇEŞİTLİ METABOLİK SORUNLAR İŞTAHSIZLIĞA NEDEN OLUR MU? İlk yaşların sorunu olan inek sütü alerjisi, anne sütü ile beslenmede de iştahsızlık nedenidir. Annenin tükettiği süt ve süt ürünleri, alerjik proteinlerin kendi sütüne ve bebeğe geçmesine neden olur. Sadece anne sütü ile beslenen alerjik bebeğin yanakları kızarır, kabuklaşır, kendini koruma adına emmek istemez, bol sulu, bazen de kanlı ishal ortaya çıkar. İnek sütü alerjisi; kan testleri, endoskopi ile kesinleştirilirse annenin sütsüz diyete alınması, ek gıdalara geçilmiş ise süt ürünlerinin (yoğurt, peynir) verilmemesi veya alerjik olmayan özel mamaların (Pregomin AS, Neocate, Pepti-Junior) kullanılması gerekir. İnek sütü alerjili bebekte cilt belirtileri 13
EÜ Tıp Fakültesi Halk Kitapları Sağlık Serisi ~ 55 Çölyak hastalığı; GLUTEN isimli bitkisel proteini içeren buğday, arpa, çavdar ve yulafın neden olduğu, ince bağırsağın genetik bir hastalığıdır. Ömür boyu glutensiz beslenme ile tedavi edilir. Bu hastalık hekimlerce teşhis edilene kadar önemli bir iştahsızlık nedenidir. Bağırsak hastalığı olmasına karşın, ishal her zaman görülmeyebilir. Kansızlık ve kemik erimesi, büyük, küçük her yaşta en önemli belirtilerdir. Karaciğer, akciğerler, kalp, böbrekler, pankreas, tiroid, kas-sinir sistemi gibi tüm organlar etkilenebilir. Şeker hastalığı ile birlikte olabilir. Çölyaklı çocuklar tanı alana kadar, bağırsaklarını hasta eden, makarna, ekmek, pasta, kek, gevrek, boyoz gibi gıdalara isteksizlik gösterirler. Çocuklar kendilerine zarar veren gıdaları sevmezler ve iştahsızlık ortaya çıkar. Çölyak dışında doğumsal protein, yağ, şeker metabolizması hastalıkları da iştahsızlık ve kusmaya neden olur. BİR ÇOCUK BAZI GIDALARI RED EDİYORSA ISRAR EDİLMEMELİ, SEBEBİ BULUNMAYA ÇALIŞILMALIDIR. 14
İŞTAHSIZLIK ÇOCUKLARDA NE SIKLIKTA GÖRÜLÜR? Tüm dünyada yeme sorunu veya iştahsızlık ile hekime başvuru oranları yüksektir. Önceden bilinen bir hastalığı olmayan, sağlıklı büyüyen çocuklarda iştahsızlığın görülme oranı %20-25 dolayındadır. Bu çocukların en fazla 1/3 ünde (%30-35) bir hastalık saptanır. Geri kalan %75-80 inde ise herhangi bir hastalık olmaksızın yeme sorunu vardır. Bu nedenle çocukların iştahsızlığı çoğunlukla tıbbi bir sorun değildir. Bir hastalığa bağlı değildir. Genellikle beslenme tarzı (sunulan gıdaların içeriği ve sunum şekli) veya tekniğe (kaşıkla, biberonla, damlalıkla veya zorlayarak) bağlıdır.
EÜ Tıp Fakültesi Halk Kitapları Sağlık Serisi ~ 55 ÇOCUKLARDA İŞTAHSIZLIK İLK NE ZAMAN BAŞLAR? İştahsızlık sorununun miladı; pür anne sütü ile beslenmeden ek gıdalara geçiş zamanı, genellikle 6. ay civarıdır. Emme sürecinde kimse bebeğin ne kadar emdiğini merak etmez. Ancak; ek gıdalara geçilince verilecek miktar sorun olmaya başlar. Az mı verdim? Biraz daha mı vermeliyim? Verdiğim yeterli mi? gibi sorular gündeme gelir. Bebeğin itirazcı yüz ifadelerine karşın beslenmeye devam edilir. Anneler veya bakıcılar her gün, her öğünde, kendi istedikleri gıdaları, kendi istedikleri miktarda yedirmeye çalışırlar. Bebeğin itirazları hiç dikkate alınmaz ve baskıcı, işkenceci beslenme tarzı dayatılmaya çalışılır. Bu arada annenin işe başlaması bazı çocuklarca hüzünlü, acıklı bir süreç olarak algılanır. Ayrılık acısı, dayatma derken beslenme savaşı kaçınılmaz olur. 16
Çocuğum Yemek Yemiyor Neden? 17
EK GIDALARIN BAŞLANMASINDA TEMEL İLKELER Bazı bebekler ilk sunulan gıdayı hemen kabul etmezler. Üç, dörtlük aralarla tekrar tekrar denenmelidir. Tekrarlamalar 10-15 kezi bulabilir. Bu durum; yeni bir şeyi kabul etmeme - NEOFOBİ olarak adlandırılır. Bazı bebekler ise ilk sunumda fazla miktarda yiyebilir. Ardından bağırsakların tanışma sürecine tepkisi ile rahatsız olurlar ve 2. sunumda iştahsızlık gösterirler. Bu nedenle tüm ek gıdalar bir çay kaşığı kadar miktarlarda başlanıp, günler içinde artırılarak, ancak bir haftada bir kase, bir öğün düzeyine (çay veya su bardağı) ulaşılmalıdır. Örneğin; haşlanmış yumurta sarısı 1/8 oranında başlanmalı, bir haftada tam bir yumurta sarısı düzeyine çıkılmalıdır.
Yayımlanmış Kitaplarımız Hipertansiyon Osteoporoz (Kemik Erimesi) Düşmeler ve Önlenmesi Obezite Meme Kanseri Cerrahisine Bağlı Lenfödem
Yayımlanmış Kitaplarımız Kan Yağları ve Kalbimiz Her Yaş İçin Spor ve Sağlık Diyabetik Ayak Sağlıklı Beslenme Varis
Yayımlanmış Kitaplarımız Göğüs Ağrısı, Kalp Krizi, Aspirin Kullanımı Herediter Anjioödem Kanın Pıhtılaşmasını Önleyen İlaçlar ve Kalbiniz, Atriyal Fibrilasyonlu Yaşam Kalp Yetersizliği ile Yaşamak, Kalp Pili İle Yaşamak, Kalp İlaçlarını Nasıl Kullanalım Kalp Hastalığında Cinsel Yaşam/Şeker Hastalığı/ İnme Teşhis ve Ameliyatsız Tedavi
Yayımlanmış Kitaplarımız Mitral Kapak Sarkması Nedir? Koroner Arter Baypas Ameliyatınız, Kalp Kapağı Ameliyatınız Damar Sertliği ve Risk Faktörleri Guatr ve Tiroid Hastalıkları Diyabetim ve Ben Çocuklarda Yanık ve Korunma Yolları
Yayımlanmış Kitaplarımız Sünnet Çocuklarda Fıtık ve İnmemiş Testis Sağlığımız ve Genetik Uyku Bozuklukları ve Tedavi Yaklaşımları Şaşılık ve Tedavisi
Yayımlanmış Kitaplarımız Kadınlarda İdrar Kaçırma Şikayeti ve Tedavi Yöntemleri Genetiği Değiştirilmiş Organizmalar Sağlıklı Beslenme ve Zeytinyağı Sjögren Sendromu Nedir? (Kuru Göz-Kuru Ağız) İşitme Kayıpları
Yayımlanmış Kitaplarımız Sağlık İçin Vazgeçilmez Kaynak: SU Sağlık İçin Süt İçin İnsanoğlunun Evrimsel Sağlık Sorunu Çölyak Hastalığı Glutensiz Yaşam Biçimi Ses Kısıklığı ve Nedenleri
Yayımlanmış Kitaplarımız Vertigo (Baş Dönmesi) Çocukluk Çağında Epilepsi Kefir Sağlığıma Kefil Akciğer Kanseri Doğum Sonrasında Anne ve Bebek Sağlığı
Yayımlanmış Kitaplarımız Çocukluk Yaş Grubu İdrar Yolu Enfeksiyonunu Ne Kadar Biliyoruz? İlkyardım En Tehlikeli Deri Kanseri: Melanom Bebek ve Çocukların 1001 Yüzlü Hastalığı: REFLÜ Kronik Böbrek Hastası Olmak
Yayımlanmış Kitaplarımız Çocukların ve Hekimlerin Korkulu Rüyası: Karın Ağrısı Yapay Kalp Eyvah! Grip Oldum Kalp Nakli Prostat Bezi ve Hastalıkları
Yayımlanmış Kitaplarımız Mide ve Onikiparmak Bağırsağı Ülseri Bunama (Demans) Morarmayan (Asiyanotik) Çocuk Kalp Hastalıkları Cerrahisi Ağrısız Doğum Çocuğum Yemek Yemiyor Neden?
Yayıma Hazırlanan Kitaplarımız Mor Çocuk (Siyanotik) Kalp Hastalıkları Cerrahisi Prematüre Bebekler