ISBN: 978 975 441 410 3

ISBN: 978 975 441 410 3

IV Bilim Kurulu Prof. Dr. Adnan TÜRKSOY Ege Üniversitesi, Çeşme Turizm ve Otelcilik Yüksekokulu, Konaklama İşletmeciliği Prof. Dr. Aylin GÖZTAŞ Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi, Halkla İlişkiler ve Tanıtım Prof. Dr. Füsun SOYKAN Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Beşeri ve İktisadi Coğrafya Prof. Dr. Gazanfer DOĞU Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Spor Yöneticiliği Prof. Dr. Gıyasettin DEMİRHAN Hacettepe Üniversitesi, Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yüksekokulu, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Prof. Dr. Haldun MÜDERRİSOĞLU Düzce Üniversitesi, Orman Fakültesi, Peyzaj Mühendisliği Prof. Dr. İlker YILMAZ Anadolu Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Prof. Dr. M. Yavuz TAŞKIRAN Kocaeli Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Prof. Dr. Mehmet SOMUNCU Ankara Üniversitesi, Dil ve Tarih Coğrafya Fakültesi, Coğrafya Prof. Dr. Mehtap MALKOÇ Dokuz Eylül Üniversitesi, Fizik Tedavi Yüksekokulu, Kardiyopulmoner Fizyoterapi Prof. Dr. Muammer KAYATEKİN Dokuz Eylül Üniversitesi, Tıp Fakültesi, Fizyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Muammer TUNA Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Sosyoloji Anabilim Dalı Prof. Dr. Robert SCHNEIDER State University of New York, The College at Brockport, Department of Kinesiology, Sport Studies and Physical Education Prof. Dr. Sedat AVCI İstanbul Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Coğrafya Prof. Dr. Suat KARAKÜÇÜK Gazi Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu Spor Yöneticiliği Doç.Dr. Ali YAYLI Gazi Üniversitesi, Turizm Fakültesi, Rekreasyon Yönetimi Doç. Dr. Atilla AKBABA Kâtip Çelebi Üniversitesi, Turizm Fakültesi, Turizm İşletmeciliği Doç.Dr. Canan KOCA Hacettepe Üniversitesi, Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yüksekokulu, Rekreasyon Programı Doç.Dr. Ebru GÜNLÜ Dokuz Eylül Üniversitesi, İşletme Fakültesi, Turizm İşletmeciliği Doç.Dr. Emine ÇAĞLAR Kırıkkale Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Doç. Dr. Erkan ÇALIŞKAN Akdeniz Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Doç. Dr. Fatih HAZAR Adnan Menderes Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Doç. Dr. Gözde EMEKLİ Ege Üniversitesi, Edebiyat Fakültesi, Beşeri ve İktisadi Coğrafya Doç. Dr. İlhan TOKGÖZ Trakya Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Doç. Dr. İsmail GEZGİN Ege Üniverssitesi, Çeşme Turizm ve Otelcilik Yüksekokulu, Turizm Rehberliği Doç. Dr. M. Levent İNCE Orta Doğu Teknik Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, Beden Eğitimi ve Spor

V VI Doç.Dr. Mahmut DEMİR Süleyman Demirel Üniversitesi, Eğirdir Turizm ve Otelcilik Yüksekokulu, Turizm ve Otelcilik Doç. Dr. Metin ARGAN Anadolu Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Doç. Dr. Nejat BASIM Başkent Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Fakültesi, Spor Bilimleri Doç. Dr. Nüket SİVRİ İstanbul Üniversitesi, Mühendislik Fakültesi, Çevre Mühendisliği Yrd. Doç. Dr. Ali AĞILÖNÜ Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Alpaslan YILMAZ Erciyes Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Aydoğan AYDOĞDU Kastamonu Üniversitesi, Turizm ve Otel İşletmeciliği Yüksekokulu, Turizm ve Otel İşletmeciliği Yrd. Doç. Dr. Betül BAYAZIT Kocaeli Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Bülent GÜRBÜZ Kırıkkale Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Deniz Küçükusta Hongkong Polytechnic University, School of Hotel and Tourism Management Yrd.Doç.Dr. Erman Öncü Karadeniz Teknik Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Yrd. Doç. Dr. Evren TERCAN Akdeniz Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Spor Yöneticiliği Yrd. Doç. Dr. Faik ARDAHAN Akdeniz Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Fatih BEKTAŞ Karadeniz Teknik Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Ferman KONUKMAN State University of New York, The College at Brockport, Department of Kinesiology, Sport Studies and Physical Education Yrd. Doç. Dr. Fikri ERALP Haliç Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd.Doç.Dr. H. Alper GÜNGÖRMÜŞ Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Beden Eğitimi ve Spor Öğretmenliği Yrd. Doç. Dr. İbrahim İLHAN Nevşehir Üniversitesi, Turizm Fakültesi, Rekreasyon Yönetimi Yrd. Doç. Dr. İrfan YILDIRIM Afyon Kocatepe Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd.Doç.Dr. Kamil YAĞCI Giresun Üniversitesi Bulancak Uygulamalı Bilimler Yüksekokulu, Turizm Yrd. Doç. Dr. Kerem Yıldırım ŞİMŞEK Anadolu Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Mediha Burcu SILAYDIN AYDIN Dokuz Eylül Üniversitesi, Mimarlık Fakültesi, Şehir ve Bölge Planlama Yrd. Doc. Dr. Mehmet Çağrı ÇETİN Mustafa Kemal Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Mehmet DEMİREL Dumlupınar Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Mehmet Han ERGÜVEN Kırklareli Üniversitesi, Turizm Fakültesi, Turizm İşletmeciliği Yrd. Doç. Dr. Murat ÖZŞAKER Celal Bayar Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Müberra ÇELEBİ İzzet Baysal Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Spor Yöneticiliği Yrd. Doç. Dr. Nilgün AVCI Ege Üniversitesi, Çeşme Turizm ve Otelcilik Yüksekokulu, Konaklama İşletmeciliği

VII VIII Yrd. Doç. Dr. Özgür MÜLAZIMOĞLU BALLI Pamukkale Üniversitesi, Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Pınar GÜZEL Celal Bayar Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Sırrı Cem DİNÇ Celal Bayar Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Sabri KAYA Kırıkkale Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. Tennur Yerlisu LAPA Akdeniz Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd. Doç. Dr. T. Hakan YENAL Adnan Menderes Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Yrd.Doç. Dr. Ümit KESİM Bahçeşehir Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Spor Yöneticiliği Yrd. Doç. Dr. Velittin BALCI Ankara Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Spor Yöneticiliği Yrd. Doç. Dr. Yakın EKİN Kâtip Çelebi Üniversitesi, Turizm Fakültesi, Turizm İşletmeciliği Yrd. Doç. Dr. Yılmaz AKGÜNDÜZ Mersin Üniversitesi, Turizm Fakültesi, Gastronomi ve Mutfak Sanatları Yrd. Doç. Dr. Zinnur GEREK Atatürk Üniversitesi, Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu, Rekreasyon Dokuz Eylül Üniversitesi Düzenleme Kurulu Prof.Dr. Özkan TÜTÜNCÜ Dokuz Eylül Üniversitesi, Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yüksekokulu, Rekreasyon Prof.Dr. Metin KOZAK Dokuz Eylül Üniversitesi, Reha Midilli Foça Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu Yrd.Doç.Dr. İlkay TAŞ Dokuz Eylül Üniversitesi, Reha Midilli Foça Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksekokulu İpek AYDIN Dokuz Eylül Üniversitesi, Spor Bilimleri ve Teknolojisi Yüksekokulu, Rekreasyon Anatolia: Turizm Araştırmaları Dergisi Prof. Dr. Nazmi KOZAK Anadolu Üniversitesi, Turizm Fakültesi Arş. Gör. Taki Can METİN Anadolu Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü Öğr. Gör. Dönüş ÇİÇEK Anadolu Üniversitesi, Eskişehir Meslek Yüksekokulu Arş. Gör. Arzu TURAN Anadolu Üniversitesi, Turizm Fakültesi

X Türkiye de Rekreasyonun Kurumsallaşması ve İlk Rekreasyon Derneği Dr. Güngör ARIBAL Rekreasyon Derneği Başkanı, Seramikçi Ressam, Bahçelievler Şeyh Zayed 0 12 Yaş Çocuk Yuvası Başkanı E posta:garibal1934@hotmail.com Türklerde aileden, külliyeye kadar, kurumsal yapı içinde, rekreasyonel etkinliklerin yürütüldüğü çeşitli ortamlar bulunmaktadır. Fütuvvetnameler temelinde, ahilik teşkilatı ve zaviyeler bünyesinde yürütülen faaliyetlerden başlayarak; halkevleri ocak ve kıraathane kültüründen kulüplere uzanan bir çizgide, rekreasyonu içeren kültürel etkinlikler, genelden özele değişik nitelikler arz etmektedir. Türkiye de Rekreasyon sorununun ilk kez bütüncül olarak ele alınması ve dernekleşmesi Rekreasyon derneği aracılığı ile olmuştur. Araştırma Türklerdeki kurumsal bazdaki rekreasyonel faaliyetleri dünden bugüne değerlendirirken Türkiye de kurulan ilk Rekreasyon derneğini tanıtmakta, yürütmüş olduğu faaliyet ve hizmetleri anlatmakta, Türkiye deki rekreasyon kültürüne katkılarını açıklamaktadır. Türk milleti geçmişten günümüze çok geniş bir coğrafyada ve uzun bir tarihi geçmişle yüksek bir kültürel birikim, insani deneyim, engin bir hoşgörü ve görgü ile donatılarak günümüze ulaşmıştır. Tüm bu kültürel birikim içinde somut olan ve olmayan kültürel miras kapsamında rekreasyon ve rekreasyonla ilgili konular çok geniş bir alan teşkil eder. Sanattan, gündelik oyunlara, halk danslarından savaş sporlarına, el sanatlarından dekorasyona, yeme içme adabından, asker uğurlama, doğum, düğün ve cenaze törenlerine; dini ritüellerden festivallere kadar folklorün içine giren hemen her konu aynı zamanda bir rekreasyon alanıdır. Rekreasyon meselesi bireysel ihtiyaçlarla ilgili olmakla beraber sosyal bir konudur insanın insani yönünü ön plana çıkaran ve geliştiren ve daha çok kamusal alanı ilgilendiren bir olgu ve olaylar bütünüdür. Dolayısıyla zaman içinde tüm bu rekreasyonel faaliyetleri düzenleyip yürütececek kurumlara ve kamusal alanlara ihtiyaç duyulmuştur,bunlar da ilk zamanlardan beri teşekkül etmiştir. Takip edebildiğimiz en eski zamanlardan beri arkeolojik bulgulardandan da anlaşıldığı üzere mağaraların ve kayaların resimlendiği devirlerden başlayarak rekreasyon ve rekreasyonla ilgili kurumlar vardır Türklerin uzak geçmişinde Çinde ve orta asyada şamanizmden başka budist, manist ve Hıristiyanlık inançları dahilinde duvar resimlerini de bıraktıkları öğretme yeri denen Sarp kayalıklara ve uçurumlara oyulmuş balkonlu ve katlı mağara tapınaklar, Selçukluda ribat geleneği ile devam eden sınırlara bir kale gibi oluşturulmuş ve çeşitli rekreasyonel ihtiyaçları da karşılayan külliye tarzı yapılar ve sonrasında devam eden külliye geleneği pek çok rekreasyonel ihtiyacın bütünsel olarak düşünülüp hizmete sunulduğu kompleks yapılar ve kurumlar olarak karşımıza çıkar. Ahilik kurumu önemli bir dönüm noktasıdır hem kırsalda hem de kentte belirli meslek ve zanaat örgütleri çevresinde oluşan ahilik ve bunlara bağlı zaviyeler sosyal yardımlaşma dayanışma ve rekreasyon faaliyetlerinin yütüldüğü en önemli toplumsal dinamiktir. Öyle ki kişi aylaklık döneminden eli iş tutar hale gelip başkalarına el uzatacak seviyeye getirilene kadar her türlü sosyal düzen ve içtimai ilişkilerle bu kurumlarda yoğuruluyordu. Yine geçimini sağlayacak mesaisinden hariç zamanı da en verimli şekilde bu ortamlarda değerlendiriyordu. Tekke, dergâh, zaviye, ribat, külliye,kervansaray, hankah,medrese, imarethane, şifahane,han, hamam,kutuphane, düveyre, asitane,benzer işlevleri olan hep rekreasyonla ilgili kurumlardır. Selçuklu ve osmanlı dönemindeki bu dinsel yarı dinsel ya da sivil rekreasyonel kurumlardan sonra Cumhuriyet döneminde tekke ve zaviyelere olumsuz bakış ve miyadlarını doldurmaları ile halk evleri halk ocakları ve halk eğitim merkezleri bunların yerini almıştır. Keza Köy enstitüleri de bir örgün eğitim kurumu olmakla beraber vaktin değerlendirilmesi hobi ve faaliyetlerini de içine alacak meşguliyetlerle rekreasyon bilincini aşılıyordu. Yine kırsal kesimlerde engin türk misafirperverliğinin bir sonucu ve devamı olarak yaran odaları, köy odaları, köy misafir konağı gibi kamusal alanlar da rekreasyonla ilgili kurumlar arasında sayılabilir. Kıraathaneler ve meddah kahveleri hem dinlence hem kültür ortamları olarak, yine belirli spor klupleri ve hobilerin oluşturulduğu sivil toplum örgütlenmeleri olan klupler de hep bu geleneklerin bir devamı olup batıdaki şekilleri ile bağlantılıdır. Türkiyede rekreasyon konusunu bütüncül olarak ilk defa ele alan dernek ise Rekreasyon derneğidir. Başkanlığını 1991 yılından beri yürüttüğümüz derneğimiz Lerzan Bengisu ve on arkadaşı tarafından 1959 yılında İstanbulʹda kurulmuştur. ʺBirçok ünlü sanatçının yer aldığı bu idealist derneğin amacı, sanatsal boyutta insana katkıda bulunarak estetik bilinci daha geniş bir tabana yaymak, halkın çağı anlayan iyi doğru ve güzeli kavrayabilen bir duyarlılık düzeyine gelmesini

XI sağlamaktır. Derneğimiz ana sınıfından huzurevine kadar her yaş grubu ve sosyal çevreden insana hizmet götürmektedir. El sanatları seramik, resim, heykel, vitray çalışmaları, müzik, şiir ve spor dinlentileri gibi sanatsal etkinliklerle yaşama sevinci aşıladığı gibi olası yeteneklerin gün ışığına çıkmasına katkıda bulunmaktadır. Rekreasyon Derneği bu bağlamda kurslar açarak, seminer ve konferanslar vererek sosyal toplantılar düzenleyerek, sanatla buluşmak isteyen her seviyede insana hizmet vermeyi görev edinmiştir. Güzel sanatların çeşitli dallarında çalışmalar yapan üyelerimizin eserleri yurt içinde ve dışında sergilenmektedir. Derneğimiz sanatla iç içe, daha verimli ve yaratıcı, hayatı renklendirmesini bilen, özgüveni yüksek, kendine ve çevresine faydalı bireyler oluşturarak, yaşanmaya değer bir dünya yaratmak azminde ve kararlılığındadır.ʺ İnsan her gün bir parça müzik dinlemeli, iyi bir şiir okumalı, güzel bir tablo görmeli ve mümkünse birkaç mantıklı cümle söylemelidir.ʹʹ diyor Goethe işte bu düşünce paralelinde rekreasyon derneği anma günleri, konferans ve seminerler, semah gösterileri, şiir dinletileri, resim sergileri, felsefe ve tarih sohbetleri, konserler düzenlemekte ya da bu tür etkinliklere üyelerine imkan sağlayarak davet ve rezervasyonlarla katılım olanağı sunmaktadır. Rekreasyon derneği sanatsal faaliyetlere yalnız izleyici değil icraacı olarak katılmaktadır. Rekreasyon derneği 1991 ʹden sonraki döneminde yılda ortalama 4 5 sergiyi kapsayacak biçimde Adana, Gölcük, İstanbul, Kıbrıs, Edirne, Tarsus, Eskişehir, Yalova, Yunanistan, Belçika gibi yurt içi ve yurt dışı şehirlerde sergiler açmıştır. yaşadığı çevreyi tanıma ve şehirlilik bilinci, koruma ve denetleme, yenileme ve ekolojik duyarlılık geliştirmektedir. Çevresel duyarlılık yanında insani duyarlılıkla ilgili kurumlarla işbirliğine giderek yardıma muhtaç kişilere moral fizik ve maddi destek de sağlamaktadır. Tüm bunları yaparken değişen koşullar ve ihtiyaçlarla insanlığın rekreasyon alanlarını genişletmek için araştırmalar yapmak ve yeni çözüm yolları üretmek başlıca gayesidir. Özellikle genç neslin eğilimlerini dikkate alarak rekreasyon kavramını gelecek yüzyıllara sağlıklı bir şekilde aktarmak ve içini kültürel anlamda doldurarak daha bilişsel duyuşsal ve etkin hale getirmek için araştırmalar yapmaktadır.

XII SUNUŞ Geçen yıl düzenlenen I. Rekreasyon Araştırmaları Kongresiʹne farklı bilim dallarında bulunan bir çok bilim insanının yoğun bir ilgisi olmuştu. Birinci kongre Anatolia Turizm Araştırmaları Dergisi ile Dokuz Eylül Üniversitesi, SBT Yüksekokulu, Rekreasyon işbirliği ile gerçekleştirilmişti. Rekreasyonun disiplinlerarası yapısına uygun olarak geçen yıl kongrede toplam 87 bildiri sunulmuştu. Kongrenin sonunda farklı alanlardan gelen ama rekreasyon ile ilgili çalışan bilim insanları biraraya gelip, rekreasyon alanının daha sağlıklı ilerlemesi yolunda atacağı adımları belirlenmeye çalışmışlar ve bir yol haritası belirlemişlerdir. Bu kapsamda ilk kongrenin başarılı geçtiği sonucuna.ulaşılabilir. nin düzenlendiği şu ana kadar geçen kısa zaman aralığında, bu alanda çalışma yapan bilim insanları, Rekreasyon Araştırmaları Derneği kurma girişimini de tamamladılar. Bu süreçte 1959 yılında faaliyete geçmiş olan ve daha çok sanatçıların oluşturmuş olduğu Türkiye Rekreasyon Derneğiʹnin varlığı ile de tanışmış olduk. Kurumsal geçmişe sahip olan Türkiye Rekreasyon Derneği, bu alanda çalışma yapmak isteyen herkese hoşgörü ile kapılarını açmış bulunmaktadır. Yine de alanda çalışan bilim insanları, akademik kaygılarından dolayı olsa gerek, ikinci bir derneğin kurulması yönünde bir adım atmayı uygun görmüşlerdir. Hem köklü Türkiye Rekreasyon Derneği, hem de Rekreasyon Araştırmaları Derneği nin katılımıyla, bu yıl Anatolia Turizm Araştırmaları Dergisi ile Dokuz Eylül Üniversitesi, Rekreasyon ʹnün düzenlediği nin, daha güçlü ve anlamlı sonuçlar vereceğini ümit etmekteyiz. Rekreasyonun disiplinlerarası ve çok disiplinli bir alan olduğu unutulmadan, her iki derneğe de destek verilmesinin yerinde olacağının belirtilmesinde fayda bulunmaktadır. Önemli olan derneklerin amaçları doğrultusunda, işlerliğinin sağlanmasıdır. Bu kapsamda alana katkı verecek her türlü çabaya ihtiyacımız bulunmaktadır. 2015 yılında yapılacak olan III. Rekreasyon Araştırmaları Kongresinin bu ortak sinerji ile daha da başarılı geçeceğini şimdiden öngörülebilir. Kongrelerimize destek veren tüm araştırmacı, sanatçı ve katılımcılara teşekkürü bir borç biliriz. Prof. Dr. Özkan TÜTÜNCÜ Prof. Dr. Nazmi KOZAK