T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI

T.C. MİLLÎ EĞİTİM BAKANLIĞI MEGEP (MESLEKÎ EĞİTİM VE ÖĞRETİM SİSTEMİNİN GÜÇLENDİRİLMESİ PROJESİ) İNŞAAT TEKNOLOJİSİ BACA ANKARA 2006

Milli Eğitim Bakanlığı tarafından geliştirilen modüller; Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığının 02.06.2006 tarih ve 269 sayılı Kararı ile onaylanan, Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında kademeli olarak yaygınlaştırılan 42 alan ve 192 dala ait çerçeve öğretim programlarında amaçlanan mesleki yeterlikleri kazandırmaya yönelik geliştirilmiş öğretim materyalleridir (Ders Notlarıdır). Modüller, bireylere mesleki yeterlik kazandırmak ve bireysel öğrenmeye rehberlik etmek amacıyla öğrenme materyali olarak hazırlanmış, denenmek ve geliştirilmek üzere Mesleki ve Teknik Eğitim Okul ve Kurumlarında uygulanmaya başlanmıştır. Modüller teknolojik gelişmelere paralel olarak, amaçlanan yeterliği kazandırmak koşulu ile eğitim öğretim sırasında geliştirilebilir ve yapılması önerilen değişiklikler Bakanlıkta ilgili birime bildirilir. Örgün ve yaygın eğitim kurumları, işletmeler ve kendi kendine mesleki yeterlik kazanmak isteyen bireyler modüllere internet üzerinden ulaşılabilirler. Basılmış modüller, eğitim kurumlarında öğrencilere ücretsiz olarak dağıtılır. Modüller hiçbir şekilde ticari amaçla kullanılamaz ve ücret karşılığında satılamaz.

İÇİNDEKİLER AÇIKLAMALAR...iii GİRİŞ...1 ÖĞRENME FAALİYETİ 1...3 1. PRES TUĞLALARLA BACA ÖRME...3 1.1. Bacalar...3 1.1.1. Tanımı...3 1.1.2. Çeşitleri...3 1.1.3. Baca Örgü Malzemeleri ve Takımları...7 1.2. Pres Tuğlalarla Baca Örme Kuralları...8 1.3.1. Tekil Olarak Örülen Bacalar...8 1.3.2. Duvarla Beraber Örülen Bacalar...10 UYGULAMA FAALİYETİ...12 PERFORMANS DEĞERLENDİRME...15 DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ...16 ÖĞRENME FAALİYETİ 2...17 2. BACA TUĞLALARI İLE BACA ÖRME...17 2.1. Baca Tuğlaları...17 2.1.1. Tanımı...17 2.1.2. Çeşitleri...17 2.2. Baca Tuğlalarıyla Baca Örme Kuralları...18 2.3. Baca Tuğlalarıyla Baca Örülmesi...19 2.3.1. Duvarla Bitişik Bağımsız Örülen Bacalar...19 2.3.2. Şönt Baca...20 UYGULAMA FAALİYETİ...21 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...21 PERFORMANS DEĞERLENDİRME...24 ÖĞRENME FAALİYETİ 3...26 3. HAZIR BLOKLARLA BACA ÖRME...26 3.1. Hazır Bloklar...26 3.1.1. Tanımı...26 3.1.2. Çeşitleri...26 3.2. Hazır Bloklarla Baca Örme Kuralları...26 3.3. Hazır Bloklarla Baca Örülmesi...27 UYGULAMA FAALİYETİ...28 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...29 PERFORMANS DEĞERLENDİRME...30 ÖĞRENME FAALİYETİ 4...31 ÖĞRENME FAALİYETİ 4...32 4. ARAÇ GEREÇLERİN BAKIMI VE ONARIMINI YAPMAK...32 4.1. Bakım Onarım...32 4.1.1. Tanımı...32 4.1.2. Önemi...32 4.2. Araç Gereçlerin Bakım ve Onarım Kuralları...32 4.3. Araç Gereçlerin Bakım ve Onarımının Yapılması...33 UYGULAMA FAALİYETİ...34 i

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME...35 PERFORMANS DEĞERLENDİRME...36 MODÜL DEĞERLENDİRME...37 CEVAP ANAHTARLARI...39 KAYNAKLAR...40 ii

AÇIKLAMALAR KOD ALAN DAL/MESLEK MODÜLÜN ADI MODÜLÜN TANIMI AÇIKLAMALAR 582YIM174 İnşaat Teknolojisi Duvarcılık Baca Modülü Tuğla ve baca blokları ile tekniğine uygun baca örme işlemlerinin anlatıldığı bir öğrenme materyalidir. SÜRE 40/32 ÖN KOŞUL YETERLİK MODÜLÜN AMACI EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMLARI VE DONANIMLARI ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Düz Duvar modülünü almış olmak Baca Örme Genel Amaç: Uygun ortam sağlandığında tekniğine uygun olarak baca örme işlemini yapabileceksiniz. Amaçlar: Pres tuğlalarla bacayı kuralına uygun örebileceksiniz. Baca tuğlaları ile bacayı kuralına uygun örebileceksiniz. Hazır bloklarla bacayı kuralına uygun örebileceksiniz. Araç gereç bakım ve onarımını yapabileceksiniz. Atölye ortamı, çimento harcı, harç teknesi, pres tuğla, baca tuğlası, blok tuğla, mala, kürek, çekiç, duvarcı ipi, şerit metre, duvarcı gönyesi, mastar, şakûl, çivi, su kovası, ahşap iskele, baret, fırça ve su terazisi hazır bulundurulmalıdır. Modülün içinde yer alan her öğrenme faliyetinden sonra verilen ölçme araçları ile kendinizi değerlendireceksiniz. Modül sonunda, kazandığınız bilgi ve becerileri belirlemek amacıyla, öğretmeniniz tarafından hazırlanacak ölçme aracıyla değerlendirileceksiniz. iii

iv

GİRİŞ GİRİŞ Sevgili Öğrenci, Barınma ihtiyacı, insanların yaşamlarını sürdürebilmek için gerek duydukları temel ihtiyaçlardan bir tanesidir. İnsanlar varlıklarını doğa şartlarından koruyabilmek ve konforlu bir yaşam sağlayabilmek için çeşitli yapılar inşa etmişlerdir. İnsanoğlunun parçalı gereçlerle yapı oluşturma serüveni mağara düzeninden, yerleşik topluluklar düzenine geçmesi ile başlar. Bu yapılarda mekânların ısıtılması ve havalandırılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Isınma amaçlı kullanılan yakıtların çıkardığı zehirli gazların ortamdan uzaklaştırılması ve kapalı mekânların havalandırılabilmesi için yapılarda kanallar oluşturulmuştur. İlerleyen dönemlerde günümüz şartlarına göre, değişik tesisatların döşenmesi için de bu kanallara ihtiyaç duyulmuştur. Bu kanallara baca adı verilmektedir. Baca örümüne gereken önem verilmezse, tekniğine uygun olmayan bacalar fonksiyonunu tam olarak yerine getirememekte ve insan sağlığını olumsuz olarak etkilemektedir. Bu nedenle baca örme işlemi yeterli teknik eğitimi almış uzman kişiler tarafından gerçekleştirilmelidir. Bu modülle doğru malzemeleri kullanarak standartlara ve tekniğine uygun baca örme işlemini yapabileceksiniz. 1

2

ÖĞRENME FAALİYETİ 1 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 1 Bu faaliyette verilen bilgiler doğrultusunda, uygun ortam sağlandığında pres tuğlalarını kullanarak baca örebileceksiniz. ARAŞTIRMA Baca çeşitlerini ve baca örme kurallarını araştırarak hazırladığınız raporu arkadaşlarınızla paylaşınız. Araştırma yaparken ilgili standartları (TS 11386, TS 2166, TS 2167) inceleyiniz, uygulamanın yapıldığı bir şantiyeye giderek baca kanallarını gözlemleyiniz. 1. PRES TUĞLALARLA BACA ÖRME 1.1. Bacalar 1.1.1. Tanımı Yapılarda çeşitli hizmetleri (kirli havayı dışarı atmak, binaya temiz hava temin etmek, çöplerin atılması veya su, ısı ve enerji hatlarının döşenmesi) karşılamak amacıyla inşa edilen dik, yatay ve eğik kanallara baca adı verilir. 1.1.2. Çeşitleri Duman (ateş) bacaları Havalandırma bacaları ve ışıklıklar Çöp bacaları Tesisat bacaları 1.1.2.1. Duman (Ateş) Bacaları: Yapılarda ateş kaynaklarından çıkan gazların çatı üstünden havaya atılması için bina içinde veya binaya bitişik olarak düzenlenen kanallardır. Şekilleri kare, silindir veya dikdörtgen prizması şeklinde olabilir. Ateş bacalarının yapımında TS 11386 nın kurallarına uyulmalıdır. Bacalar aşağıda verilen kurallara uygun olarak yapılmalıdır. Projesinde verilen boyutlara uygun olarak aplikasyonu yapılmalıdır. Baca iç genişliği, yüksekliği yapılacak yere göre tertip edilmiş olmalıdır. Baca içerisinde yoğuşma meydana gelmeyecek şekilde tedbirler alınmalıdır. Bacalar dik bir eksen üzerinde şaşma olmadan devam etmelidir. 3

Bacalar kolay temizlenebilir ve kesitte pürüzlü kısım olmamalıdır. Baca deliğinin boyutu tüm baca boyunca aynı olmalı daralmalar olmamalıdır. Baca içerisine harç kalıntıları taşmamalı, derzler iyice doldurulmalı ve içerisine dökülmemelidir. Baca kanalı içerisine herhangi bir yabancı eleman (tesisat, dübel bağlantı demiri, vb.) yerleştirilmemelidir. Bacanın dışarıda kalan duvarları hava koşullarına karşı dayanıklı olmalıdır. Baca yapımında genellikle tuğla, pişirilmiş kil, künk ya da beton künk ile bazı beton bloklar kullanılabilir. Bunun yanında betonarme prefabrik elemanlar da kullanılabilir. Baca yapımında daire kesitli kanallarda, diğer karesel kesitlere göre daha az sürtünme olduğu, bu nedenle daha iyi çekim yaptığı gözden kaçırılmamalıdır. Baca kanalları kolayca temizlenebilmelidir. Ateş bacası duvarları 500 o C ısıya kadar dayanıklı olan malzemeden yapılmalıdır. Ateş bacalarında kanal genişliği, iyi bir çekim ve yangın güvenliği açısından en az 13,5 cm olmalıdır. Dikdörtgen kesitli bacalarda kısa kenarın uzun kenara oranı 2/3 olmalıdır. Bir baca kanalına birden ateş kaynağı girişi yapılmamasına dikkat edilmelidir (şekil 1.1). yanlış doğru yanlış doğru Şekil 1.1: Aynı yere iki soba borusu bağlantısı ile soba borusunun baca içerisine girişi Binalar kaloriferli bile olsa mutfak, banyo gibi mekânların dışında en az bir odada baca yapılmalıdır. Duman bacaları çatının en yüksek yerinden 80 cm daha yüksek yapılmalıdır (şekil 1.2). yanlış doğru yanlış doğru Şekil 1.2: Bacaların çatı üzerine çıkışları 4

Duman bacasının çatı yüzeyinden yüksekliği 250 cm fazla ise demir veya çelik tellerle çatıya bağlanmalıdır (şekil 1.3). yanlış doğru Şekil 1.3: Yüksek bacaların çatıya bağlanması Baca kanalını temizlemek için döşemeden en çok 70 cm yükseklikte temizleme deliği yapılmalıdır. Genişliği baca kanalı kadar, yüksekliği 20 cm olmalıdır (şekil 1.4). Zorunlu durumlarda çatıda baca kanalı kaydırılması gerekiyorsa kaydırma açısı 60 o lik eğimin altına düşmemelidir. Baca kanalları mümkün olduğunca gruplandırılmalıdır ve uzun kenar baca eğimine parelel yapılmalıdır. Isınan bir bacanın daha iyi bir çekim Şekil 1.4: Baca temizleme deliği yapacağından dolayı baca kanalları iç mahallerde yapılmalı dışarıda yapılacak baca kanallarında ise ısı yalıtımı yapılmalıdır. Baca kanalının dışa bakan kısımları gaz ve ateş kaçaklarına karşı açıklık bırakmayacak şekilde sıvanmalıdır. İçi ise sıvanmamalıdır. Bacaların çatı yüzeyine çıktıkları noktalarda gerekli yalıtım işleri yapılmalıdır. Bacaların en üst noktalarında, yukarıdan gelecek etkilere karşı baca şapkası yapılmalıdır (şekil 1.5). Çok katlı yapılarda gerekli koşullar sağlanarak ortak baca sistemi olan şönt baca uygulanabilir. Şekil 1.5: Baca üzerinde şapka çeşitleri 5

1.1.2.2. Havalandırma Bacaları ve Işıklıklar Binalarda kirli ve pis kokulu havayı uzaklaştırmak ve yerine temiz havanın mekânlara ulaştırılması amacıyla yapılan kanallara havalandırma ya da vantilasyon bacaları denir. Binanın karanlık bölümlerinde doğal ışık kaynağından faydalanmak için yapılan kanala ise ışıklık denir. Havalandırma bacaları ve ışıklıkların yapımında İmar Kanunu nun hükümlerine uyulmalıdır. Işıklık ve havalandırma yapılırken şu hususlara dikkat edilmelidir: Işıklığa bakmayan banyo ve wc lerde 60x60 cm den küçük yapılmamalıdır. Işıklıklarda merdiven kovası veya diğer kapalı mekânların ortak alanlarının üzeri en az 50 cm genişlikte camla kaplanarak doğal ışıkla aydınlatılabilir. Bir havalıktan en fazla dört bağımsız bölüm faydalanabilir. Bir havalıktan en çok dört adet bağımsız bölüm faydalanabilir. Işıklandırma ve havalandırma bacasında 4 ten fazla bölümden havalandırma penceresi açılırsa bacanın kesiti de artırılır. Mutfak ofis gibi yerlerde yalnızca havalandırma sağlamak amacıyla daha küçük kesitli bacalar da (duman bacası gibi) yapılabilir. Şönt baca sisteminde havalandırma bacası yapılabilir (şekil 1.6). Şekil 1.6: Şönt baca ile havalandırma yapılması 6

1.1.2.3. Çöp Bacaları Çok katlı yapılarda çöplerin sağlığa zarar vermeden ve kolay bir biçimde toplanması amacıyla katlarda veya bağımsız bölümlerde biriken çöplerin atıldığı kanallardır. Alt katta bir depo veya çöp kabı bulunmaktadır. Çöp bacalarının yapımında TS 2166 nın kurallarına uyulmalıdır Çöp bacaları yapılırkan şu hususlara dikkat edilmelidir (şekil.1.7): Yüzeyi düzgün, su emmeyen, ateşe dayanıklı ve korozyona uğramayacak metal levhalarla kaplanmalıdır. Baca içini temizlemek için baca temizleme tertibatı yapılmalıdır. En az daire kesitli ise 30 cm kare kesitli ise 40x40 cm olmalıdır. Baca kapakları yerden 60-90 cm yükseklikte yapılmalıdır. Çöp bacasının üzeri, çatı yüksekliğinin üzerine kadar Temizleme tertibatı çıkartılarak havalandırma sağlanmalıdır. Bacalarda gürültünün önlenmesi için bina değme noktalarına ses yalıtımı Hermetik yapılmalı, çöp arabalarının kapak tekerlekleri yaylı ve lastik çemberli yapılmalıdır. Şekil 1.7: Çöp bacasına ait detaylar 1.1.2.4. Tesisat Bacaları Yapılardaki tesisat borularının ve kanallarının (temiz su, pis su, kalorifer, elektrik, klima vb.) geçirildiği ve duvar boyunca genellikle düşey konumdaki kare veya dikdörtgen kesitli kanallardır. Tesisat bacalarının yapımında TS 2167 nin kurallarına uyulmalıdır Büyük kesitli bacalarda baca içerisinde çalışabilmek için yeterli boşluk bırakılmalı, merdiven yapılmalı ve kapak veya kapı yapılarak dışarıyla bağlantısı verilmelidir. 1.1.3. Baca Örgü Malzemeleri ve Takımları Mala Çekiç Tuğla Çimento harcı Kürek Su kovası Şakül Duvarcı ipi 7 Şerit metre Su terazisi Ahşap iskele Baret

Harç teknesi Duvarcı gönyesi 1.2. Pres Tuğlalarla Baca Örme Kuralları Pres tuğlalarla baca örme kuralları pres tuğla ile duvar örme modülündeki kurallarla aynıdır. Pres tuğla ölçülerini hatırlamak için duvar örme modülüne bakınız. 1.3.1. Tekil Olarak Örülen Bacalar Tekil olarak örülen baca örgüsüne birinci ve ikinci sıralarının dizilimini gösteren çizimler aşağıda verilmiştir (şekil 1.8). 2. Sıra 2. Sıra 2. Sıra 2. Sıra 1. Sıra 1. Sıra 1. Sıra 1. Sıra 8

2. Sıra 2. Sıra 1. Sıra 1. Sıra 2. Sıra 2. Sıra 1. Sıra 1. Sıra 9

Şekil 1.8: Tekil baca örgüsüne ait örnekler 1.3.2. Duvarla Beraber Örülen Bacalar Duvarla beraber örülen baca örgüsüne birinci ve ikinci sıralarının dizilimini gösteren çizimler aşağıda verilmiştir (Şekil 1.9). 2. Sıra 2. Sıra 1. Sıra 1. Sıra 10

2. Sıra 1. Sıra 2. Sıra 1. Sıra Şekil 1.9: Duvarla birlikte örülen baca örgüsüne ait örnekler 11

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Baca ölçü ve şeklini belirleyiniz. Öneriler Projeye bakarak baca ölçüsünü tespit ediniz. Bacanın tekil veya duvarla bütünleşik olup olmadığını tespit ediniz. Delik sayısına göre baca örgüsünün birinci ve ikinci sırasının resmini çiziniz. Pres tuğla örgüsü yapınız İş elbisesini giyiniz. Gerekli malzeme, iş resimleri ve aletleri uygulama yerine getiriniz. İş güvenliği önlemlerini alınız. Çalışma bölgenizin temizliğine dikkat ediniz. Uygulama yerin de projesindeki ölçülere uygun olarak baca sınırlarını tebeşirle çiziniz. Çimento harcını hazırlayınız. Tuğlaları ve duvar örülecek zemini ıslatınız. Uygulama resmindeki birinci sırayı çizdiğiniz bölgeye tekniğine uygun olarak uygulayınız. Birinci sıranın üzerine tuğla duvar örgü kurallarına uygun olarak ikinci sırayı uygulayınız. Bacayı örünüz. Baca yüksekliği boyunca duvar sıralarının birbirini muntazaman takip etmesini ve düşey olmasını sağlayınız. Baca duvarının her köşesinin dik olmasını su terazisi ve şakül ile kontrol ediniz. Harcın tüm derzleri doldurmasına ve boşluk kalmamasına dikkat ediniz. Baca kanalına harç dökülmemesine dikkat ediniz. Kanal içerisindeki derzlerdeki harcın, kanal içerisine taşmamasına dikkat ediniz. Çelik mala ile düzleyiniz. Yaptığınız işin resme uygunluğunu kontrol ediniz. 12

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgileri, aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyiniz. A. FAALİYET 1 ÖLÇME SORULARI Aşağıdaki testte çoktan seçmeli 10 soru bulunmaktadır. Doğru şıkkı yuvarlak içerisine alarak cevaplayınız. 1. Baca örümünde kullanılan tam pres tuğlanın boyutları aşağıdakilerden hangisidir? A) 190x90x90 mm B) 90x90x50 mm C) 190x90x50 mm D) 190x50x50 mm 2. Aşağıdakilerden hangisi ısı kaynaklı baca türüdür? A) Tesisat bacası B) Ateş bacası C) Çöp bacası D) Havalandırma bacası 3. Bacalar iyi bir çekim için çatının en yüksek noktasını kaç santim aşmalıdır? A) 50 cm B) 60 cm C) 70 cm D) 80 c 4. Baca örümünde, çatı bölgesinde baca kaydırma açısı kaç derecenin altına düşmemelidir? A) 50 o B) 60 o C) 70 o D) 80 o 5. Ateş bacalarının örümünde ısıya karşı dayanım en az ne kadar olmalıdır? A) 500 o C B) 600 o C C) 750 o C D) 1000 o C 13

6. Pres tuğlalarla örülen tek delikli bir bacanın boyutları (sıvasız) kaç santimdir? A) 19x19 cm B) 20x20 cm C) 29x29 cm D) 30x30 cm 7. Pres tuğlalarla örülen çift delikli bir bacanın boyutları (sıvasız) kaç santimdir? A) 29x49 cm B) 29x48 cm C) 28x47 cm D) 30x50 cm 8. Baca örümünde kullanılan üç çeyrek pres tuğlanın boyutları aşağıdakilerden hangisidir? A) 190x90x90 mm B) 90x90x50 mm C) 135x90x50 mm D) 150x50x50 mm 9. Baca örümünde kullanılan yarım pres tuğlanın boyutları aşağıdakilerden hangisidir? A) 190x90x90 mm B) 90x90x50 mm C) 135x90x50 mm D) 90x50x50 mm 10. Aşağıdakilerden hangisi doğrudur? A) Baca örümünde kullanılacak tuğlalar örüme başlamadan önce ıslatılır. B) Baca kanalı düz ve dik devam etmelidir. C) Bacalar duvara bitişik düzenlenmelidir. D) Hepsi DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek değerlendiriniz. Eksik olduğunuz konulara dönerek tekrarlayınız. Tüm soruları doğru cevapladıysanız diğer faaliyete geçiniz. 14

PERFORMANS PERFORMANS DEĞERLENDİRME DEĞERLENDİRME B. PERFORMANS TESTİ 1. sıra ve 2. sırasının şekli ve perspektif resmi verilen iki delikli bacayı kat yüksekliği (270 cm) boyunca örünüz. Gerekli yüksekliklerde baca ve baca temizleme deliklerini teşkil ediniz (şekil 1.10). 2.Sıra 1.Sıra Şekil 1.10: İkinci katta baca kanallarının uygulamasına ait örnek şekil Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre, kendinizin veya arkadaşınızın yaptığı baca örme işlerini değerlendiriniz. Gerçekleşme düzeyine göre, evet hayır seçeneklerinden uygun olanı kutucuğa işaretleyiniz. 15

DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Evet Hayır 1 İş önlüğünü giyip gerekli güvenlik önlemlerini aldınız mı? 2 Ortamın temizliğini kontrol ettiniz mi? 3 Uygulama yerine projesindeki ölçülere uygun olarak baca sınırlarını tebeşirle çizdiniz mi? 4 Gerekli araç gereçleri uygulama alanına getirdiniz mi? 5 Uygulama harcını hazırladınız mı? 6 Pres tuğlaları ıslattınız mı? 7 Baca örülecek zemini temizleyip ıslattınız mı? 8 İlk sırayı yerine uyguladınız mı? 9 10 11 12 13 Eğer yukarıda döşeme üzerinde baca deliği varsa köşelerden ip çektiniz mi? Derzler çakışmayacak şekilde ikinci sırayı birinci sıranın üzerine uyguladınız mı? Tuğlalar arasındaki harcın miktarını ayarlayarak taşma yapmasını engellediniz mi? Baca deliğinin içine ve dışına harç dökmemeye özen gösterdiniz mi? İnsan çalışma yüksekliğini aşma durumunda iskele kurdunuz mu? 14 Gerekli yerde baca temizleme deliği bıraktınız mı? 15 Baca kanalı ve duvarı gönyeye uygun olarak dik şekilde ördünüz mü? 16 Çalışma ortamını temizlediniz mi? 17 Kullanılan araç kaldırdınız mı? Toplam evet hayır sayısı DEĞERLENDİRME gereçlerin temizliğini yaparak yerlerine Bu değerlendirme sonucunda eksik olduğunuzu tespit ettiğiniz konuları tekrar ederek eksikliklerinizi tamamlayınız. Yapılan değerlendirme sonunda tüm kriterlere evet verilmiş ise arkadaşınıza diğer öğrenme faaliyetine geçmesini söyleyiniz. 16

ÖĞRENME FAALİYETİ 2 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 2 Bu faaliyette verilen bilgiler doğrultusunda, uygun ortam sağlandığında baca tuğlalarını kullanarak baca örebileceksiniz. ARAŞTIRMA Baca tuğlalarını ve baca örme kurallarını araştırarak hazırladığınız raporu arkadaşlarınızla paylaşınız. Araştırma yaparken ilgili standartları inceleyiniz, uygulamanın yapıldığı bir şantiyeye giderek baca kanallarını gözlemleyiniz. 2. BACA TUĞLALARI İLE BACA ÖRME 2.1. Baca Tuğlaları 2.1.1. Tanımı Baca kanallarını daha hızlı ve intizamlı yapabilmek için fabrika ortamında kilden üretilmiş ve pişirilmiş hazır bloklardır. 2.1.2. Çeşitleri Yuvarlak delikli baca tuğlası (19x19x19 cm) (resim 2.1) Resim 2.1: Yuvarlak delikli baca tuğlası Kare delikli baca tuğlası (19x19x19 cm-25x25x25 cm) (resim 2.2) Resim 2.2: Kare delikli baca tuğlası 17

Dikdörtgen delikli baca tuğlası (19x24x19 cm-20x25x20 cm) (resim 2.3) Resim 2.3: Dikdörtgen delikli baca tuğlası Şönt baca tuğlası (19x39x19 cm-20x40x20 cm) (resim 2.4) Resim 2.4: Şönt baca tuğlası 2.2. Baca Tuğlalarıyla Baca Örme Kuralları Baca tuğlası mevcut kanallar üzerine çıkıntı oluşturmayacak şekilde yerleştirilir Çeşitli boyutlardaki baca blokları çimento harcıyla üst üste konularak örülür. Duvara bitişik olarak ve gönyesinde örülmesine dikkat edilmelidir. Başlangıç noktasından temizleme deliğine (70 cm) kadar blok tuğla ile örülmelidir. 20 cm baca temizleme yeri yapılmalı, üzeri baca tuğlası ile devam etmelidir. Ateş kaynağının giriş noktası döşemenin 20-30 cm altında olmalı, kirişlerle çakışmamalıdır. Derzleri muntazam dolmalıdır. Örülmeye başlanan mevcut baca deliği hiçbir engele takılmadan çatı üstüne kadar çıkmalıdır. Her katta eklenecek baca kanalı projeye uygun biçimde ve diğer baca kanalına bitişik olarak devam etmelidir. Çok katlı binalarda baca adedi çok fazla oluyorsa şönt baca sistemi yapılması daha uygundur. 18

2.3. Baca Tuğlalarıyla Baca Örülmesi 2.3.1. Duvarla Bitişik Bağımsız Örülen Bacalar Baca tuğlasıyla örülen bacalar duvara bitişik yapılmalıdır. Aynı kattaki bitişik mahallerin baca kanalları, ayrı ayrı düzenlenir ve kötü bir görüntü oluşturmaması için tek bir duvara yanaştırılarak bitişik örülür. Baca tuğlaları ile baca örmek için planda belirlenmiş yerlerde baca tuğlalarını üst üste dik bir şekilde harçlı olarak öreriz. Duvar örme modülündeki kurallar bu uygulama için de geçerlidir. Tek ihmal ettiğimiz derzlerin üst üste gelmesi olayıdır. Baca kanalının düz bir şekilde devam edebilmesi için derzlerin üst üste gelmesi göz önüne alınmaz (şekil.2.1). Şekil 2.1: Duvara bitişik bağımsız örülen baca örgüsü uygulamasına ait örnek şekiller 19

2.3.2. Şönt Baca Büyük kesitli bir baca, bodrumdan çatıya kadar çıkar ve katlardaki mekânlardan bu bacaya küçük kesitli bacalar bağlanır. Şönt baca, biri küçük diğeri daha büyük iki delikten oluşan sistemdir. Normal tuğlayla ya da özel preslenmiş bloklarla örülebilir. Boyutları genellikle 20-25 cm yüksekliğinde, 16-20-26 cm genişliğinde ve 41-56 cm boylarında olur (şekil 2.2). Şönt baca uygulamasındaki bağlantı detayları Şekil 2.2: Şönt baca uygulamasında kullanılan bloklar ve uygulanması 20

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Bacanın ölçüsünü ve şeklini belirleyiniz Öneriler Projeye bakarak bacanın ölçüsünü ve yerini tespit ediniz. Bacanın tuğla örgüsünü yapınız İş elbisesini giyiniz. Gerekli malzeme, iş resimleri ve aletlerini uygulama yerine getiriniz. İş güvenliği önlemlerini alınız. Çalışma bölgenizin temiz olmasına dikkat ediniz. Uygulama yerine projesindeki ölçülere uygun olarak baca sınırlarını tebeşirle çiziniz. Örnek olarak ikinci katta; resimde de görüldüğü gibi kata iki baca deliği giriyor, üç tane çıkması gerekiyor (resim 2.5). Çimento harcını hazırlayınız. Tuğlaları ıslatınız. Verilen ebatlara uygun olarak ilk dört sırayı blok duvar tuğlası ile duvara bitişik olarak örünüz. Baca temizleme haznesi için 20 cm yüksekliğinde temizleme kapağı yeri bırakınız. Temizleme haznesi üzerine baca tuğlası ile dik olarak boru bağlantı yerine kadar örüm Resim 2.5 işlemine devam ediniz. Baca tuğlası ile bacayı örünüz Baca yüksekliği boyunca baca tuğlası sıralarının birbirini muntazaman takip etmesini sağlayınız. Baca duvarının her köşesinin dik olmasını su terazisi ve şakülle kontrol ediniz. Harcın tüm derzleri doldurmasına ve boşluk kalmamasına dikkat ediniz. Baca kanalına harç dökülmemesine dikkat ediniz. Soba borusunun bağlantı yerine gerekli tuğlayı kullanınız ve örme işlemini döşeme alt noktasına kadar devam ettiriniz. ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME 21

ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgileri, aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyeceksiniz. A. FAALİYET ÖLÇME SORULARI Aşağıdaki testte çoktan seçmeli 6 soru bulunmaktadır. Doğru şıkkı yuvarlak içerisine alarak işaretleyiniz. 1. Baca örümünde kullanılan yuvarlak delikli baca tuğlasının boyutları aşağıdakilerden hangisidir? A)20x25x20 cm B)19x10x19 cm C)19x19x19 cm D)25x25x25 cm 2. Baca örümünde kullanılan kare delikli baca tuğlasının boyutları aşağıdakilerden hangisidir? A)20x25x20 cm B)19x10x19 cm C)39x19x39 cm D)25x25x25 cm 3. Baca örümünde kullanılan dikdörtgen delikli baca tuğlasının boyutları aşağıdakilerden hangisidir? A)20x25x20 cm B)19x10x19 cm C)19x19x19 cm D)20x40x20 cm 4. Baca örümünde kullanılan şönt baca tuğlasının boyutları aşağıdakilerden hangisidir? A)20x25x20 cm B)19x10x19 cm C)19x19x19 cm D)20x40x20 cm 5. Baca kanalı temizleme kapağı döşemeden ne kadar yüksekte olmalıdır? A)50 cm B)70 cm C)90 cm D)110 cm 22

6. Çok katlı yapılarda ortak baca sistemi olarak kullanılan baca sistemine ne ad verilir? A)Tek delikli baca B)Çift delikli baca C)Şönt baca D)Çoklu baca DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek değerlendiriniz. Eksik olduğunuz konulara geri dönerek tekrarlayınız. Tüm soruları doğru cevapladıysanız diğer faaliyete geçiniz. 23

PERFORMANS DEĞERLENDİRME B. PERFORMANS TESTİ Resmi verilen bacayı kat yüksekliği(270 cm) boyunca örünüz (şekil 2.3). Şekil 2.3: İkinci katta baca kanallarının uygulamasına ait örnek şekil Aşağıda hazırlanan değerlendirme ölçeğine göre, kendinizin veya arkadaşınızın yaptığı baca örme işlerini değerlendiriniz. Gerçekleşme düzeyine göre, evet hayır seçeneklerinden uygun olanı kutucuğa işaretleyiniz. 24

DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİ DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Evet Hayır 1 İş önlüğünü giyip, gerekli güvenlik önlemlerini aldınız mı? 2 Ortamın temizliğini kontrol ettiniz mi? 3 Uygulama yerine projesindeki ölçülere uygun olarak baca sınırlarını tebeşirle çizdiniz mi? 4 Gerekli araç gereci uygulama alanına getirdiniz mi? 5 Uygulama harcını hazırladınız mı? 6 Baca tuğlalarını ve blok duvar tuğlalarını ıslattınız mı? 7 Baca örülecek zemini temizleyip ıslattınız mı? 8 Baca yerine blok tuğla duvarı harcı kullanarak uyguladınız mı? 9 Eğer yukarıda döşeme üzerinde baca deliği varsa köşelerden ip çektiniz mi? 10 Gerekli yerde baca temizleme haznesi bıraktınız mı? 11 12 13 14 15 Tuğlalar arasındaki harcın miktarını ayarlayarak taşma yapmasını engellediniz mi? Baca deliğinin içine ve dışına harç dökmemeye özen gösterdiniz mi? İnsan çalışma yüksekliğini aşma durumunda iskele kurdunuz mu? Baca kanalını ve duvarını gönyeye uygun olarak dik bir şekilde ördünüz mü? Soba borusunun bağlantı yerine gerekli tuğlayı kullanarak örme işlemini döşeme alt noktasına kadar yaptınız mı? 16 Çalışma ortamını temizlediniz mi? 17 Kullanılan araç gereçlerin temizliğini yaparak yerlerine kaldırdınız mı? Toplam evet hayır sayısı DEĞERLENDİRME Bu değerlendirme sonucunda eksik olduğunuzu tespit ettiğiniz konuları tekrar ederek eksikliklerinizi tamamlayınız. Yapılan değerlendirme sonunda tüm kriterlere evet verilmiş ise arkadaşınıza diğer öğrenme faaliyetine geçmesini söyleyiniz. 25

ÖĞRENME FAALİYETİ 3 AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 3 Bu faaliyette verilen bilgiler doğrultusunda, uygun ortam sağlandığında hazır baca bloklarını kullanarak baca örebileceksiniz. ARAŞTIRMA Hazır baca blokları ile baca örme kurallarını araştırarak hazırladığınız raporu arkadaşlarınızla paylaşınız. Araştırma yaparken ilgili standartları inceleyiniz, uygulamanın yapıldığı bir şantiyeye giderek baca kanallarını gözlemleyiniz. 3. HAZIR BLOKLARLA BACA ÖRME 3.1. Hazır Bloklar 3.1.1. Tanımı Baca kanallarını daha hızlı ve intizamlı yapabilmek için fabrika ortamında özel karışım ve betondan üretilmiş hazır bloklardır. 3.1.2. Çeşitleri Gazbeton Bimsblok Betonblok Özel baca bloğu Briket Beton künk Blok tuğla 3.2. Hazır Bloklarla Baca Örme Kuralları Hazır bloklarla baca örülürken baca tuğlası ile örgü kurallar geçerlidir. Yalnız bloklarla büyük kanallar (havalandırma bacası, ışıklandırma, tesisat bacası) örülmek istenirse, bunlar duvar örüm kurallarına uyularak yapılır (şekil 3.1). 26

Şekil 3.1: Hazır bloklarla (gazbeton, bimsblok, blok tuğla, briket) havalandırma ya da ışıklandırma bacasının yapımı 3.3. Hazır Bloklarla Baca Örülmesi Hazır bloklarla baca örme işlemi, baca tuğlalarıyla ve baca örme işlem basamaklarıyla aynıdır (şekil 3.2). Şekil 3.2: Hazır bloklarla baca örülmesi 27

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Bacanın ölçüsünü ve şeklini belirleyiniz. Hazır bacanın blok örgüsünü yapınız. Bacayı örünüz. Öneriler Projeye bakarak bacanın ölçüsünü ve yerini tespit ediniz. İş elbisesini giyiniz. Gerekli malzeme, iş resimleri ve aletlerini uygulama yerine getiriniz. İş güvenliği önlemlerini alınız. Çalışma bölgenizin temiz olmasına dikkat ediniz. Uygulama yerine projesindeki ölçülere uygun olarak baca sınırlarını tebeşirle çiziniz. Çimento harcını hazırlayınız. Duman bacası yapılacaksa, kullanılacak blokları çalışma yerine getirerek ıslatınız. Havalandırma türü baca kanalları inşa edilecekse, gerekli blokları getirerek ıslatınız. Kullanılacak malzeme hazır baca bloğu ise bloklar üst üste konularak baca kanalı oluşturulur. Bu yüzden baca tuğlasındaki kuralları uygulayınız. Kullanılacak malzeme hazır bloklar ise düz duvar örme kurallarını uygulayınız. Baca yüksekliği boyunca, baca bloklarının birbirini muntazaman takip etmesini sağlayınız. Baca duvarının her köşesinin dik olmasını, su terazisi ile kontrol ediniz. Harcın tüm derzleri doldurmasına ve boşluk kalmamasına dikkat ediniz. Baca kanalına harç dökülmemesine dikkat ediniz. Gerekiyorsa baca temizleme haznesi için 20 cm yüksekliğinde temizleme kapağı yeri bırakınız. Baca duvarlarını örerken projedeki ölçülere uygun boşlukları bırakınız. 28

ÖLÇME ÖLÇME VE VE DEĞERLENDİRME DEĞERLENDİRME Bu faaliyet kapsamında kazandığınız bilgileri, aşağıdaki soruları cevaplayarak belirleyeceksiniz. A. FAALİYET1 ÖLÇME SORULARI Aşağıdaki testte çoktan seçmeli 5 soru bulunmaktadır. Doğru şıkkı yuvarlak içerisine alarak cevaplayınız. 1. Hazır bloklarla baca örümünün sağladığı avantajlar aşağıdakilerden hangisidir? A)Zaman B)Kolaylık C)İşçilik D)Hepsi 2. Hangisi baca örümünde kullanılan hazır bloklardandır? A)Blok tuğla B)Gazbeton C)Beton blok D)Hepsi 3. Baca kanallarının bir kattaki yüksekliği ne kadar olmalıdır? A)150 cm B)200 cm C)Kat yüksekliğince D)300 cm 4. Baca kanalı örülürken hangi harç kullanılmaz? A)Kireç harcı B)Çimento harcı C)Takviyeli harç D)Melez harç 5. Hazır bloklarla örülen baca kanalının en üst noktası, mahyayı en az ne kadar geçmelidir? A)50 cm B)70 cm C)80 cm D)100 cm DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı cevap anahtarı ile karşılaştırınız ve doğru cevap sayınızı belirleyerek değerlendiriniz. Eksik olduğunuz konulara geri dönerek tekrarlayınız. Tüm soruları doğru cevapladıysanız diğer faaliyete geçiniz. 29

PERFORMANS PERFORMANS DEĞERLENDİRME DEĞERLENDİRME Ölçüleri verilen havalandırma bacasını, kat yüksekliği(270 cm) boyunca örünüz (şekil 3.3). Şekil 3.3: Havalandırma bacası projesi ve perspektif görüntüsü 30

DE DEĞERLENDİRME ÖLÇEĞİME KRİTERLERİ DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Evet Hayır 1 İş önlüğünü giyip, gerekli güvenlik önlemlerini aldınız mı? 2 Ortamın temizliğini kontrol ettiniz mi? 3 Uygulama yerine projesindeki ölçülere uygun olarak baca sınırlarını tebeşirle çizdiniz mi? 4 Gerekli araç gereci uygulama alanına getirdiniz mi? 5 Uygulama harcını hazırladınız mı? 6 Hazır blokları ıslattınız mı? 7 Baca örülecek zemini temizleyip ıslattınız mı? 8 Baca örüm yerine hazır blokları harç kullanarak uyguladınız mı? 9 Yukarıda döşeme köşelerinden ip çektiniz mi? 10 11 12 13 14 Havalandırma, ışıklandırma veya tesisat bacası yaparken gerekli yerlerde niş ya da pencere boşluğu bıraktınız mı? Bloklar arasındaki harcın miktarını ayarlayarak taşma yapmasını engellediniz mi? Blokları örerken içine ve dışına harç dökmemeye özen gösterdiniz mi? İnsan çalışma yüksekliğini aşma durumunda iskele kurdunuz mu? Baca kanalını ve duvarını gönyeye uygun olarak dik şekilde ördünüz mü? 15 Çalışma ortamını temizlediniz mi? 16 Kullanılan araç gereçlerin temizliğini yaparak yerlerine kaldırdınız mı? Toplam evet hayır sayısı DEĞERLENDİRME Bu değerlendirme sonucunda eksik olduğunuzu tespit ettiğiniz konuları tekrar ederek eksikliklerinizi tamamlayınız. Yapılan değerlendirme sonunda tüm kriterlere evet verilmiş ise arkadaşınıza diğer öğrenme faaliyetine geçmesini söyleyiniz. ÖĞRENME FAALİYETİ 4 31

AMAÇ ÖĞRENME FAALİYETİ 4 ÖĞRENME FAALİYETİ 4 Bu faaliyette verilen bilgiler doğrultusunda, baca örme faaliyetleri esnasında kullandığınız araç gereçlerin temizlik ve bakımlarını yapabileceksiniz. ARAŞTIRMA Baca örme faaliyetinde kullanılan araç gereç temizliğinin önemini arkadaşlarınızla tartışınız. Temizliği zamanında yapılmamış araç gereçlerin kullanımı esnasında çıkabilecek sorunları arkadaşlarınızla tartışınız. 4. ARAÇ GEREÇLERİN BAKIMI VE ONARIMINI YAPMAK 4.1. Bakım Onarım 4.1.1. Tanımı Baca yapımında kullanılan araç gereçlerin iş bitiminde yapılan temizliği ve bakımıdır. Kullanılacak malzemelerin kullanım ihtiyacına sorunsuz bir şekilde cevap verebilmesi için gerekli temizlik ve tamiratın yapımıdır. 4.1.2. Önemi Duvarcılık işlerinde kullanılan aletlerin işe başlamadan temiz ve bakımlı olması işin aksamadan yürütülmesini sağlar. Bu nedenle iş sonrası mutlaka kullanılan bütün malzemeler itinayla temizlenmeli ve işlevini yitiren gereçler elden geçirilip gerekli onarım yapılarak hazır bulundurulmalıdır. 4.2. Araç Gereçlerin Bakım ve Onarım Kuralları Uygulama yaparken araç gerecin kullanımında gereken özen gösterilmelidir. İş bitiminde etrafa dağılmış araç gereç toplanmalıdır. Malzeme üzerinde harç kalıntısı varsa kurumadan temizlenip yıkanmalıdır. Tuğla kırıkları ve harç kalıntıları boş bir harç teknesine kaldırılmalıdır. İşin yapıldığı bölgenin temizliği iş bitimini takiben yapılmalıdır. Molozlar (tuğla artıkları, harç kalıntıları) temizlik sonrası çöpe dökülmelidir. Kullanılan malzemeler takımhaneye kullanıma hazır bir şekilde teslim edilmelidir. 32

4.3. Araç Gereçlerin Bakım ve Onarımının Yapılması Araç gereçler toplanır. Kullanılan araç gereçler kuruması beklenmeden harç artıkları kazınır. Yıkanması gereken malzemeler yıkanır ve suyu süzdürülür. Harç teknesinin temizliği yapılarak ters çevrilir. Daha sonraki çalışmalarda yine aynı malzemelerin kullanılacağı unutulmamalıdır. Çalışma ortamının temizliği yapılır. Malzemeler gerekli temizlik ve bakımı yapılarak depolara kaldırılır. Şaküllerin ip kopmasına karşı ipleri yenilenir. Su terazilerinin ayarlarının kontrolleri yapılır(her hangi bir zemin üzerinde terazi 180 o döndürülür hava kabarcığının sapma miktarı aynı ise su terazinin ayarı düzgündür. Hava kabarcığının sapma miktarı değişiyorsa ayarı kaçıktır. Üzerindeki vidalardan gerekli ayarlama yapılır). Duvarcı gönyelerinin diklikleri kontrol edilir(masa benzeri bir yüzeye T cetveli gibi dayanarak uzun kenarıyla çizgi çizilir. Uzun kenar aynı şeklini koruyarak kısa kenar 180 o döndürülür ve uzun kenarla çizilen çizgide şaşma olup olmadığı kontrol edilir). Şaşma varsa gönyenin dikliği bozuktur, kullanılmaz. 33

UYGULAMA FAALİYETİ UYGULAMA FAALİYETİ İşlem Basamakları Araç gereçleri toplayınız. Kaba temizliğini yapınız. Araç gereçleri yıkayınız. Araç gereçleri silip yağlayınız. Araç gereçleri koruyunuz. Öneriler Uygulama esnasında kullanılan malzemeler bir yerde unutulmadan toplayınız. Kullanılan araç gereçlerin üzerindeki harç kalıntılarını bir kaba temizleyiniz. Çalışma bölgenizin temizliğine dikkat ediniz. Araç gereçleri bir kap içerisinde süngerle sürterek temiz suyla yıkayınız. Yıkanan malzemeleri kurulayınız veya suyunu süzdürünüz. Yağlanması gereken araç gereç varsa yağlama işlemini yapınız. Temizlenen malzemeleri koruma altına almak için depoda muhafaza ediniz. 34

ÖLÇME ÖLÇME VE VE DEĞERLENDİRME DEĞERLENDİRME A. FAALİYET ÖLÇME SORULARI Aşağıdaki cümleleri cevaplarını doğru ve yanlış olarak değerlendiriniz. İlgili kutucuğa X işareti koyunuz. 1. Kullanılan araç gereçlerin temizliği iş bitiminde yapılır. 2. Temizlik yapılırken tiner kullanılır. 3. Yerleri süpürmeye başlamadan önce ıslatılır. 4. Harç kalınıtıları bir sonraki gün temizlenir. 5. Araç gereçlerin önce kuru olarak temizliği yapılır. 6. Araç gereçler yıkandıktan sonra kurutulmalıdır. 7. Temizliği yapılan araç gereçler tekrar kullanılmak üzere orada bırakılır. 8. Araç-gereçlerin temizliği yapılmadan kullanılması daha kolaydır. 9. Araç-gereçler iş bitiminde depoda muhafaza edilir. 10.Paslanması istenmeyen metal aksamlı araçlar, uzun süre kullanılmayacaksa yağlanır. Doğru Yanlış DEĞERLENDİRME Cevaplarınızı modül sonundaki cevap anahtarı ile karşılaştırınız. Doğru cevap sayınızı belirleyerek kendinizi değerlendiriniz. Yanlış cevap verdiğiniz ya da cevap verirken tereddüt yaşadığınız sorularla ilgili konuları faaliyete geri dönerek tekrar inceleyiniz Tüm sorulara doğru cevap verdiyseniz performans değerlendirme testine geçiniz. 35

PERFORMANS DEĞERLENDİRME PERFORMANS DEĞERLENDİRME Bitirilen bir uygulama faaliyeti sonunda bu performans değerlendirmesini bir arkadaşınızla birlikte uygulayınız. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Evet Hayır 1 Uygulama işini bitirdiniz mi? 2 Ortamın kaba temizliğini yaptınız mı? 3 Uygulama işinin temizliğini yaptınız mı? 4 Araç-gereçlerin üzerindeki harç kalıntılarını temizlediniz mi? 5 Araç gereçleri bir kovanın içinde yıkadınız mı? 6 Yıkanan gereçlerin suyunu süzdürdünüz mü? 7 Çeşme veya havuzlarının su giderlerinin tıkanmamasına özen gösterdiniz mi? Tıkanma varsa temizlediniz mi? 8 Silinmesi gereken araç gereçleri silip temizlediniz mi? 9 10 Bulunduğunuz ortamı toz kaldırmadan(yerleri sulayarak) temizliğini yaptınız mı? Temizlenen araç gereçleri takımhaneye kaldırıp yerlerine yerleştirdiniz mi? 11 Kaba pisliği çöp tenekelerine boşaltınız mı? 12 Harç teknesini temizleyerek yerine kaldırdınız mı? Toplam evet hayır sayısı DEĞERLENDİRME Bu değerlendirme sonucunda eksik olduğunuzu tespit ettiğiniz konuları tekrar ederek eksikliklerinizi tamamlayınız. Yapılan değerlendirme sonunda tüm kriterlere evet verilmiş ise arkadaşınıza diğer öğrenme faaliyetine geçmesini söyleyiniz. 36

MODÜL DEĞERLENDİRME MODÜL DEĞERLENDİRME Modül ile kazandığınız yeterliği aşağıdaki ölçütlere göre değerlendiriniz. DEĞERLENDİRME KRİTERLERİ Evet Hayır 1 İş önlüğünü giyerek çalışma ortamına geldiniz mi? 2 Gerekli güvenlik önlemlerini aldınız mı? 3 Çalışma faliyetine ait iş resimleri hazırladınız mı? 4 Çalışma alanını belirlediniz mi? 5 Uygulama faaliyeti için gerekli araç-gereçleri getirdiniz mi? 6 Faaliyet için gerekli bloklar veya tuğlaları getirdiniz mi? 7 Çalışma bölgesini temizlediniz mi? 8 Blokları ve çalışma yerini ıslattınız mı? 9 Çalışma yerinin sınırlarını belirlediniz mi? 10 Tebeşirle sınırları çizdiniz mi? 11 Uygulama harcını gerektiği gibi hazırladınız mı? 12 İlk blok veya tuğlayı şakülünde yerleştirdiniz mi? 13 Kılavuz tuğlasını yerleştirip ip çektiniz mi? 14 Harcı gerektiği gibi kullandınız mı? 15 Araç gereçleri kullanırken yeterli beceriye sahip misiniz? 16 Tuğla duvar örüm kurallarına uygun olarak baca duvarını ördünüz mü? 17 Derz kalınlıklarını korudunuz mu? 18 Dikliğini şakül ve teraziyle kontrol ederek ördünüz mü? 19 Harcı hazırlarken prizi geciktirici önlemleri aldınız mı? 20 Çalışma yüksekliği iskele gerektirdiğinde iskeleyi kurdunuz mu? 21 Uygulama resmine sadık kalarak işi yaptınız mı? 22 Gerektiğinde arkadaşlarınızla uyumlu çalıştınız mı? 23 Tertipli ve düzenli çalıştınız mı? 37

24 Uygulama işi bittiğinde araçgereçleri topladınız mı? 25 Artan malzemeleri geri götürdünüz mü? 26 Ortamın kaba temizliğini yaptınız mı? 27 Uygulama işinin temizliğini yaptınız mı? 28 Araç gereçlerin üzerindeki harç kalıntılarını temizlediniz mi? 29 Araç gereçleri bir kovanın içinde yıkadınız mı? 30 Yıkanan gereçlerin suyu süzdürdünüz mü? 31 Silinmesi gereken araç-gereçleri silip temizlediniz mi? 32 33 Bulunduğunuz ortamı toz kaldırmadan(yerleri sulayarak) temizliğini yaptınız mı? Temizlenen araçgereçleri takımhaneye kaldırıp yerlerine yerleştirdiniz mi? 34 Kaba pisliği çöp teknelerine boşalttınız mı? 35 Harç teknesini temizleyerek yerine kaldırdınız mı? Toplam evet hayır sayısı Yaptığınız değerlendirme sonucunda eksikleriniz varsa öğrenme faaliyetlerini tekrarlayınız. Modülü tamamladınız, tebrik ederiz. Öğretmeniniz size çeşitli ölçme araçları uygulayacaktır. Öğretmeninizle iletişime geçiniz. 38

CEVAP ANAHTARLARI CEVAP ANAHTARLARI ÖĞRENME FAALİYETİ-1 CEVAP ANAHTARI 1 C 2 B 3 D 4 B 5 A 6 C 7 A 8 C 9 B 10 D ÖĞRENME FAALİYETİ-2 CEVAP ANAHTARI 1 C 2 D 3 A 4 D 5 B 6 C ÖĞRENME FAALİYETİ-3 CEVAP ANAHTARI 1 D 2 D 3 C 4 A 5 C ÖĞRENME FAALİYETİ-4 CEVAP ANAHTARI 1 D 2 Y 3 D 4 Y 5 D 6 D 7 Y 8 Y 9 D 10 D 39

KAYNAKLAR KAYNAKLAR ERGEN Yaşar Bahri, Bacalar ve Kanallar, Yüksek Teknik Öğretmen Okulu Matbaası, Ankara, 1982 OYMAEL.Sabit, Yapı Bilgisi Cilt I, MEB Yayınları, İstanbul, 2003 ÖKSÜZOĞLU Halim, Ümit YEGÜL, Nâzım EKŞİ, Köksal ÖZCAN, Nâzım DÜNDAR, İdris DOĞAN, Yapıcılık Bölümü İş ve İşlem Yaprakları Milli Eğitim Basımevi, İstanbul, 2001 ÖZCAN Köksal, Yapı, Zirve Ofset Ltd. Şti., Ankara, 1996 ŞİMŞEK Osman, Yapı Malzemesi II, Ankara Üniversitesi Basımevi, Ankara, 2000 TAYMAZ. Haydar, Yapı Bilgisi Cilt I, MEB Yayınları, Ankara, 1988 TS 11386, Bacalar-Konut ve Benzeri Binalar İçin-Tasarım ve Yapım Kuralları, Ankara, 1994 TS 2166, Yapılarda Çöp Bacalarının Projelendirilmesi ve Düzenlenmesi Kuralları, Ankara, 1976 TS 2167, Tesisat Baca ve Kanallarının Projelendirilmesi ve Düzenlenmesi Kuralları, Ankara, 1976 www.birolnart.com www.borpa.com.tr www.bursamimar.org.tr www.cetinlertugla.sitemynet.com www.ipektugla.com www.isiklartugla.com www.kilsan.com www.kraltugla.com www.yahyaoglu.com 40