CAM VE SERAMİK İNŞAAT MALZEMELERİ HS No: 6907, 6908, 6910, 7003, 7004, 7005, 7008, 7016, 7019 Cam ve seramik inşaat malzemeleri sektörü kapsamında başlıca ihraç ürünlerimiz refrakter (69.02), seramik yer kaplamaları (6907-6908), seramik sağlık gereçleri (vitrifiye-6910), düzcam (Float cam+buzlu cam, 7003, 7004, 7005), çok katlı yalıtım camları (7008), camdan tuğla, kaldırım blokları, karolar şeklinde birleştirilmiş camlar (7016), cam elyafı (cam yünü, cam keçe, fitil, iplik, kırpılmış demet vb-7019) olarak gruplandırılabilir. DÜNYADA CAM VE SERAMİK ÜRETİMİ 1980 lerden itibaren, gelişmiş Avrupa ülkeleri ve ABD ye ek olarak gelişmekte olan ülkeler, hammaddeye yakınlık, ürünlerin taşınabilirliği ve teknolojiye ulaşım imkânlarından yararlanarak kendi seramik sanayilerini kurmaya başlamıştır. Artan işçilik ve enerji maliyetleri, birçok gelişmiş ülkenin üretimlerinin bir bölümünü düşük maliyetli ülkelere kaydırmasına veya yeni yatırımları bu bölgelerde yapmalarına neden olmuştur. Bu kapsamda Türkiye, Brezilya, Meksika, Hindistan, Portekiz gibi ülkeler seramik sektöründe ön plana çıkmaya başlamıştır. Tasarım, üstün kalite ve markalaşma ile öne çıkan İtalya ile teknoloji odaklı üretim ile öne çıkan İspanya nın ardından seramik üreticisi ülkeler, geleneksel seramik ürünlerinde fiyat rekabetine odaklanmışlardır. Türkiye belirli bir süre fiyat odaklı rekabet yapmakla birlikte; son dönemde kalite, ürün çeşidi ve önemli pazarlara yönelik lojistik üstünlüğü sebebiyle rekabette öne çıkmaktadır. kaplama malzemelerinde dünyanın en büyük üreticisi olan Çin, lider konumunu sürdürmeye devam etmektedir. Çin den sonra İtalya, İspanya, Almanya ve ülkemiz önemli ihracatçılardır. Dünya seramik sağlık gereçleri sektöründe; Avrupa nın en önemli üreticileri İtalya, İspanya, Türkiye, Fransa, İngiltere ve Almanya dır. Çin ise dünyadaki en büyük üreticidir. Dünyanın üretim merkezi haline gelen bu ülkeyi sırasıyla Brezilya, Meksika ve Türkiye takip etmektedir. sağlık gereçleri üretiminde de karo ürünlerine benzer olarak gelişmekte olan ülkelerden gelen fiyat bazlı rekabet baskısı hissedilmektedir. Gelişmiş ülkelerde ortalama ürün fiyatları tasarıma, markaya ve ürün kalitesine verilen önem ile yüksek tutulabilmiştir. Karo ürünlerine göre seramik sağlık gereçleri ticareti daha lokal olarak gerçekleştirilmektedir. Ağırlıklı olarak, yerel üreticiler pazarın hakimi konumundadır. Ürünlerin taşıma zorluğundan dolayı ve büyük üreticilerin pazar kontrolü için, gelişmekte olan ülkelere yatırım yapmasıyla düşük fiyat bazlı rekabet daha kontrol edilebilir düzeydedir. Dünya yıllık cam üretim kapasitesinin miktar olarak yaklaşık 180 milyon ton, değer olarak da 130-140 milyar dolar düzeyinde olduğu tahmin edilmektedir. Dünya cam sektörü küresel ekonomideki gelişmelere bağlı olarak yıllık ortalama %2-4 arasında büyümektedir. Bunun %53 ü cam ambalaj, %29 u düzcam, %5 i cam ev eşyası, %2 si Cam lifi ve %11 i de diğer ürünlere aittir.
Avrupa Birliği, dünya cam üretiminde %30 düzeyinde bir paya sahip olup, 2014 yılında toplam AB üye ülkelerinin üretiminin %67 sini cam ambalaj, %27 sini düzcam, %3 ünü cam ev eşyası, %2 sini cam elyaf ve %1 ini diğer camlar oluşturmuştur. AB nin cam üreticileri; Almanya, Fransa ve İtalya dır. Her üç ülkede de sırasıyla, cam ambalaj, düz cam ve cam ev eşyası üretimi ağırlıklıdır. Almanya, AB içinde cam elyaf üretiminde lider durumundadır. DÜNYA TİCARETİ 1980 lerden itibaren, gelişmiş Avrupa ülkeleri ve ABD ye ek olarak gelişmekte olan ülkeler, hammaddeye yakınlık, ürünlerin taşınabilirliği ve teknolojiye ulaşım imkânlarından yararlanarak kendi seramik sanayilerini yaratmaya başlamıştır. Ancak, artan işçilik ve enerji maliyetleri, birçok gelişmiş ülkenin üretimlerinin bir bölümünü düşük maliyetli ülkelere kaydırmasına veya yeni yatırımları bu bölgelerde yapmalarına neden olmuştur. Bu kapsamda Türkiye, Brezilya, Meksika, Portekiz gibi ülkeler seramik sektöründe ön plana çıkmaya başlamıştır. tüketiminin yaklaşık yarısının gerçekleştiği Asya pazarındaki üreticiler ve özellikle Çin büyük üretim gücünü 1990 lı yıllardan itibaren ihracata da yönlendirmiştir. Bu gelişme, pazardaki lider ülkeleri stratejilerini değiştirmeye zorlamıştır. Tasarım, üstün kalite ve markalaşma ile öne çıkan İtalya ile teknoloji odaklı üretim ile öne çıkan İspanya dan sonra seramik üreticisi tüm ülkeler, geleneksel seramik ürünlerinde fiyat rekabetine odaklanmışlardır. 2008 yılında ortaya çıkan finansal kriz özellikle Kuzey Amerika ve Batı Avrupa olmak üzere dünyanın büyük bir bölümünü etkilemiştir. Ayrıca, Avrupa Ülkeleri ndeki finansal krizin yanı sıra bazı Arap Ülkeleri nde oluşan siyasi olaylar ve iç karışıklıklar, ticari güvensizlik ve kredi koşullarının ağırlaşması nedeniyle inşaat harcamaları da olumsuz yönde etkilenmiştir. Küresel ekonomik durgunluk ve yüksek seyreden enerji maliyetlerinin cam sektörü üzerindeki baskısı devam etmektedir. Başta Avrupa pazarı olmak üzere Çin, Hindistan gibi son yıllarda hızla gelişen yüksek nüfuslu pazarlardaki büyüme hızlarının düşmesi, dünyanın birçok farklı noktasında üretim yapan Türkiye cam sektörünün küresel pazar performansını olumsuz etkilemekte olup, genel olarak bakıldığında inşaat malzemeleri talebinde düşüşler görülmüştir. 2015 yılında dünya seramik kaplamalar ithalatı 18 milyar dolar, seramik sıhhi malzeme ithalatı 5,6 milyar dolar, düz cam, yalıtım camı ve cam tuğla ithalatı 11,9 milyar dolar, cam yünü ithalatı ise 11,2 milyar dolar olarak gerçekleşmiştir. 2015 yılında dünya seramik kaplamalar ihracatı 20,1 milyar dolar, seramik sıhhi malzeme ihracatı 7,9 milyar dolar, düz cam, yalıtım camı ve cam tuğla ihracatı 11,6 milyar dolar, cam yünü ihracatı ise 11,1 milyar dolar olarak kaydedilmiştir.
Tablo 1. Dünya Cam ve İnşaat Malzemeleri İthalatı (Bin ABD$) GTİP Ürünler 2012 2013 2014 2015 14/15 6907, 6908 Kaplamalar 16.156 17.384 18.462 18.007-2,46% 6910 Sağlık 11.900 12.800 13.665 12.922-5,44% Gereçleri 7003, 7004, 7005, 7008, Düz cam, yalıtım camı, 13.489 13.712 13.750 11.978-12,89% 7016 cam tuğla 7019 Cam Yünü 11.167 11.331 12.221 11.279-7,71% Genel Toplam 52.712 55.227 58.098 54.186-6,73% Tablo 2. Başlıca Dünya Cam ve İnşaat Malzemeleri İthalatçıları (1000 ABD $) Sıra Ülke Adı 2012 2013 2014 2015 14/15 Değişin 2015 Pay (%) 1 ABD 3.961.239 4.402.700 4.839.424 5.221.604 7,90% 11,14 2 Çin 2.906.612 3.632.190 3.884.916 3.490.635-10,15% 7,45 3 Almanya 2.544.906 2.626.827 2.777.743 2.407.506-13,33% 5,14 4 Fransa 2.341.359 2.354.187 2.391.603 1.959.942-18,05% 4,18 5 Güney Kore 2.297.670 1.924.046 1.713.912 1.559.276-9,02% 3,33 6 Kanada 1.383.491 1.434.843 1.469.804 1.458.646-0,76% 3,11 7 Hong Kong 628.383 1.270.898 1.560.791 1.356.851-13,07% 2,90 8 Vietnam 313.840 302.434 293.299 1.278.441 335,88% 2,73 9 İngiltere 1.221.730 1.188.768 1.313.333 1.214.895-7,50% 2,59 10 Suudi Arabistan 1.006.674 1.137.195 1.065.613 1.080.505 1,40% 2,31 11 BAE 589.208 562.047 659.157 988.064 49,90% 2,11 12 Meksika 703.915 717.170 846.262 854.616 0,99% 1,82 13 Japonya 1.009.870 962.579 948.837 853.907-10,00% 1,82 14 Belçika 904.357 944.230 979.281 807.064-17,59% 1,72 15 İtalya 823.414 840.889 879.180 795.466-9,52% 1,70 28 Türkiye 365.492 454.134 513.203 454.805-11,38% 0,97 Liste Toplamı 23.002.160 24.755.137 26.136.358 25.782.223-1,35 55 Genel Toplam 45.736.215 47.719.106 49.999.920 46.852.220-6,29 100
TÜRKİYE DE CAM VE SERAMİK ÜRETİMİ Türk seramik sektörünün ilk örnekleri 13. yüzyıla dayanmaktadır. Anadolu da yapılan kazılarda 13.yüzyıldan kalma çeşitli seramik kaplamalara rastlanmıştır. Ayrıca Orta Asya daki Türk boylarının geliştirdiği ve Selçuklularla Anadolu ya taşınan ve günümüzde hala sürdürülmekte olan seramik sanatı Çinicilik dünya çapında ün kazanmıştır. O zamanlardan kalma cami, kütüphane ve hamam gibi yapıtlarda o dönemki çiniciliğe ait örnekler hala varlığını korumaktadırlar. Kaplama Malzemeleri ve Sağlık Gereçleri Yapı sektöründe, seramik sektörü; seramik yer ve duvar karoları, banyolarda ve mutfaklarda kullanılan lavabolar, klozetler, rezervuarlar gibi inşaat sektörünün girdisi olan malzemelerin üretimi alanında faal bir sektördür. sektöründe yer alan firmalar modernizasyon yatırımları ile teknolojilerini sürekli olarak yenilemişler ve bu süreç içinde Türkiye seramik kaplama sektörü dünya standardını yakalayarak dünya ölçeğinde kaliteli ürün üretir duruma gelmiştir. Isıya ve sürtünmeye dayanıklı oluşu, seramiğin kullanım alanlarını da artırmaktadır. Sektörün lokomotif ürün grubu seramik karodur. Türk seramik kaplama malzemeleri sektörü özellikle 1990 yılından sonra yaptığı yatırımlar ile bugün dünya seramik karo üretiminde söz sahibi olmayı başarmıştır. Ülkemiz seramik kaplama malzemeleri üretiminde Dünya da 9 uncu, ihracatında Dünya da 4 üncü sırada yer almaktadır. Ülkemizde genç nüfusun toplam nüfustaki payı ve şehirleşme oranındaki artış, seramik sağlık gereçleri ve seramik karo pazarlarının büyümesini sağlamıştır. Türkiye, dünyanın önde gelen sağlık gereci üreten ülkelerinden biridir. Büyük oranda yerli girdiler kullanan sektör, yüksek ihracat rakamları ile ülkemizin rekabet gücüne katkı sağlayan en önemli sektörlerinden biridir. Ülkemiz seramik sağlık gereçleri üretiminde ve ihracatında dünyada önde gelen ülkeler arasında yer almaktadır. Türkiye 2014 yılında seramik kaplama malzemeleri sektöründe 315 milyon m2'ye ve seramik sağlık gereçleri sektöründe 207,2 bin tona ulaşan üretim kapasitesi ile dünyadaki en büyük üretici ülkeler arasında yer almaktadır. Türkiye kaplama malzemeleri üretiminde Avrupa üçüncüsü, sağlık gereçleri üretiminde ise Avrupa birincisidir. Özellikle kaplama malzemeleri sektöründe yeni teknoloji fırın yatırımları yapılarak hem tesis verimlilikleri arttırılmakta, hem de ABD ve Avrupa pazarına yönelik yüksek kaliteli ürünler üretilmektedir. Türkiye üretim değerlerinin kaplama malzemeleri sektöründe 2014 yılında 2013 yılına göre %21 oranında, sağlık gereçleri sektöründe ise %22,5 oranında artış göstermesi, sektörün gelişmekte olduğunu göstermektedir. Türk Kaplama Malzemeleri sektörü üretimde Dünyada 9uncu, ihracatta Dünyada 4üncü sırada yer almaktadır. 2014 yılında seramik kaplama malzemeleri (Cilalı veya sırlı taştan kaldırım ve döşemeler; şömine veya duvar karoları; yüzeyi > 90 cm² olanlar) üretimi bir önceki yıla göre %14 oranında artarak 325 milyon m2 olarak gerçeklemiştir. Tesislerin yaklaşık % 50 si Bilecik, Eskişehir ve Kütahya bölgesinde bulunmaktadır.
Ülkemiz seramik sağlık gereçlerinde Avrupa daki en büyük üretici ve ihracatçı ülkedir. Dünya üretiminin %10 una yakınını üretmektedir. Bugün bu sektörde üretim yapan büyük ölçekli 9 adet üretici şirket mevcuttur. Bunlarla birlikte 1980 li yılların sonlarına doğru ülkemizin çeşitli yerlerinde faaliyete geçen 30 kadar küçük ve orta ölçekli şirket üretim yapmaktadır. 2013 yılında seramik sağlık gereçleri üretim miktarı 235.218 ton, 2014 yılında ise 207.274 ton olarak gerçekleşmiştir. sağlık gereçleri üreticileri Çanakkale, Tekirdağ, İstanbul, Kocaeli, Sakarya, Bilecik, Eskişehir, Kütahya, Manisa, İzmir, Çorum, Zonguldak, Ordu, Kayseri llerinde yer almaktadır. Cam ve Cam Ürünleri Sektörü Cam sektörü Türkiye inşaat sektörüne destek veren önemli sektörlerden biridir. Türkiye cam sektörü Osmanlı İmparatorluğu zamanında 17. ve 18. yüzyıllarda önemli gelişmeler kaydetmekle beraber sektörün kökleri Selçuklu dönemine kadar dayanmaktadır. Türkiye cam sektörü, 4,7 milyon ton/yıl üretim kapasitesiyle (Türkiye ve yurtdışı) dünyada önemli bir konuma sahip olup, ülkemizin cam sanayi üretim kapasitesi ise yaklaşık 3,5 milyon tondur. Sektör, yaklaşık 2,3 milyar dolar düzeyindeki üretim değeri ve yaklaşık 20 bin civarında çalışan sayısı ile üretim girdilerinin tamamına yakınını yurtiçinde sağlayan, sermaye ve enerji yoğun, aynı zamanda da yüksek kapasite ile çalışma zorunluluğu olan bir sektördür. Cam sektörü ürünleriyle inşaat, otomotiv, beyaz eşya, gıda, içki, meşrubat, ilaç, kozmetik, turizm (lokanta gibi), mobilya, boru, elektrik ve elektronik gibi birçok sektöre ve ev kesimine girdi vermektedir. Özellikle düz camda, inşaat ve otomotiv sektöründe yaşanan gelişmelerin etkisi birebir gözlenmektedir. İnşaat sektöründeki, güneş enerjisine yönelik yüksek performanslı camlar ya da otomotivde yeni girilen projeler, düz cam faaliyetlerini etkileyen unsurlardır. TÜRKİYE DE DIŞ TİCARET İhracat Türk seramik ürünleri ihracatının büyük bir kısmını inşaatlarda yer ve duvar kaplaması olarak kullanılan seramik kaplamalar ve seramik sağlık gereçleri oluşturmaktadır. kaplama malzemeleri sektörünün 2015 yılı ihracatı bir önceki yıla göre yaklaşık % 16 oranında azalarak 500 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir sağlık gereçleri sektörünün 2015 yılı ihracatı ise 2014 yılına göre % 10,7 oranında azalışla 198 milyon dolar olmuştur. 2015 yılında inşaat malzemeleri alt sektörleri ihracatımızın maddeler bazında incelenmesinde, düz cam, yalıtım camı ve cam tuğla ihracatında % 21,6 oranında azalış göstererek 111 milyon dolar, cam yünü ihracatında ise % 12 oranında azalışla 91,2 milyon dolar olarak gerçekleşme kaydedilmiştir. 2015 yılında toplam cam ve seramik inşaat malzemeleri ihracatımız 15% oranında azalmıştır. Tablo 3. Türkiye nin Cam ve İnşaat Malzemeleri İhracatı (1000 ABD $)
GTİP Ürünler 2013 2014 2015 14/15 (%) 6907, 6908 6910 7003, 7004, 7005, 7008, 7016 Kaplamalar 604.792 598.614 500.490-16,39 Sağlık Gereçleri 203.237 221.995 198.184-10,73 Düz Cam, yalıtım camı, cam tuğla 117.649 142.008 111.263-21,65 7019 Cam Yünü 103.418 103.742 91.200-12,09 Genel Toplam 1.029.096 1.066.359 901.137-15,49 Tablo 4. Ülkelere Göre Cam ve İnşaat Malzemeleri İhracatımız (1000 ABD $) Sıra Ülke Adı 2013 2014 2015 1 Almanya 14/15 2015 Pay (%) (%) 104.528 110.333 99.288-10,01% 11,02 2 İngiltere 69.998 88.856 81.812-7,93% 9,08 3 İsrail 80.539 88.737 78.914-11,07% 8,76 4 ABD 44.753 56.755 64.570 13,77% 7,17 5 Fransa 53.024 48.901 42.987-12,09% 4,77 6 Kanada 45.235 49.603 39.400-20,57% 4,37 7 İtalya 42.389 40.257 33.534-16,70% 3,72 8 Irak 69.408 56.413 30.064-46,71% 3,34 9 Azerbaycan 65.899 52.669 27.197-48,36% 3,02 10 Türkmenistan 18.739 26.620 23.970-9,95% 2,66 11 Romanya 20.481 20.515 21.478 4,69% 2,38 12 Bulgaristan 25.923 24.894 19.413-22,02% 2,15 13 Hollanda 13.931 17.948 16.683-7,05% 1,85 14 İsviçre 13.294 15.987 15.010-6,11% 1,67 Birleşik Arap 15 Emirlikleri 8.194 9.098 14.640 60,91% 1,62 Liste Toplamı 708.621 717.255 740.238-13,94% 67,58 Genel Toplam 1.029.096 1.066.359 901.137-15,49 100 TİM 2023 İhracat Stratejisi kapsamında cam ve cam ürünleri sektörü 2023 ihracat hedefi 2,5 milyar dolar, seramik sektörü 2023 ihracat hedefi 3,5 milyar dolar olarak belirlenmiştir. Cam, seramik sektörleri kapsamında ilgili İhracatçı Birliği Genel Sekreterliği, Orta Anadolu İhracatçı Birlikleri Genel Sekreterliği (OAİB), ilgili İhracatçı Birliği ise yine OAİB bünyesindeki Çimento, Cam,, ve Toprak Ürünleri İhracatçıları Birliği dir. İthalat
Türkiye 2015 yılında 198 milyon dolar değerinde seramik kaplama malzemesi, 9,09 milyon dolar değerinde seramik sağlık gereçleri ithal etmiştir. kaplamalarının en fazla ithal edildiği ülkeler Çin, İtalya ve İspanya dır. 2015 yılı toplam cam ve seramik inşaat malzemeleri ithalatımız ise 574,9 milyon dolar değerinde gerçekleşmiştir. Tablo 5. Türkiye nin Cam ve İnşaat Malzemeleri İthalatı (1000 ABD $) GTİP Ürünler 2013 2014 2015 14/15(%) 6907, 6908 Kaplamalar 104.304 110.132 198.381 80,13% 6910 Sağlık Gereçleri 9.470 9.096 9.099 0,03% 7003, 7004, 7005, 7008, 7016 Düz Cam, yalıtım camı, cam tuğla 165.324 198.618 174.199 12,29% 7019 Cam Yünü 175.036 195.357 193.303-1,05% Genel Toplam 454.134 513.203 574.982 12,04% Tablo 6. Ülkelere Göre Cam ve İnşaat Malzemeleri İthalatımız (1000 ABD $) Sıra Ülke Adı 2013 2014 2015 14/15 2015 Pay 1 Çin 172.140 163.264 146.980-9,97% 32,32 Rusya 2 Federasyonu 629 7.175 34.761 384,47% 7,64 3 Almanya 30.471 39.876 33.126-16,93% 7,28 4 ABD 24.119 27.526 31.008 12,65% 6,82 5 Belçika 32.472 34.028 29.100-14,48% 6,40 6 İtalya 32.336 52.599 25.467-51,58% 5,60 7 Mısır 3.911 29.379 23.852-18,81% 5,24 8 Fransa 14.029 15.828 14.862-6,10% 3,27 9 İspanya 14.022 16.973 14.812-12,73% 3,26 10 İran 10.223 21.304 14.154-33,56% 3,11 11 Bulgaristan 7.195 12.627 11.290-10,59% 2,48 Çek 12 Cumhuriyeti 12.903 12.202 10.451-14,35% 2,30 13 Polonya 8.950 9.001 7.689-14,58% 1,69 14 İngiltere 10.513 7.898 6.749-14,55% 1,48 15 Macaristan 11.410 10.001 5.739-42,62% 1,26 Liste Toplamı 385.323 459.681 410.040-10,80% 90,16 Genel Toplam 454.134 513.203 574.982 12,04% 100
KAYNAKLAR T.C. Ekonomi Bakanlığı (http://www.ekonomi.gov.tr) T.C. Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Çimento, Cam, ve Toprak Ürünleri İhracatçıları Birliği (http://www.cimentobirlik.org/tr) International Trade Center (ITC) Trade-Map (www.trademap.org)