EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU

EKONOMİK GÖRÜNÜM RAPORU Hazırlayan: Erhan DEMİRCAN Uzman

Bu Rapor Karacadağ Kalkınma Ajansı tarafından, Türkiye ve TRC2 (Diyarbakır, Şanlıurfa) Bölgesi güncel ekonomik gelişmelerinin bölge aktörlerince takip edilebilmesi amacıyla hazırlanmıştır. Her hakkı saklıdır. KARACADAĞ KALKINMA AJANSI

TÜRKİYE DEKİ EKONOMİK GELİŞMELER

TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ MAYIS, 2013 Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) aylık %0,15 arttı. 2013 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre %0,15, bir önceki yılın Aralık ayına göre %3,21, bir önceki yılın aynı ayına göre %6,51 ve on iki aylık ortalamalara göre %7,51 artış gerçekleşti. Aylık en yüksek artış %8,85 ile giyim ve ayakkabı grubunda gerçekleşti. Ana harcama grupları itibariyle 2013 yılı Mayıs ayında endekste yer alan gruplardan eğitimde %1,73, lokanta ve otellerde %0,75, eğlence ve kültürde %0,46, haberleşmede %0,40 artış gerçekleşti. çeşitli mal ve hizmetlerde %0,37, ev eşyasında %0,22, konutta %0,04 düşüş gerçekleşti. Yıllık en yüksek artış %16,09 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda gerçekleşti. TÜFE de, bir önceki yılın aynı ayına göre lokanta ve oteller (%8,78), haberleşme (%7,49), gıda ve alkolsüz içecekler (%7,07) artışın yüksek olduğu diğer ana harcama gruplarıdır. Kaynak: TÜİK, 2013a.

% TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ MAYIS, 2013 12,00 TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ 10,00 8,00 6,00 4,00 2010 2011 2012 2013 2,00 0,00 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Kaynak: TÜİK, 2013a.

ÜRETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ MAYIS, 2013 Üretici Fiyatları Endeksi aylık %1,00 arttı. 2013 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre %1,00, bir önceki yılın Aralık ayına göre %0,99, bir önceki yılın aynı ayına göre %2,17 ve on iki aylık ortalamalara göre %3,27 artış gösterdi. Aylık değişim; tarımda %5,80, sanayide %0,09 olarak gerçekleşti. Tarım sektörü endeksinde, bir önceki yılın Aralık ayına göre %3,39 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %5,30 düşüş ve on iki aylık ortalamalara göre %0,33 artış gerçekleşti. Sanayi sektörü endeksinde ise bir önceki yılın Aralık ayına göre %0,52, bir önceki yılın aynı ayına göre %3,78 ve on iki aylık ortalamalara göre %3,87 artış gerçekleşti. Sanayide en yüksek aylık artış elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı sektöründedir. Sanayinin üç sektörünün bir önceki aya göre değişimleri; madencilik ve taşocakçılığı sektöründe %0,13 düşüş, imalat sanayi sektöründe %0,07 düşüş, elektrik, gaz ve su sektöründe %1,77 artış olarak gerçekleşti. Kaynak: TÜİK, 2013b.

ÜRETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ MAYIS, 2013 Bir önceki aya göre endekslerin en fazla artış gösterdiği alt sektörler; elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı (%1,96), taşocakçılığı ve diğer madencilik ürünleri (%1,88), tekstil ürünleri imalatı (%0,77) alt sektörleridir. Buna karşılık; ham petrol ve doğalgaz çıkarımı (%-7,56), kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri (%-2,11), mobilya ve b.y.s. diğer ürünlerin imalatı (%-1,84) ve iletişim teçhizatı imalatı (%-1,80) bir ay önceye göre endekslerin en fazla gerilediği alt sektörler oldu. Kaynak: TÜİK, 2013b.

% ÜRETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ MAYIS, 2013 16,00 ÜRETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ 14,00 12,00 10,00 8,00 6,00 2010 2011 2012 2013 4,00 2,00 0,00 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 Kaynak: TÜİK, 2013b.

SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ NİSAN, 2013 Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki aya göre % 1,3 azaldı. 2013 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi %0,1, imalat sanayi sektörü endeksi %1,4, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi ise %1,1 arttı. Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki yılın aynı ayına göre %3,4 arttı. 2013 yılı Nisan ayında bir önceki yılın aynı ayına göre madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi %3,1, imalat sanayi sektörü endeksi %3,6, elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi ise %2,3 arttı. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış ana sanayi gruplarında en yüksek artış ara malı imalatında gerçekleşti. 2013 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre en yüksek artış % 2,0 ile ara malı imalatında gerçekleşti. Kaynak: TÜİK, 2013c.

SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ NİSAN, 2013 Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış imalat sanayiinde en fazla artış bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatında gerçekleşti. 2013 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre en fazla artış %13,9 ile bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatında gerçekleşti. Bu artışı, %11,6 ile temel eczacılık ürünlerinin ve eczacılığa ilişkin malzemelerin imalatı, %11,1 ile kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı takip etti. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış imalat sanayiinde en yüksek azalış ağaç, ağaç ve mantar ürünleri imalatında (mobilya hariç) gerçekleşti 2013 yılı Nisan ayında bir önceki aya göre en yüksek azalış %5,3 ile ağaç, ağaç ve mantar ürünleri imalatında (mobilya hariç) gerçekleşti. Bu azalışı, %4,0 ile kimyasalların ve kimyasal ürünlerin imalatı ile giyim eşyaları imalatı takip etti. Kaynak: TÜİK, 2013c.

SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ NİSAN, 2013 Arındırılmamış Takvim Etkisinden Arındırılmış Mevsim ve Takvim Etkisinden Arındırılmış Takvim Etkisinden Arındırılmış Mevsim ve Takvim Etkisinden Arındırılmış SEKTÖR Endeks Endeks Endeks Yıllık Değişim (%) Aylık Değişim (%) Toplam Sanayi 115,1 113,7 115,9 3,4 1,3 Madencilik ve Taşocakçılığı 103,7 102,8 109,5 3,1 0,1 İmalat Sanayi 117,3 115,7 116,7 3,6 1,4 Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Ürt. ve Dağıtımı 106,1 105,5 113,1 2,3 1,1 Kaynak: TÜİK, 20123.

SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ NİSAN, 2013 Kaynak: TÜİK, 2013c.

SANAYİ CİRO ENDEKSİ - NİSAN, 2013 Sanayide toplam ciro % 4,6 arttı. Sanayinin alt sektörleri incelendiğinde, 2013 yılı Nisan ayında, bir önceki yılın aynı ayına göre; madencilik ve taşocakçılığı endeksi %0,3, imalat sanayi endeksi ise %4,8 arttı. Ana sanayi grupları sınıflamasına göre 2013 yılı Nisan ayında en fazla artışı dayanıksız tüketim malı imalatı, en fazla düşüşü ise enerji sektörü gösterdi. İmalat sanayi alt gruplarında en fazla artış deri ve ilgili ürünlerin imalatında gerçekleşti. İmalat sanayi alt sektörlerinin 2013 yılı Nisan ayında 2012 yılı aynı ayına göre yüzde değişim oranları incelendiğinde, en yüksek artış oranının %23,5 ile deri ve ilgili ürünlerin imalatında gerçekleştiği görüldü. Bunu %14,3 ile kayıtlı medyanın basılması ve çoğaltılması takip etti. İmalat sanayi alt gruplarında en fazla düşüş diğer ulaşım araçlarının imalatında gerçekleşti. İmalat sanayi alt sektörlerinin 2013 yılı Nisan ayında 2012 yılı aynı ayına göre yüzde değişim oranları incelendiğinde, en fazla düşüş oranının %49,5 ile diğer ulaşım araçlarının imalatında gerçekleştiği görüldü. Bunu %20,0 ile bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı takip etti. Kaynak: TÜİK, 2013d

SANAYİ CİRO ENDEKSİ - NİSAN, 2013 Kaynak: TÜİK, 2013d.

FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARININ REEL GETİRİ ORANLARI MAYIS, 2013 Aylık en yüksek reel getiri Borsa İstanbul (BIST) 100 Endeksi nde gerçekleşti En yüksek reel getiri, 2013 Mayıs ayında, Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) ile indirgendiğinde %5,79, Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) ile indirgendiğinde ise %6,69 oranlarıyla BIST 100 Endeksi nde gerçekleşti. Yıllık değerlendirmede en yüksek reel getiri BIST 100 Endeksi nde gerçekleşti. Finansal yatırım araçları, yıllık olarak değerlendirildiğinde; BIST 100 Endeksi, ÜFE ile indirgendiğinde %54,02, TÜFE ile indirgendiğinde ise %47,74 oranında yatırımcısına en fazla reel getiriyi sağladı. Diğer taraftan, külçe altın, ÜFE ile indirgendiğinde %11,53, TÜFE ile indirgendiğinde ise %15,13 oranında yatırımcısına en çok kaybettiren yatırım aracı oldu. Kaynak: TÜİK, 2013e.

FİNANSAL YATIRIM ARAÇLARININ REEL GETİRİ ORANLARI MAYIS, 2013 Kaynak: TÜİK, 2013e.

SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ - HAZİRAN, 2013 Kaynak: TÜİK, 2013f. Hizmet, perakende ticaret ve inşaat sektörlerinde güven azaldı. Bir önceki ayda; 112,6 olan hizmet sektörü güven endeksi 109,6 değerine; 113,5 olan perakende ticaret sektörü güven endeksi 112,4 değerine ve 91,5 olan inşaat sektörü güven endeksi 87,9 değerine düştü. İnşaat sektörü güven endeksi %4 azaldı. İnşaat sektörü güven endeksindeki azalış, alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi ve gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısı beklentisi değerlendirmelerindeki kötüleşmeden kaynaklandı. Alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi alt endeksi Haziran ayında bir önceki aya göre %4,8 oranında düşerken, gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısı beklentisi alt endeksi %3,5 oranında azaldı. Hizmet sektörü güven endeksi %2,6 azaldı. Hizmet sektörü güven endeksindeki düşüş, son üç aylık dönemdeki iş durumu, son üç aylık dönemde hizmetlere olan talep ve gelecek üç aylık dönemde hizmetlere olan talep beklentisi değerlendirmelerindeki kötüleşmeden kaynaklandı. Söz konusu alt endeksler Haziran ayında bir önceki aya göre sırası ile %2,1 ve %1,2 ve %4,3 oranlarında azaldı. Perakende ticaret sektörü güven endeksi %0,9 azaldı. Perakende Perakende ticaret sektöründeki düşüş, gelecek üç aylık dönemde iş hacmisatışlar beklentisi alt endeksindeki %2,7 lik ve mevcut mal stok seviyesi alt endeksindeki %0,1 lik kötüleşmelerden kaynaklandı. Son üç aylık dönemde iş hacmi-satışlar alt endeksi ise bir önceki aya göre %0,7 oranında arttı.

SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ - HAZİRAN, 2013 Kaynak: TÜİK, 2013f.

TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ HAZİRAN, 2013 Tüketici güven endeksi %1,6 azaldı. Tüketici Güven Endeksi 2013 Haziran ayında bir önceki aya göre %1,6 oranında azaldı; Mayıs ayında 77,5 olan endeks Haziran ayında 76,2 değerine düştü. Gelecek 12 aylık dönemde tasarruf etme ihtimali %4,6 arttı. Mayıs ayında 25,3 olan endeks, Haziran ayında 26,4 değerine yükseldi. Bu yükseliş, tüketicilerin gelecek 12 aylık dönemde tasarruf etme ihtimallerinin bir önceki aya göre arttığını göstermektedir. Gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durum beklentisi %2,6 azaldı. Mayıs ayında 104,7 olan genel ekonomik durum beklentisi endeksi bir önceki aya göre %2,6 oranında azalarak, Haziran ayında 102 değerine düştü. Bu düşüş, gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durumun daha iyi olacağı yönünde beklentisi olan tüketicilerin sayısının bir önceki aya göre azaldığını göstermektedir. Gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durum beklentisi %2,1 azaldı. Mayıs ayında 94,4 olan endeks değeri Haziran ayında 92,4 oldu. Bu düşüş, gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durumunun daha iyi olacağını bekleyenlerin oranının azalmasından kaynaklandı. Gelecek 12 aylık dönemde işsiz sayısı beklentisi endeksi %1,6 azaldı. Kaynak: TÜİK, 2013g.

TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ HAZİRAN, 2013 Kaynak: TÜİK, 2013g.

DIŞ TİCARET ENDEKSLERİ NİSAN, 2013 İhracat birim değer endeksi %0,8 azaldı. İhracat birim değer endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre, yakıtlarda %14,2 azalırken, gıda, içecek ve tütünde %0,6, ham maddelerde (yakıt hariç) %2,8 ve imalat (gıda, içecek, tütün hariç) sanayinde %0,8 arttı. İthalat birim değer endeksi %3,6 azaldı. İthalat birim değer endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütün ürünlerinde %10,7, imalat (gıda, içecek, tütün hariç) sanayinde %0,1 artarken, ham maddelerde (yakıt hariç) %9,2, yakıtlarda %11,1 azaldı. İhracat miktar endeksi %0,1 azaldı. İhracat miktar endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütün ürünlerinde %13, ham maddelerde (yakıt hariç) %11,2, imalat (gıda, içecek ve tütün hariç) sanayinde %6,8 artarken, yakıtlarda %9,1 azaldı. İthalat miktar endeksi %22,8 arttı. İthalat miktar endeksi bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütün ürünlerinde %15,1, ham maddelerde (yakıt hariç) %7,4, yakıtlarda %3,9, imalat (gıda, içecek ve tütün hariç) sanayinde %16,7 arttı. Kaynak: TÜİK, 2013h.

DIŞ TİCARET ENDEKSLERİ NİSAN, 2013 Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi %3,9 azaldı. bir önceki yılın aynı ayına göre ihracat miktar endeksi %3,9 azalırken, ithalat miktar endeksi %20,2 arttı. Mevsim ve Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise; bir önceki aya göre ihracat miktar endeksi %3,9 azalırken, ithalat miktar endeksi %9,7 arttı. Dış ticaret haddi 2013 yılı Nisan ayında 97,5 olarak gerçekleşti. İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan dış ticaret hadleri, 2012 yılı Nisan ayında 94,8 iken, 2013 yılı Nisan ayında 97,5 e yükseldi. Kaynak: TÜİK, 2013h.

DIŞ TİCARET ENDEKSLERİ NİSAN, 2013 Kaynak: TÜİK, 2013h.

HANEHALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ MART, 2013 İşsizlik oranı %10,1 seviyesinde gerçekleşti. Türkiye genelinde işsiz sayısı 2013 yılı Mart(1) döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 186 bin kişi artarak 2 milyon 801 bin kişiye yükseldi. İşsizlik oranı ise 0,2 puanlık artış ile %10,1 seviyesinde gerçekleşti. Tarım dışı işsizlik oranı 0,2 puanlık artış ile %12,3, 15-24 yaş grubunu içeren genç işsizlik oranı ise 1,9 puanlık artış ile %19,3 oldu. İstihdam edilenler 1 milyon 157 bin kişi arttı. İstihdam edilenlerin sayısı 2013 yılı Mart döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre 1 milyon 157 bin kişi artarak 24 milyon 974 bin kişiye yükseldi. Bu dönemde, tarım sektöründe çalışan sayısı 95 bin kişi, tarım dışı sektörlerde çalışan sayısı 1 milyon 62 bin kişi arttı. İstihdam edilenlerin %22,9'u tarım, %19,8 i sanayi, %6,4 ü inşaat, %50,9'u ise hizmetler sektöründe yer aldı. Önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında inşaat sektörünün istihdam edilenler içindeki payı 0,5 puan, hizmetler sektörünün payı 0,2 puan artarken, tarım sektörünün payı 0,7 puan azaldı, sanayi sektörünün payı ise aynı kaldı. Kaynak: TÜİK, 2013ı.

HANEHALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ MART, 2013 İstihdam oranı %45,1 olarak gerçekleşti İstihdam edilenlerin oranı, bir önceki yılın aynı dönemine göre 1,3 puanlık artış göstererek %43,8 den %45,1 e yükseldi. İşgücüne katılma oranı %50,2 olarak gerçekleşti Türkiye genelinde işgücüne katılma oranı, 2013 yılı Mart döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre 1,6 puan artarak %50,2 oldu. Aynı dönemler için yapılan kıyaslamalara göre; erkeklerde işgücüne katılma oranı 1,0 puanlık artışla %70,8, kadınlarda ise 2,3 puanlık artışla %30,2 olarak gerçekleşti. Kayıt dışı çalışanlar 0,7 puan azaldı. Mart 2013 döneminde herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna kayıtlı olmadan çalışanların oranı, bir önceki yılın aynı dönemine göre 0,7 puan azalarak %36,8 oldu. Bu dönemde, geçen yılın aynı dönemine göre tarım sektöründe sosyal güvenlikten yoksun çalışanların oranı %81,8 den %83 e yükselirken, tarım dışı sektörlerde %23,9 dan %23,1 e geriledi. Sosyal güvenlik kapsamında olmayan ücretli ve yevmiyeli çalışanların oranı ise bir önceki yılın aynı dönemine göre 0,6 puan azalarak %19,9 oldu. Kaynak: TÜİK, 2013ı.

13896 21354 13982 21147 13919 19632 14913 20067 15516 20423 15588 21189 16178 21194 16023 21277 16911 22594 18724 24821 18.204 23.817 19.267 24.974 9,2 10,3 10,5 10,8 10,6 10,2 10,3 9,9 10,1 11 11,9 14 HANEHALKI İŞGÜCÜ İSTATİSTİKLERİ MART, 2013 30000 İstihdam ve İşsizlik Oranı % 16 25000 14 12 20000 10 15000 8 10000 6 4 5000 2 0 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 Mart 2013 Mart Tarım Dışı İstihdam Toplam İstihdam İşsizlik Oranı 0 Kaynak: TÜİK, 2013ı.

GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA, I. ÇEYREK 2013 Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) değeri sabit fiyatlarla %3,0 arttı Üretim yöntemiyle gayri safi yurtiçi hasıla tahmininde, 2013 yılı birinci üç aylık çeyreği bir önceki yılın aynı çeyreğine göre sabit fiyatlarla %3,0 lık artışla 28 075 Milyon TL oldu. Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) değeri cari fiyatlarla %9,5 arttı. Üretim yöntemiyle gayri safi yurtiçi hasıla tahmininde, 2013 yılı birinci üç aylık çeyreği bir önceki yılın aynı çeyreğine göre cari fiyatlarla %9,5 lik artışla 357 854 Milyon TL oldu. Takvim etkisinden arındırılmış sabit fiyatlarla GSYH 2013 yılı birinci üç aylık çeyreği bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %3,7 lik artış gösterirken, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH değeri bir önceki çeyreğe göre %1,6 oldu. Kaynak: TÜİK, 2013i.

HANEHALKI YURTİÇİ TURİZM, IV. ÇEYREK 2012 Seyahate çıkanlar, 3 milyar 117 milyon TL harcadı. Yerli turistlerin, yurtiçinde yaptıkları seyahat harcamaları 2012 yılı IV. çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %8,1 artarak 3 milyar 117 milyon TL olarak gerçekleşti. Bu çeyrekte, seyahat harcamaları kişisel veya paket tur harcamaları olarak yapıldı. Yurtiçi turizm harcamasının %97,3 ünü (3 milyar 33 milyon 886 bin TL) kişisel, %2,7 sini (83 milyon 115 bin TL) ise paket tur harcamaları oluşturdu. Yerli turistlerin 2012 yılında yaptıkları toplam seyahat harcamaları, 2011 yılına göre %6,9 artarak 16 milyar 725 milyon 35 bin TL olarak gerçekleşti. Yıllık toplam harcamanın %94,4 ünü (15 milyar 792 milyon 600 bin TL) kişisel, %5,6 sını (932 milyon 435 bin TL) paket tur harcamaları oluşturdu. Seyahate çıkış amacı olarak yakınları ziyaret %72,8 ile ilk sırada yer aldı. Bu çeyrekte, seyahate çıkış sebeplerinde ikinci sırayı %9,6 ile sağlık, üçüncü sırayı ise %9,2 ile gezi, eğlence, tatil amacıyla yapılan seyahatler aldı. Kaynak: TÜİK, 2013i.

İHRACAT MAYIS, 2013 14.000.000 AYLAR BAZINDA TOPLAM İHRACAT, 2011-2012-2013, Bin $ 12.000.000 10.000.000 8.000.000 6.000.000 4.000.000 2011 2012 2013 2.000.000 0 Kaynak: TİM,2013a.

İHRACAT MAYIS,2013 Kaynak: TİM,2013a. İHRACATIMIZDA İLK 20 ÜLKE, (Bin $) ÜLKE İHRACAT PAY, % 1 ALMANYA 1.038.867 8,5 2 IRAK 910.416 7,8 3 BİRLEŞİK KRALLIK 624.645 5,4 4 RUSYA FEDERASYONU 583.873 4,7 5 İTALYA 583.709 4,4 6 FRANSA 495.035 4,2 7 BİRLEŞİK DEVLETLER 470.849 3,8 8 İSPANYA 325.133 3,0 9 ÇİN HALK CUMHURİYETİ 317.783 2,8 10 SUUDİ ARABİSTAN 304.147 2,7 11 HOLLANDA 274.730 2,4 12 BİRLEŞİK ARAP EMİRLİKLERİ 267.606 2,3 13 AZERBAYCAN-NAHÇİVAN 253.793 2,2 14 LİBYA 237.819 2,2 15 MISIR 228.119 2,1 16 İSRAİL 226.162 2,0 17 İRAN (İSLAM CUM.) 214.549 2,0 18 ROMANYA 210.522 1,9 19 BELÇİKA 207.488 1,7 20 CEZAYİR 188.281 1,7 İlk 20 Toplam 8.602.045 67,6 Genel Toplam 12.722.617 100,0

SEKTÖREL İHRACAT MAYIS, 2013 (Bin $) SEKTÖRLER 2012 2013 I. TARIM 1.536.208 1.776.533 A. BİTKİSEL ÜRÜNLER 1.078.857 1.227.516 Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mam. 474.942 588.252 Yaş Meyve ve Sebze 185.770 182.191 Meyve Sebze Mamulleri 96.477 113.356 Kuru Meyve ve Mamulleri 97.437 112.724 Fındık ve Mamulleri 129.480 105.626 Zeytin ve Zeytinyağı 15.565 38.136 Tütün ve Mamulleri 73.133 80.015 Süs Bitkileri 6.053 7.215 B. HAYVANSAL ÜRÜNLER 128.329 165.382 C. AĞAÇ VE ORMAN ÜRÜNLERİ 329.022 383.635 Kaynak: TİM,2013a.

SEKTÖREL İHRACAT MAYIS, 2013 (Bin $) SEKTÖRLER 2012 2013 II. SANAYİ 9.819.813 10.436.850 A. TARIMA DAYALI İŞLENMİŞ ÜRÜNLER 981.012 1.098.728 Tekstil ve Hammaddeleri 680.937 749.739 Deri ve Deri Mamulleri 128.087 156.120 Halı 171.988 192.869 B. KİMYEVİ MADDELER VE MAM. 1.481.271 1.573.266 C. SANAYİ MAMULLERİ 7.357.530 7.764.856 Hazırgiyim ve Konfeksiyon 1.286.441 1.373.580 Otomotiv Endüstrisi 1.653.562 1.846.015 Gemi ve Yat 43.630 92.888 Elektrik - Elektronik Mak. Bilişim 1.048.171 1.030.698 Makine ve Aksamları 481.190 520.532 Demir ve Demir Dışı Metaller 570.031 609.545 Çelik 1.345.411 1.276.231 Çimento Cam Seramik ve Toprak 297.719 299.822 Mücevher 153.193 194.040 Savunma Sanayii 129.530 127.572 İklimlendirme Sanayii 339.243 381.056 Diğer Sanayi Ürünleri 9.410 12.875 III. MADENCİLİK 360.715 509.234 Kaynak: TİM,2013a. T O P L A M 11.716.737 12.722.617

TRC2 BÖLGESİ`NDE (DİYARBAKIR-ŞANLIURFA) EKONOMİK GÖRÜNÜM

TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ NİSAN, 2013 Aylık en yüksek artış %0,63 ile TR21 (Tekirdağ, Edirne, Kırklareli) de oldu İstatistiki Bölge Birim Sınıflaması (İBBS) Düzey 2 de bulunan 26 bölge içinde, bir önceki yılın Aralık ayına göre en yüksek artış TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) (%3,75) bölgesinde, bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek artış TRC1 (Gaziantep, Adıyaman, Kilis) (%8,19) bölgesinde on iki aylık ortalamalara göre en yüksek artış TR10 (İstanbul) (%8,09) bölgesinde gerçekleşti. Kaynak: TÜİK, 2013a.

TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ NİSAN, 2013 İstatistiki Bölgelere Göre Tüketici Fiyatları Endeksi ve Değişim Oranı (%) (2003=100) İstatistiki bölge Bir önceki aya göre değişim oranı Bir önceki yılın Aralık ayına göre değişim oranı Bir önceki yılın aynı ayına göre değişim oranı On iki aylık ortalamalara göre değişim oranı TÜRKİYE 0,15 3,21 6,51 7,51 TRC2 Bölgesi -0,15 3,75 7,57 7,89 Kaynak: TÜİK, 2013a.

DİYARBAKIR SEKTÖREL İHRACAT MAYIS, 2013 (Bin $) Sektörler 2012 2013 Ağaç Mamülleri ve Orman Ürünleri 401 529 ÇELİK 404 313 ÇİMENTO CAM SERAMİK VE TOPRAK ÜRÜNLERİ 169 447 Demir ve Demir Dışı Metaller 88 145 Deri ve Deri Mamulleri 0 0 Diğer Sanayi Ürünleri 0 0 Elektrik - Elektronik 1.317 1.803 Fındık ve Mamulleri 0 0 Halı 51 0 Hazırgiyim ve Konfeksiyon 14 0 Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri 4.017 5.304 İKLİMLENDİRME SANAYİİ 212 84 Kimyevi Maddeler ve Mamulleri 1.047 1.725 Kuru Meyve ve Mamulleri 42 0 Maden ve Metaller 7.794 13.492 Makine ve Aksamları 367 164 SAVUNMA VE HAVACILIK SANAYİİ 0 0 SU ÜRÜNLERİ VE HAYVANCILIK MAMULLERİ 238 282 Süs Bitkileri ve Mamulleri 0 0 Taşıt Araçları ve Yan Sanayi 7 154 Tekstil ve Hammaddeleri 0 225 Yaş Meyve ve Sebze 40 0 Zeytin ve Zeytinyağı 0 132 Toplam 16.207 24.799 Kaynak: TİM,2013b.

ŞANLIURFA SEKTÖREL İHRACAT MAYIS, 2013 (Bin $) Sektörler 2012 2013 Ağaç Mamülleri ve Orman Ürünleri 1.890 3.655 ÇELİK 786 4.254 ÇİMENTO CAM SERAMİK VE TOPRAK ÜRÜNLERİ 852 2.123 Demir ve Demir Dışı Metaller 82 60 Deri ve Deri Mamulleri 0 0 Diğer Sanayi Ürünleri 0 0 Elektrik - Elektronik 2.013 2.644 GEMİ VE YAT 0 0 Hazırgiyim ve Konfeksiyon 217 37 Hububat, Bakliyat, Yağlı Tohumlar ve Mamulleri 188 95 İKLİMLENDİRME SANAYİİ 798 861 Kimyevi Maddeler ve Mamulleri 403 522 Kuru Meyve ve Mamulleri 83 0 Maden ve Metaller 16 141 Makine ve Aksamları 193 489 Meyve Sebze Mamulleri 957 893 SAVUNMA VE HAVACILIK SANAYİİ 1 119 Süs Bitkileri ve Mamulleri 0 0 Taşıt Araçları ve Yan Sanayi 214 285 Tekstil ve Hammaddeleri 1.311 845 Yaş Meyve ve Sebze 738 319 Toplam 10.744 17.342 Kaynak: TİM,2013b.

2013 MAYIS AYINA AİT KURULAN ve KAPANAN ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ ŞİRKET KOOP. GER. KİŞİ TİC. İŞL. ŞİRKET KOOP. ŞİRKET KOOP. GER. KİŞİ TİC. İŞL. ŞİRKET KOOP. GER. KİŞİ TİC. İŞL. ŞİRKET KOOP. ŞİRKET KOOP. GER. KİŞİ TİC. İŞL. Bölge İllerine Göre Dağılım 2013 MAYIS (BİR AYLIK) 2012 MAYIS (BİR AYLIK) İL KURULAN TASFİYE KAPANAN KURULAN TASFİYE KAPANAN DİYARBAKIR 30 3 78 2 1 6 0 1 59 1 28 14 0 8 1 4 ŞANLIURFA 70 0 53 3 0 5 0 12 42 1 44 5 1 4 1 92 TÜRKİYE 4.379 96 5.930 682 102 1.065 119 1.598 3.161 89 6.555 1.798 267 987 136 2.384 Kaynak: TOBB,2013.

KAYNAKÇA TÜİK (2013a). Tüketici Fiyatları Endeksi Mayıs /2013, TÜİK Haber Bülteni,Sayı:13520, 03.06.2013 TÜİK (2013b). Üretici Fiyatları Endeksi Mayıs/2013, TÜİK Haber Bülteni,Sayı:13521, 03.06.2013 TÜİK (2013c). Sanayi Üretim Endeksi Nisan/2013, TÜİK Haber Bülteni,Sayı:13526, 10.06.2013 TÜİK (2013d). Sanayi Ciro Endeksi Nisan/2013, TÜİK Haber Bülteni,Sayı:13529, 13.06.2013 TÜİK (2013e). Finansal Yatırım Araçlarının Reel Getiri Oranları Mayıs/2013, TÜİK Haber Bülteni,Sayı:13528, 12.06.2013 TÜİK (2013f). Sektörel Güven Endeksleri Haziran/2013, TÜİK Haber Bülteni,Sayı:13535, 24.06.2013 TÜİK (2013g). Tüketici Güven Endeksi Haziran/2013, TÜİK Haber Bülteni,Sayı:13536, 27.06.2013 TÜİK (2013h). Dış Ticaret Endeksleri Nisan/2013, TÜİK Haber Bülteni,Sayı:13525, 07.06.2013 TÜİK (2013ı). Hane Halkı İşgücü İstatistikleri Mart /2013, TÜİK Haber Bülteni,Sayı:13532, 17.06.2013 TÜİK (2013i). Gayri Safi Yurtiçi Hasıla, I. Çeyrek 2013, TÜİK Haber Bülteni,Sayı:13527, 11.06.2013 TİM (2013a). Yıllık İhracat Rakamları, http://www.tim.org.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=625&itemid=135, 07.07.2013 TİM (2013b). İller Bazında Rakamlar, http://www.tim.org.tr/index.php?option=com_content&view=article&id=625&itemid=135, 07.07.2013 TOBB (2013). Kurulan Kapanan Şirket İstatistikleri, http://www.tobb.org.tr/ist/, 07.06.2013

Yerel Kalkınmanın Zirvesi KARACADAĞ KALKINMA AJANSI