EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2013

Transkript

1 EKONOMİK GELİŞMELER Mart 2013 Kaynak: Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU

2 İÇİNDEKİLER 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH) 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT İHRACAT VE DIŞ TİCARET AÇIĞI 3 TURİZM GELİRİ ve GİDERİ 5 TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ (TÜFE) 6 ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİ (ÜFE) 6 GRAFİKLER Grafik 1 : Dış Ticaret Grafiği.. 3 Grafik 2 : Çalışan Sayısına Göre Dış Ticaret. 4 TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU 1

3 Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) Gayri Safi Yurtiçi Hasıla (GSYH) değeri sabit fiyatlarla %1,4 arttı. Üretim yöntemiyle gayri safi yurtiçi hasıla tahmininde, 2012 yılı dördüncü üç aylık çeyreği bir önceki yılın aynı çeyreğine göre cari fiyatlarla %7,4 lük artışla Milyon TL, sabit fiyatlarla %1,4 lük artışla Milyon TL oldu. GSYH 2012 yılında cari fiyatlarla Milyon TL oldu. GSYH değeri 2012 yılında cari fiyatlarla %9,2 lik artışla Milyon TL, sabit fiyatlarla %2,2 lik artışla Milyon TL oldu. Kişi başına gayri safi yurtiçi hasıla değeri 2012 yılında cari fiyatlarla TL, ABD doları cinsinden Dolar olarak hesaplandı. Takvim etkisinden arındırılmış sabit fiyatlarla GSYH 2012 yılı dördüncü üç aylık çeyreği bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %1,4 lük artış gösterirken, mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış GSYH değeri bir önceki çeyreğe göre %0,0 oldu. İstihdam İşsizlik ve İşgücü Hareketleri İşsizlik oranı %9,4 seviyesinde Türkiye genelinde işsiz sayısı 2012 yılı Kasım (1) döneminde geçen yılın aynı dönemine göre 201 bin kişi artarak 2 milyon 630 bin kişiye yükseldi. İşsizlik oranı ise 0,3 puanlık artış ile %9,4 seviyesinde Tarım dışı işsizlik oranı 0,3 puanlık artış ile %11,7, yaş grubunu içeren genç işsizlik oranı ise 1,8 puanlık artış ile %18,8 oldu. İstihdam edilenler 1 milyon 24 bin kişi arttı. İstihdam edilenlerin sayısı 2012 yılı Kasım döneminde, geçen yılın aynı dönemine göre 1 milyon 24 bin kişi artarak 25 milyon 291 bin kişiye yükseldi. Bu dönemde, tarım sektöründe çalışan sayısı 37 bin kişi, tarım dışı sektörlerde çalışan sayısı 987 bin kişi arttı. İstihdam edilenlerin %23,8'i tarım, %19 u sanayi, %7,2 si inşaat, %50'si ise hizmetler sektöründe yer aldı. Önceki yılın aynı dönemi ile karşılaştırıldığında inşaat sektörünün istihdam edilenler içindeki payı 0,3 puan, hizmetler sektörünün payı 1 puan artarken, tarım sektörünün payı 0,9 puan, sanayi sektörünün payı ise 0,4 puan azaldı. İstihdam oranı %45,9 olarak İstihdam edilenlerin oranı, geçen yılın aynı dönemine göre 1 puanlık bir artış göstererek %44,9 dan %45,9 a yükseldi. İşgücüne katılma oranı %50,7 olarak Türkiye genelinde işgücüne katılma oranı, 2012 yılı Kasım döneminde bir önceki yılın aynı dönemine göre 1,3 puanlık artışla %50,7 oldu. Aynı dönemler için yapılan kıyaslamalara göre; erkeklerde işgücüne katılma oranı 0,5 puanlık artışla %71,8, kadınlarda ise 1,9 puanlık artışla %30,2 olarak İstihdam edilenler 1 milyon 23 bin kişi arttı. TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU 2

4 İthalat İhracat ve Dış Ticaret Açığı İhracat Şubat ayında %5,8 arttı. Türkiye İstatistik Kurumu ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle oluşturulan geçici dış ticaret verilerine göre; ihracat 2013 yılı Şubat ayında, 2012 yılının aynı ayına göre %5,8 artarak milyon dolar, ithalat %9 artarak milyon dolar olarak İhracatın ithalatı karşılama oranı 2012 Şubat ayında %66 iken, 2013 Şubat ayında %64,1 e geriledi. Dış ticaret açığı %15,2 arttı. Şubat ayında dış ticaret açığı %15,2 artarak milyon dolardan milyon dolara çıktı. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre; 2013 yılı Şubat ayında önceki yılın aynı ayına göre ihracat %9, ithalat %13,1 arttı. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise; 2013 Şubat ayında bir önceki aya göre ihracat %6,2, ithalat %6,5 arttı. Avrupa Birliği ne ihracat %3,5 arttı. Avrupa Birliği nin (AB) ihracattaki payı 2012 Şubat ayında %41,9 iken, 2013 Şubat ayında %41 e geriledi. AB ye yapılan ihracat, 2012 yılının aynı ayına göre %3,5 artarak milyon dolar olarak En fazla ihracat yapılan ülke Almanya oldu. Almanya, 2013 Şubat ayında en fazla ihracat yapılan ülke oldu. Bu ülkeye yapılan ihracat 2012 yılı Şubat ayına göre %1,8 artarak milyon dolar olurken; Almanya yı sırasıyla Irak (851 milyon dolar), İngiltere (682 milyon dolar) ve Birleşik Arap Emirlikleri (606 milyon dolar) takip etti. İthalatta ilk sırayı Rusya aldı. Rusya Federasyonu ithalatta ilk sırada yer aldı. Bu ülkeden yapılan ithalat, geçen yılın aynı ayına göre %9,4 artarak milyon dolar olarak Rusya Federasyonu nu sırasıyla Almanya (1 876 milyon dolar), Çin (1 829 milyon dolar) ve Amerika Birleşik Devletleri (954 milyon dolar) izledi. İhracatta motorlu kara taşıtları ve aksam parçaları ilk sırada yer aldı Grafik 1. Dış Ticaret Grafiği Dış Ticaret, Şubat Dış Ticaret, Ocak-Şubat TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU 3

5 İhracatın %59,6 sını KOBİ ler gerçekleştirdi yılında girişim ihracat, girişim ithalat yaptı. İhracatın %59,6 sı kişi çalışan ve KOBİ olarak değerlendirilen girişimler tarafından gerçekleştirildi. İthalatın ise %39,9 u KOBİ ler tarafından yapıldı. İhracatta 0-9 kişi çalışan mikro girişimlerin payı %15,2 olurken, %25,7 si kişi çalışan küçük ölçekli girişimler, %18,7 si kişi çalışan orta ölçekli girişimler ve %40,2 si 250+ kişi çalışan girişimler tarafından gerçekleştirildi. İthalatın %60 ı 250+ kişi çalışan büyük girişimler tarafından gerçekleştirilirken, 0-9 kişi çalışan mikro ölçekli girişimlerin payı %6,5, kişi çalışan küçük ölçekli girişimlerin payı %15,3 ve kişi çalışan orta ölçekli girişimlerin payı %18,2 oldu. Dış ticarette sanayi sektörü ilk sırada. Girişim ana faaliyetleri esas alındığında ihracatın %59,4 ü, ithalatın ise %52,9 u sanayi sektöründe faaliyet gösteren girişimler tarafından yapıldı. Ana faaliyeti ticaret olan girişimlerin ihracattaki payı %36,5, ithalattaki payı ise %32,5 düzeyinde Grafik 2. Çalışan Sayısına Göre Dış Ticaret Sanayi sektörü ihracatının %63,6 sı 250+ kişi çalışan büyük girişimler tarafından yapıldı. Ticaret sektörünün ihracatında ise %46,8 payla kişi çalışan küçük ölçekli girişimler en yüksek paya sahip grup oldu. Sanayi sektörü tarafından yapılan ithalatta %74,3 payla 250+ kişi çalışan büyük girişimler, ticaret sektörü tarafından yapılan ithalatta ise %30,6 payla kişi çalışan küçük ölçekli girişimler ilk sırada yer aldı. TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU 4

6 Turizm Geliri ve Gideri Turizm geliri geçen yılın aynı çeyreğine göre %17,2 arttı. Turizm geliri Ekim, Kasım ve Aralık aylarından oluşan IV. çeyrekte bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %17,2 artarak bin $ oldu. Turizm gelirinin %75,1 i yabancı ziyaretçilerden, %24,9 u ise yurt dışında ikamet eden vatandaş ziyaretçilerden elde edildi. Ziyaretçiler, seyahatlerini kişisel veya paket tur ile organize etmektedirler. Bu çeyrekte yapılan harcamaların bin $ ını kişisel harcamalar, bin $ ını ise paket tur harcamaları oluşturdu. Turizm geliri 2012 yılında bir önceki yıla göre %1,8 artarak bin $ oldu. Turizm gelirinin %77,9 u yabancı ziyaretçilerden, %22,1 i ise yurt dışında ikamet eden vatandaş ziyaretçilerden elde edildi. Bu yılda yapılan harcamaların bin $ ını kişisel harcamalar, bin $ ını ise paket tur harcamaları oluşturdu. Ziyaretçilerin kişi başına ortalama harcaması 795 $ oldu. Bu çeyrekte yabancıların ortalama harcaması 695 $, yurtdışında ikamet eden vatandaşların ortalama harcaması ise $ oldu. Bu yılda yabancıların ortalama harcaması 577 $, yurtdışında ikamet eden vatandaşların ortalama harcaması ise $ oldu. Ziyaretçi sayısı geçen yılın aynı çeyreğine göre %3,5 arttı. Ülkemizden çıkış yapan ziyaretçi sayısı 2012 yılı IV. çeyreğinde bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %3,5 artarak kişi oldu. Bunların ünü yabancılar, ini ise yurt dışında ikamet eden vatandaşlar oluşturdu. Ülkemizden çıkış yapan ziyaretçi sayısı 2012 yılında bir önceki yıla göre %1,7 artarak kişi oldu. Bunların ini yabancılar, sini ise yurt dışında ikamet eden vatandaşlar oluşturdu. Turizm gideri geçen yılın aynı çeyreğine göre %11,5 azaldı. Yurt içinde ikamet edip başka ülkeleri ziyaret eden vatandaşlarımızın harcamalarından oluşan turizm gideri, geçen yılın aynı çeyreğine göre %11,5 azalarak bin $ oldu. Bunun bin $ ını kişisel, bin $ ını ise paket tur harcamaları oluşturdu. Bu yılda turizm gideri, geçen yıla göre %18,6 azalarak bin $ oldu. Bunun bin $ ını kişisel, bin $ ını ise paket tur harcamaları oluşturdu. Yurt dışını ziyaret eden vatandaş sayısı 2011 yılı IV. çeyreğine göre %14,7 arttı. Bu çeyrekte yurt dışını ziyaret eden vatandaş sayısı bir önceki yılın aynı çeyreğine göre %14,7 artarak kişi oldu. Bunların kişi başı ortalama harcaması 847 $ olarak Bu yılda yurt dışını ziyaret eden vatandaş sayısı bir önceki yıla göre %7,6 azalarak kişi oldu. Bunların kişi başı ortalama harcaması 698 $ olarak TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU 5

7 Tüketici Fiyatları Endeksi (TÜFE) TÜFE de aylık değişim %0,66 olarak TÜFE de (2003=100 temel yıllı) 2013 yılı Mart ayında bir önceki aya göre %0,66, bir önceki yılın Aralık ayına göre %2,63, bir önceki yılın aynı ayına göre %7,29 ve on iki aylık ortalamalara göre %8,08 artış Aylık en yüksek artış %2,04 ile gıda ve alkolsüz içecekler grubunda Ana harcama grupları itibariyle 2013 yılı Mart ayında endekste yer alan gruplardan giyim ve ayakkabıda %0,86, lokanta ve otellerde %0,62, sağlıkta %0,48, eğlence ve kültürde %0,33, çeşitli mal ve hizmetlerde %0,29, konutta %0,23, eğitimde %0,09, ev eşyasında %0,09, haberleşmede %0,02 artış, ulaştırmada %0,05 düşüş Alkollü içecekler ve tütün grubunda değişim gözlenmedi. Yıllık en yüksek artış %16,31 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda TÜFE de, bir önceki yılın aynı ayına göre konut (%9,84), lokanta ve oteller (%9,40), gıda ve alkolsüz içecekler (%8,10) artışın yüksek olduğu diğer ana harcama gruplarıdır. Aylık en yüksek artış %1,34 ile TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) de oldu. İstatistiki Bölge Birim Sınıflaması (İBBS) Düzey 2 de bulunan 26 bölge içinde, bir önceki yılın Aralık ayına göre en yüksek artış TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) (%4,54) bölgesinde, bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek artış TRC2 (Şanlıurfa, Diyarbakır) (%8,80) bölgesinde ve on iki aylık ortalamalara göre en yüksek artış TR10 (İstanbul) (%8,61) bölgesinde Üretici Fiyat Endeksi (ÜFE) ÜFE de aylık %0,81 artış Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE), 2013 yılı Mart ayında bir önceki aya göre %0,81, bir önceki yılın Aralık ayına göre %0,50, bir önceki yılın aynı ayına göre %2,30 ve on iki aylık ortalamalara göre %4,23 artış gösterdi. Aylık değişim; tarımda %0,07, sanayide %0,96 artış olarak Tarım sektörü endeksinde, bir önceki yılın Aralık ayına göre %0,06 düşüş, bir önceki yılın aynı ayına göre %5,77 düşüş ve on iki aylık ortalamalara göre %2,26 artış Sanayi sektörü endeksinde ise bir önceki yılın Aralık ayına göre %0,61, bir önceki yılın aynı ayına göre %4,00 ve on iki aylık ortalamalara göre %4,64 artış Sanayide en yüksek aylık artış basım ve yayım ürünlerinde Sanayinin üç sektörünün bir önceki aya göre değişimleri; madencilik ve taşocakçılığı sektöründe %0,61, imalat sanayi sektöründe %0,90, elektrik, gaz ve su sektöründe %1,78 artış olarak TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU 6