TEMEL ELEKTİRİK DERSİ Dersin Modülleri Elektrik Devreleri Elektrik Tesisleri Asenkron Motorlar Kazandırılan Yeterlikler Elektrik devresi yapmak ve ölçmek Elektrik tesislerini bağlamak Asenkron motorlara kumanda etmek 139
DERS BİLGİ FORMU DERSİN ADI ALAN MESLEK / DAL DERSİN OKUTULACAĞI DÖNEM / YIL SÜRE DERSİN TANIMI DERSİN AMACI DERSİN ÖN KOŞULLARI DERS İLE KAZANDIRILACAK YETERLİKLER DERSİN İÇERİĞİ TEMEL ELEKTİRİK METAL TEKNOLOJİSİ Alan Ortak 3. Yıl /6. Dönem gibi Haftada 2 ders saati Elektrik akımı ve devresi, elektrik tesisleri, asenkron motorlar ve kumandası konularının verildiği derstir. Bu derste öğrenciye, elektrik devresi yapma ve ölçme, elektrik tesislerini bağlama ve asenkron motorlara kumanda etme yeterliklerini kazandırmak amaçlanmaktadır. Bu dersin sonunda: 1. Elektrik devreleri modülü ile elektrik devresi yapmak ve ölçmek, 2. Elektrik tesisleri modülü ile elektrik tesislerini bağlamak, 3. Asenkron motorlar modülü ile asenkron motorları tanımak ve kumanda etmek, yeterlikleri kazandırılacaktır. Bu ders; 4. Elektrik akımı ve devresi a) Elektriğin tanımı b) Elektrik devresi ve çeşitleri c) Elektrikte kullanılan birimler d) Alternatif akım ve doğru akımın tanımı ve değerleri 5. Elektrik tesisleri a) Çağırma aydınlatma tesislerinde kullanılan gereçler ve sembolleri b) Zile bir ve aka butonla kumandası c) Adi anahtarla ve priz ilaveli aydınlatma tesisatı d) Fluorasant lambanın özelliği e) Kuvvet tesislerinde kullanılan gereçler ve sembolleri f) Topraklama ve sıfırlamanın tanımı ve önemi 6. Asenkron motorlar ve kumandası a) Asenkron motorların tanıtılması b) Kumanda elemanlarının tanıtılması, bağlanması c) Motora yol verme ve çeşitleri d) Motorun devir yönünü değiştirme e) Motorlarda sigorta, aşırı akım rolesi ve devre elemanlarının seçimi konularını içermektedir. 140
YÖNTEM VE TEKNİKLER EĞİTİM ÖĞRETİM ORTAMI VE DONANIM ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME ÖĞRETMEN/EĞİTİCİ İŞ BİRLİĞİ YAPILACAK KURUM VE KURULUŞLAR Gösteri, anlatım, problem çözme, soru cevap uygulamalı gösteri, deney, uygulama vb. Ortam: Sınıf, laboratuar, işletme, vb. Donanım: Projeksiyon, bilgisayar ve donanımları Elektrik araç ve gereçleri, asenkron motorlar vb. 1. Her faaliyet sonunda kazanılan bilgi ve beceriler ölçülür. 2. Her modülün sonunda kazanılan yeterlikler ölçülür. 3. Dersin sonunda; Orta Öğretim Kurumları Sınıf Geçme ve Sınav Yönetmeliği ile Mesleki ve Teknik Eğitim Yönetmeliği nin Mesleki Eğitim Merkezleri ile ilgili maddelerine göre ölçme ve değerlendirme yapılacaktır. 1. Lisans eğitimi almış, alanında sektör deneyimi olan öğretmenler, 2. Gerektiğinde sektörde çalışan ustalık ve usta öğreticilik belgesi olan meslek elemanları Ders ile ilgili araştırma-gözlem ve uygulama konularında; üniversiteler, sosyal ortaklar, sivil toplum kuruluşları, işletmeler ve Elektrik Elektronik Teknolojisi Alanı ile işbirliği yapılabilir. 141
MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL : METAL TEKNOLOJİLERİ : Tüm meslekler/dallar için ortak : TEMEL ELEKTRİK : ELEKTRİK DEVRELERİ KODU : SÜRE :40/24 ÖN KOŞUL : AÇIKLAMA : Gerçek çalışma ortamında (Metal ve Elektrik atölyesinde) uygulanmalıdır. GENEL AMAÇ : Öğrenci,bu modül ile gerekli ortam sağlandığında istenilen ölçüye ve tekniğe uygun elektrik devresi yapabilecek ve ölçebilecektir. AMAÇLAR: Öğrenci; 1.Tekniğe uygun, basit bir elektrik devresi yapabilecektir. 2.Tekniğe uygun, akım,gerilim,güç ölçebilecektir. İÇERİK: A)ELEKTRİK AKIMI VE DEVRESİ 1-Elektriğin tanımı 2-Elektrik devresi çeşitleri a)açık devre b)kapalı devre c)kısa devre d)açık devre, kapalı devre, ve kısa devre yapılması 3-Elektrikte kullanılan birimler a)akım b)gerilim c)direnç birimleri d)güç birimleri 1-İş ve güç birimleri ve birbirine dönüştürülmesi e)elektrik devresi akım gerilim, direnç birimlerinin ölçülmesi 4-Alternatif akım,doğru akımın tanımı ve değerleri 142
MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN MESLEK/DAL DERS MODÜL :METAL TEKNOLOJİLERİ : Tüm meslekler/dallar için ortak :TEMEL ELEKTRİK :ELEKTRİK TESİSLERİ KODU : SÜRE :40/24 ÖN KOŞUL :Elektriğe Giriş Modülünü başarmış olmak AÇIKLAMA :Gerçek çalışma ortamında uygulanmalıdır. GENEL AMAÇ : Öğrenci, gerekli ortam sağlandığında istenilen ölçüye ve tekniğe uygun elektrik tesislerini bağlayabilecektir. AMAÇLAR: Öğrenci; 1.Tekniğe uygun, zile butonla kumanda edebilecektir. 2.Tekniğe uygun, adi anahtarla aydınlatma tesisatı yapabilecektir. 3-Tekniğe uygun, komütatör anahtarla aydınlatma tesisatı yapabilecektir. 4-Tekniğe uygun,fluorasant lambayı bağlayabilecektir. 5-Tekniğe uygun, topraklama yapabilecektir. İÇERİK: A- ELEKTRİK TESİSLERİ 1-Çağırma aydınlatma tesislerinde kullanılan gereçler ve sembolleri 2-Zile bir ve iki butonla kumandası a) Zilin bir ve iki butonla kumanda edilmesi 3-Adi anahtar,komütatör anahtar ve priz ilaveli aydınlatma tesisatı a) Adi anahtar ve priz ilaveli aydınlatma tesisatı yapılması 143
b) Komütatör anahtarla ve priz ilaveli aydınlatma tesisatı yapılması 4-Fluorasant lambanın özelliği a) Fluorasant lamba bağlanması 5-Kuvvet tesislerinde kullanılan gereçler ve sembolleri 6-Topraklama ve sıfırlamanın tanımı ve önemi a)topraklama ve sıfırlamayı makinalara uygulanması 144
MODÜL BİLGİ SAYFASI ALAN :METAL TEKNOLOJİLERİ A-ASENKRON MOTORLAR VE KUMANDASI MESLEK/DAL : Tüm meslekler/dallar için ortak DERS MODÜL :TEMEL ELEKTRİK :ASENKRON MOTORLAR KODU : SÜRE :40/24 ÖN KOŞUL AÇIKLAMA :Elektrik Tesisleri Modülünü başarmış olmak :Gerçek çalışma ortamında(metal ve Elektrik atölyesinde) uygulanmalıdır. GENEL AMAÇ : Öğrenci,bu modül ile gerekli ortam sağlandığında istenilen ölçüye ve tekniğe uygun asenkron motorları kumanda edebileceklerdir. AMAÇLAR: Öğrenci; 1.Tekniğe uygun, kumanda elemanlarını bağlayabileceklerdir. 2.Tekniğe uygun, bir fazlı motorların çalıştırılmasını sağlayabilecektir. 3.Tekniğe uygun, üç fazlı motorların çalıştırılmasını sağlayabileceklerdir. İÇERİK: 1-Asenkron motorların tanıtılması 2-Asenkron motor çeşitleri a)bir fazlı motorlar ve klemens bağlantıları b)üç fazlı motorlar ve klemens bağlantıları (Yıldız-Üçgen bağlama) 3-Kumanda ve koruma elemanlarının tanıtılması ve devreye bağlanması a)sigortalar b)paket şalterler c)kumanda butonları d)kontaktörler e)zaman roleleleri f)sınır anahtarları g)basınç anahtarları h)termostatlar ı)aşırı akım roleleri 145
4-Motora yol vermenin önemi a)üç fazlı motorlara yol verme b)bir fazlı motora yol verme 5-Üç fazlı motorlara yol verme çeşitleri a)direkt yol verme (Yıldız bağlama ve üçgen bağlama) 1-Mekanik (paket) şalterle yol verme 2-Otomatik yol verme b)yıldız üçgen yol verme 1-Mekanik yıldız üçgen şalter ile yol verme 2-Otomatik yıldız üçgen yol verme 6-Bir fazlı motorlara yol verme a)bir fazlı yardımcı,sargılı motorlara yol verme 1-Santrifüj anahtarla yol verme 2-Yaylı paket şalterle yol verme 3-Otomatik yol verme b)bir fazlı gölge kutuplu motorlar yapıları, kullanıldığı yerler ve devreye bağlanması c)üniversal (seri) motorlar, yapıları, kullanıldığı yerler ve devreye bağlanması 7-Motorların devir yönünü değiştirme a)bir fazlı motorların devir yönünü değiştirme uygulamaları b)üç fazlı motorların devir yönünü değiştirme uygulamaları 8-Motorlarda sigorta, aşırı akım rolesi ve devre elemanlarının seçimi 146