YANGIN VE BİNALARIN YANGINDAN KORUNMASI HAKKINDAKİ YÖNETMELİK
1) A sınıfı yangınlar: Odun, kömür, kâğıt, ot, doküman ve plastik gibi yanıcı katı maddeler yangınını, 2) B sınıfı yangınlar: Benzin, benzol, makine yağları, laklar, yağlı boyalar, katran ve asfalt gibi yanıcı sıvı maddeler yangınını, 3) C sınıfı yangınlar: Metan, propan, bütan, LPG, asetilen, havagazı ve hidrojen gibi yanıcı gaz maddeler yangınını, 4) D sınıfı yangınlar: Lityum, sodyum, potasyum, alüminyum ve magnezyum gibi yanabilen hafif ve aktif metaller ile radyoaktif maddeler gibi metaller yangınını, yy) Yangın yükü: Bir yapı bölümünün içinde bulunan yanıcı maddelerin kütleleri ile alt ısıl değerleri çarpımları toplamının, plandaki toplam alana bölünmesi ile elde edilen ve MJ/m2 olarak ifade edilen büyüklüğü,
Binaların Kullanım Sınıfları Kullanım sınıfları MADDE 8- (1) Binaların kullanım özelliklerine göre sınıfları aşağıda belirtilmiştir: a) Konutlar, b) Konaklama amaçlı binalar, c) Kurumsal binalar, ç) Büro binaları, d) Ticaret amaçlı binalar, e) Endüstriyel yapılar, f) Toplanma amaçlı binalar, g) Depolama amaçlı tesisler, ğ) Yüksek tehlikeli yerler, h) Karışık kullanım amaçlı binalar.
Bina tehlike sınıflandırması MADDE 19- (1) Bina veya bir bölümünün tehlike sınıfı, binanın özelliklerine ve binada yürütülen işlemin ve faaliyetlerin niteliğine bağlı olarak belirlenir. Bir binanın çeşitli bölümlerinde değişik tehlike sınıflarına sahip malzemeler bulunuyor ise, su ve pompa kapasitesi bina en yüksek tehlike sınıflandırmasına göre belirlenir. (2) Binada veya bir bölümünde söndürme sistemleri ve kompartıman oluşturulurken, tasarım sırasında aşağıdaki tehlike sınıflandırması dikkate alınır: a) Düşük tehlikeli yerler: Düşük yangın yüküne ve yanabilirliğe sahip malzemelerin bulunduğu, en az 30 dakika yangına dayanıklı ve tek bir kompartıman alanı 126 m2 den büyük olmayan yerlerdir. b) Orta tehlikeli yerler: Orta derecede yangın yüküne ve yanabilirliğe sahip yanıcı malzemelerin bulunduğu yerlerdir. c) Yüksek tehlikeli yerler: Yüksek yangın yüküne ve yanabilirliğe sahip ve yangının çabucak yayılarak büyümesine sebep olacak malzemelerin bulunduğu yerlerdir.
Kaçış Yolları MADDE 31- (1) Kaçış yolları, bir yapının herhangi bir noktasından yer seviyesindeki caddeye kadar olan devamlı ve engellenmemiş yolun tamamıdır. Kaçış yolları kapsamına; a) Oda ve diğer bağımsız mekânlardan çıkışlar, b) Her kattaki koridor ve benzeri geçitler, c) Kat çıkışları, ç) Zemin kata ulaşan merdivenler, d) Zemin katta merdiven ağızlarından aynı katta yapı son çıkışına götüren yollar, e) Son çıkış, dâhildir. (2) Asansörler kaçış yolu olarak kabul edilmez.
Kaçış yolu sayısı ve genişliği MADDE 33- (1) (Değişik: 16/3/2015-2015/7401 K.) Toplam çıkış genişliği, 32 nci maddeye göre hesaplanan bir kattaki kullanım alanlarındaki toplam kullanıcı sayısının birim genişlikten geçen kişi sayısına bölümü ile elde edilen değerin 0.5 m ile çarpılması ile bulunan değerden az olamaz. Toplam kullanıcı sayısı 50 ila 500 kişi arasında ise kattaki bir kaçış yolunun genişliği 100 cm den, 501 ila 2000 kişi arasında ise kattaki bir kaçış yolunun genişliği 150 cm den, 2001 ve daha fazla ise kattaki bir kaçış yolunun genişliği 200 cm den az olmayacak şekilde çıkış sayısı bulunur. Kaçış yolu, bu özelliği dışında, yapının mekânlarına hizmet veren koridor ve hol olarak kullanılıyor ise 110 cm den az genişlikte olamaz. Hiçbir çıkış veya kaçış merdiveni veyahut diğer kaçış yolları, hesaplanan bu değerlerden ve 80 cm den daha dar genişlikte olamaz. (2) Yüksek binalarda kaçış yollarının ve merdivenlerin genişliği 120 cm den az olamaz. (3) Genişliği 200 cm yi aşan merdivenler, korkuluklar ile 100 cm den az olmayan ve 160 cm den fazla olmayan parçalara ayrılır. Kaçış yolu koridoru yüksekliği 210 cm den az olamaz. (4) İki çıkış gereken mekânlarda, her bir çıkışın toplam kullanıcı yükünün en az yarısını karşılayacak genişlikte olması gerekir
(5) Genişlikler, temiz genişlik olarak ölçülür. Kaçış merdivenlerinde ve çıkış kapısında temiz genişlik aşağıda belirtilen şekilde ölçülür: a) Kaçış merdivenlerinde temiz genişlik hesaplanırken, küpeştenin yaptığı çıkıntının 80 mm si temiz genişliğe dâhil edilir. b) Çıkış kapısında; tek kanatlı kapıda temiz genişlik, kapı kasası veya lamba çıkıntısı ile 90 derece açılmış kanat yüzeyi arasındaki ölçüdür. Tek kanatlı bir çıkış kapısının temiz genişliği 80 cm den az ve 120 cm den çok olamaz. İki kanatlı kapıda temiz genişlik, her iki kanat 90 derece açık durumdayken kanat yüzeyleri arasındaki ölçüdür. (6) Bütün çıkışların ve erişim yollarının aşağıda belirtilen şartlara uygun olması gerekir: a) Çıkışların ve erişim yollarının açıkça görülebilir olması veya konumlarının simgeler ile vurgulanması ve her an kullanılabilmesi için engellerden arındırılmış hâlde bulundurulması gerekir. b) Bir yapıda veya katlarında bulunan her kullanıcı için, diğer kullanıcıların kullanımında olan odalardan veya mekânlardan geçmek zorunda kalınmaksızın, bir çıkışa veya çıkışlara doğrudan erişim sağlanması gerekir.
Acil çıkış zorunluluğu MADDE 39- (1) Bütün yapılarda, aksi belirtilmedikçe, en az 2 çıkış tesis edilmesi ve çıkışların korunmuş olması gerekir. (2) (Değişik: 10/8/2009-2009/15316 K.) Çıkış sayısı, 33 üncü madde esas alınarak belirlenecek sayıdan az olamaz. Aksi belirtilmedikçe, 25 kişinin aşıldığı yüksek tehlikeli mekânlar ile 50 kişinin aşıldığı her mekânda en az 2 çıkış bulunması şarttır. Kişi sayısı 500 kişiyi geçer ise en az 3 çıkış ve 1000 kişiyi geçer ise en az 4 çıkış bulunmak zorundadır.
(3) Acil durum aydınlatmasının normal aydınlatmanın kesilmesi hâlinde en az 60 dakika süreyle sağlanması şarttır. Acil durum çalışma süresinin kullanıcı yükü 200 den fazla olduğu takdirde en az 120 dakika olması gerekir. (4) Kaçış yolları üzerinde aydınlatma ünitesi seçimi ve yerleştirmesi, tabanlarda, döşemelerde ve yürüme yüzeylerinde, kaçış yolunun merkez hattı üzerindeki herhangi bir noktada acil durum aydınlatma seviyesi en az 1 lux olacak şekilde yapılır. Acil durum çalışma süresi sonunda bu aydınlatma seviyesinin herhangi bir noktada 0.5 lux den daha düşük bir seviyeye düşmemesi gerekir. En yüksek ve en düşük aydınlatma seviyesine sahip noktalar arasındaki aydınlatma seviyesi oranı 1/40 dan fazla olamaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM Taşınabilir Söndürme Cihazları (3) Taşınabilir söndürme cihazları (4) MADDE 99- (Değişik: 10/8/2009-2009/15316 K.) (1) Taşınabilir söndürme cihazlarının tipi ve sayısı, mekânlarda var olan durum ve risklere göre belirlenir. Buna göre; a) A sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde, öncelikle çok maksatlı kuru kimyevi tozlu veya sulu, b) B sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde, öncelikle kuru kimyevi tozlu, karbondioksitli veya köpüklü, c) C sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde, öncelikle kuru kimyevi tozlu veya karbondioksitli, ç) D sınıfı yangın çıkması muhtemel yerlerde, öncelikle kuru metal tozlu, söndürme cihazları bulundurulur. Hastanelerde, huzurevlerinde, anaokullarında ve benzeri yerlerde sulu veya temiz gazlı söndürme cihazlarının tercih edilmesi gerekir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM Köpüklü, Gazlı ve Kuru Tozlu Sabit Otomatik Söndürme ve Önleme Sistemleri (1) Köpüklü, gazlı ve kuru tozlu sabit otomatik söndürme ve önleme sistemleri (2) MADDE 98- (1) Köpüklü, gazlı ve kuru tozlu sabit otomatik söndürme sistemleri; tesisin nitelik ve ihtiyaçlarına bağlı olarak uygun, güncel, sertifikalı ve ilgili standartlara göre tasarlanır. (2) Suyun söndürme etkisinin yeterli görülmediği veya su ile reaksiyona girebilecek maddelerin bulunduğu, depolandığı ve üretildiği hacimlerde uygun tipte söndürme sistemi tesis edilir. (3) Gazlı yangın söndürme sistemlerinin tasarımında TS ISO 14520 standardı esas alınır. Her türlü gazlı söndürme sistemleri kurulurken; otomatik gaz boşaltımı sırasında veya sistemin devreye girdiğini işleticiye ve mahalde çalışan personele bildiren ve kişilerin söndürme mahallini tahliye etmesini sağlayacak olan sesli ve ışıklı uyarılar temin ve tesis edilmek zorundadır.
(4) Gazlı yangın söndürme sistemi uygulanacak hacimlerdeki, doğal havalandırma amaçlı pencerede, kapıda veya duvarda bulunan menfez ve varsa havalandırma bacalarının yangın algılama ve gaz boşalım anında otomatik olarak kapanacak şekilde dizayn edilmesi gerekir. (5) Halon alternatifi gazlar ile tasarımı yapılmış gazlı yangın söndürme sistemlerinde kullanılan söndürücü gazın, ilgili standartlara göre belgelenmiş uzun süreli kullanım geçerliliğinin olması gerekir. (6) (Ek: 16/3/2015-2015/7401 K.) Sürekli insan yaşamının olmadığı kapalı alanlarda (depo, arşiv, bilişim sistem odaları ve benzeri) yangın oluşumunu önleyen ve akreditasyona tabi ulusal veya uluslararası sertifikasyon sistemine sahip oksijen azaltma sistemleri uygulanabilir.
(5) Taşınabilir söndürme cihazlarında söndürücünün duvara bağlantı asma halkası duvardan kolaylıkla alınabilecek şekilde yerleştirilir ve 4 kg dan daha ağır ve 12 kg dan hafif olan cihazların zeminden olan yüksekliği yaklaşık 90 cm yi aşmayacak şekilde montaj yapılır. (7) Yangın söndürme cihazlarının periyodik kontrolü ve bakımı TS ISO 11602-2 standardına göre yapılır. Söndürme cihazlarının bakımını yapan üreticinin veya servis firmalarının dolum ve servis yeterlilik belgesine sahip olması gerekir. Servis veren firmalar, istenildiğinde müşterilerine belgelerini göstermek zorundadır. Söndürme cihazlarının standartlarda belirtilen hususlar doğrultusunda yılda bir kez yerinde genel kontrolleri yapılır ve dördüncü yılın sonunda içindeki söndürme maddeleri yenilenerek hidrostatik testleri yapılır. Cihazlar dolum için alındığında, söndürme cihazlarının bulundukları yerleri tehlike altında bırakmamak için, servisi yapan firmalar, bakıma aldıkları yangın söndürme cihazlarının yerine, aldıkları söndürücü cihazın özelliğinde ve aynı sayıda kullanıma hazır yangın söndürme cihazlarını geçici olarak bırakmak zorundadır.
Ekiplerin Kuruluşu, Görevleri ve Çalışma Esasları Ekiplerin kuruluşu MADDE 126- (1) Yapı yüksekliği 30.50 m. den fazla olan konut binaları ile içinde 50 kişiden fazla insan bulunan konut dışı her türlü yapıda, binada, tesiste, işletmede ve içinde 200 den fazla kişinin barındığı sitelerde aşağıdaki acil durum ekipleri oluşturulur. a) Söndürme ekibi, b) Kurtarma ekibi, c) Koruma ekibi, ç) İlk yardım ekibi. (2) Birinci fıkrada belirtilenler dışındaki yapı, bina, tesis ve işletmelerde ise; bina sahibinin, yöneticisinin veya amirinin uygun göreceği tedbirler alınır. (3) Ekipler, 136 ncı madde uyarınca çıkarılan iç düzenlemeleri yürütmekle görevlendirilen amirin belirleyeceği ihtiyaca göre, en büyük amirin onayıyla kurulur. Söndürme ve kurtarma ekipleri en az 3'er kişiden; koruma ve ilk yardım ekipleri ise, en az 2'şer kişiden oluşur. Kurumda sivil savunma servisleri kurulmuş ise, söz konusu ekiplerin görevleri bu servislerce yürütülür. (4) Her ekipte bir ekip başı bulunur. Ekip başı, aynı zamanda iç düzenlemeleri uygulamakla görevli amirin yardımcısıdır.
Ekiplerin görevleri MADDE 127- (1) Ekiplerin görevleri aşağıda belirtilmiştir. a) Söndürme ekibi; binada çıkacak yangına derhal müdahale ederek yangının genişlemesine mani olmak ve söndürmek, b) Kurtarma ekibi; yangın ve diğer acil durumlarda can ve mal kurtarma işlerini yapmak, c) Koruma ekibi; kurtarma ekibince kurtarılan eşya ve evrakı korumak, yangın nedeniyle ortaya çıkması muhtemel panik ve kargaşayı önlemek, ç) İlk Yardım ekibi; yangın sebebiyle yaralanan veya hastalanan kişilere ilk yardım yapmak. (5) Acil durum ekiplerinin görevleri ile isim ve adres listeleri bina içinde kolayca görülebilecek yerlerde asılı olarak bulundurulur.
Yanma Yanıcı madde, ısı ve O 2 ' nin oluşturduğu kimyasal zincirleme egzotermik (ısı veren) reaksiyon. Bir kimyasal olaydır. Yanıcı maddelerin belirli bir ısı seviyesinde oksijen (O 2 ) ile birleşmesidir. Ortam havasındaki oksijen miktarının, yanmayı sağlayacak seviyenin üstünde olması (genelde %16'nın üstü) gereklidir. Yangın, kontrol dışı yanma olayıdır.
Yanmanın başlangıcı alevlenme ısısına ihtiyaç duyan yani endotermiktir. Tüm maddeler gaz ve buhar fazda yanmaya başlar (Hızlı Yanma) Yanma olayının bütün belirtileriyle başladığı olaydır. Yanmanın tüm belirtileri mevcut olup, bunlar alev, ısı, ışık ve korlaşmadır.
Alevlenme noktası Isınan maddeden çıkan gazların, bir alevin geçici olarak yaklaştırılıp uzaklaştırılması sonucunda yanmayı sürdürdüğü en düşük sıcaklığı. Alt Patlama Limiti -The Lower Explosive (flammable) Limit (LEL): Bir tutuşturma kaynağı ile temas halinde yanan veya patlayan hava karışımındaki en düşük buhar konsantrasyonu. Üst Patlama (alevlenme) Limiti - The Upper Explosive (flammable) Limit (UEL) : Bir tutuşturma kaynağı ile temas halinde yanan veya patlayan hava karışımındaki en yüksek buhar konsantrasyonu. BLEVE : boiling liquid expandıng vapour explosion - kaynayan sıvı genleşen buhar patlaması ile tankın infilak etmesi. Jet fire, ince uzun alevle yanar ve gaz borusu kaçaklarının tutuşmasında görülür. UVCE : unlimited vapour cloud exploiıon - Sınırlandırılmayan buhar bulutu patlaması
Patlayıcı maddeler; Sürtme, darbe ve ısı etkisi altında başka bir maddenin katılmasına gerek olmadan hızla reaksiyona giren ve çevreye zarar veren maddelerdir. Yavaş yanma; Ortamdaki ısı ve oksijenin yeterli olmadığı durumda meydana gelir. Yanmanın belirtileri olan ısı, ışık, korlaşma ve gaz buhar oluşumu yavaş yanmada görülmez Demirin ve bakırın paslanması(oksitlenmesi) ve hücresel solunum yavaş yanmaya en iyi örnektir Kendi kendine Yanma olayı; Yavaş yanmanın zaman içerisinde hızlı yanma olayına dönüşmesi halidir. Kendi kendine yanmaya örnek ise bitkisel kökenli yağlı maddelerin, hava içerisindeki oksijenle normal hava ısısında birleşerek çürümeye (oksitlenmeye) başlamasıdır. Bu oksitlenme ile zaman içerisinde ortamdaki ısı yükselir, şayet ısı alev almaya yetecek dereceye ulaşırsa kendi kendine yanma gerçekleşir. Yanıcı maddenin yapısı gereği, yanıcı buhar veya gaz oluşturmadığı durumlar sonrasında kendi kendine yanma oluşur
YANGIN Yangının hızı lineer değil, ivmelidir. Her 10 o C'lik sıcaklık artışı ile yangının reaksiyon hızın tahmini ikiye katlanır. Yanmanın tüm belirtileri mevcut olup, bunlar alev, ısı, ışık ve korlaşma olan durma hızlı yanma denir OKSİJEN O 2 havada doğal olarak bulunur ve yaklaşık oranı %21 dir. O 2 sanayide donma noktasının altında havanın damıtılması ile elde edilir. Saf O2 yanmaz ve patlamaz. O 2 bir "hızlandırıcı" dır, temas ettiği her şeyin daha sıcak ve hızlı yanmasına neden olur. Oksitleyici Maddeler Oksijen açığa çıkartmak suretiyle yanmayı kolaylaştırıcı bir ortam meydana getirirler. Bu nedenle yanıcı maddelerin yanına istiflenmemelidirler Bu sınıfa dahil maddeler: Nitrat Suni Gübre Amonyum Sülfat Baryum Klorat vb.
Sıvı haldeki yanıcı maddeler Sıvı yanıcı maddeler buharlaştıktan sonra yanarlar. Bunların pek çoğu normal havada buharlaşırlar Sıvı haldeki yanıcıların parlama noktalarında ısı uzağa çekilirse yanma kendi kendine devam etmez Bu gruptaki yanıcılar, katı yanıcı maddelere göre daha kolay ve hızlı yanarlar Sıvı yanıcı maddelerin çoğunluğunun buharı (Benzin, mazot, tiner vs.) havadan AĞIRDIR. *Petrol sondaj kule yangınlarında kullanılan en etkin söndürme maddesi Nitrogliserindir s Dinamit, 3 ölçü nitrogliserin, 1 ölçü diatomit ve küçük bir miktar sodyum karbonatın karıştırılmasıyla elde edilir.
*Yangın ile ilgili tüm tesisatların periyodik kontrolleri en az yılda 1 defa yapılır. Yanma olayının yangına dönüşmesinde ısının ortama yayılması 3 yolla olur. Kondüksiyon (hava yoluyla transfer) Konveksiyon (temas yoluyla transfer) Radyasyon ( ışıma yoluyla transfer) Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmeliğe 4 yangın sınıfı vardır. A sınıfı katı madde yangını B sınıfı sıvı madde yangın C sınıfı gaz madde yangın D sınıfı metal madde yangını..
Radyoaktif maddelerin yangınlarıda bu sınıftadır
YANGIN DOLAPLARI VE BULUNDURULMASI GEREKEN MALZEMELER: Yangın dolaplarında dolabın bulunduğu yere bağlı olarak hidrant anahtarı, hortum, lans ve rekorlar ile yangın söndürme tüpü bulunur. Yangın dolaplarında ve tesisatta kullanılan hortum bağlantı elemanları, itfaiye teşkilatında kullanılan standartlara uygun olmalıdır. Her Yangın dolabında en az 15 metre uzunluğunda yassı halde, genişliği 85 mm ve anma çapı 53 mm olan hortum ve uygun lans kullanılmalıdır. Hortum dolapları her katta ve yangın duvarları ile ayrılmış her bölümde, aralarındaki uzaklık 30 metreden fazla olmayacak şekilde düzenlenmelidir. Dolaplar mümkün olduğu kadar koridor çıkışı ve merdiven sahanlığı yakınına, kolaylıkla görülebilecek şekilde yerleştirilmelidir. Hortumların saklandığı dolap ve kabinler, gerekli cihazların döşenmesine izin verecek büyüklükte olmalıdır. Bunlar yangın sırasında hortum ve cihazların kullanılmasına zorlaştırmayacak şekilde tasarlanmalı ve zeminden yüksekliği 1.20 m olmalıdır.
CİHAZLARI VE SİSTEMLERİ Su: Sadece A sınıfı yangınlarda kullanılır.diğer yangınlarda sadece yangın bitiminde soğutma amacı ile kullanılır. Köpük: En iyi şekilde sıvı akaryakıt (B) yangınlarında kullanılır.aliminyum sülfat ve sodyum bikarbonat karışımı vardır tüp içinde.yağ veya sudan daha düşük yoğunlukta, düşey veya yatay yüzeylere yapışabilen,yanan sıvının üzerinde bir örtü meydana getirerek havanın içeri girmesini, s yanıcı buharların dışarı çıkmasını önleyen, bu özelliklerini uzun süre devam ettiren, küçük kabarcıklardan meydana gelen kararlı bir kütledir. Köpük tüpünde itici gaz olarak Azot N 2 veya CO 2 Kullanılır.
Kuru Kimyevi Toz; Ağırlıklı olarak sıvı ve gaz yangınlarında kullanılır. Gaz yangınlarında önerilmez. Elektronik cihazlarda önerilmez. Hijyen ve sağlık gerektiren ortamlarda önerilmez A-B-C-D yangılarında kullılanının içinde Mono amonyum fosfat bulunur. B-C yangınlarında ise ağırlıklı olarak tüpte Sodyum Bikarbonat, Potasyum Bikarbonat ve Potasyum Klorür bulunur Kuru kimyevi tozlarda itici gaz olarak Azot N 2 Kullanılır. Bikarbonat esaslı tozlar asitleri nötr haline getirir.
KKT: Soğutma özelliği Zincirleme yanma olayını engelleme özelliği Boğma özelliği sağlar CO2 ve diğer inert gazlar: Sıvı ve gaz yangınlarında kullanılır. D Tozu: Magnezyum, çinko gibi metaller ve sodyum bi karbonat vardır tüpün içinde. Taşınabilir Yangın Söndürme Cihazları Duvara bağlantı asma halkası duvardan kolaylıkla alınabilecek şekilde yerleştirilir ve 4 kg'dan daha ağır ve 12 kg'dan hafif olan cihazların zeminden olan yüksekliği yaklaşık 90 cm'yi aşmayacak şekilde montaj yapılır.
Düşük tehlike sınıfında her 500 m 2 1 adet olmak üzere, uygun tipte 6 kg lık. Orta tehlike ve yüksek tehlike sınıfında her 250 m2 yapı inşaat alanı için 1 adet olmak üzere, uygun tipte 6 kg lık kuru kimyevî tozlu veya eşdeğeri gazlı yangın söndürme cihazları bulundurulması gerekir. Otoparklarda, depolarda, tesisat dairelerinde ve benzeri yerlerde ayrıca tekerlekli tip söndürme cihazı bulundurulması mecburidir. Söndürme cihazlarına ulaşma mesafesi en fazla 25 m olur. Taşınabilir yangın söndürme cihazlarının TS 862- EN 3 kalite belgeli olması şarttır
Yangın söndürme cihazlarının periyodik kontrolü ve bakımı TS ISO 11602-2 standardına göre yapılır. Söndürme cihazlarının standartlarda belirtilen hususlar doğrultusunda yılda bir kez yerinde genel kontrolleri yapılır. Dördüncü yılın sonunda içindeki söndürme maddeleri yenilenerek hidrostatik testleri yapılır. *Elektrik kontağından çıkan yangınlarını söndürmek için C02, Kuru Kimyevi toz ve FM200 gazlı yangın söndürücüler kullanılabilir.
*Kuru kimyevi tozlar ve CO 2 yangın söndürücülerin; 1000 V altı elektrik yangınlarında yaklaşma mesafesi 1 metre 1000 V üstü elektrik yangınlarında yaklaşma mesafesi 5 metredir.
YANGINI SÖNDÜRMEK İÇİN Soğutma; Yanıcı maddeden ısı alınarak, sıcaklığını tutuşma derecesinin altına düşürmektir. Soğutma teknikleri Su ile soğutma Kuvvetli üfleme Yanıcı maddeyi dağıtma Boğma; Oksijen konsantrasyonunu yanma için gerekli oranın altına indirmektir. Oksijenin oranını Oksijenin sıfırlanması gerekmez. Oksijen oranı % 16'nın altına azaltıldığında yangın sönecektir.
Yakıtı Giderme; Bazı durumlarda, yakıt kaynağını ortadan kaldırarak yangın etkin şekilde söndürülür. Yakıt kaynağını yok etmek için sıvı ya da gaz akışı durdurulur. Mesela Doğalgaz vanasının kapatılması ile yakıt kesilecektir. Zincirleme Reaksiyonu Engelleme; Kuru Kimyevi Tozlar ve Co2 söndürme maddeleri yanıcı madde ile ısı üretmeyen reaksiyonlar meydana getirerek, alev üreten kimyasal reaksiyonu keserler, alevlenmeyi durdururlar
ALGILAMA VE UYARI SİSTEMİ Yangın uyarı butonları yerden en az 110 cm ve en fazla 130 cm yüksekliğe yerleştirilir. Aşağıda belirtilen binalarda yangın uyarı butonlarının kullanılması mecburidir: Konutlar hariç, kat alanı400 m 2 'den fazla olan iki kat ile dört kat arasındaki bütün binalarda, Konutlar hariç, kat sayısı dörtten fazla olan bütün binalarda, Konutlar dâhil bütün yüksek binalarda. Binalarda bulunan yangın dolaplarının ve hortum makara sistemlerinin TS EN 671-3 standardında yaptırılması mecburidir.
ALARMLAR Sesli uyarı cihazları binanın her yerinde, yerden 150 cm yükseklikte ölçülecek ve ses seviyesi ortalama ortam ses seviyesinin en az 15 dba üzerinde olacak şekilde yerleştirilir. Uyuma maksatlı bölümler ile banyo ve duşlarda, ses seviyesinin en az 75 dba olması gerekir. Sesli uyarı cihazlarının 3 m uzaklıkta en az 75 dba ve en çok 120 dba ses seviyesi elde edilecek özellikte olması şarttır. Acil anons sistemi hoparlörü olan hacimlerde ayrıca siren sistemi konulması gerekli değildir. ANONS SİSTEMLERİ KURULMASI MECBURİ YERLER Binadaki yatak sayısı 200 den fazla olan otel, motel ve yatakhanelerde, Yapı inşaat alanı 5000 m2 den büyük olan veya toplam kullanıcı sayısı 1000 kişiyi aşan topluma açık binalarda, alışveriş merkezlerinde, süpermarketlerde, endüstri tesislerinde ve benzeri binalarda, Yapı yüksekliği 51.50 m yi geçen bütün binalarda. Yangın algılama sisteminin ve parçalarının TS EN 54'e ve TS EN 54-14' uygun olarak üretilmesi, tasarlanması, tesis edilmesi ve işletilmesi şarttır.
SORULARLA TEKRAR EDELİM Yanma olayı ile ilgili hangisi yanlıstır? a) Bir kimyasal olaydır b) Yanıcı maddelerin belirli bir ısı seviyesinde oksijen ( 02) ile birlesmesidir c) Yangın, kontrol dısı yanma olayıdır. d) Yakıcı maddenin % 5 konsantrasyonunun altında yanma olmaz
Katı haldeki yanan maddeler icin hangisi doğru değildir? a) Bu sınıftaki maddeler, genel olarak ısı etkisi ile yanıcı buhar veya gaz cıkartmakta ve oksijen ile birlesmeleri halinde yanma meydana gelmektedir b) Parafin, mum, katı yağlar gibi bazı yanıcı maddeler ise once eriyerek sıvı hale gecmekte daha sonra buhar haline gecerek yanmaktadır c) Bazıları ise Naftalin gibi doğrudan buhar haline gecerek yanmaktadır. d) Bazı maddeler ise katı halde iken yanmaya başlar
Sıvı haldeki yanıcı maddeler icin hangisi doğru değildir? a) Sıvı yanıcı maddeler genelde buharlastıktan sonra yanarlar. Bunların pek coğu normal havada buharlasırlar b) Sıvı haldeki yanıcıların parlama noktalarında ısı uzağa cekilirse yanma kendi kendine devam etmez c) Bu gruptaki yanıcılar, katı yanıcı maddelere gore daha kolay ve hızlı yanarlar d) Sıvı yanıcı maddelerin coğunluğunun buharı (Benzin, mazot, tiner vs.) havadan hafiftir
Gaz haldeki yanıcı maddeler icin hangisi doğru değildir? a) Diğer yanıcı maddelere oranla daha kolay ve daha hızlı yanarlar b) Gaz halindeki yanıcıların zehirleme ozelliği bulunmaz c) Oksijenle temasa getirilmeleri cok kucuk kutleler halinde olmalıdır. Aksi halde yanmalan patlama seklinde olacaktır. d) Gaz halindeki yanıcı maddeler coğu zaman cesitli gazların karısımından meydana gelmektedir
Binaların yangından korunması hakkında yonetmeliğe gore hangisi bir yangın sınıfı değildir? a) A sınıfı katı madde yangını b) B sınıfı sıvı madde yangın c) C sınıfı gaz madde yangın d) E sınıfı elektrik yangınları
B sınıfı sıvı madde yangınlarını söndürmek icin aşağıdakilerden hangisi en etkisizdir? a) Kuru kimyevi toz icerikli yangın sondurucu b) su c) Karbondioksit icerikli yangın sondurucu d) Kopuk ihtiva eden yangın sondurucu
D sınıfı metal yangınlarını sondurmek icin aşağıdakilerden hangisi en etkili yangın sondurme cihazıdır? a) Kuru metal toz icerikli yangın sondurucu b) Su c) Karbondioksit icerikli yangın sondurucu d) Kopuk ihtiva eden yangın sondurucu
C sınıfı gaz madde yangınlarını sondurmek icin aşağıdakilerden hangisi en etkisiz yangın sondurucu maddedir? a) Sodyum bi karbonat tozlu yangın sondurucu. b) Kuru kimyevi toz c) Karbondioksit d) Kopuk
Elektrik kontağından cıkan yangınlarını sondurmek icin asağıdakilerden hangisi en etkili yangın sondurucu maddedir? a) Kuru metal toz b) C02 c) Su d) Kopuk
Binaların yangından korunması hakkında yonetmeliğe gore hangisi doğrudur? a) Sesli uyarı cihazlarının 3 m. uzaklıkta en az 65 dba ve en cok 130 dba ses seviyesi elde edilecek ozellikte olması sarttır. b) Acil anons sistemi hoparlörü olan hacimlerde ayrıca siren sistemi konulması gereklidir c) Dusuk tehlike sınıfında her 500 m2 icin 1 adet uygun tipte 2 kg lık kuru kimyevi tozlu veya eşdeğeri gazlı yangın sondurme cihazları bulundurulması gerekir. d) Tasınabilir sondurme cihazlarında 4 kg dan daha ağır ve 12 kg dan hafif olan cihazların zeminden olan yüksekliği yaklaşık 90 cm yi asmayacak şekilde montaj yapılır.
Binalann yangından korunması hakkında yonetmeliğe gore hangisi doğrudur? a) Sondurme cihazlarının yılda bir kez yerinde genel kontrolleri yapılır ve dördüncü yılın sonunda icindeki sondurme maddeleri yenilenerek hidrostatik testleri yapılır b) 6 ayda bir yangın tatbikatlan yapılmalıdır c) Yuksek tehlike sınıfında her 250 m2 icin 1 adet uygun tipte 2 kg lık kuru kimyevi tozlu veya eşdeğeri gazlı yangın söndürme cihazlan bulundurulması gerekir d) Söndürme cihazlana ulaşma mesafesi en fazla 30 metre olmalı
Portatif yangın sondurme cihazlarının (Orn: 6 Kg. ) zeminden ne kadar yukseklikte bulunması gerekir? a) 75 cm b) 100 cm c) 90 cm. gecmeyecek yukseklikte. d) Bu olcu ergonomik olarak kisiden kisiye gore değismelidir
Aşağıdakilerden hangisi yangınlarda kullanılan kuru kimyevi tozların özelliklerinden biri değildir? a) Yanıcı maddeyi ortadan kaldırma ozelliği b) Soğutma ozelliği c) Zincirleme yanma olayını engelleme ozelliği d) Boğma ozelliği
Asağıdakilerden hangisi soğutma tekniklerinden biri değildir? a) Su ile soğutma b) Boğma c) Kuvvetli ufleme d ) Yanıcı maddeyi dağıtma
Binaların yangından korunması hakkındaki yonetmeliğe gore hangisi kacıs yolu kabul edilmez? a) Oda ve diğer bağımsız mekanlardan cıkıslar, b) Zemin kata ulasan merdivenler, c) Zemin katta merdiven ağızlarından aynı katta yapı son cıkısına goturen yollar, d) Asansorler
Binaların yangından korunması hakkındaki yonetmeliğe gore acil durum ekipleri hangi durumlarda kurulması zorunlu değildir? a) Yapı yuksekliği 30.50 m. den fazla olan konut binalarda b) icinde 50 kişiden fazla insan bulunan konut dısı her turlu yapıda c) icinde 200 den fazla kisinin barındığı sitelerde d) Bina yuksekliği 20.50 m. den fazla olan konut binalarda
ABC ve BC Kuru Kimyevi Tozlu Portatif yangın sondurme cihazlarında kullanılan puskurtucu/itici gaz asağıdakilerden hangisidir? a) Hava b) N2 c) H2 d) 0 2
- Taşınabilir yangın söndürme cihazlarının kalite belgeli olması şarttır..bosluğa hangisi gelmelidir? a) TS 862- EN 3 b) TS 863- EN 2 c) EN 11602 d) EN 11206
Petrol sondaj kule yangınlarında kullanılan en etkin sondurme maddesi asağıdakilerden hangisidir? a) Kopuk b) Kuru Kimyevi Toz c) Halo Karbonlar (Halon Alternatifi Gazlar) d) Nitrogliserin
Bilgisayar vb. elektronik hassas cihazları yangınlarının sondurulmesinde kuru kim. tozlu sondurme cihazlarının tercih edilmemesinin sebebi asağıdakilerden hangisidir? a) Cihazlara zarar vermesi b) Kuru kimyasal tozun elektrik iletmesi c) Yangını gec sondurmesi d) Bu tür yangınları sondurmede etkili olması
- Binaların yangından korunması hakkındaki yonetmeliğe gore cıkıs sayılan ile ilgili hangisi yanlıstır? a) Butun yapılarda, aksi belirtilmedikce, en az 2 cıkış tesis edilmesi ve cıkısların korunmus olması gerekir. b) Aksi belirtilmedikce, 25 kisinin asıldığı yuksek tehlikeli mekanlar ile 50 kisinin asıldığı her mekanda en az 2 cıkıs bulunması sarttır c) Kisi sayısı 500 kisiyi gecer ise en az 3 cıkıs ve 1000 kisiyi gecer ise en az 4 cıkıs bulunmak zorundadır d) Kisi sayısı 500 kişiyi gecer ise en az 4 cıkıs ve 1000 kisiyi gecer ise en az 5 cıkıs bulunmak zorundadır.
Gaz yangınlannda ilk once uygulanması gereken sondurme tekniği asağıdakilerden hangisidir? a) Yanıcı maddeyi ortadan kaldırma b) Kimyasal reaksiyon c) Havayı kesme d) Soğutma
Yangın sondurme metotlarından boğma metodu icin hangisi doğru değildir? a) Boğma oksijen konsantrasyonunu yanma icin gerekli oranın altına indirmektir. b) Kapalı ortamlarda C02 li Sondurme sistemi dizayn edilirken ilgili hacimdeki Oksijenin oranını % 18 e indirmek yangını sondurmek icin yeterlidir c) Ortamdaki Oksijenin oranının % 0 a indirmedende yangın sondurulebilir d) Genel olarak Oksijen oranı % 16 nın altına azaltıldığında yangın sonecektir.
Tasınabilir Kuru kimyevi tozlu yangın sonduruculer icin hangisi yanlıstır? a) Ozellikle B ve C sınıfı yangınların sondurulmesinde etkin kullanılır. b) Baslangıc safhasındaki A sınıfı yangınlarda etkili olanı da vardır. c) Tupte itici gaz olarak argon kullanılır d) Kuru Kimyevi Tozlar bilgisayar sistemleri gibi tozlara hassas cihazların yangınlarında onerilmez.
Binalann yangından korunması hakkındaki yonetmelik gereği Kopuklu, gazlı ve kuru tozlu sabit otomatik sondurme sistemleri ile ilgili hangisi yanlıstır? a) Kopuklu, gazlı ve kuru tozlu sabit otomatik sondurme sistemleri; tesisin nitelik ve ihtiyaclanna bağlı olarak uygun, guncel, sertifikalı ve ilgili, standartlara gore tasarlanır. b) Gazlı yangın sondurme sistemlerinin tasarımında TS ISO 14520 standardı esas alınır. c) Her turlu gazlı sondurme sistemleri kurulurken; sesli ve ısıklı uyarılar temin ve tesis edilmek zorundadır. d) Kopuklu sistemler ozellikle gaz yangınları olan sistemlerde kullanılmalıdır
Binalann yangından korunması hakkındaki yonetmelik gereği Acil durum aydınlatması sistemi icin hangisi yanlıstır? a) Acil durum aydınlatmasının normal aydınlatmanın kesilmesi halinde en az 60 dakika sureyle sağlanması sarttır. b) Acil durum calısma suresinin kullanıcı yuku 200 den fazla olduğu takdirde en az 120 dakika olması gerekir. c) Kacıs yolları uzerinde aydınlatma unitesi secimi ve yerleģtirmesi, tabanlarda, doşemelerde ve yurume yuzeylerinde, kacış yolunun merkez hattı uzerindeki herhangi bir noktada acil durum aydınlatma seviyesi en az 1 lux olacak şekilde yapılır. d) Acil durum calısma suresi sonunda bu aydınlatma seviyesinin herhangi bir noktada 1 lux den daha dusuk bir seviyeye düşmemesi gerekir.
Yapı yuksekliği 30.50 m. den fazla olan konut binaları ile icinde 50 kisiden fazla insan bulunan konut dısı her turlu yapıda, binada, tesiste, isletmede ve icinde 200 den fazla kisinin banndığı sitelerde asağıdaki acil durum ekipleri olusturulur. Bu ekiplerle ilgili Hangisi yanlıstır? a) Sondurme ekibi, en az 3 kisi olmalı b) Kurtarma ekibi, en az 3 kisi olmalı c) Koruma ekibi, en az 2 kisi olmalı d) ilk yardım ekibi, en az 3 kisi olmalı
Kuru Kimyevi Tozlar icin Hangisi Doğru Değildir? a) BC Tozlan; Sodyum Bikarbonat, Potasyum Bikarbonat Ve Potasyum Klorur Tozlarıdır. b) BC tozlan katı made yangınlarında en etkili Kullanılır. c) ABC Tozundaki madde Mono Amonyum Fosfattır. d) alevli Yangınlar ve Yuzeysel Kor Yangınları Sondurulebilir.
Yangın tahliyesi esnasında yaşlılar, hastalar diğerlerine göre önceliklidir veçocuklar için aşağıdakilerden hangisi doğrudur? a. Öncelik verilir b. Refakat edilir c. Yol gösterilir
. Köpükle söndürmeye en uygun yangın türü hangisidir? a. kömür yangını b. benzin yangın c. gaz yangını d. metal yangını
Yangını söndürmek için aşağıdaki yöntemlerden hangisi yanlıştır? a. Havayla temasını kesmek b. Basınçlı hava vermek c. Kumla örtme d. Köpükle söndürme e. soğutma
.Kapalı alanlar için aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? a. Maden gibi kapalı alanlarda kazı delme işlemlerinde doğal havalandırma yapılması yeterlidir. b. Silisli ve patlayıcı gaz karışımının olduğu madenlerde yer ıslatılmalıdır c. Tank gibi yerlerde en az bir gözlemci bırakılmalıdır d. Tanklarda işlem yapılırken 2 tank arasındaki boru devrelerini bağlayan vana kapatılmalı veya körleştirmelidir.
KATILDIĞINIZ İÇİN TEŞEKKÜR EDERİM