Kaynak : CIA World Factbook

Türk Plastik ve Mamulleri, Ambalaj Sektörü ve Plastik İşleme Makine Üreticileri İçin SIRBİSTAN Pazarının Değerlendirmesi GENEL BİLGİLER : Barbaros Demirci Genel Müdür PAGEV EIU tahminine göre Sırbistan ın toplam nüfusu 7,4 milyon civarındadır. Sırbistan, Avrupa nın Güney Doğusunda, Balkan Yarımadası nın orta kesiminde bulunmaktadır. Ülkenin yüzölçümü 77,474 km2 dir. Avrupa ile Asya yı birbirine bağlayan Pan Avrupa Koridorunda yer almaktadır. Ülkenin Kuzeyinde Macaristan, batısında Hırvatistan ve Bosna Hersek, güneyinde Makedonya ve Kosova, doğusunda Romanya ve Bulgaristan bulunur. Bu açıdan bakıldığında Sırbistan da düzenlenen bir fuar, komşu ülkelerden de ziyaretçi çekmekte ve Türk katılımcılar için büyük bir potansiyel teşkil etmektedir. EKONOMİK DURUM Sırbistan büyüme potansiyeline sahip bir ülke olarak tanımlanabilir. The Economist Intelligence Unit (EIU) in tahminlerine göre 2009-30 yılları arasında GSYİH daki yıllık ortalama büyüme oranı % 3,1 olarak gerçekleşecektir. Kişi başı GSYİH da aynı dönem için yıllık ortalama büyüme oranının ise % 3,4 olması beklenmektedir. Sırbistan sahip olduğu 7,4 milyonluk nüfus ile orta ölçekli bir pazar olarak tanımlanabilir. Ülke pazar büyüklüğü açısından güneydoğu Avrupa da Romanya ve Bulgaristan ın arkasından 3. sırada yer almaktadır. Sırbistan Başlıca Ekonomik Göstergeleri 2009 2010 ( T ) GSMH ( Milyar $ ) 79,22 80,65 GSMH Büyüme Hızı ( % ) -3 1,8 Fert Başı Milli Gelir ( $ ) 10.700 11.000 Sektörlerin GSMH Payı ( % ) Tarım : % 13, Sanayi : % 22,6, Hizmetler : % 64,5 İş Gücü ( Milyon Kişi ) 3,3 İşsizlik Oranı ( % ) 17,2 Enflasyon ( % ) 8,4 4,9 İhracat ( Milyar $ ) 8,4 9,3 İthalat ( Milyar $ ) 15,0 15,8 Kaynak : CIA World Factbook

IMF ile bir imzalanan anlaşmada, GSYİH nın yıllık % 4 4,5 arasında artırılması hedeflenmiştir. Anlaşma çerçevesinde oluşturulan stratejinin temel amacı ise istikrarlı bir makroekonomik ortam oluşturarak, yatırımlar açısından pazarı daha elverişli hale getirmek suretiyle büyümenin sağlanmasıdır. Sırbistan ın ekonomik yapısı, gelişmiş ekonomilerde olduğu gibi, tarım ve sanayiden hizmetler sektörüne doğru kaymaya devam etmektedir. 2009 yılında tarımın GSYİH içindeki payı % 12,9 sanayinin % 22,6 ve hizmetler sektörünün %64,5 olarak hesaplanmıştır. Ülke ; kimya, tekstil, otomobil üretimi, mobilya ve gıda işleme gibi sektörler dahil olmak üzere güçlü bir sanayiye sahiptir. Son yıllarda ülkeye çekilen yabancı yatırımlar ile imalat sanayinde ilerleme yaşanmaktadır. Sırbistan ekonomisindeki büyümenin 2010 yılında % 1,5 olarak gerçekleşmesi 2011 yılında ise % 3,5 a çıkması beklenmektedir. Sırbistan ın dış ticaret hacmi 2009 yılı itibariyle 23,3 milyar dolar düzeyindedir. Ülke ağırlıklı olarak; demir çelik, elektrikli ve elektriksiz makineler, plastik ve plastik işleme ürünleri, hububat, sert kabuklu meyve, bakır ve bakır ürünleri ihraç etmektedir. İthalatındaki başlıca ürün grupları ise mineral yakıtlar, elektriksiz ve elektrikli makineler, otomotiv ana ve yan sanayi, plastik ve plastik ürünleri, kağıt ve kağıt ürünleridir. Sırbistan ihracatının büyük kısmını AB ve çevresindeki Balkan ülkelerine gerçekleştirmektedir. İthalatın gerçekleştirildiği önemli ülkeler arasında ise Rusya Federasyonu, Almanya, İtalya, Çin ve Macaristan gelmektedir. Son yıllarda 350 360 milyon dolar civarında seyreden ticaret hacmi iki ülke arasındaki ticaretin gerçek potansiyelini yansıtmamaktadır. Bu nedenle, Sırbistan pazarında ülkemiz plastik, ambalaj ve plastik işleme makineleri üreticisi firmalar açısından önemli fırsatlar taşıdığı düşünülmektedir. Söz konusu ülkeye ihraç ettiğimiz ürünler arasında en önemli kalemlerin içinde plastik ve plastik eşya da yer almaktadır. PLASTİK SEKTÖRÜ : Sırbistan ın Pancevo şehrinde faaliyet gösteren Petrokimya tesisinde bazı plastik hammaddeler üretilmekte olup, tesisin özelleştirilmesi geciktiğinden planlanan tevsi yatırımı gerçekleşememiştir. Petrokimya tesisinde 2009 yılında 108.000 tona düşen plastik hammadde üretimi 2010 yılında 150.000 tona çıkmıştır. Tesiste üretimin önümüzdeki yıllarda 204.000 tona çıkması planlanmaktadır. Sırbistan Plastik Hammadde Üretimi ( 1000 Ton ) 2009 2010 Planlanan PE LD 41 59 80 PE HD 56 66 90 PP 11 25 34 Toplam 108 150 204 Kaynak : Sırbistan Plastik Sanayi Derneği Sırbistan yerli üretimi yeterli olmadığı için 2009 yılında 249.000 ton 2010 yılında da 281.000 ton plastik hammadde ithal etmiştir. Sırbistan da başta elektrik ve elektronik ile otomotiv olmak üzere birçok sektöre yönelik plastik mamul üretimi yeterli değildir. Üretim genellikle geleneksel mamulleri içermekte ve tesislerde kullanılan makine teçhizatın teknolojisi eskimiştir. Sırbistan da, tarım ve gıda endüstrisi genel makro ekonomi içinde önemli paya sahip olup, ihracatının da önemli bölümü bu endüstrilerce gerçekleştirilmektedir. Bu nedenle ambalaj sektörü giderek önem kazanmaktadır. Plastik ambalaj üretiminin toplam ambalaj üretimi içindeki payı % 35 lere ulaşmış ve üretim yılda ortalama % 7,5 büyümektedir. PLASTİK HAMMADDE VE PLASTİK MAMUL İTHALATI : Sırbistan ın 2006 yılında 633 milyon dolar olan plastik hammadde ve plastik mamul ithalatı 2010 yılında 741 milyon dolara çıkmış olup, ithalat yaptığı 10 ülke toplam ithalatından % 68 pay almaktadır. Sırbistan ın toplam plastik ithalatının % 80 inş plastik hammadde oluşturmaktadır.

Sırbistan ın Türkiye den ithal ettiği plastik hammadde ve plastik mamul ithalatı 2006 yılında 11,3 milyon dolar iken 2010 yılında 18,5 milyon dolara çıkmış ve Sırbistan ın toplam plastik ve plastik mamul ithalatından % 2,5 pay almıştır. Sırbistan Plastik ve Plastik Mamul İthalatı 10 Ülke Toplam 356.394 501.999 67,8 Diğer 117 Ülke 276.781 238.626 32,2 Toplam 633.175 740.625 100,0 Türkiye 11.333 18.473 2,5 PLASTİK AMBALAJ MAMULLERİ İTHALATI : Sırbistan ın 2006 yılında 152 milyon dolar olan plastik ambalaj mamulleri ithalatı 2010 yılında 175 milyon dolara çıkmış olup, ithalat yaptığı 10 ülke toplam ithalatından % 75 pay almaktadır. Sırbistan ın Türkiye den ithal ettiği plastik ambalaj mamulleri ithalatı 2006 yılında 4,9 milyon dolar iken 2010 yılında 6,6 milyon dolara çıkmış ve Sırbistan ın toplam plastik ambalaj mamulleri ithalatından % 3,8 pay almıştır. Sırbistan ın 2010 yılında toplam plastik ambalaj mamulleri ithalatının % 9 unu 3919, % 42 sini 3920, % 22 sini 3921, % 26 sını 3923 GTİP no lu plastik ambalajlar oluşturmuştur.sırbistan ın Türkiye den ithal ettiği plastik ambalaj mamullerinin % 36 sını 3920 ve % 47 sini de 3921 GTİP no lu mamuller oluşturmaktadır. Sırbistan Plastik Ambalaj Mamulleri İthalatı (1000 ABD $ ) 3919 2.006 2.010 10 Ülke Toplam 9.407 14.010 86,2 Diğer 117 Ülke 4.789 2.241 13,8 Toplam 14.196 16.251 100,0 Türkiye 123 311 1,9 3920 10 Ülke Toplam 38.933 50.619 68,5 Diğer 117 Ülke 24.056 23.319 31,5 Toplam 62.989 73.938 100,0 Türkiye 2.011 2.431 3,3 3921 10 Ülke Toplam 17.695 30.606 78,3 Diğer 117 Ülke 11.099 8.477 21,7 Toplam 28.794 39.083 100,0 Türkiye 2.269 3.120 8,0 3923 10 Ülke Toplam 29.335 35.879 78,1 Diğer 117 Ülke 16.567 10.058 21,9 Toplam 45.902 45.937 100,0

Türkiye 524 763 1,7 Plastik Ambalaj TOPLAM 10 Ülke Toplam 95.370 131.114 74,8 Diğer 117 Ülke 56.511 44.095 25,2 Toplam 151.881 175.209 100,0 Türkiye 4.927 6.625 3,8 AHŞAP AMBALAJ MAMULLERİ İTHALATI : Sırbistan ın 2006 yılında 2,6 milyon dolar olan ahşap ambalaj mamulleri ithalatı 2010 yılında 3,9 milyon dolara çıkmış olup, ithalat yaptığı 10 ülke toplam ithalatından % 91 pay almaktadır. Ahşap ambalaj mamulleri toplam ithalatının % 98 ini ağaçtan kutu, kafes, sandık gibi mamuller oluşturmaktadır. Sırbistan ın Türkiye den ithal ettiği ahşap ambalaj miktarı ihmal edilebilir düzeydedir. Sırbistan Ahşap Ambalaj Mamulleri İthalatı (1000 ABD $ ) 4415 10 Ülke Toplam 1.706 3.510 90,8 Diğer 117 Ülke 731 354 9,2 Toplam 2.437 3.864 100,0 Türkiye 1 2 0,1 4416 10 Ülke Toplam 124 95 100,0 Diğer 117 Ülke 73 0 0,0 Toplam 197 95 100,0 Ağaç Ambalaj Toplam 10 Ülke Toplam 1.830 3.605 91,1 Diğer 117 Ülke 804 354 8,9 Toplam 2.634 3.959 100,0 Türkiye 1 2 0,1 KAĞIT AMBALAJ MAMULLERİ İTHALATI : Sırbistan ın 2006 yılında 135 milyon dolar olan kağıt ambalaj mamulleri ithalatı 2010 yılında 175 milyon dolara çıkmış olup, ithalat yaptığı 10 ülke toplam ithalatından % 92 pay almaktadır. Kağıt ambalaj mamulleri toplam ithalatının % 18,4 ünü 4804, % 21,6 sını 4805, % 32,6 sını 4811, % 15,7 sini 4819 ve % 5,7 sini de 4823 GTİP no lu mamuller oluşturmaktadır. Sırbistan ın Türkiye den ithal ettiği kağıt ambalaj miktarı % 0,1 gibi ihmal edilebilir düzeydedir. Sırbistan Kağıt Ambalaj Mamulleri İthalatı 4804 10 Ülke Toplam 22.845 31.411 97,0 Diğer 117 Ülke 2.722 958 3,0

Toplam 25.567 32.369 100,0 Türkiye 2 1 0,0 4805 10 Ülke Toplam 26.247 36.048 94,9 Diğer 117 Ülke 4.441 1.938 5,1 Toplam 30.688 37.986 100,0 Türkiye 7 21 0,1 4806 10 Ülke Toplam 293 699 97,1 Diğer 117 Ülke 191 21 2,9 Toplam 484 720 100,0 Türkiye 0 0 0,0 4807 10 Ülke Toplam 1.076 1.721 99,0 Diğer 117 Ülke 122 18 1,0 Toplam 1.198 1.739 100,0 Türkiye 16 0 0,0 4808 10 Ülke Toplam 2.330 2.451 97,1 Diğer 117 Ülke 978 72 2,9 Toplam 3.308 2.523 100,0 Türkiye 0 10 0,4 4811 10 Ülke Toplam 23.682 50.537 88,4 Diğer 117 Ülke 10.966 6.652 11,6 Toplam 34.648 57.189 100,0 4817 10 Ülke Toplam 694 1.240 99,4 Diğer 117 Ülke 419 7 0,6 Toplam 1.113 1.247 100,0 Türkiye 1 0 0,0 4819 10 Ülke Toplam 16.647 23.311 85,7 Diğer 117 Ülke 9.623 3.894 14,3 Toplam 26.270 27.205 100,0 4821 10 Ülke Toplam 2.872 3.659 88,9 Diğer 117 Ülke 1.409 459 11,1 Toplam 4.281 4.118 100,0 Türkiye 58 35 0,8 4823 10 Ülke Toplam 5.411 9.168 91,5

Diğer 117 Ülke 2.257 848 8,5 Toplam 7.668 10.016 100,0 Türkiye 124 25 0,2 Kağıt Ambalaj Toplam 10 Ülke Toplam 102.097 160.245 91,5 Diğer 117 Ülke 33.128 14.867 8,5 Toplam 135.225 175.112 100,0 Türkiye 208 92 0,1 EŞYA AMBALAJINDA KULLANILAN ÇUVAL VE TORBA İTHALATI : Sırbistan ın 2006 yılında 1,5 milyon dolar olan eşya taşımasında kullanılan çuval ve torba ithalatı 2010 yılında 2,5 milyon dolara çıkmış olup, ithalat yaptığı 10 ülke toplam ithalatından % 95 pay almaktadır. Sırbistan ın Türkiye den ithal ettiği eşya taşımasında kullanılan çuval ve torba miktarı ihmal edilebilir düzeydedir. Sırbistan Eşya Ambalajında Kullanılan Çuval ve Torba İthalatı 10 Ülke Toplam 761 2.339 95,1 Diğer 117 Ülke 785 120 4,9 Toplam 1.546 2.459 100,0 Türkiye 78 1 0,0 CAM AMBALAJ MAMULLERİ İTHALATI : Sırbistan ın 2006 yılında 1,5 milyon dolar olan eşya taşımasında kullanılan çuval ve torba ithalatı 2010 yılında 2,5 milyon dolara çıkmış olup, ithalat yaptığı 10 ülke toplam ithalatından % 95 pay almaktadır. Sırbistan ın Türkiye den ithal ettiği eşya taşımasında kullanılan çuval ve torba miktarı ihmal edilebilir düzeydedir. Sırbistan Cam Ambalaj Mamulleri İthalatı 10 Ülke Toplam 33.878 34.743 98,0 Diğer 117 Ülke 1.663 705 2,0 Toplam 35.541 35.448 100,0 Turkiye 595 512 1,4 DEMİR ÇELİK AMBALAJ MAMULLERİ İTHALATI : Sırbistan ın 2006 yılında 15,6 milyon dolar olan demir ve çelik ambalaj mamulleri ithalatı 2010 yılında 15,8 milyon dolara çıkmış olup, ithalat yaptığı 10 ülke toplam ithalatından % 95 pay almaktadır. Sırbistan ın toplam demir ve çelik ambalaj mamulleri ithalatının % 74 ünü 7310, % 26 sını da 7309 GTİP no lu mamuller oluşturmaktadır. Sırbistan ın Türkiye den ithal ettiği demir ve çelik ambalaj mamulleri miktarı içinden Türkiye % 1,4 pay almaktadır.

Sırbistan Demir Çelik Ambalaj Mamulleri İthalatı 7309 10 Ülke Toplam 4.523 3.849 91,7 Diğer 117 Ülke 2.498 348 8,3 Toplam 7.021 4.197 100,0 Türkiye 224 172 4,1 7310 10 Ülke Toplam 6.915 11.266 96,7 Diğer 117 Ülke 1.629 383 3,3 Toplam 8.544 11.649 100,0 Türkiye 82 45 0,4 Toplam 10 Ülke Toplam 11.438 15.115 95,4 Diğer 117 Ülke 4.127 731 4,6 Toplam 15.565 15.846 100,0 Türkiye 306 217 1,4 ALUMİNYUM AMBALAJ MAMULLERİ İTHALATI : Sırbistan ın 2006 yılında 5,3 milyon dolar olan aluminyum ambalaj mamulleri ithalatı 2010 yılında 3,6 milyon dolara inmiş olup, ithalat yaptığı 10 ülke toplam ithalatından % 98 pay almaktadır. Sırbistan ın toplam aluminyum ambalaj mamulleri ithalatının % 98 ini 7612, % 2 sini de 7613 GTİP no lu mamuller oluşturmaktadır. Sırbistan ın Türkiye den ithal ettiği aluminyum ambalaj mamulleri miktarı içinden Türkiye % 5 pay almaktadır. Sırbistan Aluminyum Ambalaj Mamulleri İthalatı 7612 10 Ülke Toplam 863 3.395 97,6 Diğer 117 Ülke 4.347 83 2,4 Toplam 5.210 3.478 100,0 Türkiye 152 170 4,9 7613 10 Ülke Toplam 62 85 100,0 Diğer 117 Ülke 6 0 0,0 Toplam 68 85 100,0 TOPLAM 10 Ülke Toplam 925 3.480 97,7 Diğer 117 Ülke 4.353 83 2,3 Toplam 5.278 3.563 100,0 Türkiye 152 170 4,8

ADİ METALLERDEN AMBALAJ MAMULLERİ İTHALATI : Sırbistan ın 2006 yılında 10 milyon dolar olan adi metallerden ambalaj mamulleri ithalatı 2010 yılında 14 milyon dolara çıkmış olup, ithalat yaptığı 10 ülke toplam ithalatından % 97 pay almaktadır. Sırbistan ın Türkiye den ithal ettiği adi metallerden ambalaj mamulleri miktarı içinden Türkiye ihmal edilebilir ölçüde pay almaktadır. Sırbistan Adi Metallerden Ambalaj Mamulleri İthalatı 10 Ülke Toplam 6.851 13.898 97,1 Diğer 117 Ülke 3.157 417 2,9 Toplam 10.008 14.315 100,0 Türkiye 410 3 0,0 PLASTİK İŞLEME MAKİNELERİ ( AMBALAJ MAKNELERİ DAHİL ) İTHALATI Sırbistan ın 2006 yılında 36 milyon dolar olan plastik işleme makineleri ( ambalaj makineleri dahil ) ithalatı 2010 yılında 27 milyon dolara çıkmış olup, ithalat yaptığı 10 ülke toplam ithalatından % 89 pay almaktadır. Sırbistan ın Türkiye den ithal ettiği plastik işleme makineleri miktarı içinden Türkiye % 0,6 pay almaktadır. Sırbistan Plastik İşleme Makineleri İthalatı 10 Ülke Toplam 18.757 24.151 88,8 Diğer 117 Ülke 17.225 3.058 11,2 Toplam 35.982 27.209 100,0 Turkiye 401 159 0,6 SIRBİSTAN AMBALAJ MAMULLERİ İTHALAT POTANSİYELİ : Türkiye deki ambalaj üreticileri açısından, henüz yeterince değerlendirilmeyen Sırbistan pazarı 500 milyon dolara yaklaşan bir ithalat potansiyelini yansıtmaktadır. Bu ülkenin yaptığı toplam ambalaj mamulleri ithalatının % 41 ini plastik, % 41 ini de kağıt ambalaj mamulleri oluşturmaktadır. Caö ambalaj mamulleri ithalatı da % 9 gibi önemli paya sahiptir. Sırbistan ın Ambalaj Mamulleri İthalat Potansiyeli Ambalaj Mamulleri 2006 2010 ( % ) Pay Plastik Ambalaj 151.881 175.209 41,1 Kağıt Ambalaj 135.225 175.112 41,1 Cam Ambalaj 35.541 35.448 8,3 Demir - Çelik Ambalaj 15.565 15.846 3,7 Adi Metallerden Ambalaj 10.008 14.315 3,4 Ahşap Ambalaj 2.634 3.959 0,9 Aluminyum Ambalaj Toplam 5.278 3.563 0,8 Eşya Ambalajında Kullanılan Çuval ve Torbalar 1.546 2.459 0,6 Tüm Ambalaj Mamulleri Toplamı 357.678 425.911 100,0

SIRBİSTAN PLASTİK VE PLASTİK İŞLEME MAKİNELERİ İTHALAT POTANSİYELİ : Türkiye deki ambalaj üreticileri açısından, henüz yeterince değerlendirilmeyen Sırbistan pazarı 750 milyon dolara yaklaşan plastik hammadde ve mamul ( plastik ambalaj mamulleri dahil ) bir ithalat potansiyelini yansıtmaktadır. Plastik dışındaki ambalaj mamulleri ithalat potansiyeli 250 milyon doları geçmiştir. Diğer taraftan, gerileyen ancak ihtiyacı giderek artan plastik işleme makineleri ithalat potansiyeli de 25 30 milyon dolarlar mertebesinde gerçekleşmektedir. Toplam olarak değerlendirildiğinde, Sırbistan, Türk plastik hammadde, plastik mamul, ambalaj ve plastik işleme makineleri üreticileri açısından yılda 1 milyar doları geçen bir ithalat potansiyeli sergilemektedir. Sırbistan ın Plastik, Plastik Ambalaj, Diğer Ambalaj Mamulleri ve Plastik İşleme Makineleri Toplam İthalat Potansiyeli 2006 2010 Plastik Hammadde ve Plastik Mamul ( Plastik Ambalaj Dahil ) 633.175 740.625 Plastik Dışındaki Diğer Ambalaj Mamulleri Toplamı 205.797 250.702 Plastik İşleme Makineleri Toplam 35.982 27.209 TOPLAM İthalat Potansiyeli 874.954 1.018.536