DERS PROGRAMININ UYGULANMA ESASLARI I. GİRİŞ Eğitim, Kosova nın toplumsal, siyasi ve ekonomik gelişmesinin etki alanını temsil eder. Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı (EBTB) savaşın bitiminden sonra başlayan, en gelişmiş uluslar arası standartlar düzeyinde bir okulun yaratılması fikrini, bütün çalışma sahalarında çok yönlü ve pratik adımlar atarak gerçekleştiriyor. Kosova toplumunun kalkınması ve gelişmesi için tarihi öneme haiz bu yapılanmada EBTB bakış açısını, kendi geleceği ve ülkesi hakkında somut görüşe sahip bireyleri yetiştirecek şekilde, değiştirmeyi amaç edinmiştir. Bu gelişme Kosova insanını ve toplumunu, gelişmiş Avrupa ve dünya ülkelerinin siyasi etkinlik, ekonomik, entelektüel, bilimsel ve teknolojik ve de sosyal-kültürel gelişmelerde yer almasının ön koşullarını sağlamaktadır. Bu ders programının geliştirilmesi şekil, metodolojik yaklaşım, ders yönetimi ve kapsamı, ders araçları, yöntemler, değerlendirme teknik ve araçları açısından gelişmiş bir bilimsel süreci temellerine dayanmaktadır. Program geliştirme grubu, eğitimdeki yeni gelişmeleri takip edip uluslar arası uzmanlarla sürekli temas halindeydiler. EBTB nin uzun vadeli stratejisi olan program geliştirme sürecine UNICEF ve bazı ülke kuruluş ve hükümetlerinin önemli katkıları olmuştur. 11. sınıf ders programı geliştirilirken öğrencilerin öğrenmeye karşı olumlu davranışlar geliştirmek, okul hayatına katılımını doğru bir şekilde sağlamak için yüreklendirme ve günlük alışkanlıklarını geliştirmelerine özellikle dikkat edilmiştir. Onuncu sınıf ve ortaöğretim ile yükseköğretim süresince öğrenciler akademik bilgiler, bilimsel veriler ve farklı kültürel alanlarla karşı karşıya kalacaklardır. II. UZAK HEDEFLER On birinci sınıf ders programının hedefleri: - Öğrencilerin zihinsel, estetik, bedensel, toplumsal, ahlaki ve manevi gelişimi için imkanlar sağlayabilme - Öğrenim arzularını gerçekleştirilmesi için öğrencilerin, meslek seçiminde doğru ve eğilimleriyle uyumlu yönlendirmeyi sağlayabilme - Bilgilerini pekiştirerek geleceklerini hazırlayacak eğilim ve becerilerini geliştirip yönlendirebilme - Bilgi sağlayacak ve bilgileri işleyecek ve de bilgi ve kanıtlara bir yaklaşımı geliştirecek şartları sağlayabilme - Katıldıkları etkinliklere bağlı, grup içinde davranış kurallarına uyarak öğrencilerin bağımsız sorumluluk ve eylem üstlenmelerine fırsat tanıyabilme - İlgi duydukları çalışma sahalarının meslek ve akademik gelişme imkanları dikkate alınarak değişik değerlendirme yöntemleriyle öğrencileri, başarılı olacakları alanlara yönlendirebilme
Müfredat geliştirme grupları içeriğe uygun olan, yukarıda belirtilen hedeflerden on birinci sınıfın sonunda geliştirilecek davranışları temin etmek için genel ve özel amaçları seçmişlerdir. III. GENEL HEDEFLER Bu ders programı hedeflerinin hayata geçirilebilmesi için genel ve özel nitelikte kazanılacak davranışın tespit edilmesi gerekir. Amaçlanan başarı derecesinin sağlanması için her zaman önceden tespit edilmiş ve genel bir seviyeyi temsil edecek, olmayan davranışlar belirlenir. EBTB on birinci sınıf ders programı çerçevesinde öğretim yılı sonunda öğrencinin şu genel amaçları davranışa çevirmesi hedeflenmektedir. A. Tutum ve değerler açısından e karşı olabilme Öğrenmeye açık olabilme Hoşgörülü olabilme Saygılı olabilme İstekli olabilme B. Bilgi açısından Terimleri tanıyabilme Kanıtları tanıyabilme Kavramları tanıyabilme İlkeleri tanıyabilme Süreç ve yöntemleri tanıyabilme C. Anlama açısından Kanıt ve ilkeleri ( kullanmayı) anlayabilme. Malzemelerin yapısını anlaya Sebep-sonuç ilişkisini anlaya Yöntem ve süreçlerin gerekliliğini anlayabilme. Ç. Yeni durum ve şartlarda uygulama açısından Kanıt ve ilkeleri uygulaya Süreç ve yöntemleri uygulaya Problem çözümlerinde uygulayabilme D. Analiz açısından Bilgilerin çözümleye Kanıtların karşılaştırmasını çözümleye Sebep-sonuç ilişkisini çözümleye Herhangi bir metindeki olaylar zincirini çözümleyebilme. E. Sentez açısından (-kompleks düşünme) Bilginin konu ile ilgisinin sentezini yapabilme, Kanıt ve fikrin farkının sentezini yapabilme. Problem çözerken ilkelere uymanın sentezini yapabilme.
Örnekleme araçlarının yorumu sentezini yapabilme Varsayımların sentezini yapabilme. Bu amaçların gerçekleşme derecesini tespit etmek için gerekli araç ve yöntemlerin geliştirilmesi zorunludur. IV. ÖĞRETİM YÖNTEM VE TEKNİKLERİ Öğretim yöntemi seçiminde öğretmen kendi yetkisini kullanır. Seçim, öğrencilerin ihtiyaçları doğrultusunda ders kapsamı özellikleri, öğretim esasları, öğrencilerin seviyesi vb. hususlar göz önünde bulundurularak yapılır. in daha hareketli olması, tekdüzeliğin kırılması ve öğrencilerin katılımının sağlanması için yöntem ve tekniklerin uygun bir şekilde harmanlanması gerekir. Öğretim yöntem ve teknik türleri öğrenmenin kendisi kadar farklılık arz eder. Öğretim sürecinde en yüksek başarı derecesini yakalayabilmek için öğretmen, birkaç yöntem ve teknikten kombinasyonlar yapabilir. Daha nitelikli bir öğrenimin temini için uygulanacak muhtemel yöntem ve tekniklerin başlıcaları şöyle sıralanabilir: - Anlatma yöntemi - Sözlü ifade - Yazılı ifade - Problem çözme - Tartışma - Grupta çalışma - Gösterme ve yorumlama - Eleştirel düşünme - Beyin fırtınası - Araştırma yöntemleri Çok sayıda bilgiyi kapsayan konular için etkileşimli teorik ve uygulamalı yöntemler de. Belli konular için doğada öğrenme, teknik gezi, kurum ve kuruluşları ziyaret vb. yöntemler başarıyla. Arzu edilen sonuçların elde edilmesi için yukarıda sözü edilen yöntemlerin uygulanması, uygun öğretim araç ve gereçleri eşliğinde yapılmalıdır. V. DEĞERLENDİRME Değerlendirme, öğrencilere kazandırılmaya çalışılan davranışlar hakkında bilgileri algılama, sistematik derleme, inceleme ve yorumlama sürecidir. Değerlendirme, ders programında belirlenen davranışların kazanılma derecesi esasına dayanır. Bu süreç aşağıda belirtilen bazı temel ilkelere dayanır: - Değerlendirme sürecinde hedef ve öncülüklerin tespiti; - Ölçülmek istenen amaca uygun araçların uygulanması; - Sürekli ölçme ve değerlendirme aracılığıyla öğrencinin başarı derecesi hakkında nitelikli verilerin sağlanması;
- programını kapsayacak şekilde ölçme ve değerlendirmenin dengelenmesi; - Öğrencinin başarı derecesi verilerinin doğru ve kalıcı olması; - Öğrencilerin başarıları arasındaki farkları belirleyecek doğru tekniklerin uygulanması. IV.1. Değerlendirme Araçları Okul yönetimi ve öğretmen yeterli ölçme ve değerlendirme aracı seçip uygulamalıdır. Bu araçlar şöyle sıralanabilir: - Algılama - Soru sorma - Uygulama veya deney raporu - Sözlü ifade - Yazılı ifade - Belirtke tablosu - Ölçüt ve amaçlara dayalı testler - Soru sorarak oluşturulan başarı testleri çoktan seçmeli kısa açık cevaplı uzun açık cevaplı testler ve öğretmenin uygun gördüğü diğer araçlar olabilir. IV.2. Başarı Derecesi Okul yılı sonunda her öğrenci aşağıdaki başarı derecesi ile değerlendirilir: - Pek iyi (başarı derecesi çok yüksek) - İyi (başarı derecesi yüksek) - Orta (başarı derecesi orta) - Yeter (başarı derecesi sınırlı) - Zayıf (başarı derecesi zayıf) Başarı derecesi, genel amaçlarda belirlenen öğrencilerin kazanacakları davranışlar esasına dayanır. Genel hedefler bilgisi Bilimsel süreçleri Çok yüksek başarı % 90 i çok yüksek başarı. ilkeleri, sebep Yüksek başarı % 80 i yüksek başarı. ilkeleri, sebep Orta başarı % 60 i orta başarı. ilkeleri, Sınırlı başarı % 40 i sınırlı başarı. ilkeleri, sebep Yetersiz başarı i yetersiz. ilkeleri,
anlama Eleştirel düşünme Manevra becerisi sonuç yönetilmesi ve yargılara varmada çok yüksek anlama ve uygulama Doğru bilgiye sahip olma, çok yüksek başarı. Manevra becerisi yüksek sonuç yönetilmesi ve yargılara varmada yüksek anlama ve uygulama Doğru bilgiye sahip olma, yüksek başarı. sebep sonuç yönetilmesi ve yargılara varmada orta anlama ve uygulama Doğru bilgiye sahip olma, orta başarı. sonuç yönetilmesi ve yargılara varmada sınırlı anlama ve uygulama Doğru bilgiye sahip olma, sınırlı başarı. sebep sonuç yönetilmesi ve yargılara varmada yetersiz anlama ve uygulama Doğru bilgiye sahip olma, yetersiz başarı. Manevra becerisi düşük VI. ÖĞRETİM ARAÇ VE GEREÇLERİ Bu programın etkin öğretim ve öğrenimi için öğretmenler ve öğrenciler farklı bilgi kaynaklarına başvurmalıdırlar. Şimdiye kadar temel bilgi kaynağı olarak ders kitapları kullanıldı. kitaplarının yanı sıra aşağıda belirtilen bilgi kaynaklarının da kullanımı faydalı olacaktır: - el kitabı, atlas, broşür; - resim, poster, afiş, şema, diyagram, harita, tabela; - model, şekil, maket; - slayt, saydam (asetat), video kayıtları; - bilgisayar yazılımları, Internet, CD vb. Öğrenilmek istenen bilginin türüne göre öğretmen sözel, görsel, işitsel ve görsel-işitsel bilgi kaynaklarından herhangi birinin önemini vurgulayarak okuldan temin edebilir. Bilgi seçimi hakkı öğrenciye de tanınmalıdır.
VII. DERS PLANI No in Adı Genel lise Matematik- Bilgisayar Lisesi Fen lisesi Sosyal Bilimler Lisesi Dil Ağırlıklı Lise 1. Türk Dili ve Edebiyatı 148 148 111 148 185 2. İngilizce 111 111 74 111 148 3. İkinci yabancı dil 74 74 111 4. Latince 74 5. Matematik 111 296 111 74 6. Biyoloji 74 74 111 7. Fizik 74 111 111 8. Kimya 74 74 111 9. Coğrafya 74 74 74 74 10. Yurttaşlık eğitimi 74 11. Tarih 74 111 74 12. Psikoloji 74 74 74 13. Mantık 74 14. Sosyoloji 74 15. Felsefe 74 16. Ekonomi 74 17. Müzik 37 37 37 18. Resim 37 37 19. BİT (Bilgisayar ve İletişim 74 111 74 37 74 Teknolojisi) 20. Beden ve spor eğitimi 74 74 74 74 74 21. Seçmeli : Seçmeli dersler yeni ders veya kurslardan (örneğin yurttaşlık eğitimi, ahlak, sağlık kursları, insan hak ve özgürlükleri, işletmecilik eğitimi, BİT, yaşamsal çevrenin korunması veya öğrencilerin ilgisini çeken ve toplum için yararlı olandiğer konular) seçilebilir. 74 37 111 74 148 Toplam: 1110 1110 1110 1110 1110
VIII. DERS SÜRECİ Zorunlu ler 2004/05 öğretim yılında on birinci sınıf ders programının en az 37 hafta veya 185 iş günü içinde gerçekleştirilmesi kanunla öngörülmüştür. planı tablosunda ders dağılımı verilen ilk on beş ders zorunludur. Seçmeli dersler Öğrenciler istek, zorunluluk, gereksinim veya ilgilerinden seçtikleri için böyle bir isim verilmiştir. Seçmeli ders, kurs veya etkinlik -öğrenci veli veya diğer ilgililerin isteklerine dayanarak- Eğitim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı tarafından önerilebilir. Ayrıca işsiz olan öğretmenlerin ellerinde hazır proje ile (ders, kurs, veya etkinlik plan ve programı, ders kaynakları ve gerçekleştirme şekli) bu dersleri gerçekleştirmeye başvurmaları gerekirdi. Seçmeli ders: yeni ders veya kurslardan (örneğin yurttaşlık eğitimi, ahlak, sağlık kursları, insan hak ve özgürlükleri, işletmecilik eğitimi, BİT, yaşamsal çevrenin korunması veya öğrencilerin ilgisini çeken ve toplum için yararlı olandiğer konular) seçilebilir. Seçmeli ders, kurs veya etkinliğin süresi bir dönemden kısa olmamalıdır. Seçmeli dersin yapılabilmesi için belli bir ders, kurs veya etkinliğe yönelik talepler (sınıfın birden çok şubesi olması halinde) 15 gün önceden bildirilir; sınıfın tek şubesi olması halinde seçmeli dersin açılabilmesi için öğrencilerin en az yarısının ortak bir ders için başvurması gerekir. Seçmeli dersin açılmasına, yapılan başvurular göz önünde bulundurularak, il eğitim müdürlükleri ile işbirliği içerisinde okul yönetimi karar verir, ancak bu prosedürün okul yılı başlamadan önce bitmesi gerekir. Bu derslerin programlarını il eğitim müdürlüğü ve topluluktan (varsa eğer) alanın uzmanları ile işbirliği içerisinde okul yönetimi geliştirir. Seçmeli dersin okulu yetkili birimleri tarafından onaylanması halinde zorunlu ders statüsüne sahip olur, ancak değerlendirme açıklayıcı sözel not ile yapılır.