YENĠ TEġVĠK DÜZENLEMELERĠ BĠLGĠ NOTU M. Aykut KELECĠOĞLU, Nisan 2012. Yeni teşvik sistemi ile ilgili açıklamalar 5-6 Nisan 2012 tarihlerinde Başbakanımız ve Ekonomiden sorumlu devlet bakanımız tarafından yapılmıştır. Bu bilgi notunda yer alan açıklamalar, bu açıklamalar ve kamuoyuna yansıyan yorumlar dikkate alınarak yapılmıştır. Yeni teşvik paketinin 1 Ocak 2012 den geçerli olmak üzere yürürlüğe gireceğine ilişkin açıklamaların ardından, 10.04.2012 tarihinde Bilim, Sanayi ve Teknoloji Bakanı Nihat Ergün, Teşvik paketinin başlangıç tarihinin Haziran 15 veya 1 Temmuz olabileceğini ifade etmiştir. Bu bilgi notunda yer alan bilgiler ön bilgi mahiyetindedir. Teşvik paketine ilişkin öncelikle Bakanlar Kurulu Kararı, akabinde uygulamaya ilişkin Tebliğ yayımlanması gerekmektedir. Teşvik paketi paralelinde vergisel düzenlemelerde yapılabileceği düşünülmektedir. 1. Mevcut TeĢvik Sisteminde Yer Alan Düzenlemeler Şu anda uygulanmakta olan teşvik sisteminde 3 ana başlık altında toplanabilecek teşvik uygulamaları yer almaktadır. 1. Uygulama: Genel TeĢvik Uygulamaları (KDV İstisnası, Gümrük Vergisi Muafiyeti) 2. Uygulama: Bölgesel TeĢvik Uygulamaları (KDV İstisnası, Gümrük Vergisi Tahsisi, Faiz Desteği) 3. Uygulama: Büyük Ölçekli Yatırımların TeĢviki (KDV İstisnası, Gümrük Vergisi Tahsisi) 2. Yeni TeĢvik Sistemi: Yeni teşvik sistemi ile yukarıda belirtilen 3 başlık altında toplanabilecek teşvik uygulamaları 4 e çıkarmıştır. İlk 3 teşvik unsuru önceki düzenlemelerde yer alan teşvik unsurlarının ana hatlarıyla aynısıdır. Ancak öncekine nazaran teşvik unsurlarının uygulama biçimlerinde farklılıklar/genişlemeler olmuştur. 4. Teşvik uygulaması ise tamamen yenidir. 1. Uygulama: Genel TeĢvik Uygulamaları (KDV İstisnası, Gümrük Vergisi Muafiyeti) (Önceki Teşvik Düzenlemelerindeki Aynı Teşvik Unsurlarını İçermektedir.) 2. Uygulama: Bölgesel TeĢvik Uygulamaları (KDV İstisnası, Gümrük Vergisi
Tahsisi, Faiz Desteği) (Önceki Teşvik Düzenlemelerindeki Aynı Teşvik Unsurlarını İçermektedir.) 3. Uygulama: Büyük Ölçekli Yatırımların TeĢviki (KDV İstisnası, Gümrük Vergisi Muafiyeti, Vergi İndirimi, Sigorta Primi İşveren Hissesi Desteği, Yatırım Yeri Tahsisi) (Önceki Teşvik Düzenlemelerindeki Aynı Teşvik Unsurlarını İçermektedir.) 4. (Uygulama: Stratejik Yatırımların TeĢviki (KDV İstisnası, Gümrük Vergisi Tahsisi, Faiz Desteği, KDV İadesi) (Yeni Uygulama) 3. Yeni TeĢvik Sisteminde Genel TeĢvik Uygulamaları: Hemen her teşvik düzenlemesinde var olan KDV İstisnası ve Gümrük Vergisi Muafiyeti yeni teşvik düzenlemesinde de korunmuştur. Teşvik belgesi alma ile ilgili koşulları sağlayan her işletme için bu teşvik unsurlarından yararlanmak mümkündür. 4. Yeni TeĢvik Sisteminde Bölgesel TeĢvik Uygulamaları: Yukarıda da ifade edildiği gibi, bölgesel teşviklerde teşvik unsurları bağlamında bir değişiklik yoktur. Uygulamalarda kimi farklılıklar bulunmaktadır. a. Yeni bölgesel harita-il bazlı bölgesel teşvik sistemine geçilmiştir. b. Destek unsurlarında süreler ve oranlar değişmiştir. c. Desteklenecek sektörlerin güncellenmesi gündemdedir. d. Az gelişmiş yörelere ana çatı bozulmamak kaydıyla bazı cazip destekler verilmektedir. e. Bölge sayısı 6 ya çıkarılmıştır. f. 6. Bölgeye özgü Gelir Vergisi Stopaj desteği ve Sigorta Primi İşçi Hissesi Desteği sağlanması planlanmaktadır. g. Destek unsurları önceki teşvik düzenlemesinde aynen korunmakla beraber bazı değişiklikleri içermektedir. Eski düzenlemede aynen korunan ancak ciddi bazı değişiklikler içeren teşvik vergi indirimi nde gelmektedir. Buna göre; 2,3,4,5 ve 5. Bölgelerde yatırım yapan firmalar için, yatırıma katkı tutarının belirli bir kısmı yatırım döneminde tüm faaliyetlerden elde ettiği kazançlara uygulanabilecektir. Örneğin 3. Bölgede 5 milyon TL lık bir yatırım gerçekleştirilsin. Yatırım tutarının % 25 i olan 1.250.000 TL, ödenecek gelir ve kurumlar vergisinden indirilecektir. Yeni sistemde indirim hakkına sahip olunan 1.250.000 TL nın belli bir kısmı, örneğimizdeki bölge 3. Bölge olduğu için % 20 si, yani 250.000 TL sı yatırım dönemindeki tüm kazançlardan, kalanı ise işletme dönemindeki yatırımdan doğan kazançlardan indirilebilecektir. Bir başka ifadeyle indirim hakkı kazanılan tutarın belli bir bölümü, daha yatırım realize olup kar oluşmadan, diğer kazançlarından indirilebilecektir. Kanımızca bu düzenleme öncekilere nazaran ciddi bir teşvik unsuru olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu uygulamadan 1. Bölge yatırımları faydalanamayacaktır. 2. Bölge den 6 bölgeye doğru
yatırım dönemindeki katkı oranı artmaktadır. Az önceki örnekte yer alan 3. Bölgedeki yatırım dönemi oranı % 20 iken 6. Bölgede bu oran % 80 dir. Yukarıda yer alan örneği bölgeler bazında çeşitlendirecek olursak karşımıza şöyle bir tablo çıkmaktadır. Yatırım tutarı Vergi Ġndirimi (%) Yatırıma Katkı Oranı (%) Ġndirilecek Vergi Tutarı Toplamı Yatırım Döneminde İnd. Vergi İşletme Döneminde İnd. Vergi 2. BÖLGE 3. BÖLGE 4. BÖLGE 5. BÖLGE 6. BÖLGE 5.000 5.000 5.000 5.000 5.000 55 60 70 80 90 20 25 30 40 50 1.250 1.500 2.000 2.500 %10 100 %90 900 %20 250 %80 %30 450 %70 1.050 %50 %50 %80 2000 %20 500 Bu durumda yatırım 3. Bölge gerçekleştiğinde 1.250.000 TL lik indirime hak kazanılıp, bunun 250.000 TL si yatırım dönemindeki tüm kazançlardan indirilirken, aynı yatırım 6. Bölgede aynı tutarla gerçekleştiğinde 2.500.000 TL indirim hakkı ve bunun 2.000.000 TL nın yatırım dönemindeki tüm kazançlarından indirilmesi söz konusu olabilmektedir. Yeni düzenlemelerde sigorta primi işveren hissesi bölgelere ve yatırım OSB lerde olup olmamasına göre değişkenlik göstermektedir. OSB içi yatırımlarda teşvik süresi daha uzundur. Buna ilişkin tablo aşağıdaki gibidir. 1.Bölge 2. Bölge 3. Bölge 4. Bölge 5. Bölge 6. Bölge OSB İçi 2 yıl 3 yıl 5 yıl 6 yıl 7 yıl 10 yıl OSB Dışı 3 yıl 5 yıl 6 yıl 7 yıl 10 yıl 12 yıl 1. ve 2. Bölgede faiz desteği uygulaması yer almamaktadır. Bölgesel desteklerden yararlanacak yatırım konularının, sektörel olarak il bazında yeniden düzenleneceği, bölgesel sistemden yararlanabilmek için asgari yatırım tutarlarının düşürüleceği açıklanmakla birlikte, tam olarak hangi sektörlerin sistemde yer aldığı Ģu an için bilinmemektedir. Bilinen, enerji ve kamu yatırımlarının kapsam dıģında olduğudur. Yapılan açıklamalardan bölgesel teşvikten faydalanacak bazı sektörlere ilişkin ipuçları çıkmaktadır. - Madencilik yatırımları
- Demir yolu, deniz yolu ile yük ve yolcu taşımacılığına yönelik yatırımlar - Test merkezleri, rüzgar tüneli ve benzeri nitelikli yatırımlar - Kültür ve Turizm Koruma ve Gelişim bölgelerinde yapılacak turizm yatırımları - Özel Sektör tarafından gerçekleştirilecek, ilk, orta ve lise eğitim yatırımları - Yatırım tutarı 20 milyon üzerinde olan belirli ilaç yatırmları ve savunma sanayi yatırımları - Demir cevheri ve linyit kömürü yatırımları 5. Yeni Sistemde Büyük Ölçekli Yatırım TeĢviki Uygulamaları Büyük ölçekli yatırımlarda hangi teşvik unsurlarının olduğuna yukarıda değinilmiştir. Bölgesel teşviklerde olduğu gibi burada da önemli olan büyük ölçekli yatırım tanımına giren sektörlerin neler olduğudur. (şüphesiz ki asgari sabit yatırım tutarı koşulunun da sağlanması gerekmektedir.) Şu ana kadar yapılan açıklamalardan şu sektörlerin büyük ölçek tanımı içinde yer aldığı anlaşılmaktadır. Madde ve Ürünlerin İmalatı Rafine Edilmiş Petrol Ürünleri İmalatı Transit Boru Hattıyla Taşımacılık Hizmetleri Yatırımları Motorlu Kara Taşıtları Ana Sanayi Yatırımları Motorlu Kara Taşıtları Yan Sanayi Yatırımları Demiryolu ve Tramvay Lokomotifleri ve/veya Vagon İmalatı Yatırımları Liman ve Liman Hizmetleri Yatırımları Elektronik Sanayi Yatırımları Tıbbi Alet, Hassas ve Optik Aletler İmalatı Yatırımları İlaç Üretimi Yatırımları Hava ve Uzay Taşıtları ve/veya Parçaları İmalatı Yatırımları Makine (Elektrikli Makine ve Cihazlar Dahil) İmalatı Yatırımları Metal üretimine yönelik yatırımlar 6. Yeni Sistemde Stratejik Yatırım TeĢviki Uygulamaları İthalat bağımlılığı yüksek ara malı veya ürünlerin üretimine yönelik, asgari yatırım tutarı 50 milyon olan % 50 den fazlası ithalatla sağlanan, asgari % 40 katma değer üreten, üretilecek işle ilgili toplam ithalat değeri son bir yıl itibariyle en az 50 milyon $ olan yatırımlar stratejik yatırım olarak değerlendirilecektir. Yapılan açıklamalardan yüksek teknolojili ürünlerin üretilmesini sağlayacak yatırımların bu kapsamda olduğu, özelikle bu yatırımların enerji ihtiyacını karģılamak üzere gerçekleģtirilen ve doğalgaza dayalı olmayan enerji yatırımlarının da destekleneceği anlaşılmaktadır. Stratejik yatırımlar kapsamında yeni bir destek unsuru olarak KDV iadesi öngörülmektedir. Yatırım döneminde ödenen KDV nin işletme döneminde mahsuplaşmayla
alınıyor olmasına rağmen, büyük montanlı yatırımlarda bu sürenin uzaması dikkate alınarak, stratejik yatırımlarda bina inşaat harcamaları için KDV iadesi sistemi getirilecektir.