T y r k i s k ILTICA ISTEMINDE BULUNAN KIŞILERE BILGILER NORVEÇ TE 1
Bu broşür, Norveç İlticacılar Örgütü (NOAS) tarafından hazırlanmıştır. NOAS, devlet denetiminde olmayan, ilticacılara bilgi ve hukuki yardım veren bir insan hakları örgütüdür.bu broşür, Norveç te iltica isteminde bulunan kişiler için önemli bilgiler içermektedir. Broşürde aşağıdaki konular yer almaktadır: Kimler iltica hakkı alır? Başka bir güvenli ülkeye nakledilme İltica için başvurduğunuzda neler yapılmaktadır? Kişinin kendi beyanı ve mülakat hakkında önemli tavsiyeler Sır tutma yükümlülüğü Kadın ilticacılar Çocuklar KIMLER ILTICA HAKKI ALIR? 1.İltica Irk, din, milliyet, özel bir sosyal-toplumsal gruba üyelik veya siyasi görüş nedeniyle hayatınız veya özgürlüğünüz tehlikede ise, veya işkence ya da başka insanlık dışı muamele görme riski içinde iseniz, iltica hakkınız vardır. Bu, BM in, Norveç tarafından imzalanmış olan, Mülteciler Anlaşmasında yer almaktadır. Özellikle kadınlara yönelik takibat ve baskı, ve cinsel eğilim nedeniyle takibat ve baskı da iltica hakkı doğurabilir. Hem anavatanınızın yetkilileri ve hem de diğerleri, örneğin aile üyeleri veya silahlı gruplar, tarafından yapılan takibat ve baskı iltica hakkı doğurabilir. Anavatanınız yetkilileri sizi koruyabiliyorsa, veya anavatanınızın bir bölgesinde güvence içinde iseniz, normal koşullarda iltica hakkı alamazsınız. 2.Koruma İltica için gerekli kıstaslara sahip olmadığınızda, Norveç yetkilileri, buna rağmen anavatanınızda tehlikede olup olmadığınızı ve bu nedenle korunmaya ihtiyaç hissedip hissetmedinizi değerlendirir. Bu, örneğin, savaş nedeniyle veya hayatınız için tehlike yaratabilecek diğer durumlarda, veya işkence ya da başka insanlık dışı muamele görme riski içinde iseniz söz konusu olabilir. 3.İnsani nedenler Özel durumlarda, örneğin sizin veya çocuğunuzun çok ciddi bir hastalığı varsa ve anavatanınızda bunun tedavisi bulunmuyorsa, insani nedenlerle oturma izni alabilirsiniz. İltica başvurusunda bulunmak için iyi bir nedeniniz yoksa, istediğiniz zaman iltica başvurusunu geri çekme olanağına sahipsiniz. 2 3
Başka bir güvenli ülkeye nakledilme Norveç e gelmenizden önce, başka bir güvenli ülkede örneğin parmak izi ile kaydedilmiş iseniz, veya başka bir güvenli ülkeden alınmış vizeniz varsa, iltica başvurunuzu değerlendirme sorumluluğu bu ülkeye aittir. O nedenle söz konusu ülkeye gönderilebilirsiniz. Bu durum öncelikle Dublin İşbirliği çerçevesinde yer alan ülkeler, yani Avrupa Birliği (AB) ve İzlanda için geçerlidir. Norveç makamlarının başka bir güvenli ülkede bulunup bulunmadığınızı araştırması ve gerekirse sizi oraya nakletmesi 3 ila 10 ay sürebilir. Araştırmanın uzun sürmesi halinde, Devlet Yabancılar Genel Müdürlüğü (UDI) sizinle mülakat yapabilir. Ancak Norveç makamları, başka bir güvenli ülkeye gönderilip gönderilmeyeceğiniz açıklığa kavuşuncaya kadar, iltica başvurunuzu değerlendirmeye almayacaktır. Beklediğiniz süre içinde çalışma izni alma imkanınız olmayacaktır. Başka bir ülkeye nakledilmediğiniz takdirde, başvurunuz Norveç te işlem görecektir. Başka bir ülkede iltica için başvurmuş eşiniz veya 18 yaşın altında çocuğunuz varsa, onlarla ilk başvuru yapılan ülkede biraraya gelebilirsiniz. Ancak sizin veya ailenizden birinin iltica başvurusunun reddedilmesi halinde bu mümkün değildir. İltica için başvurduğunuzda neler yapılmaktadır? 1.İlticacı olarak kaydedilmek Polis sizi ilticacı olarak kaydeder. Polis parmak izinizi alır ve size kimliğiniz ve Norveç e geliş yolunuz hakkında sorular sorar. Pasaport ve diğer kimlik belgelerini polise vermeniz gerekmektedir. Daha sonra, önünüzdeki ilk dönemde ikamet edeceğiniz bir ilticacı kabul merkezine gönderilirsiniz. 2.Sağlık muayenesi İlk günler içinde bir sağlık muayenesinden geçeceksiniz. Herkese verem testi yapılacaktır. Diğer hastalıkların (hiv ve hepatit gibi) testi gönüllüdür. 3.NOAS dan bilgiler İlk günlerde NOAS dan bilgi alırsınız. NOAS, devlet denetiminde olmayan, ilticacılara bilgi veren ve yol gösteren bir örgüttür. Öncelikle, anadilinizde veya iyi anladığınız başka bir dilde hazırlanmış bir bilgilendirme filmi izleyecek ve bir bilgilendirme broşürü alacaksınız. Filmi izledikten sonra, anadilinizi veya iyi anladığınız başka bir dili konuşan bir danışman ile bir görüşme yapacaksınız. Bu görüşme yaklaşık 40 dakika sürecektir. Size, Norveç makamlarına iltica başvurunuzu en iyi şekilde nasıl sunabileceğiniz konusunda yol gösterilecektir. Danışman size, Norveç te iltica hakkı alabilmek için neler talep edildiği konusunda bilgi verecektir. Bu görüşme olanağını, iltica başvurusu hakkında aklınıza gelen bütün soruları sormak için kullanmanız önemlidir. 4.Kişinin kendi beyanı İlticacı kabul merkezinde geçen bir kaç günden sonra, neden Norveç te iltica için başvurduğunuzu anlatan, kendi beyanınızı yazacaksınız. Kendi beyanınızı anadilinizde veya iyi bildiğiniz başka bir dilde doldurabilirsiniz. Daha sonra kendi beyanınız, Devlet Yabancılar Genel Müdürlüğü (UDI) tarafından Norveççe ye tercüme edilir. Kendi beyanınızda, diğer konuların yanısıra, aşağıdaki konularda sorulan sorulara cevap vereceksiniz: Kendiniz ve aile bireyleriniz hakkında. Bu konu, ailenizin daha sonra sizinle aile birleşimi için başvurması halinde önemlidir. Anavatanınızı neden terkettiğiniz hakkında. Oraya geri dönmekten neden korktuğunuz hakkında. Kaçış ve seyahat sırasında, yani Norveç e gelirken izlediğiniz yol hakkında. Kendi beyanınızı, ilticacı kabul merkezindeki UDI ye ait lokalde dolduracaksınız. Eğer özel nedenler varsa, UDI den kendi beyanınızı odanıza götürmeyi isteyebilirsiniz. Her ne olursa olsun, kendi beyanınızı aynı gün vermeniz gerekmektedir. Bazı ülkelerden gelen kişilerin başvuruları daha hızlı işlem görmektedir. O nedenle, bu kişiler kendi beyanlarını doldurmazlar. Bu ülkelerin hangileri olduğunu NOAS a sorarak öğrenebilirsiniz. Kendi beyanınızı, başkalarının sizin adınıza doldurmasına izin vermemelisiniz. Okuma-yazma bilmeyenler kendi beyanlarını doldurmayacaktır. 4 5
5.Devlet Yabancılar Genel Müdürlüğü (UDI) ile mülakat Kısa zaman içinde UDI sizinle mülakat yapacaktır. UDI, iltica başvurunuzu değerlendirecek olan devlet kurumudur. Mülakat, olağan koşullarda yaklaşık 4 saat sürecektir. UDI, kendi beyanınız ve mülakat sonrası ortaya çıkan bilgileri, iltica hakkınız veya başka nedenlerle oturum hakkınız olup olmadığını değerlendirmekte kullanacaktır. 6.Tercüman UDI ile mülakat sırasında, iyi anladığınız bir dili konuşan bir tercüman hazır bulunacaktır. Tercümanın sır tutma yükümlülüğü vardır. Tercümanın görevi sadece tercüme yapmaktır. Tercüman her zaman tarafsız olacaktır. Tercümanla ilgili bir sorununuz varsa, mülakatı yapan kişiye hemen haber vermeniz gerekir. UDI ile mülakatta kendinizin tercüman seçme hakkınız yoktur. 7.Geçici çalışma izni Aşağıdaki koşulların yerine gelmiş olması halinde, mülakat sonrası UDI den geçici çalışma izni alabilirsiniz: 18 yaşın üstündeyseniz. Kimliğiniz hakkında herhangi bir kuşku yoksa. Başka bir güvenli ülkeye gönderilmeyeceğinize karar verilmişse. Olası bir geçici çalışma izni almanız en az 6 ay sürebilir. 8.Tıbbi tedavi İltica başvurusuna cevap beklerken, gerektiğinde tıbbi tedavi görme hakkınız vardır. 7 yaşın altındaki çocuklar için tıbbi tedavi ücretsizdir. Onlardan başka herkes, normal olarak masrafların bir kısmını kendileri karşılamak zorundadır. Psikolog yardımına ihtiyacınız varsa, masrafların UDI tarafından karşılanması için başvurabilirsiniz. Bu konuda daha fazla bilgi edinmek için ilticacı kabul merkezi çalışanlarıyla temasa geçebilirsiniz. 9.UDI nin cevabı ne kadar zaman alır? UDI nin iltica başvurunuzla ilgili işlemi bir kaç haftadan bir yıla kadar süren bir zaman alabilir. Zaman farkının bir çok nedeni vardır. Bazı durumlarda UDI nin, örneğin başka bir güvenli ülkeye nakledilip nakledilmeyeceğiniz konusunda, araştırma yapması gerekir. 10.İlticacı kabul merkezi Size, iltica başvurusuyla ilgili işlemler sonuçlanıncaya kadar ilticacı kabul merkezinde kalma imkanı sağlanır. Belirli bir bölgede kalmanızı gerektirecek önemli nedenler varsa, bu konuda ilticacı kabul merkezine hemen bilgi vermeniz gerekir. Bunlar, örneğin, yakın aile veya belirli bir yerde iş teklifi almak, veya ciddi sağlık sorunları, olabilir. Özel ikametgah seçebilirsiniz, ancak o durumda ekonomik yardım hakkını kaybedersiniz. 11.Yeni bilgiler UDI ile yapılan mülakat sonrası, iltica başvurunuzu etkileyecek önemde yeni bilgiler edinirseniz, hemen UDI yi bilgilendirmeniz gerekir. Bunu nasıl yapabileceğiniz konusunda ilticacı kabul merkezi çalışanları ile temasa geçip daha fazla bilgi alabilirsiniz. 12.Suç işleme Suç işlemeniz halinde, eğer korunma ihtiyacı içinde değilseniz, Norveç ten çabuk gönderilmeniz amacıyla, iltica başvurunuz çok hızlı işlem görür. Suç işleme aynı zamanda, daha sonra Norveç e ve bir çok diğer Avrupa ülkesine girişte engel yaratabilir. 13.UDI nin red kararı itiraz hakkı UDI nin başvurunuzu reddetmesi halinde, red cevabına itiraz etme hakkınız vardır. Bu durumda size bir avukat tayin edilecektir. UDI red yazısını avukata gönderir. Avukat size, neden red cevabı aldığınızı açıklayacaktır. UDI nin red cevabına itiraz etmek isterseniz, avukatınızla biraraya gelerek, onun itiraza neler yazacağı konusunda hemfikir olmanız gerekecektir. İtiraz yazısında UDI nin kararı yorumlanacak ve sizin davanızla ilgili en önemli görüşler sunulacaktır. Avukatın 5 saate kadar olan ücreti Norveç makamları tarafından ödenir. İtirazın, normal koşullarda, 3 hafta içinde gönderilmesi gerekir. 14.Devlet Yabancılar İtiraz Kurulunda (UNE) itiraz işlemi İtiraz işlem görürken, normal koşullarda, Norveç te kalırsınız. Bu durum, UDI nin, korunmanıza gerek yoktur şeklinde net bir görüşe sahip olması halinde, geçerli değildir. İtiraz, Devlet Yabancılar İtiraz Kurulu (UNE) tarafından değerlendirilir. UNE, UDI tarafından verilen red kararlarına yapılan itirazları değerlendiren bir devlet kurumudur. Sizden daha fazla bilgi alınmasına ihtiyaç olması halinde, UNE sizi görüşmeye çağıracaktır. 6 7
8 9
10 11
12 13
14 15
16 17
15.UNE nin red kararı ülkeyi terketme yükümlülüğü UNE nin itirazı reddetmesi halinde, polisin koyduğu süre içinde, bu normal koşullar altında iki haftadır, ülkeyi terketme yükümlülüğünüz vardır. Bu süre sona erdikten sonra, ülkede yasal oturumunuz olmayacağı gibi size bir ilticacı kabul merkezinde kalma imkanı da tanınmayacaktır. Polis veya Uluslararası Göç Örgütü (IOM) ile temasa geçerek ülkeden ayrılma konusunda bir anlaşma yapmanız gerekir. Kendi imkanlarınızla ülkeden ayrılacaksanız, seyahat öncesi ilticacı kabul merkezine haber vermelisiniz. Ülkeyi gönüllü olarak terketmezseniz, polis sizi anavatanınıza nakledecektir. Ülke dışına nakilden oluşan masraflar için Norveç devletine borçlanırsınız. 16.Mahkemeler Kesin red kararına mahkeme yoluyla itiraz edebilirsiniz. Bu yolu denemeyi istemeniz halinde, avukat ücreti ve mahkeme harcını, normal koşullarda, sizin karşılamanız gerekir. KIŞININ KENDI BEYANI VE MÜLAKAT HAKKINDA ÖNEMLI TAVSIYELER Korunmaya ihtiyacınız olup olmadığını değerlendirebilmek için gerekli bilgileri Norveç makamlarının elde etmesini sağlama sorumluluğu size aittir. Bizim bu konuda size önemli tavsiyelerimiz şunlardır: Anavatandan ayrılmanızın neden gerekli olduğunu ve neden geri dönmekten korktuğunuzu etraflıca ve ayrıntılı olarak anlatın. Norveç makamlarının anavatanınızdaki durumla ilgili bilgisi vardır. O nedenle, kendi başınızdan geçenlere ve anavatana geri gönderilmeniz halinde durumunuzun ne olacağına ağırlık vermeniz önemlidir. Bütün olguları mümkün olduğunca tam ve açık ifade edin. Anlatılması size zor gelen durumlar varsa, bu konuyu önce NOAS ın danışmanlarından biriyle konuşmanızda yarar vardır. Norveç makamlarına herşeyi anlatmanın sizin için güvenli olup olmadığından emin değilseniz, bu konuyu NOAS ın danışmanlarından biriyle konuşmanız çok önemlidir. Yanınızda 18 yaşın altında çocuklarla geldiyseniz, onların durumunu ve başından geçenleri anlatmak ta önem içerir. Mülakat sırasında anlamadığınız sorular olursa, mülakatı yapan kişiden açıklamasını istemeniz önemlidir. Gerçeği anlatın. Doğru olmayan bilgiler, Norveç makamları açıklamanıza inanmayacağı için, red kararına yol açabilir. Elinizde iltica başvurunuzla ilgili belgeler varsa, bunları, tercümanın içeriklerini UDI yetkilisine tercüme edebilmesi için, mülakata getirmeniz gerekir. Kadın ilticacılar Kadınlar bazen erkeklere uygulanandan daha farklı takibat ve baskılara maruz kalabilirler. Kadınlar için bu konuları erkeklerle konuşmak zor olabilir. İsterseniz, NOAS dan bir kadın danışman ile konuşabilirsiniz. Bilgilendirme filmini izledikten sonra en kısa zamanda bu konuda NOAS a haber verin. UDI ile mülakat sırasında, kadın mülakatçı ve kadın tercüman bulunmasını da isteyebilirsiniz. Bu isteğinizi NOAS ile yaptığınız görüşme sırasında belirtebilirsiniz. Yanınızda çocuk var mı? Pek çok kişi 18 yaşın altında çocuklarla gelmektedir. UDI, normal koşullarda, 12 yaşın üstünde çocuklarla mülakat yapar. Çocuğa, başından geçenleri kendi sözcükleriyle anlatma olanağı sağlanması önem taşıyabilir. Anne-baba ve çocuğun aynı baskıları yaşadıkları bazı durumlarda, bu çocuk için daha ciddi sakıncalar yaratabilir. UDI nin özellikle çocuklarla mülakat konusunda deneyimli personeli vardır. Bu tip mülakat, yetişkinlerle yapılana kıyasla daha az resmidir. 12 yaşın üstünde çocuğunuz/çocuklarınız ile mülakat yapılmasına onay veriyorsanız, bunu NOAS ile görüşme sırasında belirtmelisiniz. 18 19
18 yaşından küçük müsünüz? 18 yaşın altındaysanız ve Norveç e, yanınızda anne-baba veya sizden sorumlu başkaları olmadan, yalnız başına geldiyseniz, özel haklarınız vardır. İlticacı kabul merkezlerinde, Norveç e yalnız başına gelen çocuk ve gençler için özel bölümler bulunmaktadır. Sır tutma yükümlülüğü Norveç makamları, tercüman, avukat ve NOAS ın sır tutma yükümlülüğü vardır. Bu, sözü edilenlerin, iltica başvurunuza ilişkin bilgileri anavatanınızın yetkililerine veya başkalarına veremeyecekleri anlamına gelmektedir. Böylece, neden korunmaya ihtiyacınız olduğu konusunda etraflı açıklama yapmaktan korkmanıza gerek yoktur. Bir vasi size yardımcı olacaktır. Vasi, sizin çıkarlarınızı gözetecek olan yetişkin bir kişidir. Vasi, UDI ile mülakat sırasında hazır bulunacaktır. Ayrıca bir avukattan hukuki yardım alacaksınız. Avukat, Norveç te iltica başvurusu konusunda size yardımcı olacaktır. Avukatla, normal koşullarda, UDI ile mülakattan önce görüşeceksiniz, ve avukat size mülakata hazırlanmakta yardımcı olacaktır. Avukatla mülakattan sonra da görüşeceksiniz. Birlikte mülakatı gözden geçirecek ve herşeyin doğru olup olmadığına bakacaksınız. Norveç makamları, mümkünse, anne-babanızı anavatanda bulmaya çalışacaktır. Pek çok yetişkin, iltica hakkı almakta daha büyük olanak sağlayacağını düşünerek, 18 yaşın altında olduklarını söylemektedir. O nedenle, UDI bir çok durumda, yaş tespiti için, tıbbi muayene yoluna gider. Bu muayeneye girip girmeyeceğinize siz kendiniz karar verirsiniz, ancak girmemeniz halinde bu, iltica başvurunuza olumsuz etki yapabilir. Muayene sonunda 18 yaşından büyük olduğunuz ortaya çıkacak olursa, size yetişkin muamelesi yapılacak, ve yetişkinlere ait bir ilticacı kabul merkezine nakledileceksiniz. Polis, yeni gelen ilticacıları kaydeder. Polis ayrıca, red kararından sonra Norveç i gönüllü olarak terketmeyen ilticacıları ülke dışına sevkeder. 20 21
Utlendingsdirektoratet Devlet Yabancılar Genel Müdürlüğü (UDI), diğer konuların yanısıra, iltica istemi, aile birleşimi, vize ve vatandaşlık konularında başvuruları değerlendiren bir devlet kurumudur. Ayrıca, ilticacı kabul merkezleri, Norveç te oturum alan ilticacıların yerleşim ve uyumu da UDI nin sorumluluk alanındadır. Utlendingsdirektoratet (UDI) Postboks 8108 Dep., 0032 Oslo Büro adresi: Hausmannsgt. 21, Oslo Tel.: 23 35 15 00, faks: 23 35 15 01 İnternet: www.udi.no, elektronik posta: udi@udi.no Uluslararası Göç Örgütü (IOM), diğer konuların yanısıra, gönüllü olarak ülkeyi terketme konusunda yardımcı olur. Den internasjonale organisasjon for migrasjon (IOM) Postboks 8927 Youngstorget, 0028 Oslo Büro adresi: Storgata 10 A, 2. kat, Oslo. (İş günleri saat 10.00-12.00 arası gelebilirsiniz.) Tel.: 23 10 53 22. (İş günleri saat 13.00-17.00 arası telefon edebilirsiniz.) İnternet: www.iom.no, elektronik posta: iomoslo@iomosl.org Devlet Yabancılar İtiraz Kurulu (UNE), UDI nin verdiği red kararlarına itirazları değerlendiren bağımsız bir devlet kurumudur. Utlendingsnemda (UNE) Postboks 8165 Dep., 0034 Oslo Büro adresi: Stenersgt. 1B, Oslo Tel.: 21 08 50 00, faks: 21 08 50 01 İnternet: www.une.no, elektronik posta: postmottak@une.no Birleşmiş Milletlet Mülteciler Yüksek Komiserliği (UNHCR), Birleşmiş Milletler in mültecilerle ilgili uluslararası çalışmalar yapan bir organıdır. UNHCR nin Baltık ve Kuzey Ülkeleri Bölge Bürosu İsveç in Stokholm şehrindedir. UNHCR, Norveç te NOAS ile işbirliği yapar.norveç İlticacılar Örgütü (NOAS) 22 23
Postboks 8893 Youngstorget, 0028 Oslo Büro adresi: Torggt. 22, Oslo Tel.: 22 36 56 60, faks: 22 36 56 61 İnternet: www.noas.org, elektronik posta: noas@noas.org 24 Illustration/design.HORIZONTE Pachy Rodriguez