EKONOMİ GÖSTERGELERİ TEMMUZ 2016
ENFLASYON GÖSTERGELERİ TÜFE de Türkiye geneli yıllık enflasyon %7,64, TR41 Bölgesinde ise %8,36 olarak gerçekleşti TÜKETİCİ FİYATLARI ENDEKSİ (TÜFE) Ekonomi Göstergeleri Bülteni 2016-07 12% 10% 8% 6% 4% 2% 0% 7,2 9,6 6,8 6,7 2016 yılı Haziran ayında 2003 Temel Yıllı Tüketici Fiyatları Endeksi bir önceki aya göre ülke genelinde %0,47, TR41 Bölgesinde ise %0,73 artış yaşamıştır. Ülke geneli yıllık en fazla artış %12,80 ile alkollü içecekler ve tütün grubunda gerçekleşti. TÜFE de, bir önceki yılın aynı ayına göre çeşitli mal ve hizmetler (%11,33), lokanta ve oteller (%9,95), sağlık (%9,81), ev eşyası (%9,75) artışın yüksek olduğu diğer ana harcama gruplarıdır. 10 TR41 6,6 Türkiye 8,4 7,6 Haziran 16 Aylık en fazla düşüş gösteren grup %1,33 ile giyim ve ayakkabı oldu. Ana harcama grupları itibariyle 2016 yılı Haziran ayında endekste düşüş gösteren bir diğer grup ise %0,19 ile eğlence ve kültür oldu. Aylık en yüksek artış %1,16 ile gıda ve alkolsüz içecekler grubunda gerçekleşti. Ana harcama grupları itibariyle 2016 yılı Haziran ayında endekste yer alan gruplardan eğitimde %0,95, sağlıkta %0,74, ulaştırmada %0,67 ve lokanta ve otellerde %0,49 artış gerçekleşti. Aylık en yüksek artış %1,02 ile TR82 de (Kastamonu, Çankırı, Sinop) oldu. İstatistiki Bölge Birim Sınıflaması (İBBS) 2. Düzey de bulunan 26 bölge içinde, bir önceki yılın Aralık ayına göre en yüksek artış %4,51 ile TR51 (Ankara) bölgesinde, bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek artış %9,47 ile TR62 (Adana, Mersin) bölgesinde ve on iki aylık ortalamalara göre en yüksek artış %8,55 ile TR62 (Adana, Mersin) bölgesinde gerçekleşti. www.bebka.org.tr TÜFE ANA HARCAMA GRUPLARI 14% 12% 10% 8% TR41 Türkiye TR41 Bölgesinde ana harcama gruplarında bir önceki yılın aynı ayına göre en yüksek artış %12,91 ile lokanta ve otellerde grubunda gerçekleşti 6% 4% 2% Gıda ve Alkolsüz İçecekler Alkollü İçecekler ve Tütün Giyim ve Ayakkabı Konut, Su, Elektrik, Gaz ve Diğer Yakıtlar Mobilya, Ev Aletleri ve Ev Bakım Hizmetleri Sağlık Ulaştırma Haberleşme Eğlence ve Kültür Eğitim Lokanta ve Oteller Çeşitli Mal ve Hizmetler Endekste yer alan diğer gruplardan çeşitli mal ve hizmetler grubunda %12,87, alkollü içecekler ve tütün %12,78, ev eşyasında %9,90, sağlıkta %9,26, giyim ve ayakkabıda %8,68,, eğitimde %8,08, konut, su, elektrik, gaz ve diğer yakıtlar grubunda %7,60, gıda ve alkolsüz içeceklerde %7,25, ulaştırmada %6,42, eğlence ve kültürde %5,81, haberleşmede %2,76 artış yaşandı. Kaynak: TÜİK Enflasyon ve Fiyat İstatistikleri, 2016 3
ENFLASYON GÖSTERGELERİ Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi aylık %0,41 arttı İHRACAT GÖSTERGELERİ Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi Haziran 2016 İHRACAT (ABD DOLARI, Kanuni Merkez Bazında) Yurt içi üretici fiyat endeksi (Yİ-ÜFE), 2016 yılı Haziran ayında bir önceki aya göre %0,41 artış, bir önceki yılın Aralık ayına göre %3,19 artış, bir önceki yılın aynı ayına göre %3,41 artış ve on iki aylık ortalamalara göre %4,91 artış gösterdi. Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi ve Değişim Oranları (2003=100), Haziran 2016 SEKTÖRLER (NACE REV.2) ENDEKS AYLIK DEĞIŞIM (%) ÖNCEKI YILIN ARALIK AYINA GÖRE DEĞIŞIM (%) ÖNCEKI YILIN AYNI AYINA GÖRE DEĞIŞIM (%) ON İKI AYLIK ORTALAMALARA GÖRE DEĞIŞIM (%) Yİ-ÜFE 257,27 0,41 3,19 3,41 4,91 B-Madencilik ve Taşocakçılığı 349,44 2,56 5,04 0,36-0,88 C-İmalat Sanayi 256,81 0,29 4,12 4,33 5,77 D-Elektrik, Gaz 217,97 0,83-7,80-6,14-2,28 E-Su temini 266,53 0,90 4,85 8,17 14,21 Yurt İçi Üretici Fiyat Endeksi Ana Sanayi Grupları ve Değişim Oranları (2003=100), Haziran 2016 ANA SANAYI GRUPLARI Yurt İçi ÜFE 257,27 0,41 3,19 3,41 4,91 Ara malı 258,45 0,21 3,81 4,51 5,56 Dayanıklı Tüketim Malı 197,74-0,02 7,44 11,37 12,08 Dayanıksız Tüketim Malı 242,48 0,02 3,38 3,46 6,33 Enerji 316,24 2,49-0,62-6,58-5,84 Sermaye Malı 221,51 0,05 2,64 7,44 8,72 TR41 Bölgesi illerinden Bursa da 2016 yılı Haziran ayında 1.200 milyon dolara yaklaşan bir ihracat gerçekleştirilmiştir. 2015 yılı ile kıyaslandığında 2016 yılında aynı dönemde Bursa dan yapılan toplam ihracatta 640 milyon dolara yaklaşan bir artış yaşanmıştır. Yine ilgili dönem kıyaslandığında, Eskişehir ihracatında da 14 milyon dolara yaklaşan bir BURSA Milyon Dolar 1400 HAZİRAN 2016 OCAK-HAZİRAN (2016) OCAK-HAZİRAN (2015) ARTIŞ-AZALIŞ Bursa 1.255.375.000 $ 6.493.951.000 $ 5.857.355.000 $ 636.596.000 $ Eskişehir 78.657.000 $ 432.949.000 $ 419.337.000 $ 13.612.000 $ Bilecik 9.846.000 $ 51.011.000 $ 63.695.000 $ -12.684.000 $ ESKİŞEHİR Milyon Dolar 85 Not: Rakamlar yuvarlamaya tabi tutulmuştur artış gerçekleşmiştir. Göreceli olarak Bursa ve Eskişehir illerine göre daha az ihracata sahip olan Bilecik te ise, 2016 yılının Haziran ayında ihracat 10 milyon dolar dolaylarında bir değere sahip olmuştur. 2015 yılı ile kıyaslandığında, Bilecik te Ocak-Haziran dönemde 13 milyon dolara yakın bir azalış yaşandığı ortaya çıkmaktadır. BİLECİK Milyon Dolar 16 10% 8% 6% 4% 2% 5,9 4,5 3,3 3,1 2,9 3,4 2016 6,9 2015 5,7 En yüksek aylık artış ham petrol ve doğal gazda gerçekleşti Bir önceki aya göre endekslerin en fazla artış gösterdiği alt sektörler; ham petrol ve doğal gaz (%17,38), kok ve rafine petrol ürünleri (%5,61), metal cevherleri (%2,19) alt sektörleridir. Buna karşılık ana metaller (%-1,00), mobilya (%-0,66), giyim eşyası (%-0,57) bir ay önceye göre endekslerin en fazla düştüğü alt sektörler oldu. Ana sanayi gruplarında en yüksek aylık artış enerji mallarında gerçekleşti 1200 1000 800 600 400 200 80 75 70 65 60 55 14 12 10 8 6 0% Ocak Şubat Mart Nisan Mayıs Haziran Temmuz Ağustos Eylül Ekim Kasım Aralık Ana sanayi grupları sınıflamasına göre 2016 yılı Haziran ayında en yüksek aylık artış enerji mallarında ve en yüksek yıllık artış dayanıklı tüketim mallarında gerçekleşti. 0 Haziran 16 50 Haziran 16 4 Haziran 16 Kaynak: TÜİK Enflasyon ve Fiyat İstatistikleri, 2016 Kaynak: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), 2016 4 5
İHRACAT GÖSTERGELERİ ÜLKELER BAZINDA İHRACAT 2016 yılı Ocak - Haziran döneminde TR41 Bölgesinde en fazla ihracat yapılan 5 ülke arasında Almanya, İtalya ve Fransa önde gelmektedir. İHRACAT GÖSTERGELERİ 2016 OCAK - HAZİRAN DÖNEMİ BURSA Sanayi 6.145.618.040 $ Tarım, Hayvancılık ve Ormancılık 304.557.360 $ BURSA OCAK - HAZİRAN 2016 Almanya 988.937.000 $ İtalya 848.964.000 $ Fransa 672.811.000 $ İspanya 395.447.000 $ OCAK - HAZİRAN 2015 Almanya 941.122.000 $ Fransa 622.070.000 $ İtalya 539.602.000 $ Birleşik Krallık 411.839.000 $ Bursa dan yapılan ihracatın %94 ünü sanayi sektörü oluşturmaktadır Tarım, hayvancılık ve ormancılık ürünleri ihracatı toplam ihracatın %5 dolayındadır. Madencilik sektöründen yapılan ihracat ise %1 düzeyinde pay almaktadır. Madencilik 43.775.370 $ TOPLAM 6.493.950.780 $ Birleşik Krallık 382.585.000 $ ABD 386.695.000 $ ESKİŞEHİR OCAK - HAZİRAN 2016 ABD 133.359.000 $ Almanya 46.373.000 $ Fransa 39.739.000 $ Avusturya 20.293.000 $ Romanya 17.587.000 $ BİLECİK OCAK - HAZİRAN 2015 ABD 129.052.000 $ Almanya 44.574.000 $ Fransa 37.984.000 $ Avusturya 19.317.000 $ Belçika 10.572.000 $ ESKİŞEHİR Sanayi sektörü Eskişehir de toplam ihracatın %86 sını oluşturmaktadır Tarım, hayvancılık ve ormancılık sektöründe bu oran %6 olarak gerçekleşmiş iken madencilik sektörüne ait olan ihracat da toplam ihracatın %8 i dolaylarındadır. Sanayi 372.951.970 $ Tarım, Hayvancılık ve Ormancılık 27.279.020 $ Madencilik 32.718.300 $ TOPLAM 432.949.290 $ OCAK - HAZİRAN 2016 OCAK - HAZİRAN 2015 Birleşik Krallık 7.417.000 $ İspanya 12.706.000 $ Çin 4.297.000 $ Romanya 4.256.000 $ İtalya 3.835.000 $ Filipinler 3.133.000 $ Bu dönemde, bir önceki yıla göre Bursa ilinden Almanya, İtalya ve Fransa ya yapılan ihracat miktarlarında artışlar yaşanırken Birleşik Krallık a ihracat azalmıştır. Eskişehir ilinde de 2016 yılının Ocak-Haziran döneminde, bir önceki yılın aynı dönemine göre ABD, Almanya, Fransa İsveç 5.078.000 $ İtalya 4.479.000 $ Norveç 3.951.000 $ Romanya 3.728.000 $ ve Avusturya ya ihracatın kısmen de olsa arttığı görülmektedir. Bilecik ilinin ihracat rakamları incelendiğinde ise İspanya ya olan ihracatta azalışlar yaşanırken Birleşik Krallık ve Çin e yapılan ihracat azalmıştır. BİLECİK %71 lik pay ile sanayi sektörü Bilecik ilinde ön plana çıkmaktadır. Bilecik ilinde %71 lik ihracat payına sahip olan sanayi sektörünü %18 ile madencilik sektörü takip etmektedir. Tarım, hayvancılık ve ormancılık sektöründen bu dönemde yapılan ihracatın toplam ihracat içindeki payı da %11 dolaylarındadır. Sanayi 36.145.420 $ Tarım, Hayvancılık ve Ormancılık 5.624.490 $ Madencilik 9.240.690 $ TOPLAM 51.010.600 $ Kaynak: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), 2016 Kaynak: Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM), 2016 6 7
DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ Dış Ticaret, OCAK-MAYIS 90.000 80.000 70.000 60.000 50.000 40.000 30.000 20.000 10.000 0 Milyon $ 61.484 Dış Ticaret, MAYIS 25.000 20.000 15.000 10.000 5.000 0 Milyon $ 11.081 İhracat İhracat 58.789 12.140 88.555 17.869 İthalat İthalat 80.174 17.194 2016 2015 2016 2015 Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ihracat %5,9 arttı İhracat %9,6 arttı, ithalat %3,8 azaldı Dış ticaret açığı %25,5 azaldı Türkiye İstatistik Kurumu ile Gümrük ve Ticaret Bakanlığı işbirliğiyle oluşturulan geçici dış ticaret verilerine göre; ihracat 2016 yılı Mayıs ayında, 2015 yılının aynı ayına göre %9,6 artarak 12 milyar 140 milyon dolar, ithalat %3,8 azalarak 17 milyar 194 milyon dolar olarak gerçekleşti. Mayıs ayında dış ticaret açığı %25,5 azalarak 6 milyar 788 milyon dolardan 5 milyar 54 milyon dolara geriledi. İhracatın ithalatı karşılama oranı 2015 Mayıs ayında %62 iken, 2016 Mayıs ayında %70,6 ya yükseldi. Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre; 2016 Mayıs ayında bir önceki aya göre ihracat %5,9, ithalat %2,1 arttı. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise; 2016 yılı Mayıs ayında önceki yılın aynı ayına göre ihracat %9,4 artarken, ithalat %9,4 azaldı. AYLARA GÖRE DIŞ TICARET, MAYIS 2016 (MILYON ABD $) İHRACAT (FOB) İTHALAT (CIF) DIŞ TICARET DENGESI İHRACATIN İTHALATI AYLAR YIL DEĞER DEĞIŞIM (%) DEĞER DEĞIŞIM (%) DEĞER DEĞIŞIM (%) KARŞILAMA ORANI Ocak- 2015 61.484 88.555-27.071 69,4 Mayıs 2016 58.789-4,4 80.174-9,5 21.385-21,0 73,3 Mayıs 2015 11.081 17869 6.788 62,0 2016 12.140 9,6 17194-3,8 5.054-25,5 70,6 DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ Avrupa Birliği ne ihracat %25,1 arttı Avrupa Birliği nin (AB-28) ihracattaki payı 2015 Mayıs ayında %42,5 iken, 2016 Mayıs ayında %48,5 oldu. AB ye yapılan ihracat, 2015 yılının aynı ayına göre %25,1 artarak 5 milyar 887 milyon dolar olarak gerçekleşti. Yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ihracatı içindeki payı %3,3 oldu En fazla ihracat yapılan ülke İngiltere oldu 8 9 İngiltere ye yapılan ihracat 2016 yılı Mayıs ayında 1 milyar 283 milyon dolar olurken, bu ülkeyi sırasıyla Almanya (1 milyar 112 milyon dolar), İran (673 milyon dolar) ve İtalya (603 milyon dolar) takip etti. Teknoloji yoğunluğuna göre dış ticaret verileri, ISIC Rev.3 sınıflaması içinde yer alan imalat sanayi ürünlerini kapsamaktadır. Mayıs ayında ISIC Rev.3 e göre imalat sanayi ürünlerinin toplam ihracattaki payı %94,5 tir. Yüksek teknoloji ürünlerinin imalat sanayi ürünleri ihracatı içindeki payı %3,3, orta yüksek teknolojili ürünlerin payı ise %32 dir. Teknoloji Yoğunluğuna Göre Dış Ticaret, Mayıs 2016 (Milyon ABD $) (*) Revize edilmiştir. İthalatta ilk sırayı Çin aldı Çin den yapılan ithalat, 2016 yılı Mayıs ayında 2 milyar 39 milyon dolar oldu. Bu ülkeyi sırasıyla Almanya (1 milyar 856 milyon dolar), ABD (1 milyar 210 milyon dolar) ve Rusya (1 milyar 206 milyon dolar) izledi. Yüksek teknolojili ürünlerin imalat sanayi ithalatı içindeki payı %16,9 oldu İmalat sanayi ürünlerinin toplam ithalattaki payı %85,1 dir. Yüksek teknoloji ürünlerinin 2016 Mayıs ayında imalat sanayi ürünleri ithalatı içindeki payı %16,9, orta yüksek teknolojili ürünlerin payı ise %45 tir. MAYIS OCAK-MAYIS 2015 (*) 2016 2015 (*) 2016 İHRACAT (FOB) DEĞER % DEĞER % DEĞER % DEĞER % Toplam 10.284 100,0 11.473 100,0 57.568 100,0 55.350 100,0 Yüksek teknolojili ürünler 359 3,5 375 3,3 1801 3,1 1910 3,5 Orta yüksek teknolojili ürünler 3.246 31,6 3.676 32,0 17.269 30,0 17.969 32,5 Orta düşük teknolojili ürünler 2.813 27,3 3.523 30,7 19.298 33,5 16.050 29,0 Düşük teknolojili ürünler 3.866 37,6 3.899 34,0 19.200 33,4 19.421 35,1 İTHALAT (CIF) DEĞER % DEĞER % DEĞER % DEĞER % Toplam 14.370 100,0 14.627 100,0 69.631 100,0 67.236 100,0 Yüksek teknolojili ürünler 2.261 15,7 2.476 16,9 10.907 15,7 11.321 16,8 Orta yüksek teknolojili ürünler 6.419 44,7 6.587 45,0 30.492 43,8 30.546 45,4 Orta düşük teknolojili ürünler 3.874 27,0 3.775 25,8 18.658 26,8 16.494 24,5 Düşük teknolojili ürünler 1.816 12,6 1.790 12,2 9.575 13,8 8.875 13,2 Tablodaki rakamlar yuvarlamadan dolayı toplamı vermeyebilir. Teknoloji yoğunluğuna göre ürün grupları sınıflaması OECD tarafından ISIC Rev.3 sınıflaması baz alınarak hazırlanmıştır.
DIŞ TİCARET ENDEKSLERİ DIŞ TİCARET ENDEKSLERİ Dış Ticaret Endeksleri, Mayıs 2016 İhracat birim değer endeksi %5,9 azaldı İhracat birim değer endeksi Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %5,9 azaldı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütün de %11,6, ham maddeler de (yakıt hariç) %11,4, yakıtlar da %25,6 ve imalat (gıda, içecek, tütün hariç) sanayi nde %5,3 azaldı. İthalat birim değer endeksi %10,7 azaldı İthalat birim değer endeksi Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %10,7 azaldı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütün de %5,7, ham maddeler de (yakıt hariç) %10,5, yakıtlar da %36,2 ve imalat (gıda, içecek, tütün hariç) sanayi nde %3,2 azaldı. İhracat birim değer endeksi %5,9 azaldı İthalat birim değer endeksi %10,7 azaldı Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ihracat miktar endeksi %4,5 arttı Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre; 2016 Nisan ayında 131 olan ihracat miktar endeksi %4,5 artarak, 2016 Mayıs ayında 137 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise; 2015 Mayıs ayında 117,9 olan ihracat miktar endeksi % 16,5 artarak, 2016 Mayıs ayında 137,3 oldu. Dış Ticaret Endeksleri (2010=100), Mayıs 2016 Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış ithalat miktar endeksi %0,7 arttı Mevsim ve takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre; 2016 Nisan ayında 127,1 olan ithalat miktar endeksi %0,7 artarak, 2016 Mayıs ayında 127,9 oldu. Takvim etkilerinden arındırılmış seriye göre ise; 2015 Mayıs ayında 128,1 olan ithalat miktar endeksi % 3,4 artarak, 2016 Mayıs ayında 132,5 oldu. Dış ticaret haddi 2016 yılı Mayıs ayında 114,6 olarak gerçekleşti İhracat birim değer endeksinin ithalat birim değer endeksine bölünmesiyle hesaplanan ve 2015 yılı Mayıs ayında 106,9 olarak elde edilmiş olan dış ticaret haddi, 2016 yılı Mayıs ayında 112,5 oldu. 150 140 130 120 110 100 90 Dış Ticaret Miktar Endeksleri (2010=100), Mayıs 2016 127,7 111,8 111,8 Ocak 15 Şubat 15 Mart 15 Nisan 15 İhracat miktar endeksi %16,5 arttı İhracat miktar endeksi Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %16,5 arttı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütün de %11,2 ve imalat (gıda, içecek, tütün hariç) sanayi nde %9,3 artarken, ham maddeler de (yakıt hariç) %4,1 ve yakıtlar da %23,7 azaldı. Mayıs 15 149 111,1 İthalat miktar endeksi %1 arttı İhracat Miktar Endeksi İthalat Miktar Endeksi 142,6 137,5 134,5 İthalat miktar endeksi Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre %7,7 arttı. Endeks bir önceki yılın aynı ayına göre, gıda, içecek ve tütün de %6, ham maddeler de (yakıt hariç) %10,2 ve imalat (gıda, içecek, tütün hariç) sanayi nde %4,9 artarken, yakıtlar da %1,3 azaldı. İHRACAT İTHALAT ENDEKS DEĞIŞIM (%) ENDEKS DEĞIŞIM (%) 2015 Mayıs 2016 Mayıs 2016 Mayıs 2015 Mayıs 2016 Mayıs /2015 Mayıs BİRİM DEĞER ENDEKSLERİ 2016 Mayıs /2015 Mayıs Genel 98,9 93,0-5,9 92,6 82,7-10,7 Gıda, içecek ve tütün 116,2 102,7-11,6 99,8 94,1-5,7 Hammaddeler 102,5 90,8-11,4 85,0 76,1-10,5 Yakıtlar 83,9 62,4-25,6 83,9 53,5-36,2 İmalat (Gıda, içecek ve tütün hariç) 98,1 92,9-5,3 97,4 94,2-3,2 SITC'de başka yerde sınıflandırılmayan mallar 97,3 110,0 13,0 84,4 89,5 6,1 MIKTAR ENDEKSLERI Genel 118,0 137,5 16,5 124,8 134,5 7,7 Gıda, içecek ve tütün 105,5 117,3 11,2 137,1 145,4 6,0 Hammaddeler 129,1 123,9-4,1 110,8 122,2 10,2 Yakıtlar 124,4 94,8-23,7 124,9 123,3-1,3 İmalat (Gıda, içecek ve tütün hariç) 119,5 130,6 9,3 124,8 130,9 4,9 SITC'de başka yerde sınıflandırılmayan mallar 63,7 549,0 761,9 107,9 290,8 169,5 10 11
SEKTÖREL GÜVEN ENDEKSLERİ Temmuz 2016 120 110 100 90 80 70 60 Ocak 15 Şubat 15 Hizmet Sektörü Güven Endeksi Mart 15 Nisan 15 Mayıs 15 Hizmet sektörü güven endeksi %5,3 arttı Mevsim etkilerinden arındırılmış hizmet sektörü güven endeksi Haziran ayında 95,75 iken, Temmuz ayında 100,86 değerine yükseldi. Hizmet sektörü güven endeksindeki bu artış; son üç aylık dönemde iş durumunun iyileştiğini, hizmetlere olan talebin arttığını değerlendiren ve gelecek üç aylık dönemde hizmetlere olan talebin artacağını bekleyen girişim yöneticisi sayısının artmasından kaynaklandı. Hizmet sektöründe bir önceki aya göre; iş durumu, hizmetlere olan talep ve hizmetlere olan talep beklentisi endeksleri sırasıyla %3,8, %2,5 ve %9,1 arttı. Perakende ticaret sektörü güven endeksi %3,9 arttı Mevsim etkilerinden arındırılmış perakende ticaret sektörü güven endeksi Temmuz ayında 103,56 değerine yükseldi. Perakende ticaret sektörü güven endeksindeki bu artış; son üç aylık dönemde iş hacmi-satışların arttığını, mevcut mal stok seviyesinin mevsim normallerinin altında olduğunu değerlendiren ve gelecek üç aylık dönemde iş hacmi-satışların artacağını bekleyen girişim yöneticisi sayısının artmasından kaynaklandı. Perakende ticaret sektöründe bir önceki aya göre; iş hacmi-satışlar, mevcut mal stok seviyesi ve iş hacmi-satışlar beklentisi endeksleri sırasıyla %5,6 ve %2,8 ve %3,5 arttı. İnşaat sektörü güven endeksi %2,5 arttı Mevsim etkilerinden arındırılmış inşaat sektörü güven endeksi bir önceki ayda 80,94 iken, Temmuz ayında 82,95 değerine yükseldi. İnşaat sektörü güven endeksindeki bu yükseliş; alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyini mevsim normalinin üzerinde değerlendiren ve gelecek üç aylık dönemde toplam çalışan sayısında artış bekleyen girişim yöneticisi sayısının artmasından kaynaklandı. İnşaat sektöründe bir önceki aya göre; alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi ve toplam çalışan sayısı beklentisi endeksleri sırasıyla %2,9 ve %2,2 arttı. Perakende Sektörü Güven Endeksi Haziran 16 İnşaat Sektörü Güven Endeksi Temmuz 16 BIR ÖNCEKI ENDEKS AYA GÖRE DEĞIŞIM (%) 2016 2016 2016 2016 06 07 06 07 Hizmet Sektörü Güven Endeksi 95,75 100,86 1,3 5,3 İş durumu (son 3 aylık dönemde) 90,91 94,38 0,2 3,8 Hizmetlere olan talep (son 3 aylık dönemde) 90,00 92,23 2,0 2,5 Hizmetlere olan talep beklentisi (gelecek 3 aylık dönemde) 106,35 115,98 1,8 9,1 Perakende Ticaret Sektörü Güven Endeksi 99,65 103,56-4,0 3,9 İş hacmi-satışlar (son 3 aylık dönemde) 92,21 97,36-8,0 5,6 Mevcut mal stok seviyesi (*) 98,80 101,59-1,2 2,8 İş hacmi-satışlar beklentisi (gelecek 3 aylık dönemde) 107,93 111,74-3,0 3,5 İnşaat Sektörü Güven Endeksi 80,94 82,95 2,2 2,5 Alınan kayıtlı siparişlerin mevcut düzeyi 65,94 67,85-0,4 2,9 Toplam çalışan sayısı beklentisi (gelecek 3 aylık dönemde) 95,94 98,06 4,1 2,2 (*) Mevcut mal stok seviyesi yayılma endeksinin artışı stok azalışını, azalışı ise stok artışını göstermektedir. Ağustos 16 Eylül 16 Ekim 16 Kasım 16 Mevsim Etkilerinden Arındırılmış Sektörel Güven Endeksleri, Alt Kalemleri ve Değişim Oranları, Temmuz 2016 Aralık 16 TÜKETİCİ GÜVEN ENDEKSİ Mayıs 2016 Türkiye İstatistik Kurumu ve Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası işbirliği ile yürütülen tüketici eğilim anketi sonuçlarından hesaplanan tüketici güven endeksi, Temmuz ayında bir önceki aya göre %3,5 oranında azaldı; Haziran ayında 69,43 olan endeks Temmuz ayında 67,03 oldu. 85 78 71 64 57 50 71,6 67,7 1 66,6 2 3 4 5 69,4 İşsiz sayısındaki düşüş beklentisi azaldı İşsiz sayısı beklentisi endeksi bir önceki aya göre %3,3 oranında azalarak, Temmuz ayında 68,31 oldu. Bu düşüş, gelecek 12 aylık dönemde işsiz sayısında düşüş bekleyenlerin azalmasından kaynaklandı. Hanenin maddi durum beklentisi %3,1 azaldı Hanenin maddi durum beklentisi endeksi Haziran ayında 91,21 iken Temmuz ayında 88,36 oldu. Bu düşüş, gelecek 12 aylık dönemde hanenin maddi durumunun daha iyi olacağını bekleyenlerin oranının azalmasından kaynaklandı. Genel ekonomik durum beklentisi %1,6 azaldı Haziran ayında 91,32 olan genel ekonomik durum beklentisi endeksi %1,6 oranında azalarak, Temmuz ayında 89,82 oldu. Bu azalış, gelecek 12 aylık dönemde genel ekonomik durumun daha iyi olacağı yönünde beklentisi olan tüketicilerin sayısının bir önceki aya göre azaldığını göstermektedir. 6 67 7 8 58,5 9 2016 10 77,1 11 2015 73,6 12 Aylar Tüketici Güven Endeksi (*) Hanenin maddi durum beklentisi Genel ekonomik durum beklentisi İşsiz sayısı beklentisi (**) Tasarruf etme ihtimali Tüketici güven endeksi %3,5 azaldı Tasarruf etme ihtimali %11,9 arttı Tasarruf etme ihtimali endeksi %11,9 oranında azaldı. Haziran ayında 24,55 olan endeks, Temmuz ayında 21,62 değerine düştü. Bu azalış, tüketicilerin gelecek 12 aylık dönemde tasarruf etme ihtimallerinin bir önceki aya göre azaldığını göstermektedir. Tüketici Güven Endeksi, Alt Kalemleri ve Değişim Oranları, Temmuz 2016 BIR ÖNCEKI AYA ENDEKS GÖRE DEĞIŞIM ORANI (%) 2016 2016 2016 2016 2016 05 06 07 06 07 68,75 69,43 67,03 1,0-3,5 89,94 91,21 88,36 1,4-3,1 93,71 91,32 89,82-2,6-1,6 69,01 70,64 68,31 2,4-3,3 22,35 24,55 31,62 9,9-11,9 (*) Beklentiler, gelecek 12 ay için sorgulanmaktadır. (**)İşsiz sayısı beklentisi endeksinin artması, işsiz sayısı beklentisinde azalışı, azalması ise işsiz sayısı beklentisinde artışı göstermektedir. 12 13
SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki aya göre %1,6 arttı SANAYİ ÜRETİM ENDEKSİ VE ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış ana sanayi gruplarında en yüksek artış sermaye malı imalatında gerçekleşti Mayıs 2016 Sanayinin alt sektörleri (2010=100 temel yıllı) incelendiğinde, 2016 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi %0,1, imalat sanayi sektörü endeksi %1,9 ve elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi %0,3 arttı. Sanayinin alt sektörleri (2010=100 temel yıllı) incelendiğinde, 2016 yılı Mayıs ayında bir önceki yılın aynı ayına göre madencilik ve taşocakçılığı sektörü endeksi %0,8 azalırken, imalat sanayi sektörü endeksi %6,3 ve elektrik, gaz, buhar ve iklimlendirme üretimi ve dağıtımı sektörü endeksi %3,2 arttı. Sanayi Üretim Endeksi ve Değişim Oranları (2010=100), Mayıs 2016 ARINDIRILMAMIŞ TAKVIM ETKISINDEN ARINDIRILMIŞ MEVSIM VE TAKVIM ETKISINDEN ARINDIRILMIŞ Sektör Endeks Endeks Yıllık Değişim (%) Endeks Aylık Değişim (%) Toplam Sanayi 131,7 129,9 5,6 128,6 1,6 Madencilik ve Taşocakçılığı 102,4 101,2-0,8 104,6 0,1 İmalat Sanayi 135,2 133,2 6,3 130,5 1,9 Elektrik, Gaz, Buhar ve İklimlendirme Üretimi ve Dağıtımı 123,0 122,1 3,2 127,8 0,3 Mevsim ve Takvim Etkisinden Arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (2010=100), Mayıs 2016 Takvim etkisinden arındırılmış sanayi üretimi bir önceki yılın aynı ayına göre %5,6 arttı Takvim Etkisinden Arındırılmış Sanayi Üretim Endeksi (2010=100), Mayıs 2016 Ana sanayi grupları (MIGs) sınıflamasına göre, 2016 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre en yüksek artış %3,5 ile sermaye malı imalatında gerçekleşti. Ana Sanayi Gruplarına Göre Endeks ve Değişim Oranları (2010=100), Mayıs 2016 ARINDIRILMAMIŞ TAKVIM ETKISINDEN MEVSIM VE TAKVIM ARINDIRILMIŞ ETKISINDEN ARINDIRILMIŞ Sektör Endeks Endeks Yıllık Değişim (%) Endeks Aylık Değişim (%) Toplam Sanayi 131,7 129,9 5,6 128,6 1,6 Ara malı imalatı 127,8 126,1 0,4 122,5 0,3 Dayanıklı Tüketim Malı İmalatı 130,5 128,8 3,4 124,5 1,7 Dayanıksız Tüketim Malı İmalatı 132,9 130,8 7,8 131,4 2,3 Enerji 117,1 116,8 3,3 121,1 1,4 Sermaye Malı İmalatı 154,1 151,0 16,7 147,5 3,5 Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış imalat sanayiinde en yüksek artış diğer ulaşım araçlarının imalatında gerçekleşti İmalat sanayi alt sektörleri incelendiğinde, 2016 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre en yüksek artış %12,0 ile diğer ulaşım araçlarının imalatında gerçekleşti. Bu artışı, %11,1 ile motorlu kara taşıtı, treyler (römork) ve yarı treyler (yarı römork) imalatı ve %10,5 ile bilgisayarların, elektronik ve optik ürünlerin imalatı takip etti. Mevsim ve takvim etkisinden arındırılmış imalat sanayiinde en yüksek azalış deri ve ilgili ürünlerin imalatında gerçekleşti İmalat sanayi alt sektörleri incelendiğinde, 2016 yılı Mayıs ayında bir önceki aya göre en yüksek azalış %7,7 ile deri ve ilgili ürünlerin imalatında gerçekleşti. Bu azalışı, %3,5 ile içeceklerin imalatı ve %2,4 ile kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatı takip etti. 130 124 118 112 106 100 127,6 128,4 128,6 119,9 121,1 126,2 1 2 3 4 5 6 7 2016 2015 126,8 126,6 8 9 10 11 12 Aylar 150 140 130 120 110 100 130,2 129,9 116,1 116 110,1 109,7 1 2 3 4 5 6 7 8 9 2016 10 2015 129,7 132,9 11 12 Aylar KURULAN VE KAPANAN ŞİRKET İSTATİSTİKLERİ NUTS 3 KODU İL ADI 2016 HAZİRAN (BİR AYLIK) 2015 HAZİRAN (BİR AYLIK) KURULAN TASFİYE KAPANAN KURULAN TASFİYE KAPANAN Ger. Kişi Tic. İşl. Ger. Kişi Tic. İşl. Ger. Kişi Tic. İşl. TR411 BURSA 212 4 64 8 4 13 4 36 180 2 76 22 7 28 2 24 TR412 ESKİŞEHİR 30 2 94 2 0 7 1 67 51 0 124 12 3 4 1 35 TR413 BİLECİK 8 1 12 0 0 2 1 4 7 0 6 1 0 1 0 4 TOPLAM 250 7 170 10 4 22 6 107 238 2 206 35 10 33 3 63 Ger. Kişi Tic. İşl. Kaynak: TOBB Kurulan/Kapanan İstatistikleri, 2016 14 15
BİLİYOR MUYDUNUZ? NOTLAR Bursa da 1394 yılında kurulan ve Yıldırım Külliyesi içinde bulunan Yıldırım Darüşşifası nın, Osmanlı topraklarında kurulan ilk hastane olduğunu Osmanlı da Pazar Baçı adı verilen ilk verginin Eskişehir de alınmaya başlandığını Osmanlı Devleti nde katlı çarşının ilk örneği olan ve bugün halen sosyal tesis olarak işletilen Balibey Han ın Bursa da bulunduğunu Eskişehir in 2013 yılında ilk Türk Dünyası Kültür Başkenti Somut Olmayan Kültürel Miras Başkenti olduğunu Milli Mücadele Dönemi nde TBMM ye ilk telgrafın çekildiği ve düzenli ordunun kurulduğu ilk yerin Bilecik olduğunu Bazı Tanımlar Dış ticaret haddi: İhracat birim değer endeksinin İthalat birim değer endeksine bölünmesi ile bulunur Girişimlerin doğumu: Daha önceki yıllarda aktif çalışanı olmayıp ilgili yıl içinde en az bir ücretli çalışanı ile aktif olan girişimleri ifade etmektedir Girişimlerin ölümü: Sonraki yıllarda herhangi bir ücretli çalışanı olmayan ve ilgili yıl içinde en az bir ücretli çalışanı ile aktif olan girişimleri ifade etmektedir İhracat birim değer endeksi: İhracatın birim değerlerinde meydana gelen değişimdir İstihdam oranı: Çalışan insan sayısının, çalışabilir yaştaki insan sayısına bölünmesiyle bulunan orandır İşgücüne katılma oranı: İşgücünün kurumsal olmayan çalışma çağındaki nüfus içindeki oranıdır İşsizlik oranı: İş bulamayan nüfusun toplam işgücüne oranıdır İşveren girişim: Herhangi bir referans yılda en az bir ücretli çalışanı ile aktif olan girişimleri ifade eder İthalat birim değer endeksi: İthalatın birim değerlerinde meydana gelen değişimdir TÜFE: Halkın en fazla kullanmış olduğu mal ve hizmetlerin ortalama fiyat artışıdır Tüketici güven endeksi: Tüketicilerin ekonomideki bekleyişlerini belirleyen bir ölçüttür Sanayi üretim endeksi: Sanayi üretiminde meydana gelen artış ya da azalışı ifade eder ÜFE: Genel olarak üreticilerin girdilerindeki ortalama fiyat artışıdır 16 17
NOTLAR www.bebka.org.tr 18
www.bebka.org.tr Yeni Yalova Yolu 4.Km Buttim İş Merkezi Buttim Plaza Kat 6 16250 Osmangazi/Bursa TÜRKİYE Telefon 0224 211 13 27 Faks 0224 211 13 29