.1.1.1.1 ÖZET Ağustos ayında tüketici fiyatları yüzde, oranında azalmış ve yıllık enflasyon,7 puan düşüşle yüzde,5 olmuştur. Ağustos ayı Para Politikası Kurulu Toplantı Özeti nde de ifade edildiği üzere tüketici enflasyonundaki düşüşte işlenmemiş gıda fiyatlarındaki düzeltme belirleyici olmuştur. Bu dönemde çekirdek göstergelerin yıllık enflasyonları gerilerken ana eğilimleri temel mal kaynaklı olarak bir miktar yükselmiştir....değerlendirmeler... Ağustos ayında tüketici fiyatları yüzde, oranında azalmış ve yıllık tüketici enflasyonu,7 puan düşüşle yüzde,5 olmuştur. Bu dönemde H ve I endekslerinin yıllık değişim oranları sırasıyla,35 ve, azalarak yüzde,1 ve,1 olarak gerçekleşmiştir. Alt grupların yıllık tüketici enflasyonuna katkıları incelendiğinde, bir önceki aya göre gıda, temel mal ve hizmet gruplarının katkılarında sırasıyla,1,, ve,11 puanlık düşüş gözlenmiştir. Enerji ve alkol-tütün gruplarının katkıları ise sırasıyla,7 ve,1 puan artmıştır. 11 11 1 1 7 7 5 TÜFE İşlenmemiş Gıda, Al. İç. ve Tütün Dışı TÜFE 5 TÜFE H I Mevsimsellikten arındırılmış verilerle enflasyonun üç aylık ortalamalara göre ana eğilimi incelendiğinde, çekirdek enflasyon göstergelerinde Ağustos ayında temel mal kaynaklı bir yükseliş gözlenmiştir. Bu dönemde hizmet grubu ana eğilimi ise bir miktar yavaşlamıştır. 1 (Mevsimsellikten Arındırılmış,Yıllıklandırılmış 3 Aylık Ortalama % Değişim) 1 (Mevsimsellikten Arındırılmış,Yıllıklandırılmış 3 Aylık Ortalama % Değişim) 1 İşlenmemiş Gıda, Al. İç. ve Tütün Dışı TÜFE H I Hizmet Temel Mal Ağustos ayında hizmet fiyatları yüzde,71 oranında artarken grup yıllık enflasyonu, puan azalarak yüzde, olmuştur. Bu dönemde yıllık enflasyon kira haricindeki tüm alt gruplarda düşmüştür. Kira yıllık enflasyonu yüzde, ile son yedi yılın en yüksek seviyesine ulaşmıştır. Lokanta-otel grubunda yıllık enflasyon baz etkisinin yanı sıra gıda fiyatlarındaki düşüşle birlikte yüzde,3 e gerilemiştir. Aylık gelişmeler incelendiğinde, diğer hizmetler grubundaki yüksek fiyat artışlarının özellikle emek yoğun hizmetler (bakım-onarım, ev hizmetleri vb.), eğitim (üniversite eğitimi) ve sağlık kalemlerinde gerçekleştiği görülmüştür. Ulaştırma hizmetleri fiyatlarının artış hızı ise Ağustos ayında yavaşlamıştır. I
.1.1.1.1 Temel Mal Hizmet 1 15 Diğer Hizmetler Haberleşme Hizmetleri Ulaştırma Hizmetleri Kira Lokanta ve Oteller 3 3 Temel mal grubu yıllık enflasyonu Ağustos ayında,15 puan azalarak yüzde,7 olmuştur. Bu dönemde yıllık enflasyon dayanıklı mal grubunda sınırlı bir oranda yükselirken diğer gruplarda azalış kaydetmiştir. Temmuz ayında Türk lirasında gözlenen değer kaybının yansımaları bu dönemde otomobil ve beyaz eşya fiyatlarında izlenmiştir. Diğer taraftan, beyaz eşya dışındaki elektrikli/elektriksiz alet ve mobilya fiyatları ise yatay seyretmiştir. Giyim fiyatları Ağustos ayında mevsimsel ortalamaların bir miktar üzerinde düşüş kaydetmiş; giyim ve dayanıklı dışı temel mal grubu fiyatları ise ılımlı bir artış sergilemiştir. 1 Giyim ve Dayanıklı Hariç Temel Mallar Giyim Dayanıklı Mal (Altın Hariç) 1 Gıda Enerji - Enerji fiyatları Ağustos ayında yüzde,1 oranında azalmıştır. Bu düşüşün ana belirleyicisi yüzde 1, oranında düşen akaryakıt fiyatları olmuştur. Bu dönemde tüp gaz fiyatları da yüzde,5 oranında azalmıştır. Öte yandan, şebeke suyu fiyatlarında belirgin bir artış (yüzde,) gözlenmiştir. Enerji grubu yıllık enflasyonu ise baz etkisiyle,57 puan artarak yüzde,7 olmuştur. Gıda ve alkolsüz içecekler grubu yıllık enflasyonu 3,5 puan azalarak yüzde,1 olmuştur. Taze meyve ve sebze fiyatları, Ağustos ayında yüzde 11,5 oranında gerilerken bu grupta yıllık enflasyon yaklaşık 1 puanlık azalışla yüzde 11,7 olmuştur. Taze meyve sebze dışı gıda grubunda ise yıllık enflasyon yüzde 5,3 ya gerilemiştir. İşlenmemiş gıda grubunda kırmızı et fiyatları son iki aydaki yüksek artışların ardından Ağustos ayında yüzde,7 ile daha sınırlı bir artış kaydetmiş, grup yıllık enflasyonundaki gerileme devam etmiştir. Böylelikle işlenmemiş gıda grubu yıllık enflasyonu yüzde, ye gerilemiştir. Diğer taraftan, işlenmiş gıda fiyatları Ağustos ayında yüzde, oranında artmış, grup yıllık enflasyonu ise yüzde 7,7 ye gerilemiştir. Bu gruptaki ılımlı seyre karşın, şeker ve margarin fiyatlarındaki artışlar (sırasıyla 3, ve 3,5) dikkat çekmiştir. Tütün ürünlerinde, Temmuz ayının ortasında gerçekleşen yüksek fiyat artışının Ağustos ayına sarkan etkisiyle, fiyatlar yüzde 3, oranında yükselmiştir. Böylelikle, bu grupta yıllık enflasyon yüzde 3,55 ile 1 yılından bu yana en yüksek seviyesine ulaşmış ve tütün ürünlerinin yıllık tüketici enflasyonuna katkısı 1, puana yükselmiştir. II
.1.1 1 3 1 - - İşlenmemiş Gıda İşlenmiş Gıda -1 - Taze Meyve Sebze Dışı Gıda Taze Meyve Sebze Aylık Yüzde Değişim Yıllık Yüzde Değişim Ağustos 1 Ağustos 15 Ağustos 1 Ağustos 15 TÜFE -,,,5 7,1 1. Mallar -,7,,,5 Enerji -,1 -,7,7 1, Gıda ve Alkolsüz İçecekler -1, 1,31,1,71 İşlenmemiş Gıda -,3 1,, 1,3 Taze Meyve-Sebze -11,5, 11,7 3,1 Diğer İşlenmemiş Gıda,3,5 1, 1,3 İşlenmiş Gıda,,3 7,7,7 Ekmek ve Tahıllar,13,3,7,1 Diğer İşlenmiş Gıda,3 1,, 1,1 Enerji ve Gıda Dışı Mallar -,1 -, 11,3,7 Temel Mallar -, -,75,7,5 Dayanıklı Mallar,,73 1, 7,35 Dayanıklı Mallar (Altın Hariç),1,55, 7, Alkollü İçecekler ve Tütün 3,,3 3,3,13 Altın 1, 3,,3 13,. Hizmetler,71 1,1,,5 Kira,7,7, 7, Lokanta ve Oteller,,5,3 1, Ulaştırma Hizmetleri,3,,13,3 Haberleşme Hizmetleri,,3, 3, Diğer Hizmetler (*), 1,11,33,1 3. Temel Göstergeler İşlenmemiş Gıda, Al. İç. ve Tütün Dışı TÜFE,,1 7,57, H,,3,1 7,3 I -,,,1 7, Kaynak: TÜİK, TCMB. (*) Diğer hizmetler: Kira, lokanta ve oteller, ulaştırma ile haberleşme hizmetleri dışında kalan hizmet endeksi. III
.1.1.1.1 Yİ-ÜFE Yurt içi üretici fiyatları Ağustos ayında yüzde, oranında artarken yıllık enflasyon,3 puan azalarak yüzde 3,3 olmuştur. Bu dönemde yıllık enflasyon, imalat sanayisinde yüzde, a, petrol ve ana metal hariç imalat sanayisinde yüzde,7 ye düşmüştür. 1 Yİ-ÜFE İmalat 1 1 Petrol ve Ana Metal Hariç İmalat Mevsimsellikten Arındırılmış, Yıllıklandırılmış 3 Aylık Ortalama % Değişim Yıllık % Değişim 1 Ana sanayi grupları itibarıyla, Ağustos ayında fiyatlar enerji (yüzde -,) ile mücevherat hariç dayanıklı tüketim malı gruplarında azalırken diğer gruplarda yükseliş göstermiştir. Sermaye malı fiyatlarındaki yükselişte motorlu kara taşıtları ve aksesuarları öne çıkmıştır. Sonuç olarak Ağustos ayında tüketici fiyatları üzerindeki üretici fiyatları kaynaklı baskılar nispeten zayıf seyretmiştir. 1 1 Ara Malı Sermaye Malı 1 1 1 Dayanıksız Tüketim Malları Dayanıklı Tüketim Malları (Mücevherat Hariç) 1 IV
TABLOLAR Ağustos Ayı TÜFE ve Alt Kalemler (Yüzde Değişim) 1 15 Ağırlık Aylık Yıllık Aylık Yıllık TÜFE 1 -,,5, 7,1 Gıda ve Alkolsüz İçecekler 3, -1,,1 1,31,71 Alkollü İçecekler ve Tütün, 3, 3,3,3,13 Giyim ve Ayakkabı 7,3 -, 7, -,3,7 Konut 15,3,7,,35,1 Ev Eşyası,,,5,3, Sağlık,,3 1,,37,7 Ulaştırma 1,31,1,7 -,3, Haberleşme,,11 3,,7,3 Eğlence ve Kültür 3,1,37 5,3 1,,1 Eğitim,5,1,1 1,1, Lokanta ve Oteller 7,7,,3,5 1, Çeşitli Mal ve Hizmetler,73,5 11, 1,1,1 Kaynak: TÜİK. Ağustos Ayı Yİ-ÜFE ve Alt Kalemler (Yüzde Değişim) 1 15 Ağırlık Aylık Yıllık Aylık Yıllık Yİ-ÜFE 1, 3,3,,1 Madencilik 3,5-1,53,1 -,1-1, İmalat 7,,3,,1, Petrol Ürünleri Hariç İmalat,5,, 1,, Petrol ve Ana Metal Ürünleri Hariç İmalat 75,1,5,7 1,,7 Elektrik, gaz üretimi ve dağıtımı,13 -,1-1,,53 3, Su Temini 1,,7,7,1 1,5 Ana Sanayi Kollarına göre Yİ-ÜFE Ara Malı,, 1,7, Dayanıklı Tüketim Malları,71,3,7,71 Dayanıklı Tüketim Malları (Mücevherat Hariç) -,,7 -,,1 Dayanıksız Tüketim Malları, 3,15,5 1, Sermaye Malı,3,,1 7,1 Enerji -, -7, -,5-3,3 Kaynak: TÜİK. Bu rapor, fiyat istatistiklerinin Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından yayımlanmasını izleyen iş günü içinde yayımlanmakta ve TCMB nin bir önceki ayın enflasyon rakamlarına ilişkin ilk görüşlerini ifade etmekte olup, resmi fiyat istatistiklerinin açıklanması ile Para Politikası Kurulu toplantısı arasında geçen süre zarfında aylık enflasyon gelişmelerinin kamuoyu tarafından daha sağlıklı biçimde yorumlanmasına katkıda bulunmayı amaçlamaktadır. V