Yarı-entansif sığır yetiştiriciliği Bu yetiştirme şeklinde mevsim ve meraların uygun olduğu dönemlerde hayvanlar günün belli bir kısmında meralardan yararlanır. Diğer zamanlarında ise konsantre yem ağırlıklı olarak barınaklarda beslenirler. Besi sığırcılığında bazı işletmelerde ise ; 3-4 ay gibi bir süre sığırlar meralarda beslendikten sonra ahıra alınarak 3-4 ay kadar da ahırda yoğun beslenmeye tabi tutularak daha sonra satışa çıkarmak şeklinde de bu sistem uygulanabilir.
Serbest entansif sığır yetiştiriciliği Üretimde olmayan süt hayvanları (kuru dönemde) veya besi sığırlarının yetiştirildiği sistemdir. Bu sistemde kapalı ahırda bakım-beslenme yoktur. Bir arazinin etrafı çitlerle çevrilerek yada padokların kenarlarına yemlik ve suluklar yerleştirilir. Hayvanların ihtiyaçları yetiştirici tarafından karşılanır. Genellikle kuruda ki ineklere ve büyüme dönemindeki buzağılara; besi hayvanlarına kasaplık döneme kadar uygulanabilen bir sistemdir.
Sığırcılık İşletmeleri Materyalin çeşidine göre Besi işletmeleri Süt sığırı işletmeleri Buzağı besisi işletmeleri Yetiştirme metoduna göre Ekstansif işletmeler Entansif işletmeler Yetiştirme yönüne göre Damızlık işletmeler Ticari işletmeler
Damızlık işletmeler Yetiştirme materyalinin büyük bir bölümünün işletme içinden sağlandığı,damızlık seçimi, ayıklama, sun i tohumlama ve genç hayvan yetiştiriciliğinin bir arada yapıldığı işletmelerdir. Bu işletmelerde ilk materyal(hayvanlar) dışardan yüksek verimli hayvanlar arasından seçilerek sağlanır. Daha sonraki yıllarda bu hayvanlardan sağlanan genç hayvanlar arasından seleksiyon ile en yüksek verimli olanları damızlık olarak seçilir.seçilen hayvanlar damızlık sürüye katılır.
İşletmenin damızlık ihtiyacına göre hayvan seçimi sonunda eğer fazla hayvan varsa geriye kalanlar ya başka işletmelere damızlık olarak satılır yada kasaplık olarak değerlendirilir. Bu tür işletmelerin büyük çoğunluğu süt işletmeleridir. Bazı yerlerde etçi sığır yetiştiren damızlık işletmelerde vardır. Süt işletmelerinin ana ürünleri; Süt Damızlık genç boğa ve düvelerdir.
Ticari İşletmeler Üretim materyalinin dışardan alındığı ve belli bir işletme (üretim) döneminden sonra eldeki materyalin (hayvanların) elden çıkarıldığı işletmelerdir. Ticari işletmelerin büyük çoğunluğu besi işletmeleridir. Bu tip işletmelerde zayıf hayvanlar alındıktan sonra yaş ve kondisyonuna göre gruplandırılarak durumlarına uygun besi programına alınır. Ve besi sonunda satılarak bunların yerine yeniden zayıf hayvanlar alınır.
Genel olarak aynı işleyiş ve mantıkta olan ticari işletmelerin farklı şekilleri de olabilir. Örneğin aldıkları hayvanları kısa süreli besleyip stok yaparak ihtiyaç dönemlerinde hayvanları satışa çıkaran işletmeler gibi.
Sığırcılık İşletmelerin Kuruluşu Bir işletmenin kuruluş ve işleyişi için gerekli aşamalar; Yer seçimi Finans temini Projelendirme ve kuruluş
Yer seçimi Ulaşım Alt yapı Materyal ve girdi temini
Finans temini Öz kaynak İşletme giderlerinin yatırımcı tarafından karşılanan bölümüdür. Kredi İşletme giderlerinin belli bir bölümünün karşılanması için çeşitli kuruluşlar veya devlet tarafından belirli vade için sağlanan para, makine ve materyal gibi olanaklardır. Kredilerin toplam yatırım içindeki payı ve ve kredilere uygulanan faiz oranı ülkelere ve ülkelerin hayvancılık politikalarına göre değişir.
Planlama ve Projelendirme İşletme için yer seçimi yapıldıktan sonra yapılacak ünitelerin arazi üzerindeki yerleşimi ve planlaması yapılmalıdır. Daha sonra ise alt yapıdan canlı hayvan alımına kadar işletme projelendirilir. Proje başlıkları
Sabit yatırımlar Alt yapı İnşaat Makine ve teçhizat Canlı hayvan stoku( damızlık işletmeler için) Yatırım dönemi faizleri İşletme Dönemi giderleri Canlı hayvan Yem giderleri Personel nakliye Pazarlama Aşı ve ilaç Büro giderleri Görünmeyen giderler Faiz ve amortismanlar Sigorta ve vergiler
1. alt yapı arazi alımı ve çevre sınırlanması projelendirme ulaşım hatları
2. İnşaatlar Ahır ve barınaklar Karantina ve hastane Yem üretim ve depo tesisleri Gübre kanal ve çukurları Sosyal tesisler Atölye ve garaj Ürün işleme tesisleri
3. Makine ve teçhizat Sağım makinaları ve teçhizat Üretim değerlendirme makine ve teçhizatı Gübre sıyırma sistemleri Hizmet araçları(traktör..) Taşıma araç ve ekipmanı Veteriner ve ahır gereçleri Diğer makine teçhizat 4. Canlı hayvan stoku( damızlık işletmeler için) 5. Yatırım dönemi faizleri
Sığır Barınakları Sığırların dış etkilerden korunması için ve/veya onlara ulaştırılacak hizmetlerin gerçekleşmesine yarayan padok, gölgelik, sundurma ve ahır gibi oluşumların tümüne barınak denir. Gölgelik; sadece üstü kapalı olan barınaklardır. Sundurma; çatısı ve bir yada üç yanı duvarlarla kapalı olan içerisinde yemlik ve sulukların olduğu barınaklardır. Ahır; sığırların içinde bağlı yada serbestçe dolaştığı üstü ve kenarları duvarlarla kapalı olan barınaklardır.
Süt Sığırı Barınakları Sabit bağlamalı ahırlar Serbest gezinmeli sistemde yapılmış ahırlar
Sabit bağlamalı ahırlar İnekler yan yana sıralı şekilde bağlıdır. Yemleme, sağım ve dinlenme ahırda bağlı iken gerçekleşir. Sulama, bölme demirleri üzerine monte edilmiş otomatik suluklar vasıtasıyla yapılmaktadır. Otomatik sulama sistemi yoksa hayvanlar sulama için dışarı çıkarılır yada yemliklerine su doldurularak yapılır. İnekler sadece egzersiz, mer alama ve sulama için dışarı çıkarılır.
Her inek diğerinden demir bölmelerle ayrılmıştır. İneklerin bulunduğu bölmeler cüsselerine göre ayarlanır. Sabit bağlamalı ahırlarda sağım makine ile yapılmaktadır. Hayvanların bulunduğu bölmeler üzerine monte edilmiş borularla süt taşınır. İki sıralı yetiştirmede hayvanların arkaların birbirine dönük olması sağım kolaylığı ve iş gücü tasarrufu bakımından önemlidir.
Cüsselere göre bölme boyutları Canlı ağırlık(kg) Genişlik(cm) Uzunluk(cm) 350 107 135 450 114 145 550 122 152 650 132 162 750 142 173 standart ölçü 110 cm genişlikte 170 cm uzunluktadır
Avantajları Beslenme kontrollü olmaktadır. Hasta hayvanları bulma ve müdahale kolaydır. Tohumlama amacıyla yakalanmaları daha kolaydır.
Dezavantajları Temizlik gibi ahır hizmetleri için iş gücü gereksinimi fazladır. Sağım işlemleri çok zaman alır. Sağım tesislerin kuruluşu ve bakımı masraflıdır. Hayvanların yatıp kalkmalarında zorluk olur.
Serbest Gezinmeli Sistemde Yapılmış Ahırlar Bu tip barınaklar hayvan başına kapalı alanda 10 m 2 ve ahır dışında 15 m 2 gezinme padoklarını kapsayan ahırlardır. Hayvanların gezinme, beslenme ve dinlenme ihtiyaçları için serbestçe dolaşmalarına elverişli barınaklardır. Bu sistemde hayvanlar bağlı değillerdir. Yemleme belli bir yemlik boyunca olur.
Su ihtiyaçlarını ahırın farklı yerlerinde bulunan suluklardan serbestçe hareket ederek giderirler. Dinlenme yerleri cüsseye göre ayarlanmakla birlikte standart ölçüsü; en 120 cm, boy 2,20 cm olup bunun 50 cm lik bölümü yastık kısmıdır. İneklerin sağımı ahır dışındaki sağım ünitesinde veya yemlik üzerine monte edilmiş borulu sistemle yapılır.
Avantajları Bağlamalı sisteme göre daha az iş gücüne ihtiyaç vardır. Yemlemeleri daha kolaydır. Rahatlıkla hareket edebilirler. Kızgınlık olayı daha rahat belirlenir.
Dezavantajları Tohumlama ve hasta hayvanlara müdahale gibi işlemler daha zordur. Beslenme sabit bağlamalı sisteme göre kontrolsüzdür. İdeal beslenme için kompüterize yemleme sistemlerine gerek vardır. Yemlikler eğer kilitli değilse hayvanların ahır içindeki tespit edilerek sağımları zor olur.
Genç Hayvan Barınakları Buzağının doğumdan itibaren damızlık olarak veya farklı amaçlar için yetiştirileceği döneme kadar barındırıldıkları ahırlardır. Doğum locaları Buzağı boxları Buzağı büyütme ahırları olarak 3 grupta toplanır.
Doğum Locaları Doğum locaları ahır dışında bir yapı olabileceği gibi ahırın içinde odacık tarzında da olabilir. Boyutları 350*400 cm veya 400*450 cm boyutlarında olmalıdır. Oda içinde çıkıntı yapmayacak tarzda bir musluk olmalıdır. Ayrıca tavana, zemine ve duvarlara monte edilmiş birer demir halka bulundurulmalıdır.
Buzağı boxları Buzağıların doğumdan sonra 2 haftalık yaşa kadar barındırıldıkları odacıklardır. Bu odacıklar tuğla yada ahşaptan yapılmış 85 x 90x 125 cm uzunluğunda bölmeler şeklinde olmalıdır. Üç tarafı kapalı ve ön taraftaki kapısı beslenmelerini sağlayacak pencereler olmalıdır. Odacıkların altında ayrıca ızgara olması gereklidir.