FOREKAZIK ÇALIŞMALARINDA SIVI POLİMER KULLANIMI Adil ÖZDEMİR Gazi Üniversitesi,Fen Bilimleri Enstitüsü adil@sondajteknigi.com
BU ÇALIŞMADA İRDELENECEK HUSUSLAR 1. FOREKAZIK NEDİR? 1. FOREKAZIKLAR NASIL YAPILMAKTADIR VE FORE KAZIK YAPIM YÖNTEMLERİ NELERDİR? 1. FOREKAZIK YAPIMINDA POLİMERLER NEDEN VE NASIL KULLANILMAKTADIRLAR? 1. FOREKAZIK YAPIMINDA SIVI POLİMERLERİN SAĞLADIĞI AVANTAJLAR NELERDİR?
FOREKAZIK NEDİR? * Yüksek tork kapasitesine sahip teleskobik kuleli hidrolik delgi makineleri ile yerinde dökme olarak yapılan Ø 65-150 cm çaplarındaki betonarme kazıklara forekazık denilmektedir * Forekazıklı temeller,deprem esnasında oluşacak temel hareketini azaltmak amacıyla tasarlanmaktadırlar
FOREKAZIK YAPIM YÖNTEMLERİ Kil türü kendini tutabilen zeminlerde; BULAMAÇSIZ FOREKAZIK YAPIMI a- Delgi b- Kuyuya donatının indirilmesi c- Kuyuya beton dökülmesi
Kendini tutamayan kum,çakıl vb. zeminlerde; BENTONİT BULAMACI İLE FOREKAZIK YAPIMI a- Bentonit bulamacı koruması altında delgi b-bentonit bulamaçlı kuyuya donatının indirilmesi c- Bentonit bulamaçlı kuyuya betonun dökülmesi ve bulamacın kuyu dışarısına atılması
SIVI POLİMER BULAMACI İLE FOREKAZIK YAPIMI 1- Sıvı Polimer Bulamacı koruması altında delgi 2-Sıvı Polimer Bulamacı ile sıvanmış kazık kuyusunun bitirilmesi 3-Polimer Bulamaçlı kuyuya donatının indirilmesi 4-Polimer Bulamaçlı kuyuya betonun dökülmesi ve bulamacın kuyu dışarısına atılması 5-Bitmiş kazık
SIVI POLİMER BULAMACI NEDİR VE NASIL ÇALIŞIR? *Yüksek konsantrasyonlu sentetik poliakrilamid polimer *Polimerler, monomer adı verilen basit birimlerin tekrarlanması sonucunda oluşmaktadır *Sıvı polimer su ile karıştırıldığında, su molekülleri polimer zincirleri ile bağlanmakta ve kuvvetli bir polimer yapısı oluşmaktadır (PDSCo Inc,2005)
* Polimer bulamacı negatif iyonik yüke sahiptir. Çoğu zemin tanesi yüzeyi ise pozitif yüklüdür * Bulamaç sütunu içerisinde, negatif yüklü polimer molekülleri ile pozitif yüklü zemin taneleri arasında bir köprü ve kümelenme meydana gelir (PDSCo Inc,2005) * Kümelenme burgu üzerinde daha çok kırıntı birikmesini ve serbest haldeki zemin tanelerin hızlı bir şekilde kuyu tabanına çökmesini sağlar
Sıvı Polimer Bulamacının kendini temizleme özelliği sayesinde desander(kırıntı ayırıcı) gereksinimini ortadan kaldırmaktadır Negatif yüklü polimer zincirleri, delme işlemi sırasında bulamaç içerisindeki suyun zemin içerisine sızmasını engellemek için pozitif yüklü zemin tanelerinden oluşan kuyu duvarında ince polimerik bir zar meydana getirmektedir
Sıvı polimer / su bulamacı, sıvı kaybını kontrol eden çok ince ve esnek bir zar oluşturur. Bu durum, kuyu duvarı(zemin taneleri) ile beton arasında çok sıkı bir birleşme olmasını sağlar. Ayrıca, delme ekipmanlarını da yağlamaktadır ZEMİN TİPİNE GÖRE SIVI S POLİMER KULLANIM MİKTARI VE VİSKOZİTE DEĞER ARALIĞI (Bu değerler kalıplaşmış değildir.zemin türüne göre ekleme miktarını belirlemede bir kılavuz olarak kullanılmalıdır. Uygulamada deniz suyu,kirli su vb. kullanıldığında viskozite düşüşleri gözlenebilir.böyle bir durumda bulamaç yapım aşamasında soda külü eklenmelidir.) ZEMİN TİPİ Sıvı Polimer Miktarı(kg/m3) Marş Hunisi ile Ölçülen Viskozite (sn/kuart) Kil 1.30 35-45 Silt,ince ve orta taneli Kum Kaba Kum ve Çakıl 1.87 45-60 2.6 60 +
FOREKAZIK ÇALIŞMALARINDA SIVI POLİMER İLE BENTONİT KULLANIMININ KARŞILAŞTIRILMASI Kriter Hazırlama Yoğunluk Kırıntı Taşıma ve Çöktürme Tuzlusu Etkisi Yeniden Kullanım Beton Yerleştirme Kazık Yük Taşıma Kapasitesi Çevresel Etki Yoketme Sıvı Polimer Bulamacı doğrudan sisteme eklenebilir veya tank içerisinde çok kısa sürede Hacim ilkesi Yoğunluktan bağımsız Kuyuda ve havuzda kırıntı çökeltilmesini hızlandırır. İyi bir kazı temizliği sağlar Tatlısu ve tuzlusu da etkisi maksimumdur Kalite kaybı olmaksızın sınırsız olarak kullanılabilir 20 dakika sonunda genellikle içerisindeki kum miktarı %1 den daha azdır. Beton yerleştirme kolay ve beton dayanımında etkisizdir Oluşan kazıkların yük taşıma kapasitesi daha fazladır Bozunabilir, çevre dostudur Sıvı beyazlatıcı(çamaşır suyu) kullanılarak kimyasal olarak bozulabilir. Bentonit Bulamacı 24 saat zamana ve pahalı karıştırma ekipmanları Hacim ve yoğunluk ilkelerine göre Yoğunluk artışı ile viskozite de artar Kırıntılar karışım(çamur) içerisinde uzun süre kalır. kırıntıların çamurdan atılması için kum ayırıcı ve çöktürme tankı gerekli Tuzlusu da çözünemez, Ayrışır ve parçalanır 2-3 dolaşımdan sonra kalite bozulması olmaktadır Yüksek kum içeriği nedeniyle betonun dayanımı etkileyebilir Oluşan kazıkların yük taşıma kapasitesi polimer akışkanları ile yapılanlara oranla düşüktür Bitkilerin gelişimini engelleyebilecek su geçirmeyen bir katman oluşturur İstenmeyen bentonit çamurunu yok etmek için uygun arazi ve taşıtlar gerekmektedir. Buda çalışmaya ek bir maliyet
KAZIK YÜK TESTİ(PDSCo,2005 PDSCo,2005)
SONUÇLAR 1. Forekazık çalışmalarında sıvı polimer kullanımı, kuyu temizliğini ve duraylılığını önemli ölçüde artırmaktadır 1. Sıvı polimerin suya çok az miktarda katılması, çalışan personel sayısını azaltması, tekrar kullanım imkanın oluşu ve çevre dostu olması sebebiyle forekazık çalışmalarında kullanımının artacağı düşünülmektedir 1. Sıvı polimer bulamacı ile imal edilen forekazıkların yük değerlerinin iredelenmesine yönelik çalışmalar yapılmalıdır