MÜDÜR YARDIMCILIĞI MÜDÜR BAŞYARDIMCILIĞI Sınavlarına Hazırlık El Kitabı

Benzer belgeler
MEB. Görevlendirilecek Öğretmenlerin Mesleki Yeterlik Sınavlarına ve Temsil Yeteneği Mülâkatına Hazırlık El Kitabı

Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Personeli Görevde Yükselme

MEB. Görevlendirilecek Öğretmenlerin Mesleki Yeterlik Sınavlarına ve Temsil Yeteneği Mülâkatına Hazırlık El Kitabı

MEB. Konu Anlatımlı. Sınavlarına Hazırlık El Kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme. Müdürlüğü

Komisyon. MEB Yurt Dışında Görevlendirilecek Öğretmenlerin Mesleki Yeterlik Sınavlarına ve Temsil Yeteneği Mülakatına Hazırlık El Kitabı

Komisyon YURT DIŞINDA GÖREVLENDİRİLECEK ÖĞRETMENLERİN MESLEKİ YETERLİK SINAVLARINA HAZIRLIK EL KİTABI ISBN:

MEB. Görevlendirilecek Öğretmenlerin Mesleki Yeterlik Sınavlarına ve Temsil Yeteneği Mülâkatına Hazırlık El Kitabı

GYS. Konu Anlatımı. Tüm Kamu Personeli İçin. Memurluk, Şeflik, Uzmanlık, Şube Müdürlüğü ve Diğer Unvanlar

İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

GYS. Konu Anlatımı. Tüm Kamu Personeli İçin. Memurluk, Şeflik, Uzmanlık, Şube Müdürlüğü ve Diğer Unvanlar

GYS. Konu Anlatımı. Tüm Kamu Personeli İçin. Memurluk, Şeflik, Uzmanlık, Şube Müdürlüğü ve Diğer Unvanlar

Görevde Yükselme Sınavlarına Hazırlık El Kitabı

MEB. Konu Anlatımlı. Sınavlarına Hazırlık El Kitabı. Millî Eğitim Bakanlığı Personelinin Görevde Yükselme. Memur Kadroları için

Diyanet İşleri Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme Sınavlarına Hazırlık

İçişleri Bakanlığı Görevde Yükselme ve Unvan Değişikliği

Sağlık Bakanlığı ve Bağlı Kuruluşları Personeli Görevde Yükselme

Diyanet İşleri Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme Sınavlarına Hazırlık

Diyanet İşleri Başkanlığı Personeli Görevde Yükselme Sınavlarına Hazırlık

Komisyon. MEB Yurt Dışında Görevlendirilecek Öğretmenlerin Mesleki Yeterlik Sınavlarına ve Temsil Yeteneği Mülakatına Hazırlık El Kitabı

ezberbozan Sözel Man k KPSS Ders Notları serisi KPSS özetlenmiş içerik pra k bilgiler kri k notlar ilgi çekici görseller en güncel veriler Eğitimde

MEB YURT DIŞINDA GÖREVLENDİRİLECEK ÖĞRETMENLERİN MESLEKİ YETERLİLİK SINAVLARINA HAZIRLIK EL KİTABI. Millî Eğitim Bakanlığı

ÖĞRETİM İLKE VE YÖNTEMLERİ

önce biz sorduk KPSS Soruda 92 soru GENEL YETENEK - GENEL KÜLTÜR EFSANE SORU BANKASI Eğitimde

ÖABT LİSE MATEMATİK SORU BANKASI ÖABT ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ. Tamamı Çözümlü. Kerem Köker

LİSE ÖN LİSANS. Konu Anlatımlı TEK KİTAP. Genel Yetenek Genel Kültür KPSS 2018 ÖNCE BİZ SORDUK. 120 Soruda 85 Soru

Komisyon DGS TAMAMI ÇÖZÜMLÜ 10 DENEME SINAVI ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir.

KPSS EĞİTİM BİLİMLERİ 2019 ÖLÇME VE DEĞERLENDİRME. Tamamı Çözümlü DENEME E 65 D Ö U K. 80 soruda SORU

kpss Önce biz sorduk 50 Soruda SORU Güncellenmiş Yeni Baskı ÖABT TÜRKÇE Tamamı Çözümlü ÇIKMIŞ SORULAR

TÜRKÇE. soru KPSS 2017 GENEL YETENEK - GENEL KÜLTÜR. önce biz sorduk. Eğitimde

önce biz sorduk KPSS Soruda 32 soru ÖABT FİZİK TAMAMI ÇÖZÜMLÜ SORU BANKASI Eğitimde

kpss Önce biz sorduk 50 Soruda SORU Güncellenmiş Yeni Baskı ÖABT İLKÖĞRETİM MATEMATİK Tamamı Çözümlü SORU BANKASI

Görevde Yükselme. Konu Anlatımlı Soru Bankası GYS. Sınavlarına Hazırlık El Kitabı. Sosyal Güvenlik Kurumu. Şef ve Memur Unvanlar İçin

Tüm Kamu Personeli İçin GYS. Görevde Yükselme Sınavlarına Hazırlık El Kitabı. Konu Anlatımı + Soru Bankası

kpss Yeni sorularla yeni sınav sistemine göre hazırlanmıştır. öğretim ilke ve yöntemleri 20 deneme tamamı çözümlü

Tüm Adaylar İçin ALES SORU BANKASI. Kenan Osmanoğlu Kerem Köker

önce biz sorduk KPSS Soruda 92 soru GENEL YETENEK - GENEL KÜLTÜR VATANDAŞLIK SORU BANKASI TAMAMI ÇÖZÜMLÜ Eğitimde

önce biz sorduk KPSS Soruda 31 soru ÖABT LİSE MATEMATİK TAMAMI ÇÖZÜMLÜ SORU BANKASI Eğitimde

önce biz sorduk KPSS Soruda 82 soru ezberbozan MATEMATİK GEOMETRİ SORU BANKASI Eğitimde

İş Birlikli Öğrenme Teknikleri ve Türkçe Öğretimi

CÜMLE TÜRLERİ YÜKLEMİNİN TÜRÜNE GÖRE. Fiil Cümlesi. *Yüklemi çekimli fiil olan cümlelere denir.

ALES SÖZEL ADAYLAR İÇİN ALES SORU BANKASI. Savaş Doğan - Kenan Osmanoğlu - Kerem Köker. Eğitimde

GYS. Ceza ve. Tevkifevleri. Saymanlık. Adalet Bakanlığı

Eşit Ağırlık ve Sayısal Adaylar İçin ALES SORU BANKASI ALES. eğitimde 30.yıl. Kenan Osmanoğlu Kerem Köker

matematik sayısal ve mantıksal akıl yürütme

kpss Önce biz sorduk 120 Soruda 83 SORU Güncellenmiş Yeni Baskı Genel Yetenek Genel Kültür MATEMATİK GEOMETRİ DENEME

ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI: ISBN NUMARASI:

SORU BANKASI. kpss MATEMATİK GEOMETRİ SORU. Lise ve Ön Lisans. Önce biz sorduk. Güncellenmiş Yeni Baskı. Tamamı Çözümlü.

KPSS ÖABT İLKÖĞRETİM MATEMATİK. Tamamı Çözümlü SORU BANKASI. 50 soruda SORU

Şener Büyüköztürk Ömay Çokluk Nilgün Köklü

Komisyon İLKÖĞRETİM MATEMATİK ÖĞRETMENLİĞİ TAMAMI ÇÖZÜMLÜ 10 DENEME ISBN

ales dört bin soru tarzına en yakın EŞİT AĞIRLIK ve SAYISAL ADAYLARA ALES SORU BANKASI Kenan Osmanoğlu - Kerem Köker - Savaş Doğan

PROGRAM GELİŞTİRME SORU BANKASI KPSS KPSS. Eğitim Bilimleri. Eğitimde. Sınıf Yönetimi Öğretim Teknolojileri ve Materyal Tasarımı

KPSS 2015 EĞİTİM BİLİMLERİ ÖĞRETİM İLKE YÖNTEMLERİ. Tamamı Çözümlü DENEME. Soruları yakalayan komisyon tarafından hazırlanmıştır.

Komisyon ALES ÇIKMIŞ SINAV SORULARI 9 FASİKÜL ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

ezberbozan MATEMATİK GEOMETRİ SORU BANKASI KPSS 2018 eğitimde tamamı çözümlü 30.yıl

önce biz sorduk 50 Soruda 32 KPSS 2017 soru ÖABT FEN BİLİMLERİ FEN ve TEKNOLOJİ TAMAMI ÇÖZÜMLÜ ÇIKMIŞ SORULAR Eğitimde

kpss coğrafya tamam çözümlü mesut atalay - önder cengiz

MUHASEBE SORU BANKASI REDITUS. Tamamı Çözümlü PERİL ÖZERGÜN - SAADET ERDEM. Temel Kavramlar. Vergi Müfettişliği. Muhasebe Standartları

ALES EŞİT AĞIRLIK VE SAYISAL ADAYLAR İÇİN ALES SORU BANKASI. Kenan Osmanoğlu - Kerem Köker - Savaş Doğan. Eğitimde

KPSS soruda SORU GENEL YETENEK - GENEL KÜLTÜR MATEMATİK GEOMETRİ TAMAMI ÇÖZÜMLÜ SORU BANKASI

ÖABT SORU BANKASI. FEN BİLİMLERİ FEN ve TEKNOLOJİ FİZİK ÖABT ÖĞRETMENLİK ALAN BİLGİSİ TESTİ. Tamamı Çözümlü

kpss Önce biz sorduk 50 Soruda SORU Güncellenmiş Yeni Baskı ÖABT KİMYA Tamamı Çözümlü ÇIKMIŞ SORULAR

önce biz sorduk KPSS Soruda 92 soru GENEL YETENEK - GENEL KÜLTÜR COĞRAFYA 30 DENEME Önder Cengiz - Mustafa Mervan Demir Eğitimde

Komisyon ANAYASA 30 DENEME ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

kpss Önce biz sorduk 50 Soruda SORU Güncellenmiş Yeni Baskı ÖABT FİZİK Tamamı Çözümlü ÇIKMIŞ SORULAR

kpss Yeni sorularla yeni sınav sistemine göre hazırlanmıştır. matematik sayısal akıl yürütme mantıksal akıl yürütme geometri 30 deneme

kpss ğrencinin D ers D efteri genel yetenek genel kültür COĞRAFYA Kolay oku Hızlı düşün Kalıcı öğren PEGEM AKADEMİ

Tek başına anlamı ve görevi olmayan ancak kendinden önce gelen sözcükle öbekleşerek anlam ve görev kazanan sözcüklerdir. Edatlar şunlardır:

T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Müdürlük Seçme Sınavlarına Hazırlık El Kitabı

TARİH DENEME GENEL KÜLTÜR. kpss ÖSYM. Osmanlı Siyasî Tarihi Çağdaş Türk ve Dünya Tarihi. Serkan Aksoy. Gerçek Sınav Tadında...

Türkçe. Cümlede Anlam Cümlenin Yorumu. Metinde Kazandıkları Anlamlara Göre Cümleler

KPSS EĞİTİM BİLİMLERİ. gelişim psikolojisi öğrenme psikolojisi rehberlik ve özel eğitim program geliştirme

KPSS. Eğitim Bilimleri. ezberbozan. serisi. KPSS Ders Notları. özetlenmiş içerik pratik bilgiler kritik notlar ilgi çekici görseller

Ritim Öğreniyorum-II. Al ÖZTÜRK

CJ MTP11 AYRINTILAR. 5. Sınıf Türkçe. Konu Tarama Adı. 01 Sözcük ve Söz Gruplarında Anlam - I. 02 Sözcük ve Söz Gruplarında Anlam - II

kpss Soru Bankası 2010 da de 102 Genel Yetenek-Genel Kültür SORU YAKALADI

ALES EŞİT AĞIRLIK VE SAYISAL ADAYLAR İÇİN TAMAMI ÇÖZÜMLÜ 10 DENEME

KPSS GENEL YETENEK MATEMATİK GEOMETRİ YENİ. Özgün 900 Soru

Komisyon LYS1 MATEMATİK 10 DENEME TAMAMI ÇÖZÜMLÜ ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir.

Ritim Öğreniyorum-II. Al ÖZTÜRK

ALES. ÇIKMIŞ SORULAR Tamamı Çözümlü. ales AKADEMİK PERSONEL VE LİSANSÜSTÜ EĞİTİMİ GİRİŞ SINAVI.

Komisyon DİKEY GEÇİŞ SINAVI TAMAMI ÇÖZÜMLÜ ÇIKMIŞ SORULAR ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Uygulamalı Meta-Analiz

Cümlede Anlam TEST 39. 1) Bu güzellikleri görmek için Uzungöl e gün doğarken gelmelisin. Bu cümlede aşağıdaki sorulardan hangisi nin cevabı yoktur?

önce biz sorduk KPSS Soruda 92 soru GENEL YETENEK - GENEL KÜLTÜR MATEMATİK GEOMETRİ SORU BANKASI TAMAMI ÇÖZÜMLÜ Eğitimde

Komisyon ÖABT SINIF ÖĞRETMENLIĞI PİYASA 9 DENEME ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

ALES. sýnavlarına en yakın üç bin iki yüz soru SÖZEL ADAYLAR İÇİN ALES SORU BANKASI. Tamamı Çözümlü. Savaş Doğan - Kenan Osmanoğlu - Kerem Köker

SORU BANKASI GEOMETRİ KPSS KPSS. Genel Yetenek Genel Kültür. Sayısal ve Mantıksal Akıl Yürütme. Eğitimde. Lise ve Ön Lisans Adayları İçin MATEMATİK

Yrd. Doç. Dr. Mehmet Serkan UMUZDAŞ ÖZGÜN MAKAMSAL ETÜTLER ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarına aittir.

kpss Önce biz sorduk 50 Soruda 33 SORU Güncellenmiş Yeni Baskı ÖABT TARİH Tamamı Çözümlü ÇIKMIŞ SORULAR

5. SINIF TÜRKÇE YILLIK PLANI

DENEME MATEMATİK GEOMETRİ KPSS KPSS. Genel Yetenek Genel Kültür. Eğitimde

kpss ezberbozan serisi VATANDAŞLIK SORU BANKASI Eğitimde

FEN BİLİMLERİ FEN ve TEKNOLOJİ

ÖSYM. kpss. yeni sınav sistemine göre hazırlanmıştır. GENEL KÜLTÜR VATANDAŞLIK DENEME. Gerçek Sınav Tadında...

önce biz sorduk KPSS Soruda soru ÖABT İLKÖĞRETİM MATEMATİK GEOMETRİ, İSTATİSTİK, OLASILIK Eğitimde 30.

Komisyon DGS 10 DENEME ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Komisyon DİKEY GEÇİŞ SINAVI TAMAMI ÇÖZÜMLÜ ÇIKMIŞ SORULAR ISBN Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir.

Komisyon FEN BİLİMLERİ/FEN VE TEKNOLOJİ ÖĞRETMENLİĞİ TAMAMI ÇÖZÜMLÜ 10 DENEME ISBN

önce biz sorduk KPSS Soruda soru ÖABT İLKÖĞRETİM MATEMATİK SOYUT CEBİR - LİNEER CEBİR Eğitimde 30.

Transkript:

6 Ekim 2015 Tarihli ve 29494 Sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine Dair Yönetmeliği ne uygun olarak hazırlanmıştır. MEB 2016 MEB Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirme MÜDÜR YARDIMCILIĞI MÜDÜR BAŞYARDIMCILIĞI Sınavlarına Hazırlık El Kitabı Konu Anlatımlı Eğitimde 29. yıl

Komisyon MEB Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirme MÜDÜR YARDIMCILIĞI-MÜDÜR BAŞYARDIMCILIĞI Sınavlarına Hazırlık El Kitabı KONU ANLATIMI ISBN 978-605-318-274-0 Kitapta içeriğinin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayın ve satış hakları Pegem Akademi Yay. Eğt. Dan. Hizm. Tic. Ltd. Şti ye aittir. Anılan kuruluşun izni alınmadan kitabın tümü ya da bölümleri, kapak tasarımı, mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik, kayıt ya da başka yöntemlerle çoğaltılamaz, basılamaz, dağıtılamaz. Bu kitap T.C. Kültür Bakanlığı bandrolü ile satılmaktadır. Okuyucularımızın bandrolü olmayan kitaplar hakkında yayınevimize bilgi vermesini ve bandrolsüz yayınları satın almamasını diliyoruz. 1. Baskı: 2015, Ankara Yayın - Proje: Ayşegül Eroğlu Dizgi-Grafik Tasarım: Selda Tunç Kapak Tasarımı: Gürsel Avcı Baskı: Korza Yay. Basım San. Tic. A.Ş. Yenice Mah. No: 3 Esenboğa - Ankara (0312 342 22 08) Yayıncı Sertifika No: 14749 Matbaa Sertifika No: 30233 İletişim Karanfil 2 Sokak No: 45 Kızılay / ANKARA Yayınevi: 0312 430 67 50-430 67 51 Yayınevi Belgeç: 0312 435 44 60 Dağıtım: 0312 434 54 24-434 54 08 Dağıtım Belgeç: 0312 431 37 38 Hazırlık Kursları: 0312 419 05 60 İnternet: www.pegem.net E-ileti: pegem@pegem.net

SUNU Bilindiği üzere, Millî Eğitim Bakanlığına bağlı eğitim kurumları yöneticiliklerini ikinci görev olarak yürüteceklerin görevlendirilmelerine ilişkin usul ve esaslar 6 Ekim 2015 tarihli ve 29494 sayılı Resmî Gazete de yayımlanan Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine Dair Yönetmelik ile düzenlenmiştir. Bu yönetmelikte eğitim kurumu müdür başyardımcılığı ve müdür yardımcılığı görevlendirilme için seçme sınavı yapılacağı hüküm altına alınmıştır. Diğer taraftan, Millî Eğitim Bakanlığı Eğitim Kurumları Yöneticilerinin Görevlendirilmelerine Dair Yönetmeliğinin 15 inci maddesinde; Yazılı sınav konuları ve ağırlıkları Müdür başyardımcılığı ve müdür yardımcılığı için sınav konuları ve puan değerleri şunlardır: a) Türkçe-dil bilgisi: %10, b) Genel kültür: % 10, c) Resmî yazışma kuralları: % 4, ç) Halkla ilişkiler ve iletişim becerileri: % 4, d) Okul Yönetimi: % 4, e) Yönetimde insan ilişkileri: % 4, f) Okul geliştirme: % 4, g) Eğitim ve öğretimde etik: % 5, ğ) Türk idare sistemi ve protokol kuralları: % 5, h) Mevzuat (T.C. Anayasası, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname): % 50. Diğer taraftan, aynı Yönetmeliğin 21 inci maddesinde ise sözlü sınav konuları ve ağırlıkları aşağıdaki şekilde belirtilmiştir; Sözlü sınav konuları ve puan değerleri şunlardır: a) Mevzuat (T.C. Anayasası, 222 sayılı İlköğretim ve Eğitim Kanunu, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu, 1739 sayılı Millî Eğitim Temel Kanunu, 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun, 4483 sayılı Memurlar ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun, 4688 sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları ve Toplu Sözleşme Kanunu, 4982 sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu, 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu, 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, 652 sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname ve ilgili diğer mevzuat): %50, b) Analitik düşünme ve analiz yapabilme kabiliyeti: %10, c) Temsil kabiliyeti ve liyakat düzeyi: %10, ç) Muhakeme gücü ve kavrayış düzeyi: %10, d) İletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti: %10, e) Genel kültür: %10. Bu çerçevede, eğitim kurumu müdürlüğünü tercih eden adayların, sözlü sınavda yukarıdaki (a) ve (e) bentlerinde belirlenen konularda hazırlanabilmelerine yardımcı olunması bakımından bu kitapta yer alan konuları çalışmalarında faydalı olacağı düşünülmektedir.

Geçmiş yıllarda yapılan eğitim kurumlarına yönetici seçme sınavlarına katılan adayların başarı durumlarına ilişkin bazı istatistiki bilgiler aşağıdaki tabloda verilmiştir: Sınav Tarihi Sınava Girenlerin Sayısı 70 Puan ve Üzeri Alanların Sayısı 10 Ekim 2004 54.610 2.732 26 Mart 2005 62.216 11.833 30 Haziran 2006 55.728 15.036 60 Puan ve Üzeri Alanların Sayısı 31 Ekim 2009 65.000 16.970 01/10/2011 tarihinde yapılan Eğitim Kurumları Müdür Başyardımcılığı ve Müdür Yardımcılığı/Müdürlük Seçme Sınav sonuçlarına ilişkin sayısal veriler aşağıda yer verilmiştir: Müdürlük Sınavı Katılanların Sınava Sınava Sınavı iptal toplam sayısı giren girmeyen edilen 38.122 34.006 4.116 7 Başarılı 16.000 (% 47) Başarısız 17.999 (% 5 2,9) Müdür Başyardımcılığı ve Müdür Yardımcılığı Katılanların Sınava Sınava toplam sayısı giren girmeyen Sınavı iptal edilen 92.677 81.405 11.272 5 Başarılı 28.310 (% 34,7) Başarısız 53.090 (% 65,2) Uzman bir kadro tarafından hazırlanan kitabımıza ilişkin görüş ve eleştirilerinizi bizimle paylaşmanızı diliyor, katılacağınız sınavlarınızdaki başarılarınıza katkı getirmesini diliyoruz. 1 ve 2 Ekim 2011 yılında yapılan EĞİTİM KURUMU MÜDÜR, MÜDÜR BAŞYARDIMCILIĞI ve MÜDÜR YARDIMCI- LIĞI SINAVLARINDA: 1) EĞİTİM KURUMU MÜDÜRLÜĞÜ SINAVINDA (2 EKİM 2011) 28 soru yakaladık. 2) EĞİTİM KURUMU MÜDÜR BAŞYARDIMCILIĞI ve MÜDÜR YARDIMCILIĞI SINAVINDA (1 EKİM 2011) 50 soru yakaladık.

İÇİNDEKİLER Sunu... iii İçindekiler...v TÜRKÇE 1. BÖLÜM: Sözcükte Anlam...1 2. BÖLÜM: Cümlede Anlam...7 3. BÖLÜM: Paragrafta Anlam...13 4. BÖLÜM: Ses Bilgisi...19 5. BÖLÜM: Yapı Bilgisi...21 6. BÖLÜM: Sözcük Bilgisi...23 7. BÖLÜM: Cümle Bilgisi...29 8. BÖLÜM: Yazım Kuralları...35 9. BÖLÜM: Noktalama İşaretleri...41 10. BÖLÜM: Anlatım Bozuklukları...47 11. BÖLÜM: Genel Kültür...53 12. BÖLÜM: Resmî Yazışmalarda Uygulanacak Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik...135 13. BÖLÜM: Halkla İlişkiler ve İletişim Becerileri...173 14. BÖLÜM: Okul Yönetimi...209 15. BÖLÜM: Yönetimde İnsan İlişkileri...251 16. BÖLÜM: Okul Geliştirme...259 17. BÖLÜM: Eğitim ve Öğretimde Etik...277 18. BÖLÜM: Türkiye Cumhuriyeti Anayasası...309 19. BÖLÜM: Türkiye Cumhuriyeti İdari Yapısı (Türk İdare Sistemi)...447 20. BÖLÜM: 5216 Sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu...471 21. BÖLÜM: 5302 Sayılı İl Özel İdaresi Kanunu...487 22. BÖLÜM: 5393 Sayılı Belediye Kanunu...509 23. BÖLÜM: 442 Sayılı Köy Kanunu...543 24. BÖLÜM: 3046 Sayılı Bakanlıkların Kuruluş ve Görev Esasları Hakkındaki Kanun...563 25. BÖLÜM: Protokol Kuralları...575 26. BÖLÜM: 222 Sayılı İlköğretim Ve Eğitim Kanunu...589 27. BÖLÜM: 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu...607 28. BÖLÜM: 1739 Sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu...721

29. BÖLÜM: 3071 Sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair Kanun...761 30. BÖLÜM: 4483 Sayılı Memurlar Ve Diğer Kamu Görevlilerinin Yargılanması Hakkında Kanun...765 31. BÖLÜM: 4688 Sayılı Kamu Görevlileri Sendikaları Ve Toplu Sözleşme Kanunu...777 32. BÖLÜM: 4982 Sayılı Bilgi Edinme Hakkı Kanunu...799 33. BÖLÜM: 5018 Sayılı Kamu Malî Yönetimi Ve Kontrol Kanunu...817 34. BÖLÜM: 5442 Sayılı İl İdaresi Kanunu...893 35. BÖLÜM: 652 Sayılı Millî Eğitim Bakanlığının Teşkilat ve Görevleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararname...915 vi

1. bölüm SÖZCÜKTE ANLAM SÖZCÜĞÜN ANLAM ÖZELLİKLERİ Anlamı olan ya da anlamı olmadığı halde cümle kuruluşunda görev üstlenen ses birliklerine sözcük denir. Dilimizde bazı sözcükler tek bir kavramı karşılarken bazıları ise birden çok anlam karşılar. Tek anlamlı sözcükler: Sadece bir kavramı karşılayan sözcüklerdir. Örneğin, kaldırım, testere, tencere sözcüklerinin tek anlamı vardır: Çok anlamlı sözcükler: Kullanıldığı yere ve duruma göre birden çok anlam kazanabilen sözcüklerdir. Örneğin, düşmek sözcüğü kullanıldığı yere göre birçok anlam kazanabilir: düşmek: 1. Yer çekiminin etkisiyle boşlukta, yukarıdan aşağıya inmek: Havada uçan kuş vurulmuş gibi birdenbire sokağa düşüyor. 2. Durduğu, bulunduğu, tutunduğu yerden ayrılarak veya dayanağını, dengesini yitirerek yukarıdan aşağıya inmek: Çocukken ağaçtan düşüp ayağım kırılmıştı da ağlayamamıştım. 3. Yere devrilmek, yere serilmek: Çocuk koşarken yere düştü. Gerçek Anlam Temel Anlam Bir sözcüğün, akla gelen ilk anlamına temel anlam denir. Bir sözcük tek başına kullanıldığında o sözcüğün temel anlamı akla gelir. ağız: Sindirim sisteminin başlangıcı olan, üst ve alt çene arasındaki boşluk. Adamın kocaman bir ağzı var. Yan Anlam Bir sözcüğün temel anlamının dışında, ancak temel anlamıyla ilişkili olarak kazandığı diğer anlamlardır. Baş sözcüğünün temel anlamı: İnsan ve hayvan bedenlerinin en yukarı kısmı. Baş sözcüğünün, temel anlamıyla bağlantılı olarak kazandığı yeni anlamları yani yan anlamları aşağıda verilmiştir: Bir şeyin en yukarısı, en yüksek noktası: Çıkam dağlar başına, vatana doğru bakam. Bir şeyin başladığı, çıkıp yayıldığı yer, kaynak: Bu sonbahar başında bir gün onunla Beykoz çayırına gittik. Mecaz Anlam Bir sözcüğün gerçek anlamından tamamen sıyrılarak kazandığı yeni anlama mecaz anlam denir. Sıcak sözcüğünün aşağıdaki gerçek ve mecaz anlamdaki kullanımlarını karşılaştırınız: Sıcak sobanın yanında uzun uzun sohbet ettiler. (Gerçek anlam: Yakmayacak derecede ısı veren, üşümeyi önleyecek kadar ısıtan) 1

Müdür, öğrencilerini çok sıcak karşıladı. (Mecaz anlam: Dostça olan, sevgiyle dolu olan, şefkatli) Terim (Terimsel) Anlam Bir bilim, sanat, spor ve meslek dalıyla ilgili özel ve belirli bir kavramı karşılayan sözcüklere terim anlamlı sözcükler denir. Matematik terimleri: açı, üçgen, dikdörtgen, üslü sayılar... MECAZA DAYALI SÖZ SANATLARI 1. Benzetme (Teşbih) Eğretileme çeşitli şekillerde yapılabilir: 1. Doğaya ait bir özellik insana aktarılabilir: O, cıvık bir insandır. doğaya ait özellik 2. İnsana ait bir özellik doğaya aktarılabilir, yani kişileştirme yapılabilir: Yılların hüznünü taşıyordu yollar. insana ait özellik 3. Doğaya ait bir özellik, doğadaki başka bir varlığa aktarılabilir: Yıldızlar akıyor damların üzerine (nehrin özelliği yıldızlara aktarılmış) 4. Bir duyuyla ilgili bir kavram başka bir duyuyu anlatmak için kullanılabilir; buna duyular arası aktarma denir: Bir nesnenin, varlığın niteliğini daha etkili biçimde anlatmak için daha belirgin niteliği olan bir varlıktan yararlanma yöntemine benzetme denir. Tam bir benzetmede dört öge bulunur. Fakat bütün ögelerin kullanılması şart değildir. Selvi gibi uzun boy benzetilen benzetme benzetme benzeyen edatı yönü Kar gibi beyaz çamaşırlar benzetilen benzetme benzetme benzeyen edatı yönü 2. Kişileştirme (Teşhis) İnsana ait özelliklerin insan dışındaki varlıklara yüklenmesidir. Bülbül, ağaran vakte kadar ağlarmış. Bu cümlede bülbül kişileştirilmiştir, insana ait bir özellik (ağlama) insan dışındaki bir varlığa yüklenmiştir. 3. Eğretileme (İstiare) Eğretileme (istiare), yalnızca benzeyen ya da benzetilen öğeleriyle yapılan söz sanatı, aynı zamanda bir benzetme çeşidi olarak tanımlanabilir. Meleğim beşiğinde uyuyor. benzetilen (benzeyen öğe bebek tir fakat söylenmemiştir) Güneş bugün gülümsüyor bize. benzeyen (benzetilen öğe insan dır fakat söylenmemiştir) Sıcak bir gülümseyişi vardı. dokunma görme 4. Kinaye (Değinmece) Bir sözün hem gerçek hem de mecaz anlamını çağrıştıracak biçimde kullanılmasıdır. Kinayede mecaz anlam ön plana çıkar. Ateş düştüğü yeri yakar. Dikensiz gül olmaz. Hamama giren terler. 5. Mecaz-ı Mürsel (Ad Aktarması) Bir sözün benzetme amacı güdülmeksizin başka bir söz yerine kullanılmasıdır. Ad aktarmasında asıl anlatılmak istenenle onun yerine kullanılan söz arasında bir çeşit ilginin olması gerekir. Bu anlam ilgilerinden bazıları aşağıda gösterilmiştir: Ellerim dolu, arabayı sen açar mısın? (Parça - Bütün İlgisi) Çorba çok güzeldi, iki kase içtim. (İç - Dış İlgisi) Şiiri sevmek için Yahya Kemal i okumalısın. (Sanatçı - Eser İlgisi) Bizim mahalle bu olayı asla unutmaz. (Yer - Kişi (Topluluk) İlgisi) Değerli kalemlerimizden birini daha yitirdik. (Kişi - Araç ilgisi) Erzurum ve Sivas, bağımsızlık savaşının ilk adımlarıdır. (Yer - Olay İlgisi) 2

Batı, Doğu daki olaylara müdahale etmek zorunda. (Yön - Yer / Ülke İlgisi) 6. Dokundurma (Tariz) Bir kimseyi iğnelemek, bir sözü tersini düşündürecek şekilde kullanmak ya da alay etmek amacıyla kullanılan ifadelerdir. Çok çabuk geldin, sen gelene kadar ağaç olduk. O kadar açık konuştu ki söylediklerini hâlâ çözmeye çalışıyoruz. 7. Mübalağa (Abartma) Bir durumu olduğundan daha büyük ya da daha küçük gösterme sanatıdır. Alem sele gitti gözüm yaşından Dağda yaprak kalmadı Yarama bağlamaktan 8. Dolaylama Bazı canlı ya da cansız varlıklar doğrudan anlatılmak yerine başka kavramlarla anlatılır. Bir kavramın birkaç sözcükle anlatıldığı bu sanata dolaylama denir. Ege nin incisi delikli demir bacasız sanayi kara elmas 9. Güzel Adlandırma İzmir tüfek turizm kömür Söylenmesi kulağa hoş gelmeyen, olumsuz ya da ürkütücü anlamlar çağrıştıran sözlerin daha olumlu, kabullenilebilir sözlerle anlatılmasıdır. ölmek rahmete kavuşmak gömmek toprağa vermek SÖZCÜKLER ARASINDAKİ ANLAM İLİŞKİLERİ Eş ya da Yakın Anlamlı Sözcükler Yazılışları farklı, anlamları aynı olan sözcüklere eş anlamlı sözcükler denir. ses - seda hafıza - bellek saha - alan mektep - okul Eş anlamlı sözcüklerin bir arada kullanılması anlatım bozukluğuna yol açar Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler Nitelikleri ve durumları birbirine ters düşen sözcüklere karşıt anlamlı sözcükler denir. Az veren candan çok veren maldan... Akıllı köprü arayıncaya kadar deli köprüyü geçer. Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler Yazılışları ve okunuşları aynı, anlamları farklı olan sözcüklere eş sesli sözcükler denir. gül: Çalı veya ağaççık şeklinde bir süs bitkisi. Dikensiz gül olmaz. gül- (eylem anlamında): Hoşa giden durumlar karşısında sesli veya duygularını açığa vurmak. Küçük kızla bir arkadaş gibi konuşuyor, gülüyordu. Somut ve Soyut Anlamlı Sözcükler Beş duyuyla (görme, işitme, koklama, tatma, dokunma) algılanabilen varlıkları karşılayan sözcüklere somut anlamlı sözcükler denir. Koku, ses, lamba, yumuşak, acı sözcükleri beş duyuyla algılanabildiği için somuttur. Beş duyuyla algılanamayan varlıkları karşılayan sözcüklere soyut anlamlı sözcükler denir. Nefret, üzüntü, mutluluk, akıl, ruh gibi sözcükler beş duyumuzla algılanamadığı için soyuttur. Nitel-Nicel Anlamlı Sözcükler Nicel anlamlı sözcükler: Varlıkların ölçülebilir, sayılabilir ya da karşılaştırılabilir özelliklerini gösteren sözcüklerdir. 3

Geniş bahçeli bir ev aldı İstanbul da ve emekli olunca oraya taşındı. (alan ölçüsü) Nitel anlamlı sözcükler: Varlıkların ölçülemeyen, sayılamayan özelliklerini gösteren sözcüklerdir. Onun babası çok geniş biridir, hiçbir şeye kolay kolay kızmaz. ( rahat anlamında) Pekiştirmeler Anlatımı güçlendirmek amacıyla kullanılan ek, sözcük ya da öbeklerdir. Çeşitli şekillerde yapılabilir: sıcak sımsıcak (sözcüğün ilk hecesinin bir ekle yinelenmesiyle) Genel-Özel İlişkili Sözcükler Genel anlamlı sözcükler: Anlam kapsamı geniş olan, altında birden çok tür barındırabilen sözcüklerdir: Bitki, taşıt, sanatçı, yemek, ülke... Özel anlamlı sözcükler: Anlam kapsamı dar olan, kavramları tek tek karşılayan sözcüklerdir: Hanımeli, bisiklet, Sezen Aksu, mantı, Türkiye... Yansıma Sözcükler Doğadaki varlıkların seslerine benzetilerek oluşturulan sözcüklere yansıma sözcükler denir. Tak, şır, hav, gür, fokur, me Bu sözcüklerden isim ve fiil türetilebilir: takırtı, şırıltı, havlamak, gürlemek, fokurtu, melemek KALIPLAŞMIŞ SÖZ ÖBEKLERİ sıcak sıcacık ( -ca, -cık ekleriyle) sıcak sıcak mı sıcak ( mi edatı ve de bağlacıyla) sıcak pek sıcak (sözcüğün önüne pekiştirme anlamlı bir sözcük getirilerek) sıcak cehennem gibi sıcak (benzetme yoluyla pekiştirme) Deyimler Bir kavramı, bir durumu daha güçlü ve etkili şekilde anlatmak amacıyla kurulmuş söz öbeklerine deyim denir. Sonunda kabak başına patladı. Gördüğümüz korkunç manzara hepimizi can evimizden vurmuştu. Bağrına taş basarak yıllar yılı beklemişti. İkilemeler Anlatıma güç kazandırmak amacıyla iki sözcüğün değişik yollarla yan yana kullanılmasıyla oluşan söz öbeklerine ikileme denir. İkilemeler çeşitli şekillerde oluşur: Eş ya da yakın anlamlı sözcüklerden oluşur: Doğru dürüst, yalan yanlış. Karşıt anlamlı sözcüklerden oluşur: Gece gündüz, aşağı yukarı. İkilemeler ayrı yazılır ve ikilemelerin arasına hiçbir noktalama işareti getirilmez. Atasözleri Deyimin açıklamasıyla verilmesi anlatım bozukluğu sayılmaz. Atasözleri, geniş halk yığınlarının yüzyıllar boyunca deneyimlerden ve bunlara dayanan düşüncelerden doğmuş yargılardır. Atasözlerinin en önemli özelliği yol göstermesi ve öğüt vermesidir. Bununla birlikte çeşitli ifade özellikleri de vardır. Komşunun tavuğu komşuya kaz görünür. Minareyi çalan kılıfını hazırlar. Mart kapıdan baktırır, kazma kürek yaktırır. Çirkefe taş atma, üstüne sıçrar. Bugünkü işini yarına bırakma. 4

CEVAPLI TEST 1. Bağırsan da çağırsan da kırılmam sana. Kırılmak sözcüğü, aşağıdakilerin hangisinde bu cümledeki anlamıyla kullanılmıştır? A) Kırılmış perdesi, çalmıyor sazım. B) Dostun sözüne kırılmak olmaz. C) Kırıldı ümitler yaza çıkmadan. D) Bütün vücudum kırılıp dökülüyor. 5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde, deyim açıklamasıyla birlikte verilmemiştir? A) Her zaman çok konuşurken şimdi sesi çıkmaz olmuş, dut yemiş bülbüle dönmüştü. B) Dizgini ele almış, artık işleri yönetmeye başlamıştı. C) Çektiği sıkıntılar yüzünden yaşamayı istemeyecek duruma gelmiş, canından bezmişti. D) Doğruyu söylemek gerekirse o, saman altından su yürüten bir insan değildir. 2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük, cümleye gereğinden çok anlamı katmaktadır? A) Bu konuda fazla titizlik gösteriyorsun. B) Çocuklarına her zaman bol harçlık verirdi. C) Bu çiçeklere her akşam su vermelisin. D) Onun en çok kızdığı şeyleri yapıyorsun. 3. Beslemek sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde, bir şeyin sağlam durmasını sağlamak için çevresini doldurmak anlamında kullanılmıştır? A) Bu, uzun müddetten beri şiddetle beslediği bir histi. B) Hepimiz bir araya gelip sele karşı bahçe duvarını iyice besledik. C) Okulun artıklarıyla otuz kişiden fazla insan besliyorduk. D) Köyden gelen misafirlerini bir hafta beslemişti. 6. Kitaplarını çantasına gelişigüzel yerleştirdi. cümlesinde altı çizili sözcüğün cümleye kattığı anlam aşağıdakilerden hangisinde vardır? A) Evin ancak bir bölümünü temizleyebilmiş. B) Gereksiz eşyaları tavan arasına çıkardı. C) Evin bütün odalarını özensizce süpürdü ve sildi. D) Sınav tam başlamak üzereyken sınıfa girdi. 4. II. II. III. IV. Yıllar yılı bekliyorum bir gün dönersin diye. Yılda bir kabrime gel, toprağım kokunu alsın. Piyasanın durumu yıldan yıla daha kötü hale geliyor. Çocuğun dersleri her geçen yıl düzeliyordu. Yukarıda numaralanmış cümlelerin hangilerindeki altı çizili sözler anlamca birbirine en yakındır? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) III ve IV 7. Romanın temel kişisi Mahmut, babasının isteği dışında gizlice denizci olur. Fırtınalarla, dalgalarla boğuşarak yaşamını kazanmak, en büyük tutkusudur onun. Ne ki babası ölünce denizi bırakıp Bodrum a döner. Bir köy ağasının kızıyla evlenerek bu kez de ekmeğini topraktan çıkarmaya başlar. Ama deniz tutkusunu yenemeyen Mahmut, evini ve karısını bırakıp tekrar denize döner. Bu parçada altı çizili sözle, parçada anlatılan kişinin hangi yönü vurgulanmıştır? A) Toprakla uğraşmaktan hoşlanmaması B) Denizden uzak yaşayamaması C) Denizin topraktan verimli olduğuna inanması D) Verdiği karardan dolayı kendini suçlaması 5

8. Açık sözcüğü aşağıdaki cümlelerin hangisinde her türlü düşünceyi hoşgörüyle karşılayan, etkisinde kalabilen anlamında kullanılmıştır? A) Anlatımın temel özelliği yalın ve açık olmaktır. B) Her yere başvurmuş, ancak açık bir yer bulamamıştır. C) Herkes bu olayı açık bir tedirginlikle izledi. D) Arap kültürüne bütünüyle açık olduğumuz bir dönemdi. 11. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde benzetmeden yararlanılmamıştır? A) Sabır bir tuğlaya, sadakat ise köke benzer. B) Bu kadının oğlu, yeşil keten takımlar giyerdi. C) Ruhumuz bir çöl kadar ıssız olurdu her akşam. D) Ayrılık her zaman tıpkı ölüm gibidir. 9. Aşağıdaki cümlelerde altı çizili sözcüklerden hangisi gerçek anlamının dışında (mecaz anlamıyla) kullanılmıştır? A) Hiçbir zaman gizemli hikâyeler yazamamıştı. B) O mektuplardan yakıcı satırlar çarpacak yüzüne. C) Yazı makinesindeki boş kâğıda bakıyorlardı. D) İnce, uzun, bomboş bardak doldu sonunda. 12. Yalnızca bir şair olarak değil, bir aydın olarak da hem kendini hem de şiirimizi ileriye götürmüştür. Şiirimize yeni konular, görüşler, biçimler getirmiştir. Şiir diline, konuşma dilinin canlılığını, genişliğini aşılamıştır. Bunu yaparken de sadelik içinde, en az sözcükle derinliğe varmanın yolunu bulmuştur. Bu parçadaki en az sözcükle derinliğe varmak sözüyle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? A) Yoğun bir anlatım biçimi kullanmak B) Geniş kitlelere seslenmek C) Yeni ve değişik ürünlerle şiiri geliştirmek D) Alışılmış deyişleri bir yana bırakmak 10. Aşağıdakilerin hangisinde insana özgü niteliklerin doğaya aktarımı söz konusudur? A) Aldığım her nefes seni fısıldar Gelir ta kalbimden vurur şarkılar B) Bir tren sesiyle başladı ağrım Dağları taşları çınlattı çağrım C) Bu gece tek hece yazmam dese de Sabaha çıkmadan sözünden caydı D) İsyankar olurum ister istemez Canımdan usanır bezer dururum 13. I. Hastalıktan epeyce zayıfladı. II. Buradan ayrılınca bizi büsbütün unuttu. III. Bugün sınıfın çoğu derse gelmişti. IV. Aldığı kararlar tamamen kendisine aittir. Yukarıdaki numaralanmış cümlelerin hangisindeki altı çizili sözcükler anlamca birbirine en yakındır? A) I ve II B) I ve III C) II ve III D) II ve IV 1. B 2. A 3. B 4. D 5. D 6. C 7. B 8. D 9. B 10. A 11. B 12. A 13. C 6

2. bölüm CÜMLEDE ANLAM Duygu, düşünce ve istekleri ifade eden sözcük ve sözcük gruplarına cümle denir. Sanatçı, nesnel anlatımı tercih edemez. Kendi bakışını yansıtan kişi sanatçıdır. CÜMLENİN YORUMU Cümlenin İletisi Cümle sorularında sıkça sorulan soru tiplerinden biri cümlenin yorumu sorulardır. Bu sorularda öğrenciden bir cümlenin ana düşüncesini, yani anlatılmak isteneni bulması, başka bir deyişle cümleyi yorumlaması istenir. Eğitim görmemiş insan ruhu, işlenmemiş demire benzer; iyi bir ustanın eli değmedikçe insanda gizli olan renk ve güzellikler ortaya çıkmaz. Bu cümlede anlatılmak istenen Kabiliyetlerimiz eğitimle belirlenir ve biçimlenir. düşüncesidir. Cümlede Vurgu Türkçenin cümle kurallarına göre vurgulanmak istenen öğeler yüklemin önüne getirilir. Murat, dün gece İstanbul a uçakla gitti. (araç vurgulanmış) Murat, dün gece uçakla İstanbul a gitti. (yer vurgulanmış) Eş Anlamlı Cümleler Bir cümlenin taşıdığı düşünce, cümlenin temel anlamı bozulmadan çeşitli şekillerde söylenebilir. Sözcükler farklı olsa da anlamı bire bir aynı cümleler eş anlamlı cümlelerdir. Anlamca Çelişen Cümleler Anlam bakımından birbiriyle bağdaşmayan, karşıt yargılar taşıyan cümlelerdir. Bir insanın davranışını herkese genellemek doğru değildir. İnsanlar üç aşağı beş yukarı aynı anlayıştadır. ANLAMLARINA GÖRE CÜMLELER Olumlu Cümleler Cümlenin yükleminde belirtilen iş ya da oluşun, yani yargının, gerçekleştiğini gösteren cümlelerdir. Dünkü sınavdan sonra bütün gün ders çalıştım. Mutfakta yiyecek bir şeyler var. Biçimce Olumlu - Anlamca Olumsuz Cümleler Cümle, biçimce olumlu cümle kalıbındayken cümleden çıkan anlam olumsuz cümle kalıbındadır: Ne aradı ne bir haber yolladı. (cümleden çıkan anlam: aramadı ve haber yollamadı ) Olumsuz Cümleler Olumlu cümlelerin aksine, cümledeki yargının gerçekleşmediğini bildiren cümlelerdir. Cümledeki işin gerçekleşmediği yüklemden anlaşılır. Aşağıdaki örneklerde cümleyi olumsuz yapan ek ya da sözcükleri inceleyiniz: 7

Dünkü sınavdan sonra bugün ders çalışmadım. Mutfakta yiyecek hiçbir şey yok. Biçimce Olumsuz - Anlamca Olumlu Cümleler Cümle, biçimce olumsuz cümle kalıbındayken cümleden çıkan anlam olumlu cümle kalıbındadır: Seni sevmiyor değilim aslında. (cümleden çıkan anlam: seviyorum ) Kanıksama Kanıksama, bir durumu kabullenme, artık o durumdan etkilenmemektir. Başka bir deyişle o duruma alışmaktır. Onu sürekli uyardım gürültü etmemesi için; fakat artık beni etkilemiyor. Önceleri bu bölgenin insanına karşı çok tedirgindim; şimdi çok rahatım. Soru Cümleleri Soru cümlelerini iki başlıkta incelemek mümkündür: Gerçek Soru Cümleleri: Bir yanıt almak amacıyla kullanılan soru cümlelerdir. Yarın nereye gideceksin? Kiminle, saat kaçta görüşecekmiş? Sözde Soru Cümleleri: Düşüncelerin soru yoluyla ifade edildiği, yanıt almak amacıyla kullanılmayan soru kalıplarıdır. Bu soru cümleleri çeşitli anlamlar barındırır. Bunca işi sen mi yaptın? (inanmama) İki üç milyonun lafı mı olur? (azımsama) Ünlem Cümleleri Duyguları vurgulu biçimde yansıtan öbek ve cümlelerdir. Çeşitli şekillerde ünlem anlamı sağlanabilir: Of, çok sıkıldım bu toplantıdan! (usanç) Vah vah, ne hale gelmiş adam! (acıma ) Emir Cümleleri Bir işin yapılmasını ya da yapılmamasını bildiren cümlelerdir. Emir, denince sert, katı bir ifade düşünülmemelidir. Yap / yapma kalıbındaki her cümle emir kipinde olduğu için emir anlamı da taşımaktadır. Çıkarım Çıkarım, verilen bazı yargılardan yeni bir yargıya ulaşmaktır. Bugün çok şiddetli fırtına varmış denizde, bu durumda onların balığa çıkamayacağı kesin. Çaydanlığın hâlâ sıcak olması burada birilerinin kısa süre önce oturduğunu gösteriyor. Beğenme - Takdir Beğenme, bir eserin, bir kişinin, bir nesnenin vb. hoşa gittiğini belirtmektir. Beğeni, bazı sözcüklerle dile getirilebildiği gibi, cümlenin bütününe de yayılmış olabilir. Bu resmi ne kadar da güzel yapmışsın! O, çok düzenli ve çalışkan bir insandı. Yakınma Yakınma, olumsuz bir durumdan duyulan rahatsızlığı şikayet ederek anlatmaktır. Hangi gün işine zamanında geldi ki? Bu yaşına geldi, hala odasını düzenlemeyi öğrenemedi. Ön Yargı Ön yargı, bir kimse veya konu hakkında önceden verilmiş olumlu veya olumsuz hüküm demektir. Bu yazarımız böyle giderse saman alevi gibi parlayıp sönecek. Toplumu kucaklayan bu pırıl pırıl gençler, yakında Türkiye nin en büyük sanatçıları olacaktır. Tahmin - Olasılık Tahmin, bir olayın veya durumun sonucuyla ilgili aşağı yukarı bir fikir söylemek, sonucu önceden kestirmek demektir. Tahmin, olasılık, sezgi ve ön yargı birbirine yakın kavramlardır; bu yüzden sorularda birbirine yakın seçeneklerde verilmez. Belki de o, Türk şiirinin en büyük şairlerinden biri olacak. Senin bu konuya karışmak istemediğini anlamıştım. 8

Varsayım Varsayım, bir olayın sonuçları üzerinde fikir yürütebilmek için, onu olmuş veya olacak saymak, farz etmek demektir. Tut ki karnım acıktı, anneme küstüm. Farz edelim ki bu sınavı kazandınız, daha sonra ne yapacaksınız? Şaşırma Şaşırma, bir işin nasıl yapıldığını kavrayamayarak hayret etmek, olayı garipsemek demektir. Bir insan nasıl bu kadar vurdumduymaz olabilir? Senin bütün bu kötülükleri yaptığına inanamıyorum. Uyarı Uyarı, bir kimseye nasıl davranması gerektiğini hatırlatmak, onun, olumsuz davranışlarının farkına varmasını sağlamak için dikkatini çekmek demektir. Bir daha benimle bu şekilde konuşma. Seni sevenleri üzdüğünün farkında mısın? Öneri Öneri, bir sorunu çözmek için ileri sürülen düşünce, görüş demektir. Öneri bildiren yargılar herhangi bir konu hakkında teklif, düşünce ortaya koyan yargılardır. Daha başarılı olabilmek için hikâyede sağlam bir üslup yakalamalısın. Yazar, romandaki kişileri daha belirgin şekilde yansıtabilmek istiyorsa köyü, bir toplum bilinci yaklaşımıyla değil bir vatandaş gibi anlatmalı. ANLATIM ÖZELLİKLERİNE GÖRE CÜMLELER Öznel ve Nesnel Anlatım Kişisel duygu ve düşünceler içeren, doğruluğu kişiden kişiye değişen cümlelere öznel anlatımlı cümle denir. Dokuzuncu Hariciye Koğuşu, Peyami Safa nın en güzel eseridir. Bugünkü ders gerçekten çok zevkliydi. Neden (Gerekçe) Bildiren Cümleler Neden cümlelerinde yüklemde belirtilen yargının hangi nedenle gerçekleştiği ya da gerçekleştirildiği belirtilir. Bu kadar düzenli ve disiplinli çalışınca yarışmada birinci oldu. Sınava iyi hazırlandığından başarılı oldu. Geç kaldığı için annesinden özür diledi. Amaç Bildiren Cümleler Cümlede eylemin hangi amaçla gerçekleştirildiği vurgulanıyorsa bu tür cümlelere amaç cümlesi denir. Bunları anlatmak için onun yanına gittim. Trafiği rahatlatmak amacıyla yeni yollar açılmalı. Fikir adamları, toplumların dünyaya bakış tarzlarını değiştirmek maksadıyla birçok çalışma yaparlar. Koşul (Şart) Cümleleri Eylemin ya da durumun gerçekleşmesinin, başka bir eylemin gerçekleşmesine bağlı olduğu cümlelere koşul (şart) cümlesi denir. İnsan istedi mi her şeyi başarır. Sinemaya giderim ama sen gelirsen. Çalışkan olursan herkes seni takdir eder. Tanım Cümleleri Bir varlığa, bir şeye özgü nitelikleri belirten, bir kelimeyi belirleyen, açıklayan cümlelere tanım cümlesi denir. Tanım cümlesi Bu nedir? sorusuna cevap verir. Uygarlık, bizden önceki kuşakların biriktirdiği bilgi ve anıların bir toplamıdır. Uygarlık nedir? sorusuna uygarlık kavramı tanıtılarak cevap verildiği için bu cümle, bir tanım cümlesidir. Karşılaştırma Cümleleri Birden çok kişi, olay ya da nesnenin benzerliklerini ya da farklılıklarını ortaya koyan cümlelere karşılaştırma cümlesi denir. Meydana gelen en şiddetli sarsıntı buydu. Karacaoğlan dan daha güzel yazan bir halk ozanı yoktur. 9

İçerik ve Üslup (Biçim) Bildiren Cümleler İçerik, yapıtta ele alınan duygu ve düşünceleri dile getiren cümlelerdir. Diğer bir deyişle konu bildiren cümlelerdir. Filmde, yalnız yaşayan insanların sorunları ele alınmış. Şiirlerde aşkı, özlemi dile getirir. Doğrudan Anlatım (Aktarma) Cümleleri Herhangi bir kişinin, bir konu hakkındaki düşüncelerinin değişikliğe uğratılmadan aktarıldığı cümlelere doğrudan anlatım cümlesi denir. Paul Valery İlk dize Tanrı vergisidir, ondan sonrası da çaba. demiş Arkadaşına söyle, yarın ödevini mutlaka getirsin, dedi. Dolaylı Anlatım (Aktarma) Cümleleri Bir kimsenin, bir konudaki düşüncelerini söylendiği gibi aktarmayan cümlelerdir. Bu tür anlatımlarda cümleyi aktaran kişi, başkasından aldığı cümleye kendi anlatım özelliğini katar. Arkadaşım, Hazım ın canlandırdığı prensin gerçek hayatta da yaşamış olduğunu söyledi. 10

CEVAPLI TEST 1. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde neden-sonuç ilişkisi vardır? A) Gün doğarken yola çıkmış, öğleden sonra köye varmıştır. B) Yolculardaki bezginlik yolun sonuna doğru acıya dönüşmüştü. C) İlkel toplumların kendilerine özgü kültürleri olmadığı söylenemez. D) Onun geleceği duyulunca önce masalar, sonra örtüleri değişti. 4. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde nesnel anlatım söz konusudur? A) Sanatlı anlatımlara başvurmak yerine sözcükleri ilk anlamlarıyla kullanırdı. B) Sanatta biçimi ön plana çıkarmak yazarı her zaman aldatır. C) Romandaki deneme, diyalog gibi anlatım tekniklerinin çarpıcı uyumu okuru şaşırtıyor. D) Kimi zaman güzel betimlemelerle, duygusal yaklaşımlarla okuru etkilemek istemiş. 2. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde düşünceyle davranışın birbirinden farklı olduğu anlatılmak istenmiştir? A) Kavgayı sevmediği için sorunları konuşarak çözdü. B) Yöneticinin konuşmasından sonra gergin hava yumuşadı. C) O iyi bir insandır ve onu tanıyanlar da bunu bilir. D) Hep barıştan söz ediliyor; ama dünyanın pek çok yerinde savaş var. 5. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde olumlu eleştiri söz konusudur? A) Yapıtta anılarla yaşantıların iç içe verilmesi karışıklık doğuruyor. B) İlk öykülerinde söz sanatlarından kaçınan, yalın bir dili ustaca kullanmış. C) Kimi zaman sözcükleri duygusal değerlerinden soyan, kuru bir söyleyiş öne çıkar. D) Bu yazar bildiği, tanıdığı çevrenin dışına çıkınca aynı ustalığı gösteremiyor. 3. (I) Büyük adamı, sıradan adamın ölçüleri ile ölçmemek gerekir. (II) Büyük adam da her insanda bulunan özellikleri taşır. (III) Ancak o, ötekilerde bulunmayan yönüyle büyük adamdır. (IV) Onu büyük adam yapan; gerçekleştirmiş olduğu, tarihin yapısı içine yerleştirdiği eseridir. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisinde büyük adamı diğerlerinden ayıran özellik belirtilmiştir? A) I B) II C) III D) IV 6. Aşağıdaki cümlelerin hangisinde başkasının sözü aktarılmıştır? A) Bir çağın özelliklerini bilmek, o çağın sanatçılarını tanımak için yeterli değildir. B) Montaigne, düşündüklerini büyük bir içtenlikle ortaya koymuştur. C) Yazar, bu yapıtında toplumsal sorunları yansıtmayı amaçladığını söylüyor. D) Yazar, üzerinde çalıştığı konuya göre bir anlatım biçimi seçmelidir. 11

7. Bir toplumun varlığını sürdürmesi, geçmişini iyi tanımasına ve onu özümseyip korumasına bağlıdır. Aşağıdakilerden hangisi bu cümlede anlatılmak istenene anlamca en yakındır? A) Bütün toplumlar, geçmişlerini, kendine özgü özelliklerini göz önünde bulundurarak değerlendirir. B) Geleceğe bakmanın en iyi yolu nereden geldiğinin bilincinde olmaktır; belleğini kaybeden halk, ölü bir halktır. C) Her toplum yaşanmış olayları değişik açılardan ele alıp değerlendirmeli ve bunlardan yararlanmalıdır. D) Bir toplumun gelecekteki yaşamı, geçmişinin zenginliğine ve parlaklığına bağlıdır. 10. (I) Bugün olduğu gibi İlk Çağ da da bu yöreyi v a r l ı k l ı k ı l a n To r o s l a r d ı; b u d a ğ l a r ı n s u l a r ı y d ı. (II) Toroslarda su, yeryüzüne çıkar çıkmaz denizi aramaya başlar. (III) Vadileri dolaşarak, başını taşlara vurarak akar da akar. (IV) Derin boğazlardan geçip düze inen ırmaklar miskinleşir. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde karşılaştırma vardır? A) I B) II C) III D) IV 11. (I) Önceleri yazınsal türlerin en etkilisinin roman olduğunu sanıyordum. (II) Sonra tiyatronun romandan daha güçlü, daha etkili bir tür olduğunu anladım. (III) 1940 lardan sonra da tiyatroya yöneldim. (IV) Peş peşe altı tiyatro eseri yazdım. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde gerçekte var olmayıp öyle zannedilen bir durum söz konusudur? A) I B) II C) III D) IV 8. (I) Çeviri bir metinden yola çıkan yazar, oyunu yeniden, oldukça güzel bir biçimde oluşturmuş. (II) Metin, yerel motiflerle yalınlaşırken evrenselliğini de yitirmemiş. (III) Ayrıca oyunun dokusunda yer alan dostluk, fedakarlık, bağlılık gibi duygular, inandırıcı ve dengeli bir biçimde verilmiş. (IV) Oyunda, anlatılanların geçtiği yer ve zaman da belirtilmemiş. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde anlatanın yorumuna yer verilmemiştir? A) I B) II C) III D) IV 12. I. çağımızda bilgisayar kullanımının II. sağlık sorunlarını da III. tehlikeli olabilecek IV. beraberinde getirdi V. hızla yaygınlaşması Yukarıdaki sözlerin anlamlı ve kurallı bir cümle oluşturan sıralanışı aşağıdakilerden hangisidir? A) I., III., II., V., IV. B) I., III., V., II., IV. 9. (I) Doğanın korunması, bizim için önemli bir nokta olmanın da ötesinde temel hedeftir. (II) Bu yüzden konutlar, kenttekine benzer bir dokuda değil, tamamen çevredeki ormanla uyum sağlayacak biçimde yapıldı. (III) Bir başka konu da bitkilendirme. (IV) Son zamanlarda bitkiyle haşir neşir olma eğilimi yaygınlaştı; elbette bu durum, biz çevre tasarımcılarını sevindiriyor. kökenli bitkiler yerine kestane, erguvan, kızılağaç, fıstık çamı tercih edilmeli. Bu parçada numaralanmış cümlelerden hangisi, kendinden sonraki cümlenin nedeni durumundadır? A) I B) II C) III D) IV C) I., V., III., II., IV. D) II., V., I., III., IV. 13. (I) Öğleden sonra ferahlatıcı bir yağmur yağdı. (II) Bulutlar güneşi sakladı. (III) Bu, romantik sonbahar günlerine özgü bir yağmurdu. (IV) Önce hafif, damlalarla başladı; sonra birden hızlanınca çocuklar koşuşarak evlerine çekildiler. Bu parçada numaralanmış cümlelerin hangisinde, söyleyenin yorumuna yer verilmemiştir? A) I B) II C) III D) IV 1. D 2. D 3. D 4. A 5. B 6. C 7. B 8. D 9. A 10. A 11. A 12. C 13. D 12

3. bölüm PARAGRAFTA ANLAM Bir duyguyu, düşünceyi, durumu anlatan cümleler topluluğundan oluşan paragraf, şekil ve anlam bakımından bütünlük gösteren yazı bölümüdür. Paragraflar bir ana düşünce etrafında toplanan cümlelerden oluşur. Paragraf sorularının doğru cevaplanabilmesi için konu, ana düşünce, yardımcı düşünce gibi kavramların iyi bilinmesi gerekir. Paragraf soruları çözülürken önce soru kökü okunmalı, soruda istenen şey belirlendikten sonra paragraf okunmalıdır. Bu yöntemle zaman kaybından kurtulmak mümkün olabilir. PARAGRAFIN YAPISI Paragrafın Bölümleri Paragraflar giriş, gelişme ve sonuç bölümlerinden oluşur: Giriş Bölümü Paragrafın giriş bölümü, paragrafta anlatılacak konuyla ilgili ipuçlarının verildiği; üzerinde söz söylemeye, açıklama yapmaya uygun olan cümledir. Gelişme Bölümü Giriş cümlesinde verilen konunun açıklanıp genişletildiği, örneklendiği bölümdür. Bu bölümde paragrafın ana düşüncesi, yardımcı düşüncelerle desteklenir. Sonuç Bölümü Parçada anlatılanların sonuca bağlandığı cümledir. Sonuç cümlesinde kısaca, demek ki, öyleyse, özetle, sonuç olarak gibi özetleyici sözcükler yer alabilir. PARAGRAFIN İÇERİĞİ Konu, ana düşünce ve yardımcı düşünceler paragrafın içeriğini oluşturur. Konu Paragrafta anlatılan duygu, düşünce ya da olaya konu denir. Her şey paragrafın konusu olabilir. Bu parçada neden söz edilmektedir? sorusuna verdiğimiz yanıt o paragrafın konusudur. Ana Düşünce Ana düşünce, yazarın okura asıl anlatmak ve açıklamak istediği düşüncedir. Yani yazarın paragrafı yazmaktaki amacıdır. Ana düşünce cümlesi paragrafın başında ya da sonunda bulunabilir; bazen de paragrafın bütününden çıkarılır. Paragrafı oluşturan bütün cümleler ana düşünceyi açıklar ve destekler niteliktedir. Yardımcı Düşünceler Yardımcı düşünceler, paragrafta verilmek istenen ana düşünceyi açıklayan, destekleyen, anlaşılmasını kolaylaştıran cümlelerdir. Her paragrafta bir ana düşünce vardır; ama birden fazla yardımcı düşünce olabilir. 13