Öğretim Üyesinin Adı Soyadı Unvanı Fakültesi Bölümü Anabilim Dalı Dershane Kadir Çavdar Doç. Dr. Mühendislik Mimarlık Makine Mühendisliği Makine Tasarımı ve Đmalat Makine Müh. Yeni Bina AD201 Ders Saatleri Örgün : Perşembe 9:45 12:15 Đkili : Salı 17:00 19:30 Görüşme Saatleri Salı 13:00 14:00 Cuma 14:00 15:00 Görüşme Odası A.Durmaz Binası, Oda No: 220 Dersin WEB Sayfası Adresi www20.uludag.edu.tr/~cavdar Öğretim Elemanlarının Elektronik Posta Adresi cavdar@uludag.edu.tr 1 Metodik Konstrüksiyon Dersinin Amacı nün misyonuna uygun olarak, öğrencinin mezuniyet sonrası mühendislik hayatında görev alabileceği ürün tasarım süreci nin değişik aşamalarında uygulanan metotları öğretmek, takım çalışmasının ve araştırma yapmanın öneminin yanı sıra güncel tasarım prensiplerini de kavratıp çeşitli uygulamalarla mühendislik tasarımı becerisi ve tecrübesi kazandırmak. 2 Metodik Konstrüksiyon Dersinin Hedefleri - Ürün geliştirme sürecini tam olarak anlatmak - Değişik tasarım uygulamaları yardımıyla imalata uygun tasarım kavramını yerleştirmek - Ergonomik tasarım kavramını öğretmek - Uygun maliyetli tasarımlar yapabilme yeteneği kazandırmak - Metodik düşünebilme yeteneğini kazandırabilmek - Takım çalışmasının prensiplerini ve önemini kavratmak - Mühendislik problemlerinin analiz ve sentezine yönelik tecrübe kazandırmak. 3 1
Dersin Öğrenci Kazanımları: - Metodik konstrüksiyonun temel ilkelerini kavrar. - Çeşitli fikir üretme metotlarını öğrenir ve uygular. - Grup çalışmasını proje timlerinde uygular, liderlik ve grup çalışanı kavramlarını öğrenir. - Projelerde diğer derslerde kazandığı bilgisayarla modelleme ve analiz yeteneklerini kullanır. - Ergonomi ve çevre faktörlerinin artık tasarımcı için vazgeçilmez olduğunu öğrenir. - Son yarıyıla gelene kadar fakültede aldığı derslerde kazandıklarını proje çalışmasıyla test eder. - Proje dosyası hazırlar. - Ürün geliştirme sürecinin ilk aşaması olan istek listesi hazırlamayı bilir. - Teknik resim kurallarına uygun olarak serbest elle çizimler yapar. 4 Metodik Konstrüksiyon Dersi Dönem sonunda sizi tam bir konstrüktör yapmayı vaat etmiyor! Bunun için ders dışında özel ve sadece endüstride kazanabilecek bilgiler ile birlikte tecrübe de gerekli! Ama dönem sonunda sizler Đlginç ve yaratıcı mühendislik işleriyle uğraşmış, Kafanızda yeni fikirler oluşmuş, Konstrüktif düşünce yeteneğinizi geliştirmiş (fark etmiş!), Mezun olmadan önce, aldığınız derslerde edindiğiniz bilgileri nerede kullanabileceğinizi görmüş, Probleme yaklaşma ve çözme yeteneği kazanmış, Takım çalışmasına uyumlu, bir mühendis adayı olmayı başarmış kişiler olabilirsiniz! 5 DERSĐN ÖLÇÜM ve DEĞERLENDĐRME YÖNTEMĐ Ara sınav %25 Proje çalışması %25 Final sınavı %50 6 2
Okunması Tavsiye Edilen Kaynaklar Makine elemanları ve Konstrüksiyon Örnekleri, Prof. Dr. Fatih C. Babalık, 2009. Konstruktionslehre, Pahl G., Beitz W., Springer Verlag, 1997. Machine design başlıklı kitaplar. Engineering Design başlıklı kitaplar. ve ders slaytları! 7 8 9 3
10 Ders içi Proje Çalışması = TAKIM ÇALIŞMASI 11 Proje Çalışması = TAKIM ÇALIŞMASI Amaç : Araştırmacı, yenilikçi, takım çalışmasına uyumlu ve yaratıcı genç mühendisler olmanıza katkı sağlamak. Uygulama : - En çok 4-5 kişilik çalışma grupları oluşturulacak - Her grup bir lider seçecek - Projeler dönem sonuna kadar hazırlanacak - Her iki haftada bir liderlerden geri besleme alınacak - Her grup dönemin son dersinde projesini sunacak - En iyi proje en iyi notu (100) alacak 12 4
NEDEN METODĐK KONSTRÜKSĐYON? 13 NEDEN METODĐK KONSTRÜKSĐYON? Çıkış Noktası Đdeal Çözüm Kesin bir metod olmaksızın Klasik arama metodları ile (Örn. Beyin fırtınası) Metodik Konstrüksiyon ile 14 GELĐŞTĐRME ve KOSTRÜKSĐYON?? Geliştirme ve Konstrüksiyon kreatif (yaratıcılık gerektiren) bir ĐŞtir. Biz mühendislere neden gün geçtikçe daha az süre ve daha az para veriliyor Çünkü dünya üzerinde sadece mühendisler yaşamıyor! - Müşteriler, - Rakip firmalar ve bunların mühendislere etkileri??? 15 5
GELĐŞTĐRME ve KOSTRÜKSĐYON?? ciro ciro kâr 2 yıl 8 yıl Geliştirme ciro Ekonomik Ömür ciro kâr 5-6 yıl Yaklaşık 29 yıl Geliştirme Ekonomik Ömür 16 17 Ürün Fikri Konstrüksiyon Đmalat Kullanım Recycling Çevre 18 6
Konstrüktörün Sahip Olması Gereken Yetenekler (bugün+yarın) Disiplinler arası çalışma yeteneği Tecrübe, Uzmanlık Kişisel yetenekler ve Özellikler Bilgisayar Bilgisi 19 Konstrüktörün Kişisel Yetenek ve Özellikleri Yaratıcı Çok geniş düşünebilme yeteneği olan Değişiklik yapabilme kuvveti olan (inatçı) Sorumluluk bilinci olan Öğrenebilme yeteneği olan Đletişim yeteneği olan Takım çalışmasına yatkın Girgin, cesur 20 Konstrüktörün Tecrübesi, Sahip olması gereken Alan Bilgisi 21 Teknik çizimlerin okunması ve çizilmesi Makine elemanları bilgisi Piyasada mevcut, satılan elemanların bilgisi Konu ile ilgili eski çözümler hakkında bilgi Mukavemet hesaplarını yapabilme, malzeme seçimi Đmalat yöntemleri hakkında (temel) bilgi Standartlar ve deney yöntemleri hakkında bilgi Metodik yaklaşımı kullanabilme Metodik konstrüksiyon metotlarını kullanabilme Ürünün sağlanması, tekrar kullanımı ve değerlendirilmesi hakkındaki yönetmelik bilgisi 7
Disiplinler arası çalışabilme yeteneği Tedarikçilerin durumu, firmalar arası ilişkiler Đşletmenin iç yapısını tanıma (Kim, ne yapar?) Đşletme ekonomisi hakkında bilgi Yabancı diller Proje yöneticisi olarak yönetim kalitesi Sunuş teknikleri 22 Konstrüktörün bilgisayar bilgisi CAD sistemleri Bilgi Bankaları (Örn. Fiyat listeleri, parça listeleri vb.) Mukavemet, Hesap programları, text-grafik işleme programları (sunular!) Data integrasyon programları NC programlama için yazılımlar Sunuş teknikleri Simülasyon programları Data emniyeti sağlama programları 23 Konstrüksiyon Aşamaları 1 2 3 4 Planlama Konsept Tasarlama Son Đşlem 24 8
Dolaylı Đşler 26% Bilgi Verme 7% Tekrarlı aramalar 4% Kontrol etme 8% Yabancı firma arama 3% Danışma 4% Konstrüktörün Görevleri Hesap 5% Tasarlama 15% Konsept 8% Detaylandırma 25% Kaynak : VDI Berichte 812 (1990) Değişiklik 12% Parça Listesi 9% Doğrudan Đşler 74% 25 AR-GE Çalışanlarının Çalışma Zamanları 43% Tasarım 14% Diğer 33% Okuma 10% Arama Kaynak: Design News Reader Survey 26 Bir Teknik Tasarımcının Yaptığı Đşler 50 40 Đzafi Sıklık % 30 20 10 0 Proje (hazırlık) Tasarım Detaylandırma Đnformasyon Dolaylı Đşler Araştırma, firma içi Araştırma, seri üretim Genel işler 27 9
Konstrüksiyonda Đşlemlerin Yüzde Payları 100 % Diğer Zamanlar 80 Çalışma Süresi 60 40 20 Konstrüksiyon ve çizim 28 0 Teknik Ressam Detay Konstrüktörü Konstrüktör Grup Yöneticisi Mesleki Konum Teknik Sistemlerin Temelleri KONSTRÜKSĐYON SANAT BĐLĐM? 29? Leonardo da Vinci? Galileo?... KONSTRÜKSĐYON Teknik Sistemlerin Temelleri ne sadece SANAT ne de sadece BĐLĐM uğraşısıdır, ancak bu iki önemli alan ile birlikte daha bir çok önemli yeteneğe de sahip olmayı gerektirir. 30 10
31 Tasarım Bölümünde Yenilikler Problem - Ürün yaşam süreleri kısalıyor - Teslimat süreleri kısalıyor - Maliyet baskısı - Üründen sağlanan faydada artış -Tasarımdaki zorluklar Müşteri istekleri ve Alternatiflerin çokluğu ile artıyor - Rekabet baskısı Yenilik Hedef Tasarım sürecinin kısaltılması Ürün datalarının minimizasyonu Boyutlandırma ve hesap yöntemlerinin iyileştirilmesi - Değişikliklerin ve - Alternatiflerin azaltılması Kalitenin iyileştirilmesi - Konsepsiyon - Hata sıklığının azaltılması Piyasadaki ürünlerin Yaşlarına göre Pazar Payları 0-3 Yaş: %81 4-6 Yaş: %18 6 yaşından fazla %1 11
Parça imalatında harcanan süreler Mekanik Đmalat %25 Montaj %25 Konstrüksiyon Đşe hazırlık Tedarik %50 Ürünün yaşam süresi ve geliştirme zamanlarının yıllara göre değişimi Yıl Ortalama ürün yaşam süresi P Y P G > P Y Ortalama ürün geliştirme zamanı P G Pazara Geç Girme Nedeniyle Oluşan Kayıp % Kayıp 70 60 50 40 30 20 10 Tasarım maliyetlerini arttırarak da olsa pazara öngörülen tarihte girme Tasarım zamanının aşılması Tasarım zamanının 6 ay kadar aşılması (yaklaşık % 25 fazla zaman) 36 60 Ürün Yaşam Süresi (Ay) Geliştirme harcamalarının yaklaşık %50 arttırılması 12
Geliştirme Maliyetleri - KAR Vergi sonrası kardaki azalma -5 % -10-15 Teslimat Gecikmesi (6 Ay) Üretim Maliyeti %9 daha yüksek Tasarım Maliyeti %50 aşılmış -3,5-20 -25-30 -35-33 -22 Kabuller Ürünün ömrü 5 yıl Pazarın büyümesi %20 Yıllık fiyat düşüşü %12 Maliyet Sorumluluğu ve Maliyete içerisindeki pay (VDI 2234) Maliyet Sorumluluğu (maliyet oluşumuna etki) Maliyet içindeki pay (etki yüzdesi) 70 10 5 Sebep olunan harcama 40 25 13 5 10 2 20 Maliyet Sorumluluğu ve Verimin Arttırılması (1870 ten beri) Maliyet Sorumluluğu (maliyet oluşumuna etki) Verim artış faktörü 20 12 % 70 1,2 %20 %3 Konstrüksiyon Đmalat Đdare 13
Yapılan Hatanın Maliyete Etkisi (Rule of Ten) 10.000 1.000 Hatayı ortadan kaldırma maliyeti 100 10 1 ARGE Bölümünde olası Problemler Dizisi 1 Termin problemleri önceliklidir Süre 2 Öngörülen süre tasarımı daha iyi hale getirmek, uygun maliyetli ürünler için yeterli değil 3 Maliyet problemleri 4 Güncelleştirilmiş istek listeleri çok az Maliyet 5 Tasarım sürecinin zamansal ve firma içi idaresi yetersiz 6 Rekabet problemleri Đstekler, Hedefler 7 Đstekler tam anlaşılmıyor 8 Diğer kısımlar ile çalışmalar ve hesaplama çok yetersiz 9 Yönetim hedefleri çok açık belirtmiyor 10 ARGE çalışanlarının sayısı çok az 11 Servisler ile birlikte çalışma ve reklamasyonda problemler var Üründeki Çeşitlenme ve Parça Başına Adet Đhtiyacı Tek seri Çoklu seri Farklı karoseriler Farklı motorlar Farklı bağlamalar Farklı renk seçenekleri Konfor donanımı emniyet donanımı Ülke versiyonları 14
Düşünce sorusu : 1 m 1 m 5 m 24 m 2 6 m 24 m 2 5 m 4 m 15