İÇ HASTALIKLARI HEMATOLOJİ STAJI STAJIN TANITIMI EĞİTİM DÖNEMİ STAJ SÜRESİ YERLEŞKE EĞİTİM BİRİMLERİ : Dönem VI : 1 ay : Cebeci Hastanesi : Hematoloji Bilim Dalı Kliniği, Polikliniği, KİT Ünitesi, Laboratuvarı ve Dershanesi EĞİTİCİLER Prof. Dr. Günhan GÜRMAN Prof. Dr. Meral BEKSAÇ Prof. Dr. Hamdi AKAN Prof. Dr. Osman İLHAN Prof. Dr. Taner DEMİRER Prof. Dr. Muhit ÖZCAN Prof. Dr. Önder ARSLAN Prof. Dr. Pervin TOPÇUOĞLU Doç. Dr. Selami Toprak KOÇAK Doç. Dr. Meltem KURT YÜKSEL Doç. Dr. Sinem CİVRİZ BOZDAĞ EĞİTİM SORUMLULARI: Prof. Dr. Osman İLHAN, Doç. Dr. Selami Toprak KOÇAK İLETİŞİM ADRES : Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi, Cebeci Hastanesi, İç Hastalıkları Anabilim Dalı, Hematoloji Bilim Dalı TELEFON : 0312 595 70 99 E-POSTA SEKRETER : hbds@medicine.ankara.edu.tr : Yasemin ŞAHBAZ
HEMATOLOJİ STAJININ AMACI Lenfo-hematopoetik ve pıhtılaşma sistemleri ile ilgili sık görülen hastalıkları/sorunları, klinik öncesi ve klinik dönemlerde edinilen bilgi, beceri ve tutumlar doğrultusunda birinci basamak düzeyinde yönetebilme (ön tanı/tanı koymak, tedavi etmek/ilk müdahaleyi k, uygun şekilde sevk etmek, izlemek, koruyucu önlemleri uygulamak) yetkinliğini kazandırmaktır. HEMATOLOJİ STAJININ ÖĞRENME KAZANIMLARI 1. Etkili iletişim yöntemlerini kullanarak lenfo-hematopoetik ve pıhtılaşma sistemine yönelik olarak ayrıntılı ve güvenilir anamnez alır ve tam fizik muayene yapar. 2. Lenfo-hematopoetik veya pıhtılaşma sistemine özgü yakınmaları olan hastanın anamnez ve muayene bulgularını değerlendirerek ön tanı koyar, ayırıcı tanı k ve tanıyı kesinleştirmek için öncelikli tanısal incelemeleri belirler. 3. Lenfo-hematopoetik ve pıhtılaşma sistemi hastalıklarının tanısında kullanılan temel tanısal test (birinci basamak düzeyinde) sonuçlarını yorumlar. 4. Sık görülen lenfo-hematopoetik sistem ve pıhtılaşma sistemi ile ilgili hastalıkların birinci basamak düzeyinde tedavisini ve izlemini yapar, korunma önlemlerini uygular, tedavi ve izlem planı hakkında hasta ve hasta yakınlarını bilgilendirir ve gerektiğinde uygun şekilde sevk eder. 5. Yaşamı tehdit eden lenfo-hematopoetik ve pıhtılaşma sistemi hastalıklarını tanır, birinci basamak düzeyinde ilk tedavilerini yapar ve uygun şekilde sevk eder. 6. Transfüzyon endikasyonlarını bilir ve doğru kan komponenti kullanım ilkelerini uygular. 7. Temel tanısal ve girişimsel işlemleri (periferik yayma, kültür için örnek alma, venöz kan örneği alma, enjeksiyon, damar yolu açma vb.) uygular. 8. Lenfo-hematopoetik ve pıhtılaşma sistemi hastalıkları için risk faktörlerini bireysel bazda değerlendirir ve uygun danışmanlık sağlar. 9. Kök hücre tedavileri konusunda hasta ve hasta yakınlarını bilgilendirir. 10. Hastaların tıbbi kayıtlarını yazılı ve elektronik olarak uygun şekilde tutar ve epikriz düzenler. 11. Hasta, hasta yakınları, meslektaşları ve diğer sağlık personeli ile etkili iletişim kurar. 12. Meslektaşları ve diğer sağlık personeli ile etkili ekip çalışması yapar. 13. Mesleki yeterliklerini değerlendirir ve sürekli öğrenme yoluyla mesleksel performansını geliştirir. 14. Literatür taraması yapar, literatür bulgularını eleştirel değerlendirebilir ve sunar. 15. Hasta yönetiminde etik ilkeler doğrultusunda davranır ve kanıta dayalı yaklaşımları benimser.
HEMATOLOJİ STAJININ ÖĞRENME KAZANIMLARI İLE PROGRAM YETERLİKLERİNİN EŞLEŞTİRME MATRİKSİ ÖĞRENME KAZANIMLARI Etkili iletişim yöntemlerini kullanarak lenfo-hematopoetik ve pıhtılaşma sistemine yönelik olarak ayrıntılı ve güvenilir anamnez alır ve tam fizik muayene yapar. Lenfo-hematopoetik veya pıhtılaşma sistemine özgü yakınmaları olan hastanın anamnez ve muayene bulgularını değerlendirerek ön tanı koyar, ayırıcı tanı k ve tanıyı kesinleştirmek için öncelikli tanısal incelemeleri belirler. Lenfo-hematopoetik ve pıhtılaşma sistemi hastalıklarının tanısında kullanılan temel tanısal test (birinci basamak düzeyinde) sonuçlarını yorumlar. Sık görülen lenfo-hematopoetik sistem ve pıhtılaşma sistemi ile ilgili hastalıkların birinci basamak düzeyinde tedavisini ve izlemini yapar, korunma önlemlerini uygular, tedavi ve izlem planı hakkında hasta ve hasta yakınlarını bilgilendirir ve gerektiğinde uygun şekilde sevk eder. Yaşamı tehdit eden lenfo-hematopoetik ve pıhtılaşma sistemi hastalıklarını tanır, birinci basamak düzeyinde ilk tedavilerini yapar ve uygun şekilde sevk eder. Transfüzyon endikasyonlarını bilir ve doğru kan komponenti kullanım ilkelerini uygular. Temel tanısal ve girişimsel işlemleri (periferik yayma, kültür için örnek alma, venöz kan örneği alma, enjeksiyon, damar yolu açma vb.) uygular. Lenfo-hematopoetik ve pıhtılaşma sistemi hastalıkları için risk faktörlerini bireysel bazda değerlendirir ve uygun danışmanlık sağlar. Kök hücre tedavileri konusunda hasta ve hasta yakınlarını bilgilendirir. Hastaların tıbbi kayıtlarını yazılı ve elektronik olarak uygun şekilde tutar ve epikriz düzenler. Hasta, hasta yakınları, meslektaşları ve diğer sağlık personeli ile etkili iletişim kurar. Meslektaşları ve diğer sağlık personeli ile etkili ekip çalışması yapar. Mesleki yeterliklerini değerlendirir ve sürekli öğrenme yoluyla mesleksel performansını geliştirir. Literatür taraması yapar, literatür bulgularını eleştirel değerlendirebilir ve sunar. Hasta yönetiminde etik ilkeler doğrultusunda davranır ve kanıta dayalı yaklaşımları benimser. KARŞILADIĞI PROGRAM YETERLİKLERİ Hekim-2, İletişimci-2 Hekim-2 Hekim-2 Hekim-2, Hekim-4 İletişimci-3, Ekip üyesi-3 Sağlık savunucusu-1 Hekim-2, Hekim-4 Ekip üyesi-3 Hekim-1, Hekim-2 Hekim-3 Sağlık savunucusu-1 İletişimci-4 İletişimci-4 İletişimci-5 İletişimci-1, İletişimci-6 Ekip üyesi-1, Ekip üyesi-2 Lider-4, Bilimsel-1 Bilimsel-4 Bilimsel-3, Profesyonel-1 Profesyonel-3
HEMATOLOJİ STAJI ÇALIŞMA İLKE, KOŞUL VE KURALLARI İLK GÜN İntörn doktorların saat 08:30 da Hematoloji Bilim Dalı toplantı salonunda hazır bulunmaları gerekmektedir. Bu oturumda sorumlu öğretim üyeleri tarafından intörnlere stajın amaçları, öğrenme kazanımları, programı, çalışma koşul ve kuralları açıklanır, danışman öğretim üyelerine dağılımları yapılır ve staj ile ilgili soruları yanıtlanır. GÜNLÜK ÇALIŞMA KOŞULLARI İntörn doktorlar, sayı ve çalışma düzeni elverdiği ölçüde bilim dalının tüm birimlerinde görevlendirilmeye çalışılır. Bunun olmadığı durumlarda kura ile klinik, poliklinik ve kök hücre nakil ünitesine dağılımları gerçekleştirilir. İntörn doktorlar, diğer görevli personel gibi her sabah saat 08:00 de çalışma yerlerinde olmak zorundadırlar. Mesai, klinikte görevli uzman doktor ve araştırma görevlisinin yapacağı viziti takiben kendilerine verilen görevleri eksiksiz olarak ları ve hastaların nöbetçi ekibe devredilmesiyle, poliklinikte görevli uzman doktor ve araştırma görevlisinin tüm poliklinik hastalarının planlanmış tetkik-tedavi süreçlerini tamamlamasıyla son bulur. Klinikte Çalışma Kuralları: KLİNİK VE POLİKLİNİK ÇALIŞMA KURALLARI Klinikte çalışan intörn doktorlar, araştırma görevlisi gözetiminde hasta anamnezi almak, muayene etmek ve gerekli tetkikleri planlayıp kla sorumludurlar. Yeni yatan hastaların hazırlanması haricinde halihazırda yatan hastaların günlük muayeneleri, planlanmış tetkiktedavilerinin eksiksiz olarak yerine getirilmesi de araştırma görevlisi gözetiminde intörn doktorların sorumluluğundadır. İntörnler, hastaların sonuçlarını dosyaya, ünitedeki takip platformlarına ya da elektronik ortamdaki kayıt veritabanına işlerler. Uzman doktor ve araştırma görevlisinin yapacağı başta kemik iliği aspirasyon ve biyopsisi olmak üzere invaziv işlemleri izlemeleri gerekir. Gerekli şartlarda hasta resüsitasyonuna gözlemci olarak katılabilirler. Poliklinikte Çalışma Kuralları İntörn doktorlar, poliklinikten sorumlu öğretim üyesi ve araştırma görevlisi gözetiminde hasta anamnezi almak, muayene etmek, gerekli tetkikleri planlayıp istemek, tetkik sonuçlarını dosyaya, ünitedeki takip platformlarına ya da elektronik ortamdaki veritabanına işlemekle sorumludurlar.
NÖBET KURALLARI İntörn doktorların nöbet başlangıç, bitiş ve devir saatlerine uymaları ve nöbette yapılacak tüm vizitlere eksiksiz katılmaları gerekmektedir. Nöbet devralırken ve devrederken, hasta başında vizit yapılarak devir işlemi gerçekleştirilir. Nöbet başlarken, daha önceden planlanmış iş listesi ve takipler kaydedilmeli, nöbet süresince bunlar yerine getirilmelidir. Nöbet süresince görevli nöbetçi araştırma görevlisi, uzman doktor ve hemşirelerle düzeyli ve iş disiplini çerçevesinde ilişki kurmaları gerekmektedir. Gün içerisindeki tüm öğünler nöbet yeri terk edilmeden klinik sınırları içerisinde yenmelidir. EĞİTİMSEL VE AKADEMİK ETKİNLİKLER İntörn doktorların, kendilerine yönelik eğitim etkinliklerine ve bilim dalında Salı ve Cuma günleri 10:30-12:00 arasında yapılan hasta tartışma konseyleri ile Perşembe günü saat 11:00-12:00 arasında yapılan literatür-seminer etkinliklerine katılmaları gerekmektedir. İntörn doktorların, bir öğretim üyesi sorumluluğunda kendi seçtikleri bir tıp literatürünü sunmaları beklenmektedir.
HEMATOLOJİ STAJI EĞİTİM ETKİNLİKLERİ EĞİTİM ETKİNLİĞİNİN ADI ÖĞRENME YÖNTEMİ DEĞERLENDİRME YÖNTEMİ Anemiler Kanamaya yatkınlık Lenfomalar Akut lösemiler Plazma hücre hastalıkları Kök hücre transplantasyonu Tromboza yatkınlık Laboratuvar / Aferez İş başında öğrenme
HEMATOLOJİ STAJI HEKİMLİK UYGULAMALARI UYGULAMA DÜZEYİ ASGARİ SAYI DEĞERLENDİRME YÖNTEMİ Genel ve soruna yönelik öykü alabilme 10 Baş-boyun muayenesi 10 Batın muayenesi 10 Genel durum ve vital bulguların değerlendirilmesi 10 Aydınlatma ve onam alabilme 2 Epikriz hazırlayabilme 3 Hasta dosyası hazırlayabilme 5 Reçete düzenleyebilme 5 Kanama zamanı ölçümü yapabilme ve değerlendirebilme 1 Laboratuvar inceleme için istek formunu doldurabilme 20 Laboratuvar örneğini uygun koşullarda alabilme ve laboratuvara ulaştırabilme 5 Mikroskop kullanabilme 10 Periferik yayma yapabilme ve değerlendirebilme 10 Tarama ve tanısal amaçlı inceleme sonuçlarını yorumlayabilme 5 Akılcı ilaç kullanımı 2 Damar yolu açabilme 3 IM, IV, SC, ID enjeksiyon yapabilme 3 Kan transfüzyonu yapabilme Yardımla 1
Kültür için örnek alabilme 5 Sağlık hizmeti ilişkili enfeksiyonları engelleyici önlemleri alabilme 1
PROFESYONEL TUTUM VE DAVRANIŞLAR TUTUM VE DAVRANIŞLAR ÖĞRENME YÖNTEMİ DEĞERLENDİRME YÖNTEMİ İLETİŞİMCİ Hasta ve hasta yakınları ile profesyonel iletişim kurar Hasta ve hasta yakınlarından doğru ve geçerli bilgi edinir ve sentezler Hasta bakımı ile ilgili hedefleri ve planları, hasta ve hasta yakınları ile paylaşır Sağlık bakım planlarının geliştirilmesi sürecine hasta ve hasta yakınlarının katılımını teşvik eder Tıbbi görüşmelere ilişkin yazılı ve elektronik bilgileri belgeler ve uygun şekilde paylaşır Meslektaşları ve diğer sağlık elemanları ile etkili iletişim kurar EKİP ÜYESİ Sağlık bakımı sunumunda meslektaşları ve diğer sağlık çalışanları ile etkin bir şekilde çalışır Ekip içinde yanlış anlamaları önlemek, farklılıkları yönetmek ve çatışmaları gidermek için meslektaşları ve diğer sağlık çalışanları ile birlikte çalışır Sağlık bakımını gerektiğinde etkili ve güvenli bir şekilde devreder LİDER Bireysel ve mesleki yeterliklerini değerlendirir ve geliştirir Bağımsız öğrenme
SAĞLIK SAVUNUCUSU Bireysel ve toplumsal düzeyde sağlığa etki eden biyolojik, psikolojik, sosyal, kültürel ve ekonomik faktörleri belirler ve izler BİLİMSEL Sürekli öğrenme yoluyla mesleki performansını geliştirir Mesleksel uygulamalarında var olan en iyi kanıtları toplar ve karar verme süreçlerinde kullanır Sağlıkla ilgili araştırma ve literatürün doğruluğunu, güvenirliliğini ve uygulanabilirliğini değerlendirir PROFESYONEL Mesleki uygulamalarını etik ilkelere ve değerlere bağlı kalarak uygular Mesleksel ve etik ilkelere, uygulama standartlarına ve ilgili mevzuata uygun davranır ve etik dışı davranışlara tepki gösterir Kritik durum tartışması Bağımsız öğrenme Bağımsız öğrenme Bağımsız öğrenme Kritik durum tartışması Kritik durum tartışması Bağımsız öğrenme
HEMATOLOJİ STAJI ÖLÇME-DEĞERLENDİRME YÖNTEMLERİ GELİŞİM SÜRECİNE YÖNELİK KARAR VERMEYE YÖNELİK STAJ BAŞARI NOTU Mini klinik sınav Olguya dayalı tartışma Hekimlik uygulamalarının gözlenmesi ve değerlendirilmesi Profesyonellik mini değerlendirme sınavı Staj sonu genel değerlendirme YETERLİ veya YETERSİZ
HEMATOLOJİ STAJI İÇİN ÖNERİLEN KAYNAKLAR 1. İç Hastalıkları. Gürler İliçin, Kadir Biberoğlu, Gültekin Süleymanlar, Serhat Ünal (Editörler); Güneş Tıp Kitabevleri. 2. Harrison s Principles of Internal Medicine. Dennis L. Kasper, Anthony S. Fauci, Dan Longo, Stephen L. Hauser, J. Larry Jameson, Joseph Loscalzo (Editors); McGraw-Hill. 3. Goldman-Cecil Medicine. Lee Goldman, Andrew I. Schafer (Editors); Elsevier Saunders. 4. Wintrobe un Klinik Hematoloji Atlası. Teoman Soysal, Hale Ören, Muzaffer Demir, İbrahim Haznedaroğlu, Fahir Özkalemkaş, Zahit Bolaman, Mehmet Sönmez (Çeviri editörleri); İstanbul Tıp Kitabevi. 5. Kan Hastalıklarının Patofizyolojisi (H. Fraklin Bunn). Teoman Soysal, Hale Ören, Muzaffer Demir, İbrahim Haznedaroğlu, Fahir Özkalemkaş (Çeviri editörleri); İstanbul Tıp Kitabevi. 6. Türk Hematoloji Derneği Tanı ve Tedavi Kılavuzları (http://www.thd.org.tr). 7. UpToDate (http://www.uptodate.com). 8. Öğretim Üyelerinin Ders Notları. Ankara Üniversitesi Moodle Sistemi.