DENEY 3: SERİ VE PRLEL DİRENÇLİ DEVRELER I. MÇ u deneyin amacı; seri, paralel ve seri/paralel bağlı dirençlerin etkisini incelemektir. u inceleme için ilkönce Ön Çalışma da verilen devreler analiz edilecek, sonra da aynı devreler laboratuvarda denenecektir. Ön Çalışma da bulunan teorik değerler ile deneyde bulunan değerler birbiriyle karşılaştırılacaktır. II. ÖN ÇLIŞM. Seri ağlı Dirençler Şekil 1 de görülen devre, gerilim bölünmesi kavramını incelemek için kullanılacaktır. Devrede =15 V dur ve devredeki dirençlerin değerleri Tablo 1 de verilmiştir. 1) Gerilim kaynağının uçlarından görülen eşdeğerli direncin, yani R nin analitik ifâdesini bulunuz ve hesaplayınız. 2) V 1, V 2 ve V 3 gerilimlerinin analitik ifâdelerini R 1, R 2, R 3 ve cinsinden bulunuz ve hesaplayınız. (ulduğunuz değerleri teyid etmek için Ohm kanununu kullanınız.) 3) Devredeki herbir direncin harcadığı gücü ve gerilim kaynağının sağladığı gücü bulunuz. 4) Yapılan tüm hesaplamaları Electronic Workbench ile teyit ediniz ve Tablo 2 yi doldurunuz. R 1 R 2 R 3 + V 1 - + V 2 - + V 3 - Şekil 1. Seri Dirençli Devre. Tablo 1. Direnç Değerleri Direnç R 1 R 2 R 3 R 4 R 5 Değeri 4.7 kω 5.6 kω 2.7 kω 27 kω 39 kω
. Paralel ağlı Dirençler Şekil 2 de görülen devre, akım bölünmesi kavramını incelemek için kullanılacaktır. Devrede =15 V dur ve devredeki dirençlerin değerleri Tablo 1 de verilmiştir. 1) Gerilim kaynağının uçlarından görülen eşdeğerli direncin, yani R nin analitik ifâdesini bulunuz ve hesaplayınız. 2), ve gerilimlerinin analitik ifâdelerini R 1, R 2, R 3 ve cinsinden bulunuz ve hesaplayınız. (ulduğunuz değerleri teyid etmek için Ohm kanununu kullanınız.) 3) Yapılan tüm hesaplamaları Electronic Workbench ile teyit ediniz ve Tablo3 ü doldurunuz. R 1 R 2 R 3 Şekil 2. Paralel Dirençli Devre. C. Seri/Paralel ağlı Dirençli Devre Şekil 3 de görülen devre, herbir direnç üzerindeki gerilimi ve herbir direnç üzerinden akan akımı belirlemenin yanısıra, bir direnci açık devre ve kısa devre etmenin etkisini incelemekte de kullanılacaktır. Devrede =15 V dur ve devredeki dirençlerin değerleri Tablo 1 de verilmiştir. 1) Gerilim kaynağının uçlarından görülen eşdeğerli direnci, yani R yi hesaplayınız. 2) Herbir direncin gerilimini ve akımını hesaplayınız. 3) R 3 direncini açık devre ediniz ve akımını hesaplayınız. R 3 direncini kısa devre ediniz ve akımını hesaplayınız. 4) Yapılan tüm hesaplamaları Electronic Workbench ile teyit ediniz. III. YÖNTEM Şekil 1, 2 ve 3 deki devreler eşdeğerli direnci teyid etmek için kullanılacaktır. Şekil 1 ve 2 deki devreler, sırasıyla gerilim bölünmesini ve akım bölünmesini teyid etmek için de kullanılacaktır. Şekil 1 ve 3 deki devreler bir direnci kısa devre ve açık devre etmenin etkisini incelemek için de kullanılacaktır.
. Seri ağlı Dirençler 1) Şekil 1 de görülen devrenin dirençlerini birbirine seri bağlayınız ve gerilim 3) V 1, V 2, V 3 ve gerilimlerini ve akımını ölçünüz. I 4 R 4 I 5 R 1 R 5 R 2 R 3 Şekil 3. Seri/Paralel Dirençli Devre. 4) R 3 direncini açık devre ediniz ve V 3 gerilimi ile akımını ölçünüz. 5) R 3 direncini kısa devre ediniz ve V 3 gerilimi ile akımını ölçünüz.. Paralel ağlı Dirençler 1) Şekil 2 de görülen devrenin dirençlerini birbirine paralel bağlayınız ve gerilim 3),, ve akımlarını ve gerilimini ölçünüz. C. Seri/Paralel ağlı Dirençli Devre 1) Şekil 3 de görülen devreyi gerilim kaynağı olmaksızın kurunuz ve gerilim 3) Herbir direncin gerilim ve akımını ölçünüz. Gerilim kaynağının gerilim ve akımını ölçünüz. 4) R 3 direncini açık devre ediniz ve akımını ölçünüz. 5) R 3 direncini kısa devre ediniz ve akımını ölçünüz.
IV. NLİZ. Seri ağlı Dirençler 1) R nin ölçülen değeriyle hesaplanan değerini 2) V 1, V 2 ve V 3 gerilimlerinin ölçülen değerlerini hesaplanan değerleriyle 3) Devredeki herbir direncin harcadığı gücü ve gerilim kaynağının sağladığı gücü, deneyde ölçtüğünüz değerleri kullanarak hesaplayınız ve Ön Çalışma da hesaplanan teorik değerlerle 4) R 3 direncinin kısa devre ve açık devre edilmesinin devre üzerindeki etkisini tartışınız.. Paralel ağlı Dirençler 1) R nin ölçülen değeriyle hesaplanan değerini 2),, ve akımlarının ölçülen değerlerini hesaplanan değerleriyle C. Seri/Paralel ağlı Dirençli Devre 1) R nin ölçülen değeriyle hesaplanan değerini 2) ütün dirençlerin akım ve gerilimlerine ait ölçülen değerlerle hesaplanan değerleri 3) R 3 direncinin kısa devre ve açık devre edilmesinin devre üzerindeki etkisini tartışınız.
DENEY 3 ÖN ÇLIŞM d_soyad No Tablo 2: 1. deney sonuçları VERİ Hesaplanan EW sonucu Deney sonucu R EŞ V 1 V 2 V 3 P 1 P 2 P 3 P S Tablo 3. 2. deney sonuçları VERİ Hesaplanan EW sonucu Deney sonucu R EŞ Tablo 4. 3. deney sonuçları VERİ Hesaplanan EW sonucu Deney sonucu I 4 I 5 V 1 V 2 V 3 V 4 V 5 (R 3 açık devre) (R 3 açık devre)