MMO TEPEKULE KONGRE VE SERGİ MERKEZİ - İZMİR Rüzgar Gücü İzleme ve Tahmin Merkezi Maksut SARAÇ Tel: 0532 710 43 31 e-mail : maksutsarac@hotmail.com 1
Rüzgar Gücü İzleme ve Tahmin Merkezi (RİTM) Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü (EİE) Hidrolik Etütler Jeolojik Etütleri PHES Planlamaları Hibrit Projeler Baraj ve HES Planlamaları Rüzgar Enerjisi Güneş Enerjisi İzleme ve Tahmin 2
maksut maksut saraç saraç 3
Rüzgar Enerji Santrali (RES) 90 MW (Haziran 2011) 90 80 70 60 50 40 30 20 10 0 4 22:00 01:00 02:00 03:00 04:00 05:00 07:00 08:00 09:00 10:00 11:00 13:00 14:00 15:00 16:00 17:00 19:00 20:00 21:00 23:00
Türkiye Elektrik Enerjisi Üretiminin Gelişimi ve Kaynaklara Göre Dağılımı 100% 20 0.000 90% 17 5.000 80% 15 0.000 70% 12 5.000 60% 200 GWh JEO+RÜZ HİDROLİK +ATIK DOĞAL GAZ NAFTA LPG MOTORİN FUEL-OİL LİNYİT TAŞ+İTH KÖM. 50% 10 0.000 40% 7 5.000 100 GWh Top.Enrj Hid.Enrj 30% 5 0.000 50 GWh 20% 2 5.000 10% 0 0% 0 GWh 1 1940 1942 1944 1946 1948 1950 1952 1954 1956 1958 1960 1962 1964 1966 1968 1970 1972 1974 1976 1978 1980 1982 1984 1986 1988 1990 1992 1994 1996 1998 2000 2002 2004 2006 2008 5
Doğalgaz; 16.111,40; 30,3% Diğer; 4450; 8,4% 2010 YILI TÜRKİYE KURULU GÜÇ ve ENERJİ ÜRETİMİ Kurulu Güç (49.562 MW) İtal Kömür; 3.616,00; 6,8% Jeotermal; 94,2; 0,2% Rüzgar; 1.320,20; 2,5% Linyit; 11756; 22,1% Linyit; 45.610; 21,7% Hidrolik; 15.831,20; 29,8% İthal Kömür; 13.870; 6,6% Diğer Yen; 840; 0,4% Rüzgar; 1.680; 0,8% Hidrolik; 38.890; 18,5% Sıvı Yakıt; 7.150; 3,4% Enerji Doğalgaz; 102.160; 48,6% (210,2 milyar kwh) 6
TÜRKİYE RÜZGAR ENERJİSİ POTANSİYELİ Karasal Alanlar Deniz Üstü Alanlar Toplam : 37.836 MW : 10.013 MW : 47.849 MW (7,00 m/s 50 m) Eylül 2011 Yarışmaya giren (679 RES) Yarışmayı kazanan (147 RES) Bağlantı Görüşü Verilen (RES) İşletmede (46 RES) İnşaa edilecek (RES) : 29.000 MW : 5.500 MW :11.000 MW : 1594 MW : 9.406 MW 1.600 1.400 1.329 1.594 Kurulu Güç (MW) 1.200 1.000 800 600 400 200 0 9 9 19 19 19 20 20 20 59 146 458 803 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004 2005 Yıllar 2006 2007 2008 2009 2010 2011 7
Rüzgar Santrallarında Yaşanan Ani Güç Değişimleri 01-07 Nisan 2011 1415 MW CUMA CUMARTESİ PAZAR PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE 1400 1300 1200 1100 1000 900 800 700 600 500 400 300 200 100 0 8 Güç (MW) Zaman
Rüzgar Santrallarında Yaşanan Ani Güç Değişimleri 01-07 Nisan 2011 1415 MW CUMA CUMARTESİ PAZAR PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE 30000 28000 26000 24000 22000 20000 18000 16000 14000 12000 10000 8000 6000 4000 2000 0 9 Güç (MW) Zaman
Rüzgar Santrallarında Yaşanan Ani Güç Değişimleri 01-07 Nisan 2011 1415 MW 01-07 Nisan 20xx 20.000 MW CUMA CUMARTESİ PAZAR PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE 15000 14000 13000 12000 11000 10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 10 Güç (MW) 10.000 MW 7.500 MW 10.000 MW 9.000 MW Zaman
Rüzgar gücü; Anlık olarak ve gelecek 72-48-24-12-6 saatlik periyotlarda tahmin edilebilir ve izlenebilir durumda olmalıdır. 11
Rüzgar Gücü İzleme ve Tahmin Merkezi 12
Elektrik İşleri Etüt İdaresi Genel Müdürlüğü (EİE) tarafından rüzgardan üretilecek elektriksel güç için izleme ve önceden tahmin yapılmasına yönelik RÜZGAR GÜCÜ İZLEME ve TAHMİN MERKEZİ kurulum çalışmaları tamamlanmıştır. Bu çalışmalar; EİE - TUBİTAK-Uzay işbirliği ile yürütülmektedir. Devlet Meteoroloji Genel Müdürlüğü bu çalışmada veri desteği sağlamaktadır. 13
Bu proje ile, Ülkemiz, rüzgardan üretilen elektriksel gücün izlenmesi, tahmini ve yönetimi konularında dünyanın önde gelen ülkelerinden biri olacaktır. Bu yolla, rüzgar enerjisi santrallerinin elektrik sistemine geniş ölçekli entegrasyonu kolaylaşacak ve mevcut rüzgar potansiyelimiz verimli bir şekilde kullanılacaktır. 14
Rüzgar gücü tahmini: Bir rüzgar türbinin veya rüzgar enerjisi santralinin yakın gelecekte beklenen üretiminin tahmin edilmesidir. Çok kısa süreli tahmin: 0-6 saat arası için yapılan ve güç sisteminin yönetimi için kullanılan tahminlerdir. Kısa süreli tahmin: 0-72 saat arası için yapılan ve güç sisteminin yönetimi ile enerji ticareti için kullanılan tahminlerdir. Orta süreli tahmin: 0-7 gün arası için yapılan ve bakım onarım amaçlı kullanılan tahminlerdir. 15
16
Sıra No 1 2 3 4 Birinci Aşamada Sisteme Dahil Olan RES Listesi Santral Adı Yeri Firma Hub Yüksekliği (m) Kurululu Gücü (MW) Mare Manastır İzmir Çeşme Demirer 49/54 39,2 Bores Çanakkale Bozcaada Demirer 40 10,2 Burgaz Res Çanakkale Gelibolu Polat-Demirer 64/55/54 14,9 Ayyıldız Res Balıkesir Bandırma Ak Enerji 80 15 5 6 7 Bandırma Res Balıkesir Bandırma Borusan 80 60 Rotor Res Osmaniye Bahçe Zorlu 85 135 Soma Res Manisa Soma Polat 55/65 79,2 8 Belen Res Hatay Güriş 36 9 Aliağa RES Aliağa Bilgin 80 90 T O P L A M 479,5 17
http://www.ritm.gov.tr 18
http://www.ritm.gov.tr Rüzgar Gücü İzleme ve Tahmin Merkezi 19
http://www.ritm.gov.tr 20
http://www.ritm.gov.tr 21
http://www.ritm.gov.tr 22
23
24
Rüzgar Santrallarının ve PHES in Hibrit Çalıştırılması Typical wind power production with large variations Wind Farms Upper reservoir NORMAL WATER LEVEL Grid Transformer 6 Strategic R&D programme: Further development of ultra high head pump turbine units Pressure shaftt Integrated wind power and pumped storage system Pump turbines Lower reservoir NORMAL WATER LEVEL 25
Rüzgar - PHES Rezervuar Hacmi : 23 milyon m3 Cortesla 240 MW La Muela-I 630 MW (Yıl:1998) La Muela-II 840 MW (Yıl:2006-2012) 26
Rüzgar Enerjisinin Depolanması Açısından - PHES Tonstad Extension Year : 1968 4x160 = 640 MW Year :1988 1x320 = 320 MW 960 MW Year :2008 2x480 = 960 MW 1920 MW Tonstad 5 1x320 MW Francis 430 m Year:1968 Tonstad 1-4 4x160 MW Francis 430 m Year:1988 Tonstad 6-7 2x480 MW RPT 430 m Year:2008 27
Pompaj Depolamalı Hidroelektrik Santral (PHES) 28
Doğalgaz; 16.111,40; 30,3% Diğer; 4450; 8,4% 2010 YILI TÜRKİYE KURULU GÜÇ ve ENERJİ ÜRETİMİ Kurulu Güç (49.562 MW) İtal Kömür; 3.616,00; 6,8% Jeotermal; 94,2; 0,2% Rüzgar; 1.320,20; 2,5% Linyit; 11756; 22,1% Linyit; 45.610; 21,7% Hidrolik; 15.831,20; 29,8% İthal Kömür; 13.870; 6,6% Diğer Yen; 840; 0,4% Rüzgar; 1.680; 0,8% Hidrolik; 38.890; 18,5% Sıvı Yakıt; 7.150; 3,4% Enerji Doğalgaz; 102.160; 48,6% (210,2 milyar kwh) 29
Rüzgar Santrallarında Yaşanan Ani Güç Değişimleri 01-07 Nisan 2011 1415 MW 01-07 Nisan 20xx 20.000 MW CUMA CUMARTESİ PAZAR PAZARTESİ SALI ÇARŞAMBA PERŞEMBE 15000 14000 13000 12000 11000 10000 9000 8000 7000 6000 5000 4000 3000 2000 1000 0 30 Güç (MW) 10.000 MW 7.500 MW 10.000 MW 9.000 MW Zaman
Rüzgar Gücü İzleme ve Tahmin Merkezi (RİTM) (Rüzgar - Pompaj Depolamalı HES) RES (10 MW) Üst Rezervuar 810,00 m (350 000 m3) Projenin amacı: 710,00 m Rüzgar santrallarında üretilecek elektriksel gücün istenilen zaman aralığında ve düzgün bir şekilde sisteme bağlantısını sağlamak. (400 000 m3) PHES (4 MW) PHES ile düzeltilen RES Güç Grafiği RES Güç Grafiği Türkiye Rüzgar Enerjisi Potansiyeli Toplam Potansiyel Bağlantı İzni Kalan Potansiyel 50 000 MW 20 000 MW 30 000 MW Alt Rezervuar Düzeltilmiş RES Güç Grafiği 50 000 MW T Rİ B Hİ 20 000 MW 30 000 MW YALOVA HİBRİT PROJESİ 31
Rüzgar Güç Grafiği 32
Düzeltilmiş Rüzgar Güç Grafiği 33
Rüzgar Güç Grafiği 34
35