BİTKİSEL İLAÇLAR VE ZEHİRLENMELER Prof. Dr. Hülya Güven 1 Özellikle son 10 yıl içinde dünyada alternatif tıp olarak tanımlanan bitkisel ilaçlara ilginin arttığı görülmektedir 2 1
Bitkisel ilaçların yanlış olarak daha güvenli ve etkin olarak tanınması nedeniyle bir çok hasta yan etkilere hatta ölümlere maruz kalabilmektedir 3 Örneğin 1996 yılında Belçika da Çin den gelen ve zayıflatıcı bitkisel ilaç olarak kullanılan Stephania tetranda yerine yanlışlıkla karışmış ve görünüş özellikleri çok benzeyen Aristolochia fangchi bitkisi içeren ilaçların kullanılması nedeniyle 50 den fazla kişide böbrek yetmezliği oluştuğu saptanmıştır. Yine ABD de bitki kaynaklı bazı ilaçlarda L-Triptofan bulunması nedeniyle eozinofili- miyalji epidemisi tanımlanmıştır 4 2
Bitkisel ilaçlarla tedavi yöntemi gelişmekte olan ülkelerde daha yaygın olarak kullanılmaktadır. Bu tedavi şeklinin daha ucuz olması ve kullanıcıların eğitim eksiklikleri kolayca etkilenmelerine ve tercih edilmelerine yol açmaktadır 5 Özellikle ülkemizde de bu tür bitkisel ilaçları hazırladıklarını iddia ederek satan kişilerin de bilinçsizlikleri ve kontrol mekanizmalarının yetersiz olması, hastalarda saptanamayan yan etkilerin ortaya çıkmasına ve ölümlere yol açabilmektedir 6 3
Bitkiler ham olarak kullanıldığında yapısında fotosentez sonucunda çok sayıda metabolit bir arada bulunmaktadır. Bu nedenle kullanılan miktara da bağlı olmak üzere yan etki oluşturabilmektedirler. 7 Zararlı etkilerin nedenleri Bitkisel ilaçlarda standardizasyonun olmaması Etkileşim Yan etkilerin saptanamaması Etkisizlik 8 4
Aconitum(Kurtboğan) Boğanotu, Kaplanboğan Mide-barsak sistemi Kalp-Damar sistemi Beyin Solunum sistemi Baş-Boyun 9 Aconitum 10 5
Robinia pseudoacacia(akasya) Beyaz salkım, Salkım ağacı Karaciğer Beyin Genitoüriner sistem Sıvı bozuklukları 11 Robinia pseudoacacia(akasya) 12 6
Amydalus(Acıbadem) Acıbadem KULLANILIŞ Kurt düşürücü, Öksürük kesici, Şeker hastalığı tedavisi Solunum Sistemi Beyin Asid-baz dengesi 13 Anthemis tinctoria L(Sarı papatya) Compasitae, Camomile. KULLANILIŞ Saç rengini açmak için, İştah açıcı, İdrar söktürücü, Yara iyileştirici Deri 14 7
Anthemis tinctoria L(Sarı papatya) 15 Tatula(Boru Çiçeği) Abuzambak, Sihirbaz otu, Şeytan elması Kalp-Damar sistemi Sinir sistemi Genitoüriner sistem Baş-Boyun 16 8
Tatula(Boru Çiçeği) 17 Ecbalium elaterium(eşek hıyarı) Cırlatan, Acıdüvelek, acıkavun KULLANILIŞ Sinüzit, Müshil ilacı olarak, Romatizma ve Kanser ilacı olarak Sinir sistemi Dolaşım ve Solunum sistemi Genitoüriner Sistem 18 9
Euphorbia(Fıçıotu) Sütleğen KULLANILIŞ Kusturma ve müshil ilacı olarak Solunum sistemi Sinir sistemi Göz Sıvı ve elektrolit dengesi bozuklukları Deri 19 Euphorbia(Fıçıotu) 20 10
Helleborus(Karaca ot) Çöplemecik KULLANILIŞ Hayvanlardaki deri parazitlerine karşı Kalp-Damar Sistemi Sinir sistemi Sıvı ve elektrolit dengesi bozuklukları Deri 21 Helleborus(Karaca ot) 22 11
Hyoscyamus Niger(Banotu) Çömlek otu, Deli bat bat, Çanak çömlek otu KULLANILIŞ Ağrı kesici Kalp-Damar Sistemi Sinir sistemi Genitoüriner Sistem 23 Hyoscyamus Niger(Banotu) 24 12
Mandraga autumnalis(adamotu) Adem otu, at elması, yerelması, insan otu KULLANILIŞ Meyveleri hoş kokulu olduğu için hoşaf yapılarak yenir Sinir sistemi Kalp-Damar Sistemi Genitoüriner Sistem 25 Ricinus Communis(Hint yağı) Dedemene, Keneotu, Hint Baklası, Hint Çiçeği, Kene Tohumu. KULLANILIŞ Müshil ilacı olarak GİS Kalp-Damar Sistemi Karaciğer Sıvı-Elektrolit Dengesizliği 26 13
Ricinus Communis(Hint yağı) 27 Rhododendron(Orman Gülü) Acıbal, Tutarbal, Delicebal Sinir sistemi Kalp-Damar Sistemi Baş-Boyun 28 14
Rhododendron(Orman Gülü) 29 Teucrium polium(acı yavşan) Acı ot, ak sedef otu, meryem otu, sancı otu, oğlan otu, basur otu, mayasıl otu Karaciğer 30 15
Urginea maritima(ada soğanı) Ak soğan, ayı soğanı, beyaz soğan Sinir sistemi Kalp-Damar Sistemi 31 Urginea maritima(ada soğanı) 32 16
Veratum album(çöpleme) Akçöpleme, beyaz çöpleme, kökenfiye Kalp-Damar Sistemi Sinir sistemi 33 Veratum album(çöpleme) 34 17
Cassia senna(sinameki) KULLANIŞI Kabızlık Elektrolit Denge Bozuklukları Böbrek yettmezliği 35 Cassia senna(sinameki) 36 18