CHAPTER 4. Linux ile İlk Adımlar

CHAPTER 4 Linux ile İlk Adımlar

4 Unix'e Özel Bazı Özellikler Unix, komutların ve dosya isimlerinin küçük/büyük harf olmalarına dikkat eder. mozilla ve Mozilla tamamen farklı komutlar olabilir. Sisteme giriş yaptığınız isim ve büyük ihtimalle sizden veri isteyen her alandaki girişiniz bu yapıdadır. Dosya isimleri 256 karakter uzunluğuna kadar olabilir ve kullanılabilecek karakterlerle ilgili bir kısıtlama yoktur.. (nokta) ile başlayan dosya/dizin isimleri gizlidir, ls komutu ile doğrudan gözükmez. Komutlarda kullanılan dizinleri belirleyen / karakteri DOS'daki \ karakterinin karşılığıdır. Linux altında bütün dizinler ve dosya sistemleri (sisteme bağlanmış disk bölümleri) / (kök) dizini altında bir tek ağaç oluşturur (DOS disk bölümleri için kullanılan C:\, D:\ gibi isimlendirme yoktur) Yapılandırma dosyalarında satır başındaki # büyük ihtimalle yorumdur. SİSTEME GİRİŞ VE ÇIKIŞ Açılış işlemleri tamamlandıktan sonra sistem giriş için hazır hale gelir. Red Hat Enterprise Linux release 3.0 Kernel 2.4.0-8 on an i686 marine login: saydin Password : Sistemi kullanmak üzere hesabı açılan kullanıcılar kullanıcı adı (username) ve şifrelerini (password) girerek sisteme erişebilirler. marine login: saydin Password : [saydin@marine saydin]$ [saydin@marine saydin]$ ifadesi Prompt olarak adlandırılır. Giriş yapan kullanıcı ve girilen klasör ile ilgili bilgi verir. Kurulum sırasında kullanıcı hesabı açılmamış ise sistem yöneticisi (root) olarak sisteme bağlanıp adduser komutuyla kullanıcı hesapları açılır. Kullanıcı ekleme işlemiyle ilgili ayrıntılı ilerideki bölümlerde anlatılacaktır. Kullanıcı sisteme bağlandıktan sonra komut satırından işlemlerini gerçekleştirebilir. Yapılması gereken ilk işlem sistem yöneticisi tarafından atanan geçici şifrenin değiştirilmesidir. Bunun için passwd komutunu kullanmak gerekir. [saydin@marine saydin]$ passwd Changing password for user saydin. Changing password for saydin (current) UNIX password: New password: Retype new password: 2

passwd: all authentication tokens updated successfully. Komut girilip ENTER tuşuna basıldıktan sonra güvenlik nedeniyle ilk olarak kullanıcının güncel şifresi sorulur. Yine güvenlik nedeniyle girilen şifre bilgileri ekranda görünmez. Güncel şifre bilgisi doğru şekilde girildikten sonra kullanıcının yeni şifre bilgisinin girilmesi istenir. Kontrol amaçlı yeni şifrenin doğrulanması için tekrar girilmesi istenir. Böylece şifre değiştirme işlemi başarılı bir şekilde tamamlanmış olur. Şifre seçiminde dikkat edilmesi gereken kurallar: Şifre bilgisi sisteme erişimde kullanıldığı için özellikle sistem yöneticisi şifresinin diğer kullanıcılar tarafından bilinmemesi ve kolayca öğrenilmemesi gerekir. Bunun için; En az 8 karakterden oluşmalıdır. Kolayca tahmin edilebilecek ad, soyad, doğum tarihi gibi kişisel bilgiler tek başına kullanılmamalıdır. Büyük-küçük harflerin ve rakamların karışımından, ancak unutulmayacak şekilde seçilmelidir Belli aralıklarla değiştirilmelidir. Şifre örnekleri: SeL75A?? MeTu20-02 73taHdeR (Güvenlik nedeniyle bu şifrelerin kullanılmaması önerilir) Sistemden çıkış için logout, exit komutları ya da Ctrl+D tuş ikilisi kullanılarak oturum sonlandırılabilir. Sistemi kapatmak için shutdown komutu ya da Ctrl+Alt+Del tuşları kullanılabilir. LINUX KOMUT YAPISI Komut satırında belli işlemleri gerçekleştirebilmek için belli komutların bilinmesi gerekmektedir. Komutlar genel olarak üç ana bölümden oluşur: <komut> <seçenek(ler)> <argüman(lar)> Seçenekler komutun hangi şekilde çalışacağını, argümanlar komutun ne üzerinde çalışacağını belirler. Komutun çalışması için komuta ve yapılması istenilen işleve göre seçenek ve/yada argüman gerekmeyebilir. Örnek: ls komutu bulunulan dizindeki dosya ve dizinleri listeler: [saydin@marine saydin]$ ls alsa_mail kern.flp snapshotl.png book.01 linux-2. 4. 18. tar. gz snapshot.png book02 linux-atm-2.4.0-1.i386.rpm snddevices.in ls -l komutu bulunulan dizindeki dosya ve dizinleri ayrıntılı bilgi olarak listeler: [saydin@marine saydin]$ ls l total 72892 -r-xr-xr-x 1 saydin users 466 May 23 2002 alsa_mail -rw-r r 1 saydin users 459002 May 27 13:11 dene rw r r 1 saydin users 309908 May 27 13:12 dene.xpm drwx----------- 3 saydin users 4096 May 28 2002 Desktop ls /var komutu '/var' dizini içerisindeki dosya ve dizinleri listeler: [saydin@marine saydin]$ ls /var arpwatch gdm lock mail preserve state www cache lib log nis run tmp yp db local lost+found opt spool tux 3

ls -al /home/saydin komutu '/home/saydin' dizinindeki gizli dosya ve dizinler dahil bütün dosya ve dizinleri ayrıntılı olarak listeler: [saydin@marine saydin]$ ls -al /home/saydin/ total 73084 drwx----------- 21 saydin users 4096 May 28 14:02. drwxr-xr-x 4 root root 4096 May 23 2002.. drwx----------- 2 saydin users 4096 May 24 2002.AbiSuite -r-xr-xr-x 1 saydin users 466 May 23 2002 alsa_mail -rw------------ 1 saydin users 0 May 23 2002.autorun.lck -rw------------ 1 saydin admin 2197 May 28 2002.bash_history - rw- r r 1 saydin users 24 May 23 2002.bash_logout - rw- r r 1 saydin user 191 May 23 2002.bash_profile - rw- r r 1 saydin users 124 May 23 2002.bashrc İLK ÖZELLİK - OTOMATİK TAMAMLAMA Bash kabuk programının ilk özelliği otomatik tamamlama özelliğidir. Kullanıcıya kolaylık tanıma ve zaman kazanma bakımından çokça kullanılan bir özelliktir. Komut satırında yarım bırakılan komutdan sonra TAB tuşuna basılarak komutun tamamlanması sağlanır. Örnek: Bulunulan dizindeki bir dosyanın içeriğini görüntülemek için; [saydinsmarine saydin]$ ls kdestart.png nsmail sort.txt ws31_manual.pdf 'sort.txt' dosyasını vi editörü ile açmak için 'vi sort.txt' yazmak yerine; [saydinsmarine saydin]$ vi so yazılıp TAB tuşuna basıldığında; [saydinsmarine saydin]$ vi sort.txt otomatik olarak tamamlanır. Eğer tamamlanacak kısımda birden fazla seçenek varsa sadece onlar listelenir. Örnek: [saydinsmarine saydin]$ ls sayilar selo.tar.gz snapshotl.png snapshot.png snddevices.in sort.txt [saydinsmarine snapshot.png saydin]$ ls sn<tab> snapshotl.png snddevices.in clear Terminali temizler ve imleci ilk satıra taşır. Örnek: [saydin@marine saydin]$ ls CONS.F fikstur.pas progs.tar.gz Mail fquad.f quad.f XF86Config-4 graph.m run.sh a.out kimlik.txt satranç.cpp [saydin@marine saydin]$ clear ENTER tuşuna basıldığında tüm ekran temizlenir, komut satırı ekrandaki ilk satırda görüntülenir. [saydin@marine saydin]$ 4

Sisteme erişim ve sanal konsollar 4.1 Temel Linux Komutları ve Kısayol Tuşları Bu bölümde Linux kullanmak için gerekli olan temel komutları ve tuşlara atanmış komutlarını göreceğiz. Bu komutların hepsi konsol dediğimiz metin ekrandan veya X-windows altındaki bir terminalden (xterm, rxvt, aterm gibi) çalışmaktadır. Fakat tuş komutlarının bir kısmı konsola özgüdür ve X altında pencere yöneticinize göre farklı hareket etmektedirler. * Tuşlarla ilgili gösterim ve anlamı: <Ctrl><F1>: Ctrl ve F1 tuşlarına birlikte basılacağını gösterir. <Ctrl><Alt><Fn> (n=1,...,6) X oturumundan konsola geçiş için kullanılır. Birçok Linux dağıtımı açılışla birlikte altı standart konsol açar. Bunlar tamamen birbirinden bağımsızdırlar ve eşzamanlı çalışırlar. Yani birinde bir işlem yapılmaya devam ederken bir diğerine geçip başka bir işleme başlayabilirsiniz. <Ctrl><Alt><F7> Daha önceden açmış olduğunuz sonra <Ctrl><Alt><F1> ile çıktığınız X oturumuna geri döner. Burada önemli nokta bunun altı konsollu bir sistemde geçerli olmasıdır. Eğer sisteminizde dört konsol varsa büyük ihtimalle bu işin tuşu F7 değil F5 olacaktır. <Ctrl><Alt><Fn> (n=7,...,12) n numaralı X oturumuna geçer. Birden fazla X oturumu (sunucusu) açmak mümkün olduğu için bunlar arasında geçiş yapabilirsiniz. <Tab> Bir uçbirimde yazmakta olduğunuz komutu tamamlar. Mesela README dosyasını okutmak için more RE yazıp TAB'a basarsanız o anda bulunduğunu dizindeki RE ile başlayan dosyaların listesini görürsünüz, eğer tek dosya varsa satır tamamlanır. Aynı şey komut isimleri için de geçerlidir, bas yazıp TAB'a bastığınızda hemen basename diye komutun tamamlandığını görürsünüz. (Bu işlem çok sayıda komutla eşleşme durumunda bazı uçbirimlerde iki defa TAB tuşuna basmayı gerektirebilir.) <Yukarı ok>, <Aşağı ok>, <PgUp>, <PgDn> Daha önceden girilmiş komutlar arasında gidip gelmenizi sağlar. Bu komutları history komutu ile listleyebilirsiniz. <Shift><PgUp>, <Shift><PgDn> Uçbirim çıktısını yukarı aşağı kaydırmak için kullanılırlar (ekranın dışına çıkmış olan yazıları görmek için) <Ctrl><Alt><BkSpc> X oturumunu sonlandırır. <Ctrl><Alt><Del> 5

Sistemi yeniden başlatmak için kullanılır. Konsoldaki shutdown -r now veya reboot komutu gibi davranır. Makinanın üzerindeki sıfırlama (Reset) tuşuna basmayıp bunu tercih etmeniz gerekir, aksi takdirde ext2 gibi bazı dosya sistemleri sorun çıkarabilir. *<Ctrl><Alt><Del> TUŞ KOMBİNASYONU /etc/inittab DOSYASINDA TANIMLANIR. HER LINUX IÇIN STANDART DEĞİLDİR. İSTENİRSE DEVRE DIŞI BIRAKILABİLİR. <Ctrl><C> Mevcut komutu durdur. Genelde konsoldaki basit komutlar için kullanılır. <Ctrl><D> Eğer sizden girdi kabul eden bir konsol komutundaysanız dosya sonu (EOF) yollar, komut istemindeyseniz sistemden çıkarsınız. O yüzden iki defa basmayın ;-). <ctrl><x> Konsolda bir işe yaramaz ama Matrix'de nedense Neo kullanıyordu. Neyse orada da bir işe yaramamıştı, sanırım Neo'da Linux kullanıyor ;-). ~ Kullanıcının ev dizinini gösterir /home/kullanıcı_adı ile eşanlamlıdır. cd ~/docs komutu ev dizininizin altında docs dizinine gider. Sadece cd komutu ise cd ~ komutuna eşittir ve ev dizininize gider. cd.. Bir üst dizine geçer. exit Sistemden çıkmanızı sağlar. 4.2 Genel Amaçlı Komutlar help Kabuk komutlarının listesini gösterir. Bu komutların herbiri için help komut_ismi komutu ile yardım alabilirsiniz. komut_ismi --help Söz konusu komut ile ilgili yardım iletisi basar (varsa). ls O an bulunulan dizinin içeriğini listeler. ls -al more 6

O an bulunulan dizindeki bütün dosyaları gösterir (. ile başlayan gizli dosyaları da) Komut burada more komutuna yönlendirilmiştir, bu sayede çıktının bir ekrandan fazla olması durumunda bir ekranlık çıktıdan sonra devamını göstermek için bir tuşa basmanız gerekir. cd dizin dizin dizinine geçilir. cp kaynak hedef Bir yerdeki dosya ya da dizinleri başka bir yere kopyalamak içindir. Unix'lerde genelde bu tür komutlarda her zaman kaynak önce hedef sonra yazılır. mv kaynak hedef Bir yerdeki dosya ve dizinleri başka bir yere taşımak içindir. Aynı zamanda dosya ve dizinleri yeniden adlandırmak içinde kullanılır. rm dosya... Verilen dosya ları siler. Sileceğiniz dosyanın sahibi olmanız gerekir. mkdir dizin dizin dizinini oluşturur. rmdir dizin... Belirtilen dizin 'ler boşsa silinir. rm -r dosya... Dosya ve dizinleri ve dizinlerin içindeki dizinleri ardarda siler. Root olarak kullanırken dikkat edin, çünkü herşeyi silebilirsiniz!. cat dosya more Bir dosyayı sayfa sayfa görüntülemek için kullanılır. less dosya Önceki komuta eşdeğerdir, biraz daha fazla özellikleri vardır find / -name "dosya" dosya adlı dosyayı en üst dizinden itibaren aramaya başlar. Dosya ismi, * ve? gibi arama karakterleri de içerebilir. Örneğin benim sistemimde "mayas*" dizgesi ile mayasoft.net.txt ve mayasoft.org.txt dosyaları bulunuyor. locate dosyaismi find gibidir, fakat düzenli olarak oluşturulan bir veritabanına bağlıdır, sistemdeki son değişikliklerden haberi olmayabilir. Aşağıdaki komutu kullanarak locate veritabanını güncelleyebilirsiniz. updatedb touch dosya 7

sıfır bayt uzunluğunda dosya oluşturur. shutdown -h now Sistemi durdurur. ATX sistemlerde ayrıca makinayı kapatır. halt shutdown -h now ile aynıdır. Sistemi durdurur. reboot shutdown -r now ile aynıdır. Sistemi yeniden başlatır. 4.3 Dosya Sıkıştırma ve Açma Komutları GZIP gzip -9 dosya Belirtilen dosya yı en iyi şekilde sıkıştırır ve dosya.gz haline getirir. gunzip dosya.gz gzip ile sıkıştırılmış dosya.gz dosyasını dosya olarak açar. BZIP bzip2 dosya Belirtilen dosya yı en iyi şekilde sıkıştırır ve dosya.bz2 haline getirir. Çoğunlukla gzip'den daha iyi sıkıştırır. bunzip2 dosya.bz2 bzip2 ile sıkıştırılmış dosya.bz2 dosyasını dosya olarak açar. TAR tar -xvf arsiv.tar İsmi arsiv.tar gibi belirtilen (sıkıştırılmamış) arşiv dosyasını bulunulan dizine açar. tar -zxvf arsiv.tar.gz İsmi arsiv.tar.gz gibi belirtilen sıkıştırılmış arşiv dosyasını bulunulan dizine açar. Dosya uzantısı.tar.gz olan dosyalardan başka.tgz olan dosyaları da açar. tar -zxvf arsiv.tar.gz -C dizin Sıkıştırılmış arşiv dosyasını belirtilen dizin e açar. tar -jxvf arsiv.tar.bz2 -C dizin 8

Bzip2 ile sıkıştırılmış arşiv dosyasını belirtilen dizin e açar. ZIP tar -zcvf arsiv.tar.gz dizin1 dizin2... dosya1 dosya2... Belirtilen dizin ve/veya dosya ları arsiv.tar dosyası haline getirir ve ardından gzip ile sıkıştırıp arsiv.tar.gz haline getirir. unzip arsiv.zip -d dizin arsiv.zip zip arşivini belirtilen dizin e açar. 4.4 Bilgi Edinme Komutları pwd Bulunduğunuz dizinin ismini verir. hostname Makinanın host adını verir. whoami Sisteme giriş yaparken yazdığınız kullanıcı isminizi verir. id [kullanıcı_ismi] Kullanıcının kullanıcı kimliği, birincil grup kimliği ve üyesi olduğu grupları gösterir. date Sistem tarihi göstermek ya da değiştirmek için kullanılır. time #date #Prş Eki 23 21:31:06 EEST 2003 #date 102321322003 komutu sistem tarihini Prş Eki 23 21:32:00 EEST 2003 yapar. Belli bir komutun işlemini bitirmesinin ne kadar süre tuttuğunu gösterir. Örneğin, bir dizinin listelenme süresini time ls ile öğrenebilirsiniz. who O an sistemde bulunan kullanıcıların kullanıcı isimlerini, hangi uçbirimlerde çalıştıklarını ve sisteme giriş tarih ve saatlerini gösterir. Yaygın olarak umh parametresiyle kullanılır. 9

last Sisteme en son giriş yapmış kullanıcıların bugünden geriye doğru listesi. history more Kabuğa son girdiğiniz komutların listesi. more sayesinde sayfa sayfa okuyabilirsiniz. uptime Makinanın ne kadar süredir açık olduğu bilgisini verir. ps Kullanıcının kullandığı uçbirimde çalıştırmakta olduğu komutların ve süreçlerin listesi. ps -ax more Sistemin açılışından beri çalışmakta olan bütün süreçlerin listesi. uname -a Sistem hakkında çekirdek sürümünü, işlemci türü gibi bilgiler. free Bellek kullanımını gösterir. df -h Bağlı sabit disk bölümlerinin doluluk oranlarını gösterir. du -sk [dizin] Belirtilen dizin in (belirtilmezse bulunduğunuz dizinin) içeriğinin diskte kapladığı alanın kb cinsinden boyutunu verir. cat /proc/interrupts Çekirdek tarafından tanımlanmış sistem kesmelerinin listesi. cat /proc/version Linux çekirdeğinin sürüm bilgileri. cat /proc/filesystems Çekirdekte tanımlı kullanılabilecek dosya sistemlerinin listesi. dmesg Sistem açılışından itibaren çekirdek tarafından üretilen iletiler. Bu iletiler /proc/kmsg dosyasında bulunur ve dmesg komutu sadece tampondaki son iletileri gösterir. 10

4.5 Disk bölümlerinin ve CDROM'ların sisteme bağlanması Yeni auto-mount sistemler dışında Linux'da ana dosya sisteminin parçası olmayan sabit disk bölümleri ile çıkarılıp takılabilir ortamlara (CD, disket gibi) dosya sisteminde bir boş dizin oluşturulup bu dizin altına bağlanarak erişilebilir. Örneğin WINDOWS C:\ bölümünü kök dosya sisteminin altına bağlamaya çalışalım. Önce /mnt dizini altında bir dizin oluşturalım: # mkdir /mnt/c Unutmayın, dosya/dizin isimlerinde her karakteri kullanabiliyoruz. Sonra /dev/hda1 bölümünü bu dizine bağlayalım: # mount -t auto /dev/hda1 /mnt/c artık C:\ sürücünüze ulaşmak istediğinizde yapmanız gereken /mnt/c dizinini kullanmak olacaktır. Aynı şekilde CD ve disketleri de sisteme bağlayabiliriz. CDROM sürücünüzdeki diski sisteme bağlamak için: # mount -t auto /dev/cdrom /mnt/cdrom komutunu kullanıyoruz. Özellikle bağlı CD'ler CDROM'dan çıkarılamazlar, çıkarmak için sistemden ayrılmaları gerekir: # umount /dev/cdrom Eğer o anda kullandığınız herhangibir program CDROM'a erişiyorsa ya da /mnt/cdrom dizininden bu işlemi yapmaya çalışıyorsanız yapamazsınız. Önce dizindeyseniz dizinden çıkın (en kolayı cd ile ev dizininize geçin). Başka bir yazılımın kullanıp kullanmadığını ps -ef ile alacağınız listede bir sürecin /mnt/cdrom/dosya.txt gibi bir dosyayı açmış olup olmadığına bakın. Böyle bir süreç varsa dosyayı bırakmasını sağlayın ya da süreci öldürün (hemen aşağıda nasıl öldüreceğiniz anlatılıyor). Bunu da yapıp umount komutu ile diski sistemden ayırdıktan sonra diski artık yuvasından çıkarabilirsiniz. Not: Fedora 3 ve Redhat Enterprise Linux 4 sürümünden itibaren Varsayılan mount dizini /mnt değil /media olarak değiştirilmiştir. Fakat istenirse /mnt dizini de kullanılabilir. 4.6 LINUXTA YARDIM Ücretsiz bir işletim sistemi olan Linux'un geliştiricileri ve kullanıcıları Linux'un ve üzerinde çalışan programların dökümanlaştırılmasını da ihmal etmemişlerdir. Hazırda İnternet'te ve işletim sistemi içinde Linux'un iyi bir şekilde öğrenilmesine yetecek kadar doküman ve yardım 11

sayfaları vardır. Bu bölümde, belirttiğimiz doküman ve yardım sayfalarının nasıl kullanıla bileceğini inceleyeceğiz. Her işletim sisteminde olduğu gibi Linux işletim sisteminde de sistem hakkında bilgi vererek kullanıcının sistemi kullanmasını kolaylaştıran komutlar vardır. Bunlardan iki en önemlisi man ve info komutlarıdır. Bu bölümde bu komutlar teker-teker ele alınarak incelenecektir. 4.7 man Komutu Man komutu Linux kullanıcıları tarafından sıkça kullanılan komutlardan biridir. Bu komut vasıtası ile sistemdeki komutlar hakkında bilgi edinilmektedir. i) Man komutunun genel yapısı ve sistemdeki yerleşimi. Man komutunun kullanımı aşağıdaki gibidir : [kullanıcı@atlas kullanıcı] man komut_adı Yukarıdaki komutu yazarak enter tuşuna bastığınız zaman önünüze man komutuna parametre olarak verdiğiniz komutla ilgili bilgi gelecektir. Şimdi de man komutunu kullanarak açılan sayfanın genel yapısına ve sayfada nasıl hareket edile bileceğine bakalım. Aşağıdaki komut vasıtası ile ls komutuna ait man yardım sayfasını açalım. [kullanıcı@atlas kullanıcı] man ls Görüldüğü gibi sayfa 6-7 civarında alt başlık altında toplanmıştır. Bu alt başlıklardan önemlileri (bazıları örnek olarak baktığımız sayfada yer almamış ola bilir ) aşağıda ele alınacaktır. Önemli olan alt başlıklara bakarsak aşağıdaki şekilde sıralaya biliriz. NAME : Bu alt başlık, hakkında bilgi aldığımız komutun adını belirtir ve bu komut hakkında 1 cümlelik kısa bir bilgi verer. SYNOPSIS: Bu alt başlık komutun komut satırından nasıl çalıştırılması gerektiğini gösterir DESCRIPTION: Bu alt başlık komut hakkında daha geniş bilgi vererek komutun hangi amaçla ve nerelerde kullanıla bileceğini gösterir. OPTIONS: Adından da belli olduğu gibi bu alt başlıkta komuta hangi parametrelerin verile bileceği gösterilmektedir. FILES: Bu alt başlıkta komut tarafından kullanılan sistem ve konfigürasyon dosyalarının adları yer almaktadır BUGS: Bu alt başlıkta komutla alakalı bilinen bug'lar hakkında bilgi yer alır. AUTHOR: Komutun yazarının adını belirtir SEE ALSO : Bu alt başlıkta komutla ilişkisi olan başka komutların adları yer alır. Açmış olduğunuz sayfada aşağı doğru bir sayfa hareket etmek için boşluk (space) ve ya 'f' tuşu kullanılabilir. Aşağı doğru bir sayfa değil de bir satır hareket etmek isteniyorsa enter tuşunun kullanılması gerekmektedir. Yukarı doğru hareket etmek için 'b' tuşu, sayfadan çıkmak için ise 'q' tuşu kullanılır. 12

4.9 Linux Dökümantasyon Projesi (Linux document Project - LDP) Linux'u anlamak, komutlarını, dosya yapısını öğrenmek için kullanıla bilecek kaynaklar İşletim sistemi içindeki yardım komutları ile sınırlı değildir. İnternet'de Linux'un yapısını, özelliklerini, üzerinde çalışabilen programları anlatan dökümanlar içeren çok sayıda site vardır. Bunlardan en önemlisi kısaca LDP olarak göstereceğimiz Linux Dökümantasyon Projesi'inin resmi sitesi olan www.linuxdoc.org sitesidir. Çok sayıda mirror'u da bulunan LDP'nin temel amacı Linux denince akla gelebelicek her şey için bedava ve kaliteli dökümanlar hazırlamak. Şu anda sitede farklı formatlarda görülebilecek çok sayıda döküman vardır. LDP'nin dökümanları genelde 4 başlık altında toplanmıştır. Bu başlıkları www.linuxdoc.org sitesine ve ya herhangi bir mirror siteye bağlanırsanız Documents başlığı altında göre bilirsiniz. Başlıklar şöylerdir : i) Guides ii) HOWTOs iii) FAQs iv) Man pages Şimdi bu başlıklara kısaca bakalım: Guides :Bu başlık altında toplanmış olan dökümanlar uzun ve konuları detaylı anlatan dökümanlardır. Bunların arasında Temel Linux kullanımı, Linux Sistem Yöneticiliği,Linux Ağ Yönetimi Linux'a yeni başlayanların işine yarayacak dökümanlardır. HOWTOs :Bu başlık altında spesifik konularda temel bilgiler içeren dökümanlar yer almaktadır. Bu dökümanları da farklı formatlarda okuya bilirsiniz. FAQs: Bu başlık altında Linux'ta bazı konularda sıkça sorulan soruların cevapları yer almaktadır. Man pages: Bu başlık altında ise anlatmış olduğumuz man yardım sayfaları yer almaktadır. Farklı insanlar tarafından hazırlanan LDP dökümanlarının sayısı sürekli artmaktadır. Yeterli bilginiz olduğu zaman sizler de LDP'nin guides başlığı altında yer alan LDP Author Guide 'ı takip ederek LDP Author olabilirsiniz.o 4.30 Türkçe Belgeler (Linux Türkçe Dökümantasyon Projesi) Linux Belgelerini Türkçeye çevirmek veya Türkçe olarak yeni linux dökümanları oluşturmak için http://www.belgeler.org topluluğu kurulmuştur. Sizde, eğer ingilizceniz yeterliyse Belgeler.org topluluğuna katkıda bulunabilirsiniz. 13