GÜNÜMÜZ TEFSİR PROBLEMLERİ Dersin Adı Dersin Kodu Dersin Türü GÜNÜMÜZ TEFSİR PROBLEMLERİ İLHYT-S439 Seçmeli Dersin Seviyesi Dersin AKTS Kredisi 2,00 Haftalık Ders Saati (Kuramsal) 2 Haftalık Uygulama Saati 0 Haftalık Laboratuar Saati 0 Dersin Verildiği Yıl 4 Dersin Verildiği Yarıyıl 7 Dersin Öğretim Üyesi (Üyeleri) Öğretim Sistemi Yard. Doç. Dr. Mehmet ALTUNTAŞ Birinci Öğretim Eğitim Dili -1 Dersin Ön Koşulu Olan Ders(ler) Ders İçin Önerilen Diğer Hususlar Staj Durumu Dersin Amacı Öğrenme Çıktıları Öğrenciye, Kur ân ın sadece bir kutsal kitap, müfessirlerin sadece birer kutsal kitap yorumcusu, nin de sadece onun birer yorumu olmadığını, aksine, Kur ân ın 14 asırlık bir kültür ve medeniyetin ana çekirdeği, müfessirlerin, farklı yaklaşımlar, farklı yöntem ve teknikler kullanarak, sahip oldukları bilgi ve yöntem zenginliği içinde, zamanın akışı içinde oluşan ve gelişen beşerî kültür ile bu ana çekirdek i çift yönlü olarak buluşturan birer katalizör olarak İslâm medeniyeti nin oluşmasında -belki de- en temel katkıyı yaptıklarını uygulamalı olarak göstererek, kendilerinin de mensubu oldukları bu medeniyet hakkında onur ve gururla taşıyacakları bir âidiyet duygusu edinmelerini, onun değer sistemini gönüllüce benimseyip özümsemelerini, yanı sıra, bugün de kendilerinin 1-Klâsik, türleri, kaynakları, konuları açısından tanıyabilme. 2-Rivâyet ni metod ve muhteva açısından kavrayabilme. 3-Rivâyet nin kaynaklarını tanıyabilme. 4-Dirâyet ni metod ve muhteva açısından kavrayabilme. 5-Rivâyet yle dirâyet ni karşılaştırarak aralarındaki benzerlik ve farklılıkları kavrayabilme.
Dersin İçeriği Klâsik Tefsir Türleri, Kaynakları ve Konuları (Giriş) A- RİVÂYET TEFSİRLERİ: 1- Kur ân ınkur ân la ve hadisle tefsiri: İbnKesîr in İstiâze tefsiri A- RİVÂYET TEFSİRLERİ: 2- Kur ân ınsahâbe, Tâbiûn ve Etbâu t-tâbiîn kavliyle tefsiri: et-taberî nin Besmele tefsiri (el-fâtiha 1/1) B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 1- Lugavî tefsirler: en-nehhâs ve EbûHayyân ın hamd, âlem ve Rabb ( İnsan, Âlem ve Allah ) kavramları tefsiri (el-fâtiha 1/2) B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 2- Ahkâm : a- Kelime-i şehâdet, b- Salât, c- Savm : eş-şâfiî nin Dinde şehâdet (el-mâide 5/106), Mevâkîtu s-salât (el-bakara 2/238-239), el-cessâs ın Orucun farziyeti (el- Bakara 2/183) B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 2- Ahkâm : d- Zekât, e- Hac : İbn Arabî nin Mesârifu z-zekât (et-tevbe 9/60) ve el-kurtubî nin Haccın farziyeti (Âli İmrân 3/97) B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: a- Mutezile : Allah : el-kâdîabdulcebbâr ve ez-zemahşerî nin Âyetü l-kürsî (el-bakara 2/255) B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: b- Hâricî (İbâzıyye) : Melek : el-hevârî ve Ettafeyyiş in Melâike (el-bakara 2/30) B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: c- Zeydiyye : Kitâb : Furât el-kûfî, el-a kam ve eş-şevkânî nin Kitâb (ç. kütüb ) (el- Bakara 2/2, 285) B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: d- İmâmiyye : Nebî / Resûl : et-tûsî, et-tabersî ve el-feyz el-kâşânî nin Nebî (ç. Nebiyyûn ) / Resûl (ç. Rusül) (el-bakara 2/136, 285) B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: e- Eş ariyye : Âhiret : er-râzî, el-beyzâvî ve el-hâzin in Âhireteîkân (el-bakara 2/5) B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: f- Mâturîdî : Kazâ ve kader : el-mâturîdî, en-nesefî ve Ebû s-suûd un Kader (el-hıcr 15/21, el-kamer 54/49) B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 4- Felsefî tefsirler: İbnSînâ nın İhlâs sûresi tefsiri C- İŞÂRET TEFSİRLERİ: el-baklî, İbn Arabî ve el-bursevî nin Ledünnî ilim (el-kehf 18/65)
Haftalık Ayrıntılı Ders İçeriği HAFTA Teorik Dersler KONULAR 1 Klâsik Tefsir Türleri, Kaynakları ve Konuları (Giriş) 2 A- RİVÂYET TEFSİRLERİ: 1- Kur ân ınkur ân la ve hadisle tefsiri: İbnKesîr in İstiâze tefsiri 3 A- RİVÂYET TEFSİRLERİ: 2- Kur ân ınsahâbe, Tâbiûn ve Etbâu t-tâbiîn kavliyle tefsiri: et- Taberî nin Besmele tefsiri (el-fâtiha 1/1) 4 B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 1- Lugavî tefsirler: en-nehhâs ve EbûHayyân ın hamd, âlem ve Rabb ( İnsan, Âlem ve Allah ) kavramları tefsiri (el-fâtiha 1/2) 5 B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 2- Ahkâm : a - Kelime-i şehâdet, b- Salât, c- Savm : eş- Şâfiî nin Dinde şehâdet (el-mâide 5/106), Mevâkîtu s-salât (el-bakara 2/238-239), el- Cessâs ın Orucun farziyeti (el-bakara 2/183) 6 B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 2- Ahkâm : d - Zekât, e- Hac : İbn Arabî nin Mesârifu zzekât (et-tevbe 9/60) ve el-kurtubî nin Haccın farziyeti (Âli İmrân 3/97) 7 B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: a- Mutezile : Allah : el- KâdîAbdulcebbâr ve ez-zemahşerî nin Âyetü l- Kürsî (el-bakara 2/255) 8 Final Sınavı 9 B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: b- Hâricî (İbâzıyye) : Melek : el-hevârî ve Ettafeyyiş in Melâike (el-bakara 2/30) 10 B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: c- Zeydiyye : Kitâb : Furât el-kûfî, el- A kam ve eş-şevkânî nin Kitâb (ç. kütüb ) (el- Bakara 2/2, 285) 11 B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: d- İmâmiyye : Nebî / Resûl : et-tûsî, et- Tabersî ve el-feyz el-kâşânî nin Nebî (ç. Nebiyyûn ) / Resûl (ç. Rusül) (el-bakara 2/136, 285) 12 B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: e- Eş ariyye : Âhiret : er-râzî, el- Beyzâvî ve el-hâzin in Âhireteîkân (el-bakara 2/5) 13 B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 3- Mezhebî tefsirler: f- Mâturîdî : Kazâ ve kader : el- Mâturîdî, en-nesefî ve Ebû s-suûd un Kader (el-hıcr 15/21, el-kamer 54/49) 14 B- DİRÂYET TEFSİRLERİ: 4- Felsefî tefsirler: İbnSînâ nın İhlâs sûresi tefsiri 15 C- İŞÂRET TEFSİRLERİ: el-baklî, İbn Arabî ve el-bursevî nin Ledünnî ilim (el-kehf 18/65) 16 Final sınavı Uygulama Laboratuvar
Ders Kitabı / Malzemesi / Önerilen Kaynaklar 1. Fahruddîn er-râzî, Mefâtîhu l-ğayb, I-XXXII, Beyrut 1990 2. ez-zemahşerî, el-keşşâf, I-IV, Beyrut 1983 3. el-mâtürîdî, Te vîlâtü l-kur ân, I-XVI, İstanbul 2005 4. el-cessâs, Ahkâmu l-kur ân, I-IV, Beyrut 1985 5. et-taberî, Câmiu l-beyân an Te vîliâyi l-kur ân, I-XXX, Kahire 1954 6. İbn Kesir, Tefsîru l-kur âni l-azîm, I-IV, Beyrut 1969 7. el-beyzâvî, Envâru t-tenzîl ve esrâru t-te vîl, I-II, İstanbul 1886 8. el-bursevî, Rûhu l-beyân fî tefsîri l-kur ân, I-X, İstanbul 1969 9. EbûHayyân, el-bahru l-muhît 10. el-baklî, Arâisu l-beyân fî hakâiki l-kur ân 11. Ebû s-suûd, İrşâdu l-akli s-selîm ilâ mezâyâ l-kitâbi l-kerîm 12. Ettafeyyiş, Himyânu z-zâd fî hedyihayri l-ıbâd ilâ dâri l-meâd 13. el-feyz el-kâşânî, es-sâfî fî tefsîrikelâmillâhi l-vâfî 14. Furât el-kûfî, Tefsîru l-kur ân 15. el-hâzin, Lübâbu t-te vîl fî maânî t-tenzîl 16. el-hevvârî, TefsîruKitâbillâhi l-azîz 17. İbn Arabî, Tefsîru l-kur ân 18. İbnu l-arabî, Ahkâmu l-kur ân 19. İbnSînâ, Tefsîrusureti l-ihlâs 20. el-kâdîabdulcebbâr, Tenzîhu l-kur ânani l-metâin 21. el-kurtubî, el-câmi liahkâmi l-kur ân 22. en-nehhâs, Maânî l-kur ân 23. en-nesefî, Medâriku t-tenzîl ve hakâiku t-te vîl, 24. eş-şâfiî, Ahkâmu l-kur ân 25. eş-şevkânî, Fethu l-kadîr 26. et-tabersî, Mecmau l-beyân 27. et-tûsî, et-tibyânu l-câmi liulûmi l-kur ân Değerlendirme Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinlikleri Sayısı Katkı Yüzdesi, % Ara Sınav 1 100 Quiz 0 0 Ev Ödevi 0 0 Toplam 100 Yarıyıl (Yıl) Sonu Etkinlikleri Sayısı Katkı Yüzdesi, % Final Sınavı 1 100 Toplam 100 Yarıyıl (Yıl) İçi Etkinliklerinin Başarı Notuna Katkısı 40 Yarıyıl (Yıl) Sonu Sınavının Başarı Notuna Katkısı 60 Dersin Öğrenme, Öğretme ve Değerlendirme Etkinlikleri Çerçevesinde İş Yükünün Hesaplanması Etkinlikler TOPLAM 100 Sayısı Süresi (saat) Toplam İş Yükü (saat) Ara Sınav 1 8 8 Final Sınavı 1 10 10 Derse Katılım 14 2 28 Bireysel Çalışma 14 1 14 TOPLAM İŞ YÜKÜ (saat) 60 Dersin AKTS Kredisi = Toplam İş Yükü (saat) / ( 30 saat/ AKTS ) = 60 / 30 = 2,00
Program ve Öğrenme Çıktıları İlişkisi Ders Öğre Program Çıktıları PÇ PÇ PÇ PÇ PÇ PÇ PÇ PÇ PÇ PÇ ÖÇ 1 3 ÖÇ 2 4 ÖÇ 3 5 ÖÇ 4 4 ÖÇ 5 4 *Katkı Düzeyi : 1 Çok Düşük 2 Düşük 3 Orta 4 Yüksek 5 Çok Yüksek