SORGUN GRİZU KAZASI CERTA www. atexegitim.com 1
Olay 26.Mart 1995 günü saat 14:45 sıralarında SORGUN Kaplıca mevkiinde faaliyet gösteren MADSAN Kömür İşletmesinde grizu infilaki meydana gelmiştir. Olayda 40 işçi hayatını kaybetmiş, 6 işçi yaralı olarak hastaneye sevk edilmiştir. CERTA www. atexegitim.com 2
Patlama olayından yaklaşık 10 saat sonra ocaktan alınan ilk ölçümlerde: Isı : 39,4 derece Relatif nem : %100 Oksijen : %1,5 CO : 1200 ppm CH 4 : % 5 olarak ölçülmüştür. 8 nolu desandre dibi kavşak tahkimatı kısmen göçmüş, desandre vinç payandaları ve vinç hafif yana yatmıştır. CERTA www. atexegitim.com 3
19 nolu desandre başından 3 m ileride boyunduruk üzerinde bir adet kibrit kutusu bulunmuştur. 1 nolu taban ile 3 nolu taban bağlantısının bulunduğu yerdeki kavşak tahkimatı 8 nolu vinç tarafına doğru yıkılmıştır. 3 nolu taban içerisinde 30-50 m arasında kesitin 2/3 si nispetinde göçmüş ve bağlar kuzeye doğru yatmıştır. 8 nolu desandre dibinden, 5 nolu tabandan 8 nolu desandre içine doğru 17 m lik kısmın tahkimatı güney batı istikametine hava çıkış yönüne doğru yıkılmıştır. CERTA www. atexegitim.com 4
8 nolu desandre 5 nolu taban kavşağındaki tahkimat tamamen yıkılmıştır. 5 nolu taban ile 19 no lu baca kavşağının tahkimatı 5 nolu taban tarafına doğru yıkılmıştır. 5 nolu taban ağzındaki perde baraj tahrip olmuş ve CO 2000 ppm ölçülmüştür. 21 nolu tabanda aşırı nem ve 700 ppm CO ölçülmüştür. Bağlar 5 nolu taban tarafına yatmıştır.tahkimat boşalmış, ve 45 numaralı vinç tarafına bakan yüzleri kurumla kaplanmıştır. Direk yüzleri yanmış, elektrik kablolarının dış yüzeylerinin 19 nolu baca tarafına doğru eridiği görülmüştür. CERTA www. atexegitim.com 5
24 no lu bacadaki perde tamamen yıkılmış ve 8 adet bağ baca istikametine doğru yatmıştır. 23 no lu bacadaki perde baraj arına doğru tamamen yıkılmış, 21 no lu bacaya bakan yüzleri kurumla kaplanmıştır. 21 no lu baca ile eski imalat kavşağındaki baraj tamamen dağılmıştır. Aynı kavşakta 45 no lu desandre vinci, baraj istikametine doğru kayarak yönü ters dönmüş ve devrilmiştir. Aynı kavşağın tahkimatı, 25 no lu baca bağlantısında olan perde, 8 no lu desandre istikametine doğru dağılmıştır. CERTA www. atexegitim.com 6
45 nolu desandredeki 3 nolu vantilatör 48 nolu baca istikametine doğru yatmış, 48 nolu baca ağzındaki tahta perde içeri doğru dağılmıştır. 45 nolu desandre bağları güney istikametine doğru yatmış, kuzey cidarları yanmıştır. 45 nolu desandredeki elektrik kablolarının yüzeyi kısmen yanmış, yanık ve erime izleri 21 nolu taban yolu istikametine doğru gitmektedir. 8 nolu desandre bağlarının 45 nolu desandreden itibaren 8 nolu desandre istikametine doğru yer yer yatmış, 45 nolu desandreye bakan yüzleri yer yer yanmıştır. CERTA www. atexegitim.com 7
45 nolu desandre ile 53 nolu desandreyi bağlayan 56 ve 57 nolu bacalarda önemli bir tahribata rastlanmamıştır. 45 nolu desandre ve 56 nolu baca kavşağında ağaç bağların dış yüzeyleri tamamen yanmıştır. 45 nolu desandrede 53 nolu desandre dönüşünü geçtikten sonra yaklaşık 12 m geriden perdelenmiş ve bu perde 45 nolu desandre dibine doğru dağılmıştır. 53 nolu desandredeki vincin sağlam ve 3 adet tonluk vagonun kancalı, raydan çıkmamış ve vince bağlı olarak olduğu tespit edilmiştir. 59 nolu bacada ciddi bir tahribata rastlanmamıştır. Ağızdaki perde baca içi istikamete doğru yer yer parçalanmış ve dağılmıştır. CERTA www. atexegitim.com 8
61 nolu bacanın 28. metresinden 4 m lik bir baca girilmiştir. 61 nolu bacanın arından dışarıya doğru ateşleme kablosu serili olup, kablo yumağı baca girişinde sol sol köşede durmaktadır. Arında patlamış kapsül teli artıkları ve yerde 3-4 ton kadar kömür postası bulunmaktadır. 28. m nin sağ tarafında bağa asılı durumda 6 adet patlamamış kapsül ve yerde yanmış 10 adet dinamit artığı olduğu, bacada yıkılan bağ olmadığı, fakat arına kadar tüm bağların yanık olduğu, baca arınından 12 m geride kısmen yanık, yığılmış durumda bez vantüp bulunmuştur. CERTA www. atexegitim.com 9
62 nolu bacada bağların 53 nolu bacaya bakan yüzeyleri yanmıştır. 28 m den sağa dönüşün karşısında sol yan direğe asılı kesik plastik bidon içerisinde patlamamış kapsül ve dinamitlere rastlanmıştır. 53 nolu baca arınından çıkan su ile 12 adet bağ boyunduruklarına kadar yüzeyleri çamurla kaplanmıştır. 62 nolu baca girişine kadar bağlarda yanığa rastlanmamıştır. 53 nolu desandre boyunca gelen elektrik kablosunun 62 ve 64 nolu bacalar arasında kalan bölümünde yanık olmadığı, 62 nolu bacadan itibaren kabloların dış yüzlerinin yanık ve erimiş olduğu ve erime izlerinin 45 nolu baca istikametine doğru olduğu görülmüştür. CERTA www. atexegitim.com 10
38 nolu taban yolundaki bağların 53 nolu desandreye bakan yüzeylerinin kısmen yanık olduğu, 38-63 44 nolu kavşağındaki tahkimattın dağınık şekilde yığıldığı, 63 nolu desandre vinci üzerindeki tahkimatın yıkıldığı, vincin yerinden oynamadığı, vinç önünde bulunan 2 adet tonluk vagonun 49 nolu bacaya doğru devrilmiş olduğu, 20 nolu baca tahkimatının büyük oranda 25 nolu bacaya doğru yıkıldığı, yer yer göçüklerin olduğu, Ocak genelinde kullanılan elektrik tesisatı, elektrik panoları ve motorların ALSz özellikte olmadığı tespit edilmiştir. CERTA www. atexegitim.com 11
Ocakta elektrikli aydınlatma yapıldığından baca ustaları dışında işçilerin lamba almadan ocağa girdikleri, Ocak planının incelenmesinden ocağın karmaşık bir yapıda olduğu ve her bacanın bağımsız havalandırılmadığı, Kazanın olduğu vardiyada ateşleyici yeterlilik belgeli personel bulunmadığı tespit edilmiştir. 61 ve 62 nolu bacalarda Al kovanlı patlamamış kapsüllere rastlanmıştır. CERTA www. atexegitim.com 12
Sonuç Bu inceleme ve tespitler sonunda 61 nolu bacada lağım atıldığı ve bu esnada arında biriken metanın yandığı ve yanma sonucu 53 nolu baca civarında bir grizu patlaması meydana geldiği sonucuna varılmıştır. CERTA www. atexegitim.com 13
Öneriler Ocakta %01,5 ila %6 arasında sürekli grizuya rastlanmıştır. Bu nedenle ocağın grizulu ocak kapsamında müteala edilerek tedbirlerin buna göre alınması, Ocakta yangın nedeni ile kapatılan beton barajların sızdırmaz malzeme ile CO kaçırmayacak şekilde yapılması gerekmektedir. CERTA www. atexegitim.com 14
Öneriler Kurtarma istasyonu kurulmalıdır. Emniyetli tip patlayıcı maddeler ve Cu yüksüklü kapsüller kullanılmalıdır. Hava hızı ve miktarı sürekli ölçülmelidir. Sıcaklık yüksektir. Ocak yangınları önlenmeli ve baraj kapatma malzemeleri hazır bulundurulmalıdır. CERTA www. atexegitim.com 15