KPSS 2017 önce biz sorduk 50 Soruda 32 soru ÖABT SOSYAL BİLGİLER TARİH Coşkun ÇEBİTÜRK Eğitimde 30. yıl
Coşkun ÇEBİTÜRK ÖABT SOSYAL BİLGİLER 1. KİTAP TARİH ISBN 978-605-318-687-8 Kitapta yer alan bölümlerin tüm sorumluluğu yazarlarına aittir. Pegem Akademi Bu kitabın basım, yayım ve satış hakları Pegem Akademi Yay. Eğt. Dan. Hizm. Tic. Ltd. Şti.ne aittir. Anılan kuruluşun izni alınmadan kitabın tümü ya da bölümleri, kapak tasarımı; mekanik, elektronik, fotokopi, manyetik, kayıt ya da başka yöntemlerle çoğaltılamaz, basılamaz, dağıtılamaz. Bu kitap T.C. Kültür Bakanlığı bandrolü ile satılmaktadır. Okuyucularımızın bandrolü olmayan kitaplar hakkında yayınevimize bilgi vermesini ve bandrolsüz yayınları satın almamasını diliyoruz. 6. Baskı: Kasım 2016, Ankara Proje-Yayın Yönetmeni: Pelin Özdemir Dizgi-Grafik Tasarım: Ayşe Nur Yıldırım Kapak Tasarımı: Gürsel Avcı Baskı: Vadi Grup Ciltevi A.Ş. İvedik Organize Sanayi 28. Cadde 2284 Sokak No:105 Yenimahalle/ANKARA (0312 394 55 91) Yayıncı Sertifika No: 14749 Matbaa Sertifika No: 26687 İletişim Karanfil 2 Sokak No: 45 Kızılay / ANKARA Yayınevi: 0312 430 67 50-430 67 51 Yayınevi Belgeç: 0312 435 44 60 Dağıtım: 0312 434 54 24-434 54 08 Dağıtım Belgeç: 0312 431 37 38 Hazırlık Kursları: 0312 419 05 60 İnternet: www.pegem.net E-ileti: pegem@pegem.net
ÖN SÖZ Merhaba Sevgili Sosyal Bilgiler Öğretmeni Arkadaşlarım, ÖABT sınavı, dört yıllık lisans eğitim hayatınızda kazandığınız yeterlilikleri ölçmek amacıyla yapılmaktadır. Sahip olduğu soru sayısı az ise de soruların atanma puanındaki etki oranı hayli yüksektir. Tarihin önemli açmazlarından birisi bir konu hakkındaki bilginin kaynaklara göre farklılıklar göstermesidir. Öyle ki ÖSYM sorularının dahi geçmişteki bazı sorularda verdiği bilgilerle çeliştiğini bilmekteyiz. Tarihin belge ve bulguları değiştikçe bilgileri de değişebilmektedir. Kitabımızda bu sakıncalı durumu aşmak için şöyle bir yöntemi izledik: Yazım sürecinde kuşkusuz ki ilk kılavuzumuz ÖSYM olmuştur. ÖSYM'nin günümüze kadar sorduğu soruların tümünü inceleyerek kitabın altyapısını oluşturduk. Kitabımızı, ÖSYM sorularının bilgi ve yorumları eşliğinde yapılandırdık. Kitabımızın şekillenmesinde etkili olan bir diğer veri Millî Eğitim Bakanlığı ders kitaplarıdır. Öyle ya, Millî Eğitim Bakanlığına personel almak için yapılan sınav sorularında, Bakanlığın okullarda okuttuğu ders kitaplarından da faydalanmak mantıken gereklidir. Nitekim ÖABT Sosyal Bilgiler/Tarih sorularını incelediğimizde, MEB ders kitaplarına gönderme yapan soru örneklerini çokça görmek mümkündür. Bunun dışında akademik camiada genel geçerliği olan İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Enver Ziya Karal, Şerafettin Turan, Rifat Uçarol, Anadolu Üniversitesi Açık Öğretim Fakültesi Yayınları gibi çoğaltılabilecek bazı köşe taşı yazarlar ve eserler de kitabımız için temel dayanak olmuştur. Kitamızda hassasiyet gösterdiğimiz, cevabını bulmaya çalıştığımız sorulardan birisi şu oldu: "Sosyal Bilgiler Öğretmeni Adayı" arkadaşlarımızın sorumlu olduğu alanlardan birisi de "Tarih"dir. ÖSYM tarafından ayrıntılı tanımlanmayan "tarih" dersinin kapsamı ne olmalıdır. Tarih ÖABT ile Sosyal Bilgiler ÖABT arasındaki fark nedir? Bu soruların cevabını ÖABT sorularını inceleyerek bulmaya çalıştık. Şunu gördük ki: Sosyal Bilgiler ÖABT sorularının kapsamı, Tarih ÖABT'den farklı değildir. Sosyal Bilgiler ÖABT'nin kapsamı son derece geniş, akademik derinliği hayli yüksektir. Bu gerekçe ile Pegem Ailesi olarak akademik bir risk almamanız için ÖABT Tarih kitabını Sosyal Bilgiler Setinin içine olduğu için koymayı uygun gördük. 2015 Sosyal Bilgiler ÖABT Sınavıda, bu tutumun doğruluğunu bizlere göstermiştir. 2016 ÖABT sınavının ardından kitabımızı güncelleyerek kapsamını daha da genişlettik. Yenilenen Milli Eğitim Bakanlığı 2016-17 kitaplarını inceleyerek kitabımızda yeni düzenlemeler yaptık. Böylelikle sınava hazırlık sürecinde bu alanda yeni inceleme yapma ihtiyacınızın olmamasını amaçladık. ÖABT Sosyal Bilgiler soruları bizlere bir
kez daha göstermiştir ki: "Tarih bir dipsiz kuyu. Ve bizler iğneyle kuyu kazan sabır işçileriyiz. Bir kuyumcu hassasiyetiyle altını işlemeliyiz, konularımıza çalışmalıyız. Hiçbir bilgiyi işe yaramaz diye ötelememeliyiz. Yeni güncellemelerde bazı farklı ve uç bilgileri de bu kapsamda değerlendirmeli ve MEB kaynaklarında bulunan bilgiler konusunda risk almamalıyız. Öğretmen olma yolunda emin adımlarla yürüyen sizlerin yanında olmak ve eksiklerinizi tamamlamak adına bu yayını hazırladık. İnandığımız ve umut ettiğimiz de gireceğiniz sınav için iyi bir başvuru kaynağı olduğu yönündedir. Ön sözümüzü de "başarılar dileyerek" ve küçükken annelerimizin, büyüklerimizin okula gönderirken söylediği için, "Allah zihin açıklığı versin." diyerek bitiriyoruz. Başarılar... Coşkun Çebitürk
SOSYAL BİLGİLER ÖABT İLE İLGİLİ ÖNEMLİ BİLGİLER ÖABT SOSYAL BİLGİLER, 50 sorudan oluşmakta ve Sosyal Bilgiler Öğretmeni Adaylarının Alan Bilgisi (Tarih, Coğrafya, Siyaset Bilimi, Diğer Sosyal Bilim Alanları -Sosyal Bilgilerin Temelleri, Sosyal Psikoloji, Arkeoloji, Antropoloji, Sosyoloji, Felsefe, Ekonomi, Bilim Teknoloji ve Sosyal Değişme, Sanat ve Estetik, İnsan İlişkileri ve İletişim, Günümüz Dünya Sorunları, Sosyal Proje Geliştirme- ile Alan Eğitimi alanlarındaki bilgi ve becerilerini ölçmeyi hedeflemektedir. Öğretmenlik Alan Bilgisi Testinde çıkan sorular, Sosyal Bilgiler Öğretmenlik Lisans Programlarında verilen akademik disiplinlere paralel olarak hazırlanmaktadır. Sınavdaki Alan-Soru dağılımı aşağıdaki tabloda belirtilmiştir. Genel Yüzde Yaklaşık Yüzde Soru Sayısı Alan Bilgisi Testi % 80 1-40 a. Tarih b. Coğrafya c. Siyaset Bilimi d. Diğer Sosyal Bilim Alanları (Sosyal Bilgilerin Temelleri, Sosyal Psikoloji, Arkeoloji, Antropoloji, Sosyoloji, Felsefe, Ekonomi, Bilim Teknoloji ve Sosyal Değişme, Sanat ve Estetik, İnsan İlişkileri ve İletişim, Günümüz Dünya Sorunları, Sosyal Proje Geliştirme) % 28 % 20 % 8 % 24 1-14 15-24 25-28 29-40 Alan Eğitimi Testi % 20 41-50 Genel Kültür, Genel Yetenek ve Eğitim Bilimleri Sınavlarınıza ek olarak gireceğiniz Öğretmenlik Alan Bilgisi Testi ile ilgili verilen bu bilgiler 2016 SOSYAL BİLGİLER ÖABT sınavı çerçevesinde hazırlanmıştır. Sınav içeriğinde yapılabilecek olası değişiklikleri ÖSYM'nin web sitesinden takip edebilirsiniz.
İÇİNDEKİLER ALAN BİLGİSİ 1. BÖLÜM: TARİH BİLİMİ A. TARİH BİLİMİNE GİRİŞ...5 Tarih Biliminin Özellikleri...5 B. TARİH YAZICILIĞI... 11 Tarih Yazım Türleri... 11 Tarih Yazıcılığının Gelişimi...13 Türklerde Tarih Yazıcılığı...13 C. TARİHİN FAYDALANDIĞI BİLİM DALLARI... 13 Boşluk Doldurma...17 Bulmaca...18 Çözümlü Test...19 Çözümler...22 3. BÖLÜM: İLK TÜRK DEVLETLERİ A. TÜRKLERİN TARİH SAHNESİNE ÇIKIŞI VE İLK TÜRK DEVLETLERİ...57 Türk Kelimesinin Anlamı...57 Ana Yurtta Kurulan İlk Uygarlıklar...57 Türklerin İlk Ana Yurdu...58 Orta Asya Türk Göçlerinin Sebepleri ve Sonuçları...58 İskitler (Sakalar)...59 B. İLK TÜRK DEVLETLERİ...60 Asya Hun Devleti...60 Avrupa Hun Devleti (375-469)...61 Göktürkler (552-630)...63 Kutluk Devleti (İkinci Göktürk Devleti ) (680-745)...65 Uygur Devleti (744-840)...65 2. BÖLÜM: UYGARLIĞIN DOĞUŞU VE İLK UYGARLIKLAR A. TARİH ÖNCESİ DEVİRLER...27 Anadolu'nun Tarih Öncesi...29 B. TARİHİN ÇAĞLARA AYRILMASI...30 İlk Çağ'ın Genel Özellikleri (MÖ 3500-375)... 30 Orta Çağ'ın Genel Özellikleri (375-1453)...30 Yeni Çağ'ın Genel Özellikleri (1453-1789)... 30 Yakın Çağ'ın Genel Özellikleri (1789-?)...31 C. İLK ÇAĞ UYGARLIKLARI...31 Anadolu da Kurulan Medeniyetler...31 Mezopotamya Uygarlıkları...35 Doğu Akdeniz Uygarlığı...39 Ege Uygarlıkları...41 Boşluk Doldurma...47 Bulmaca...48 Hazarlar (576-1006)...67 Kırgızlar (840-1207)...67 Türgişler (659-766)...68 C. DİĞER TÜRK DEVLETLERİ...68 Avarlar (560-805)...68 Bulgarlar (480-550)...68 Macarlar (896-1526)...69 Kumanlar (Kıpçaklar)...69 Peçenekler (860-1091)...69 Oğuzlar (Uzlar)...70 Akhunlar (Eftalit) (350-564)...70 Sabarlar (Sabirler) 515-576...70 Tabgaçlar (386-556)...70 Karluklar (665-1221)...71 Başkırtlar...71 Kimekler...71 Çözümlü Test...49 Çözümler...52
viii D. İLK TÜRK DEVLETLERİNDE KÜLTÜR VE UYGARLIK...71 Devlet Yönetimi...71 Ordu (Sü)...74 Sosyal Yaşam...74 Hukuk...75 Ekonomi...76 Din ve İnanış...76 Yazı, Dil ve Edebiyat...109 Eğitim ve Bilim Hayatı... 110 Sanat... 112 Boşluk Doldurma... 113 Bulmaca... 114 Çözümlü Test... 115 Çözümler... 118 Yazı, Dil ve Edebiyat...78 Sanat...80 Bilim...82 Spor...82 Boşluk Doldurma...83 Bulmaca...84 Çözümlü Test...85 Çözümler...87 5. BÖLÜM: TÜRK İSLAM DEVLETLERİ (X.-XIII. YÜZYILLAR) A. TÜRKLERİN İSLAMİYET İ KABULÜ...123 Talas Savaşı (751)...123 B. İLK TÜRK İSLAM DEVLETLERİ...124 İtil Bulgarları...124 Sacoğulları...124 Tolunoğulları (868-905)...124 4. BÖLÜM: İSLAM TARİHİ A. İSLAM TARİHİ VE UYGARLIĞI...91 İslamiyet Öncesi Dünyanın Genel Durumu... 91 İslamiyet in Doğuşu ve Yayılışı...93 Dört Halife Devri (632-750)...96 Emevi Devleti (661-750)...101 Endülüs Emevi Devleti (756-1031)...103 Ben-i Ahmer Devleti...104 Abbasi Devleti (750-1250)...105 Diğer Devletler...107 B. İSLAM KÜLTÜR VE UYGARLIĞI...107 Devlet Yönetimi...108 Sosyal Hayat...108 İktisadi Hayat...109 Ordu Teşkilatı...109 İhşidler (Akşitler) (925-969)...124 Karahanlılar (840-1212)...125 Gazneliler (963-1187)...127 Büyük Selçuklu Devleti (1040-1157)...128 C. DİĞER TÜRK İSLAM DEVLETLERİ...135 Harzemşahlar...135 Eyyubiler...135 Memluklar...136 D. TÜRKİYE TARİHİ (11. - 13. YÜZYILLAR)... 136 Anadolu ya İlk Türk Akınları...136 Anadolu da Kurulan İlk Türk Beylikleri...137 Türkiye Selçuklu Devleti (1072-1308) (Anadolu Selçuklu Devleti)...139 Uçlarda Hayat ve Beylikler...146 Anadolu Beylikleri nin Genel Özellikleri...150
ix E. TÜRK İSLAM DEVLETLERİNDE KÜLTÜR VE UYGARLIK...151 Devlet Yönetimi...151 Hukuk Sistemi...154 Toprak Sistemi...155 Askerî Teşkilat...157 Ekonomi...158 Sosyal Hayat...160 Din ve İnanış...160 Dil, Edebiyat ve Yazı...161 Eğitim ve Bilim...162 Sanat...164 Mimari...165 Boşluk Doldurma...170 Bulmaca...172 Çözümlü Test...173 Çözümler...176 7. BÖLÜM: OSMANLI TARİHİ A. BEYLİKTEN DEVLETE (1300-1453)...197 XIV. Yüzyıl Başlarında Yakın Doğu ve Avrupa...198 Anadolu...198 Memluklar (1250-1517)...198 İlhanlı Devleti (1256-1335)...198 Balkanlar ve Avrupa...198 Altınorda Devleti (1227-1502)...198 Kayıların Anadolu ya Gelişi ve Yerleşmesi... 198 Osmanlı Devleti nin Kısa Sürede Gelişimini Sağlayan Nedenler...198 Osman Gazi Dönemi (1299-1326)...199 Orhan Gazi Dönemi (1326-1362)...199 I. Murat Dönemi (1362-1389)...201 Yıldırım Bayezıt Dönemi (1389-1402)...202 Fetret Devri (1402-1413)...204 Çelebi Mehmet Dönemi (1413-1421)...204 II. Murat Dönemi (1421-1451)...205 6. BÖLÜM: TÜRK DÜNYASI (XIII. - XIX. YÜZYIL) TÜRK DÜNYASI (13. - 19. YÜZYIL)...181 Moğollar...181 Timur Devleti (1369-1507)...183 Türkistan daki Gelişmeler...184 Hindistan da Türk Sultanlıkları ve Babürlüler...185 Hanlıklar Hakkında Genel Bilgiler...187 Boşluk Doldurma...188 Bulmaca...189 Çözümlü Test...190 Çözümler...193 Boşluk Doldurma...207 Bulmaca...208 Çözümlü Test...209 Çözümler...212 B. DÜNYA GÜCÜ: OSMANLI DEVLETİ (1453-1600)...215 Fatih Sultan Mehmet Dönemi (1451-1481)... 215 II. Bayezıt Dönemi (1481-1512)...220 Yavuz Sultan Selim Dönemi (1512-1520)... 221 Kanuni Sultan Süleyman Dönemi (1520-1566)...222 II. Selim Dönemi (1566-1574)...228 III. Murat Dönemi (1574-1595)...229 III. Mehmet Dönemi (1595-1603)...229
x Boşluk Doldurma...230 Bulmaca...231 Çözümlü Test...232 Çözümler...235 OSMANLI DEVLETİ KÜLTÜR VE UYGARLIK TARİHİ...237 Devlet Yönetimi...237 Osmanlılarda Ekonomik Hayat...250 Osmanlı Toplumu...259 Osmanlı Devleti nde Hukuk...262 Osmanlı Devleti nde Eğitim...263 Osmanlı Devleti nde Bilim...264 Osmanlı Devleti nde Dil, Yazı ve Edebiyat... 267 Osmanlı Devleti nde Sanat...268 Osmanlı Devleti'nde Mimari...269 Boşluk Doldurma...293 Bulmaca...294 Çözümlü Test...295 Çözümler...298 D. XVIII. YÜZYILDA DEĞİŞİM VE DİPLOMASİ... 301 III. Ahmet Dönemi (1703-1730)...301 I. Mahmut Dönemi (1730-1754)...303 III. Mustafa Dönemi (1757-1774)...304 I. Abdülhamit Dönemi (1774-1789)...304 III. Selim Dönemi (1789-1807)...305 XVIII.yy.da Osmanlı Devleti nin Islahatları... 308 Boşluk Doldurma...312 Bulmaca...313 Çözümlü Test...314 Çözümler...317 Boşluk Doldurma...274 Bulmaca...276 Çözümlü Test...277 Çözümler...280 C. ARAYIŞ YILLARI (XVII. YÜZYIL)...283 Arayış Yıllarında Osmanlı Devleti Avusturya İlişkileri...283 XVII.yy.da Osmanlı Devleti İran İlişkileri... 283 XVII.yy.da Osmanlı Devleti - Lehistan İlişkileri...284 XVII.Yüzyılda Osmanlı Devleti- Venedik İlişkileri...285 Osmanlı - Rusya İlişkileri...285 II. Viyana Kuşatması ve Kutsal İttifak Savaşı. 285 İç İsyanlar...287 XVII. Yüzyıl İsyanlarının Özellikleri...289 Avrupa nın Gelişimine Seyirci Kalan Osmanlı...289 XVII. Yüzyıl Islahat Hareketleri...290 8. BÖLÜM: EN UZUN YÜZYIL (1800-1922) XIX. YÜZYIL SİYASİ TARİH...321 II. Mahmut Dönemi (1808-1839)...322 Abdülmecit Dönemi (1839-1861)...326 Abdülaziz Dönemi (1861-1876)...329 V. Murat Dönemi (1876)...330 II. Abdülhamit (1876-1909)...330 XIX.YÜZYILDA REFORM HAREKETLERİ...335 II. Mahmut Dönemi Yenilik Hareketleri...335 Sultan Abdülmecit Dönemi Yenilik Hareketleri...337 Sultan Abdülaziz Dönemi Yenilik Hareketleri 338 II. Abdülhamit Dönemi Yenilik Hareketleri... 339 Osmanlı Devleti nde Basın Yayın Hareketleri. 341 Boşluk Doldurma...344 Bulmaca...346 Çözümlü Test...347 Çözümler...350
xi OSMANLI DEVLETİ NDE DEMOKRATİKLEŞME HAREKETLERİ...353 Sened-i İttifak...353 Tanzimat Fermanı...354 Islahat Fermanı (1856)...356 Kanunuesasi nin İlan Edilmesi ve I. Meşrutiyet in İlanı...357 İstibdad (Mutlakıyet) Dönemi (1878-1908)... 359 II. Meşrutiyet in İlan Edilmesi...359 1909 Anayasa Değişiklikleri...360 Boşluk Doldurma...364 Bulmaca...365 Çözümlü Test...366 Çözümler...368 10. BÖLÜM: MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİ I - MİLLÎ MÜCADELENİN HAZIRLIK DÖNEMİ...403 A. MONDROS ATEŞKES ANTLAŞMASI...403 İzmir in İşgali (15 Mayıs 1919)...405 Kuvayımiliye Ruhu...406 B. CEMİYETLER...407 Millî Varlığa Yararlı Cemiyetler...407 Zararlı Cemiyetleri...410 C. MİLLÎ MÜCADELENİN HAZIRLIK DÖNEMİ.. 412 Mustafa Kemal in Samsun a Çıkması (19 Mayıs 1919)...412 Osmanlı Hükûmeti nin Millî Mücadele ve Mustafa Kemal e Karşı Tutumu...420 9. BÖLÜM: XX. YY. BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ XX. YÜZYIL BAŞLARINDA OSMANLI DEVLETİ NDE DAĞILMAYI ÖNLEME ÇABALARI...373 1. Osmanlıcılık...373 2. İslamcılık...374 3. Türkçülük (Turancılık)...374 4. Batıcılık...375 5. Teşebbüs-ü Şahsi ve Adem-i Merkeziyetçilik...375 6. Sosyalizm...375 Dünyanın Genel Görünümü...375 31 Mart Vakası...377 Trablusgarp Savaşı (1911)...377 Balkan Savaşları...378 I. Dünya Savaşı...381 Boşluk Doldurma...393 Bulmaca...394 Çözümlü Test...395 Çözümler...398 D. MİLLÎ MÜCADELE DÖNEMİ NDE BASIN HAYATI...428 Kurtuluş Savaşı nın Mali ve Askerî Kaynakları...430 TBMM ye ve Millî Mücadeleye Karşı Çıkan İsyanlar...430 E. SEVR ANTLAŞMASI (10 Ağustos 1920)... 434 Sevr Antlaşması nın Özellikleri...436 Bilecik Görüşmeleri (5 Aralık 1920)...436 Boşluk Doldurma...437 Bulmaca...439 Çözümlü Test...440 Çözümler...443 II - KURTULUŞ SAVAŞI DÖNEMİ...445 A. DOĞU VE GÜNEY CEPHELERİ...445 Doğu Cephesi...445 Güney Cephesi...446 B. BATI CEPHESİ...447 Düzenli Orduların Kurulması...448
xii Gediz Savaşı...448 I. İnönü Savaşı (10 Ocak 1921)...448 II. İnönü Savaşı (23 Mart-1 Nisan 1921)...452 Kütahya - Eskişehir Savaşları (10-24 Temmuz 1921)...453 Sakarya Savaşı (23 Ağustos-13 Eylül 1921)...454 Büyük Taarruz ve Başkomutanlık Meydan Savaşı (26 Ağustos-9 Eylül 1922)...456 C. MİLLÎ MÜCADELENİN SANAT VE EDEBİYATA YANSIMALARI...458 Boşluk Doldurma...460 Bulmaca...461 Çözümlü Test...462 Çözümler...465 Türk - Fransız İlişkileri...477 Türkiye - İtalya İlişkileri...479 Türk - Sovyet İlişkileri...479 B. 1932-1938 YILLARI ARASINDA TÜRK DIŞ POLİTİKASI...479 Türkiye nin Milletler Cemiyetine Üye Olması (1932)...480 Türkiye ve Balkan Antantı (9 Şubat 1934)... 480 Türkiye ve Akdeniz Paktı (Ocak 1936)...481 Montrö Boğazlar Sözleşmesi (20 Temmuz 1936)...481 Sadabat Paktı ve Türkiye (8 Temmuz 1937)... 482 Nyon Konferansı ve Türkiye...483 Hatay ın Ana Vatan'a Katılması (Sancak Sorunu)...483 Boşluk Doldurma...486 Bulmaca...487 11. BÖLÜM: ATATÜRK DÖNEMİ I - TÜRK DIŞ POLİTİKASI...469 LOZAN BARIŞ ANTLAŞMASI...469 Saltanatın Kaldırılması...469 Lozan Barış Konferansı na Katılan Devletler.. 470 Lozan a Katılacak Türk Delegeleri...470 Lozan da Görüşülen Konular...471 Lozan Konferansı nda Karşılaşılan Güçlükler. 471 Lozan Antlaşması nın Önemli Özellikleri... 474 II - ATATÜRK DÖNEMİ DIŞ POLİTİKASI...475 A. 1923-1932 YILLARI ARASINDA TÜRK DIŞ POLİTİKASI...475 Türk - Yunan İlişkileri Nüfus Mübadelesi...475 Fener Rum Patrikhanesi Sorunu...476 Türkiye - İngiltere İlişkileri Musul Sorunu (Irak Sınırı)...476 Çözümlü Test...488 Çözümler...491 III - ATATÜRK DÖNEMİ İÇ OLAYLAR...493 A. II.TBMM NİN AÇILMASI (11 Ağustos 1923). 493 B. ANKARA NIN BAŞKENT OLMASI (13 Ekim 1923)...493 C. CUMHURİYET'İN İLAN EDİLMESİ (29 Ekim 1923)...493 D. 1924 ANAYASASI NIN KABUL EDİLMESİ (20 Nisan 1924)...496 E. HALİFELİĞİN KALDIRILMASI (3 Mart 1924) 497 F. ŞERİYE VE EVKAF VEKALETİNİN KALDIRILMASI...498 G. ORDUNUN SİYASETTEN AYRILMASI...498 H. TEVHİDİ TEDRİSAT KANUNU NUN KABUL EDİLMESİ...499
xiii I. ATATÜRK DÖNEMİ NDE SİYASİ PARTİLER VE ÇOK PARTİLİ HAYATA GEÇİŞ ÇABALARI... 499 Cumhuriyet Halk Fırkası (9 Eylül 1923)...500 Terakkiverver Cumhuriyet Fırkası (17 Kasım 1924)...501 Serbest Cumhuriyet Fırkası (12 Ağustos 1930)...504 İ. MUSTAFA KEMAL İN HAYATI...508 Boşluk Doldurma... 511 Bulmaca...512 Çözümlü Test...513 Çözümler...516 IV - ATATÜRK İLKE VE İNKILAPLARI...519 A. İNKILAP KELİMESİNİN ANLAMI VE ÖZELLİKLERİ...519 B. HUKUK ALANINDA YAPILAN İNKILAPLAR 519 Hukuk Alanında Yapılan İnkılaplar...519 Medeni Kanun un Kabul Edilmesi (17 Şubat 1926)...520 C. EĞİTİM ALANINDA YAPILAN İNKILAPLAR 521 Tevhid-i Tedrisat Kanunu nun Kabul Edilmesi (3 Mart 1924)...522 Medreselerin Kapatılması (11 Mart 1924)... 523 Azınlık Okulları ve Yabancı Okullar Hakkında Yapılan Düzenlemeler...524 Maarif Teşkilatı Hakkında Kanun un Kabul Edilmesi (2 Mart 1926)...524 Yeni Türk Harflerinin Kabul Edilmesi (1 Kasım 1928)...525 Millet Mekteplerinin Açılması (11 Kasım 1928)...526 Atatürk Dönemi Tarih Anlayışı ve Türk Tarih Kurumunun Kurulması...526 Atatürk Dönemi Dil Çalışmaları ve Türk Dil Kurumunun Açılması (1932)...527 Üniversite Reformu (1933)...528 Halk Eğitimi Alanındaki Faaliyetler...528 D. KÜLTÜR VE SANAT ALANINDA GELİŞMELER...528 E. SOSYAL YAPIDA ve SAĞLIK ALANINDA YAPILAN İNKILAPLAR...530 Şapka İnkılabı nın Yapılması (25 Kasım 1925)...530 Kılık, Kıyafet İnkılabı (3 Aralık 1934)...530 Tekke, Zaviye, Türbelerin Kapatılması Hakkında Kanun'un Kabulü (30 Kasım 1925)...531 Miladi Takvim ve Uluslararası Saat Uygulamasının Kabulü, Ölçü ve Hafta Sonu Tatilinin Değiştirilmesi...531 Soyadı Kanunu'nun Kabulü (21 Haziran 1934)...532 Unvan ve Lakapların Kullanılmasının Yasaklanması (26 Kasım 1934)...533 Sağlık ve Sosyal Yardım Alanında İnkılaplar.. 533 F. EKONOMİ ALANINDA YAPILAN İNKILAPLAR.. 533 İzmir İktisat Kongresi (17 Şubat 1923)...534 Tarım Alanında Gelişmeler...534 Aşar Vergisinin Kaldırılması...535 G. TİCARET ALANINDAKİ GELİŞMELER...535 Kabotaj Kanunu nun Kabul Edilmesi (1 Temmuz 1926)...536 Gümrük Koruma Kanunu nun Kabul Edilmesi (1929)...536 H. SANAYİ ALANINDAKİ GELİŞMELER...536 Teşvik-i Sanayi Kanunu nun Kabul Edilmesi... 537 Devletçi Ekonomi Modelinin Kabulü...537 Beş Yıllık Sanayi Planlarının Hazırlanması... 537 I. MADENCİLİK ALANINDAKİ GELİŞMELER... 538 İ. ULAŞIM ALANINDAKİ GELİŞMELER...538
xiv J. BANKACILIK ALANINDAKİ GELİŞMELER.. 538 İş Bankası (26 Ağustos 1924)...539 Sanayi ve Maden Bankası (19 Nisan 1925)...539 Emlak ve Eytam Bankası (22 Mayıs 1926)... 539 Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası (11 Haziran 1930)...539 Sümerbank (1933)...539 1929 Dünya Ekonomi Bunalımı nın Türkiye Ekonomisi Üzerine Etkileri...539 Ekonomi Alanındaki Diğer Gelişmeler...540 V - ATATÜRK İLKELERİ...541 ATATÜRKÇÜLÜK...541 CUMHURİYETÇİLİK İLKESİ...541 MİLLİYETÇİLİK İLKESİ...542 LAİKLİK İLKESİ...544 HALKÇILIK İLKESİ...544 DEVLETÇİLİK İLKESİ...545 12. BÖLÜM: GENEL DÜNYA TARİHİ A. ORTA ÇAĞ TARİHİ...561 Feodalite Sistemi...561 Orta Çağ Avrupasında Sosyal Sınıflar...561 Orta Çağ'da Kilise ve Siyaset İlişkisi...562 Rönesans Hareketleri (Yeniden Doğuş)...568 Avrupa da Reform Hareketleri...570 XVII. ve XVIII. Yüzyıllarda Avrupa...572 B. YAKIN ÇAĞ DA AVRUPA...582 Fransız İhtilali (1789)...582 Avrupa Dışı Dünya: Batı Karşıtı İlk Hareketler 589 Sanayi İnkılabı...591 Boşluk Doldurma...595 Bulmaca...596 Çözümlü Test...597 Çözümler...600 İNKILAPÇILIK İLKESİ...546 VI - ATATÜRK İLKELERİ VE ANAHTAR KELİMELER...547 İNKILAPLAR VE İKİLİKLERİN KALDIRILMASI 549 VII - ATATÜRK E GÖRE MİLLÎ GÜÇ UNSURLARI.. 549 Boşluk Doldurma...551 Bulmaca...552 Çözümlü Test...553 Çözümler...557
xv 13. BÖLÜM: ÇAĞDAŞ TÜRK VE DÜNYA TARİHİ XX. YÜZYIL BAŞLARINDA DÜNYA...605 A. I. DÜNYA SAVAŞI...605 Paris Barış Konferansı...605 I. Dünya Savaşı Sonrasında Yapılan Barış Antlaşmaları...606 B. SOVYET SOSYALİST CUMHURİYETLER BİRLİĞİ (SSCB), ORTA ASYA DAKİ TÜRK DEVLET VE TOPLULUKLARI...606 Çarlık Rusyası nın Yıkılışı ve Bolşevik İhtilali. 606 Rusya nın Orta Asya yı İstilası...607 SSCB Yönetimindeki Türk Topluluğunun Durumu...608 Basmacı Hareketi...608 C. ORTA DOĞU'DA MANDA YÖNETİMLERİNİN KURULMASI...609 İngiltere ve Orta Doğu...610 Fransa ve Orta Doğu... 611 D. UZAK DOĞUDA YENİ GÜÇ: JAPONYA... 611 E. 1929 DÜNYA EKONOMİ KRİZİ... 611 Ekonomik Kriz Öncesi Dünya... 611 Ekonomik Krizin Ortaya Çıkışı (Kara Perşembe)...612 İki Savaş Arası Dönemde Avrupa...612 Avrupa da Sosyal ve Ekonomik Hayat...613 İki Savaş Arası Dönemde Dünya...616 Atatürk Dönemi Dış Politika...617 F. II. DÜNYA SAVAŞI...617 Savaş Öncesinde Gelişmeler...618 Avrupa da Savaş...621 Kuzey Afrika da Savaş...623 Asya ve Pasifik te Savaş...624 Barışa Doğru...625 Savaşın Etkileri...629 Savaş Yıllarında Türkiye...630 G. SOĞUK SAVAŞ DÖNEMİ...634 Doğu Bloku'nun Kuruluşu...635 Batı Bloku nun Kurulması...638 Paylaşılamayan Orta Doğu...640 Uzak Doğu da Gelişmeler...641 Asya ve Afrika nın Kurtuluşu...642 Soğuk Savaş Dönemi nde Türkiye...643 Türkiye de Hayat...645 Soğuk Savaş Dönemi nde Dünya...648 H. YUMUŞAMA DÖNEMİ VE SONRASI...649 Uluslararası İlişkilerde Değişim Süreci...649 Yumuşama Dönemi Politikaları...650 Yumuşama Dönemi Çatışmaları ve Anlaşmazlıkları...651 Barış İçinde Bir Arada Yaşama...653 Arap İsrail Savaşları...654 Uluslararası Politikada Petrolün Yeri...657 Irak - İran Savaşları (1980-1988)...658 Yumuşama Dönemi Dünya...659 Türk Dış Politikası...661 Yumuşama Dönemi nde Türkiye nin ABD ve SSCB İle Olan İlişkileri...663 Türkiye de Bunalımlı Yıllar (1960-1983)...664 I. KÜRESELLEŞEN DÜNYA...667 SSCB de Politika Değişiklikleri ve Nedenleri.. 667 Türk Cumhuriyetlerinin Bağımsız Olması... 669 Doğu Bloku'ndan Sonra Avrupa da Yeni Arayışlar...671 NATO nun Avrupa da Genişlemesi...671 Avrupa Birliği ve Dünya...672
xvi Yeni Oluşum Sürecinde Balkanlar...673 Orta Doğu, Afganistan ve Arap Baharı...675 Değişen Dünya ve Türk Dış Politikasının Genel Özellikleri...678 İ. DÜNYADAKİ GELİŞMELER...680 Bilimsel ve Teknolojik Gelişmelerin Etkileri... 680 Küreselleşme ve Etkileri...681 1980 Sonrası Türkiye...681 Boşluk Doldurma...686 Bulmaca...690 Çözümlü Test...691 Çözümler...695 KRONOLOJİ...697 BOŞLUK DOLDURMA VE BULMACA CEVAPLARI...745 KAYNAKLAR...759