ÇEVRE VE ORMAN BAKANLIĞI CBS ÇALIġMALARI mızda, son iki yıl içerisinde coğrafi bilgi sistemi çalışmaların büyük mesafe kat edilmiştir. Bilgi İşlem Dairemiz bünyesinde bir Coğrafi Bilgi Sistemleri Şube Müdürlüğü kurulmuştur. Ayrıca Bakanlık birimlerinden katılımcılar ile bir coğrafi bilgi sistemi çalışma grubu oluşturulmuştur. 2007 yılı Kasım ayından itibaren yoğun çalışmalar yapılarak, mız merkez teşkilatı ve bağlı kuruluşlar da dâhil olmak üzere tüm mız birimleri, konumsal veri açısından incelenerek 2008 yılı içerisinde veri setleri oluşturulmuştur. 1
2009 yılında ise planlandığı şekilde, mızın Coğrafi bilgi sistemi altyapısı kurulmuştur. Ülkemizde ilk defa üst seviyede 3 katmanlı bir mimari üzerine CBS altyapısı oluşturulmuştur. Oluşturulan bu yapı, dünyada en kabul görmüş ve performans açısından en iyi model olarak benimsenen yapıdır. Bu çalışma sonrasında na ait coğrafi bilgi sistemine altlık oluşturacak veri yapısı ve katman analizi yapılmıştır. Mevcut verilerden hareketle merkezi bir coğrafi veri tabanı oluşturulmuştur. Elde bulunan veriler bu veritabanına aktarılmıştır. Oluşturulan coğrafi veri tabanındaki veriler internet harita sunucuları yardımıyla internetten yayınlanması yönünde bir çok uygulama geliştirilmiş ve devreye alınmıştır. mız coğrafi veri altyapısı için oracle (cluster) veri tabanı olarak kullanılmaktadır. Söz konusu 3 katmanlı mimari 15 sunucu üzerinde çalışmaktadır. Bu sunuculardan alınan servislerle uygulama sunucuları desteklenmektedir. Oluşturulan yapı ile her türlü uygulamaya coğrafi bilgi servisi yapılabilmektedir. Bu servis yapısı sayesinde MIS yazılımlarına, basit kod yapısı desteği ile çok kolay CBS uygulamaları entegre edilebilmektedir. 2
Kurumsal Yapı ÇOB Merkezde CBS Şube Müdürlüğü DSİ de CBS Şube Müdürlüğü OGM de CBS Başmühendisliği Meteoroloji de CBS Birimi ÖÇK da CBS Birimi 01.03.2010 ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI 51/10 Mevzuat ve Yetki 2008 yılında yayınlanan 2008/7 sayılı Bakanlık CBS Genelgesi kapsamında, mız merkez ve bağlı kuruluşları da dahil olmak üzere CBS konusunda Koordinasyon Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığına verilmiştir. Genelgede belirtilen hükümler çerçevesinde CBS çalışmalarının nasıl gerçekleştirileceği yönünde temel esaslar belirlenmiştir. 01.03.2010 ÇEVRE ve ORMAN BAKANLIĞI 61/10 3
ÇOB Merkez Birimlerinde CBS Uygulamaları CBS Portalı Sistem Altyapısı Çevre Bilgi Sistemi Çevresel İzin Bilgi Sistemi Korunan Alanlar Veritabanı Ulusal Biyoçeşitlilik Veritabanı (Nuhun Gemisi) Arazi İzleme Sistemi (Corine) ÇED Veritabanı Ağaçlandırma Veritabanı Fidanlık Veritabanı Planlama Veritabanı (Planlama Veritabanı) Hava Kalitesi İzleme Sistemi Coğrafi Arşiv Sistemi (CAS) Türkiye Bilgi Sistemi (TÜBİS) Ç.O.B. Bilgi İşlem Dairesi Başkanlığı CBS Portalı 4
CBS Altyapısı Merkezi CBS Veritabanın Oluşturulması Birimlerin tespit edilen katman yapılarına göre; merkezi CBS veritabanını oluşturmak amacıyla öncelikle her birim için alt veritabanları hazırlandı. Birimlerden toplanan veriler bu veritabanlarına aktarıldı. CBS Altyapısı 5
Sistem Mimarisi Çevresel Bilgi Sistemi 6
Çevresel Bilgi Sistemi GIS Uygulaması 7
Ulusal BiyoçeĢitlilik Veritabanı (Nuhun Gemisi) 8
CORĠNE Arazi Örtüsü 9
Arazi İzleme Sistemi Uygulaması http://corine.cevreorman.gov.tr 10
ÇED Veritabanı Coğrafi ArĢiv Sistemi Ağaçlandırma ve Erozyon Kontrolü Genel Müdürlüğü nde mevcut bulunan projeler AGM adı altında tek bir depoda toplanmıştır. 11
CAS GEOMETRĠK SORGU EKRANI Geometri Sorgusu ile ; Üst tarafında yer alan toolbar ile Alan seçerek veya nokta belirterek yaklaşma ve uzaklaşma Önceki ekrana veya sonraki ekrana geri dönme Haritanın tümünü görme sağlanabilir 12
TEIEN (Türkiye Çevresel Verilerin Değişim Ağı) Ulusal Politika oluşturma, Planlama, Çevre Yönetimi, Tabii Kaynak Yönetimi, Düzenleyici Çerçeveler ve Çevresel İzleme Yetenekleri düzenli çevresel bilgi değişimi yoluyla güçlendirildi ve böylece Türkiye de çevre mevzuatının uygulanması hızlandırılması amaçları ile hem sözel hem de coğrafi verilerin paylaşımını öngören çok paydaşlı bir projedir. 12 Kurum ve Kuruluşun verilerinin ortak bir platformda toplanması öngörülmektedir. Proje 30 kasım 2008 tarihinde başlamıştır. Projenin GIS ayağında, Inspire Standartları uygulanmakta,merkezi bir Metadata Servisi ile veri paylaşımına yönelik bir çok servis geliştirilmektedir. 13
TEIEN Kapsamında CBS Çalışması Yapılmakta Olan Kurumlar Devlet Planlama Teşkilatı Sağlık Tarım ve Köyişleri Enerji ve Tabii Kaynaklar Sanayi ve Ticaret Bayındırlık ve İskan İçişleri Ulaştırma Kültür ve Turizm Harita Genel Komutanlığı Türkiye İstatistik Kurumu Büyükşehir Belediyeleri TEIEN Ana Omurga Tasarımı 14
TEIEN İçerisinde Inspire Uygulamasının Modeli (Tüm Kurumlar) TEIEN Sistem Mimarisi 15
Sonuç mız bünyesinde son 2 yılda CBS konusunda çok ilerleme kaydedilmiştir. Bu yapılan çalışmalar TEIEN projesi ile birlikte tüm kurumların kullanıma açılacaktır. TEIEN Projesinin GIS ayağı inspire Direktifine göre 2010 yılı Mayıs ayı itibari ile gerçekleştirilecektir. Inspire Direktifinin uyumlaştırılması ve uygulanması görevi Bakanlar Kurulu Kararı ile mıza verilmesi sebebiyle, TEIEN Projesi Inspire Direktifinin uygulandığı ilk projedir. mızla birlikte 13 Kurumun verilerini kapsayan ulusal ölçekte ilk GIS uygulaması Inspire Direktifi kapsamında TEIEN Projesinde gerçekleştirilmektedir. Ayrıca Inspire Direktifinin ülkemizde uygulanmasına yönelik 3 Milyon Avro AB yardımı da alınmıştır. Bu yardım 2011 yılına kadar istenilen anda kullanılabilir durumdadır. 16
GENEL DEĞERLENDĠRME Önemli Çalışmalar TEIEN Inspire Çevre Bilgi Sistemi Su Veritabanı Orman Bilgi Sistemi Bakanlık CBS Altyapısı Bakanlık CBS Genelgesi CBS Çalışma Grubu 17