KKTC SİYASİ ARAŞTIRMA RAPORU Ekim, 2017 1
Araştırmanın Amacı ve Önemi Bu araştırma Gezici Araştırma Merkezi tarafından, KKTC genelinde sosyal, ekonomik, politik konular ile ilgili seçmenin düşüncesini belirlemek üzere 7-8-9 Ekim 2017 tarihlerinde yapılmıştır. Araştırma sonuçları ilgili kurumun yapacağı çalışmalarda öngörü kazanması açısından önem arz etmektedir. Araştırmanın Örneklemi Araştırmanın örneklemi 2013 Milletvekili Genel Seçim Sonuçları dikkate alınarak, KKTC genelini temsil edecek nitelikte oluşturarak düzenlenmiştir. Araştırma 18 yaş ve üstü seçmen nüfusunu temsil eden örneklemle 6 ilçede kırsal alanlarda aynı zamanda şehir merkezlerinde yaklaşık yarısı kadın olmak üzere toplam 3.641 katılımcı üzerinden yürütülmüştür. Yapılan çalışmada tüm veriler yüz yüze görüşme metodu ile toplanmıştır. Örneklemin seçilmesinde, tesadüfü örnekleme yönteminden tabakalı örnekleme yöntemi kullanılıp, görüşülecek katılımcıların belirlenmesinde ise cinsiyet ve yaş kotası uygulanmıştır. Veri Toplama Aracı Bu araştırma kapsamında hazırlanan anket, ilgili alan yazın dikkate alınarak uzmanlar eşliğinde hazırlanmış çeşitli demografik maddelerin yanı sıra KKTC nin şuan ki gündemini oluşturan maddeler tasarlanmıştır. 2
BULGULAR Tablo 1. Araştırmaya Katılan KKTC Halkı nın Kendilerini Nasıl Tanımladığına İlişkin Dağılım Kendinizi Nasıl Tanımlarsınız? Yüzde (%) Muhafazakâr 10,4 Milliyetçi 33,6 Sağcı 8,97 Ne sağcı ne solcu 22,1 Solcu 18,7 Sosyal demokrat 20,9 Sosyalist 10,7 Demokrat 14,6 Diğer 1,25 *Araştırmaya katılan halk birden fazla tercih yapmıştır. Araştırmaya katılan KKTC Halkı nın kendilerini nasıl tanımladığına ilişkin dağılım incelendiğinde % 33,6 sı milliyetçi olduğunu ifade ederken % 22,1 i ne sağcı ne solcu olduğunu % 20,9 u Sosyal demokrat olduğunu ve % 18,7 si ise solcu olduğunu ifade etmektedir. Tablo 2. Araştırmaya Katılan KKTC Halkı na Göre KKTC nin En Büyük Sorunun Ne Olduğu ile İlgili Görüşlerine İlişkin Dağılım KKTC nin Şuan ki En Büyük Sorunu Nedir? Yüzde (%) Su sorunu 10,2 Eğitim 18,1 Kıbrıs Sorunu 32,8 Trafik 18,4 Partizanlık 16,4 Yolsuzluk 10,1 İşsizlik 21,4 Pahalılık 24,3 Kamuda verimsizlik 13,6 Çevre 11,5 Sağlık imkânları 28,1 Plansızlık 13,2 Diğer 1,68 *Araştırmaya katılan halk birden fazla tercih yapmıştır. Araştırmaya katılan KKTC Halkı na göre KKTC nin en büyük sorunun ne olduğu ile ilgili görüşlerine ilişkin dağılım incelendiğinde % 28,1 i sağlık imkanları olduğunu ifade ederken % 24,3 ü pahalılık olduğunu ve % 32,8 i ise Kıbrıs Sorunu olduğunu ifade etmektedir. 3
Tablo 3. Araştırmaya Katılan KKTC Halkı nın Bugün Milletvekili Genel Seçimi Olsa Hangi Partiye Oy Vereceğine İlişkin Dağılım Bugün Milletvekili Genel Seçimi Olsa Hangi Partiye Oy Verirsiniz Yüzde (%) Yüzde (%) Yüzde (%) Kararsızların ve Karma Oyların Dağıtılmış Hali UBP 18,0 28,1 31,1 CTP 12,9 20,1 22,3 HP 12,3 19,1 21,2 TDP 6,48 10,1 11,2 TKP-YG 0,75 1,17 1,3 DP 2,78 4,33 4,8 YDP 3,65 5,69 6,3 BKP 0,58 0,9 1,0 YKP 0,46 0,72 0,8 Karma Oy 9,7 9,7 - Kararsızım-Sandığa Gitmeyeceğim 32,4 - - Toplam 100 100 100 Araştırmaya katılan KKTC Halkı nın bugün milletvekili genel seçimi olsa hangi partiye oy vereceğine ilişkin dağılım incelendiğinde, % 31,1 i UBP ye oy vermek istediğini ifade ederken, % 22,3 ü CTP ye oy vermek istediğini, % 21,2 si ise HP ye oy vermek istediğini ifade etmektedir. Tablo 4. Araştırmaya Katılan KKTC Halkı nın Şuan ki Hükümetin Başarı Düzeyini Nasıl Bulduğuna İlişkin Dağılım Şuan ki Hükümetin Başarı Düzeyini Nasıl Buluyorsunuz? Yüzde (%) Başarılı 18,1 Kısmen Başarılı 29,2 Ne Başarılı Ne Başarısız 16,6 Kısmen Başarısız 7,9 Başarısız 28,2 Toplam 100 Araştırmaya katılan KKTC Halkı nın şuan ki hükümetin başarı düzeyini nasıl bulduğuna ilişkin dağılım incelendiğinde % 28,2 si başarısız olduğunu ifade ederken % 16,6 sı ne başarılı ne başarısız ve % 29,2 si kısmen başarılı olduğunu ifade etmektedir. K.K.T.C. Halkının % 47,3 ü toplumun çoğunluğu Hükümeti başarılı buluyor. Halkın % 36,1 i ise toplamda başarısız buluyor. Genel olarak baktığımızda Hükümeti başarılı bulma oranında artış olduğu görülüyor. 4
Tablo 5. Araştırmaya Katılan KKTC Halkı nın Bugün Milletvekili Seçimleri Olsa Asla Oy Vermem Dediği Partiye İlişkin Dağılım Bugün Milletvekili Seçimleri Olsa Asla Oy Vermem Dediği Partiye Yüzde (%) İlişkin Dağılım UBP 18,3 CTP 34,8 HP 3,97 TDP 4,57 TKP - YG 3,91 DP 22,7 YDP 3,7 BKP 7,17 YKP 7,39 Karma Oy 9,08 *Araştırmaya katılan halk birden fazla tercih yapmıştır. Araştırmaya katılan KKTC Halkı nın bugün milletvekili seçimleri olsa asla oy vermem dediği partiye ilişkin dağılım incelendiğinde %18 i UBP ye oy vermeyeceğini ifade ederken % 34,8 i CTP ye oy vermeyeceğini ve %22,7 si DP ye oy vermeyeceğini ifade etmektedir. Tablo 6. Araştırmaya Katılan KKTC Halkı nın Bugün Milletvekili Seçimleri Olsa Oy Vermek İstediği Parti Dışında İkinci Olarak Tercihinin Hangi Parti Olacağına İlişkin Dağılım İkinci Olarak Tercihinin Hangi Parti Olacağına İlişkin Dağılım Yüzde (%) UBP 21,4 CTP 9,8 HP 13,3 TDP 15,0 TKP - YG 2,3 DP 11,0 YDP 5,8 BKP 1,4 YKP 1,1 Karma Oy 10,5 Hiçbiri 8,4 Toplam 100 Araştırmaya katılan KKTC Halkı nın bugün milletvekili seçimleri olsa oy vermek istediği parti dışında ikinci olarak tercihinin hangi parti olacağına ilişkin dağılım incelendiğinde % 10,5 i karma oy kullanacağını ifade ederken, % 21,4 UBP, % 15 i TDP, % 13,3 ü HP ye, % 11 i DP ye ve % 8,4 ü vermek istediği parti dışında ikinci olarak tercih yapmayacağını ifade etmektedir. 5
Genel Değerlendirme Gezici Araştırma Merkezi Yön. Kur. Bşk. Murat Gezici; 5 Partili Meclis Anket sonuçları incelendiğinde, ortaya 5 Partili bir meclis tablosu çıktığı görülmektedir. Halkın bugün Meclis te yer alan partiler yanına HP yi de ciddi bir oranla eklemekte kararlı olduğu görülmektedir. Meclise girmeye aday bir diğer parti ise YDP dir. Bunun ile beraber DP ise Baraj sınırında Ekim ayı itibarıyla Meclis dışında görülmektedir. Ancak DP ikinci tercihlerindeki potansiyeli ile meclise girme potansiyeli olan parti özelliğini de korumakta ve güçlü bir parti görünmektedir. UBP de Ciddi Toparlanma Mayıs ayında yapmış olduğumuz anketten bugüne geçen 5 aylık süreçte UBP de ciddi bir toparlanma görülmüştür. UBP güçlü örgütsel yapısını ve hükümet olanaklarını iyi kullanmaya başlamıştır. Hükümetteki başarısızlıklardan dolayı olumsuz etkilenmelerine rağmen seçim psikolojisi ile oylarında ciddi bir artış olduğu görülmüştür. CTP de Toparlanma CTP bir önceki seçimdeki gücünden çok uzak olmasına karşın, daha önceki anketlere göre bir toparlanma yaşamaktadır. CTP nin eski gücünden uzak olmasının nedeni hükümette olduğu süre zarfında yaptıklarının ve yapamadıklarının bugün dahi kendisinin önüne çıkıyor olmasıdır. Yani CTP nin yakın geçmişi, kucağında ağır bir yük olarak duruyor ve bu da bir noktanın ötesine yükselmesine müsaade etmiyor Sadece bugün Meclis te CTP den çıkma DÖRT BAŞBAKAN var! Yani dört farklı CTP li vekil, daha önce başbakanlık yapmış ve bugün halen mecliste. Ana muhalefet olarak her eleştirdiği konuda bir süre önce hükümetteyken benzeri şeyleri kendisinin de yaptığı kendisine hatırlatılıyor. Yani, CTP kararsız kesimlerin umut partisi olma özelliğini yitirmiş olarak görülüyor. Bu nedenle ikinci tercihlerdeki oy oranı göreceli olarak düşük görünüyor. HP de Düşüş Anket sonuçları HP nin merkezdeki dalgalanan oydan en çok etkilenen parti konumunda olduğunu gösteriyor. HP siyasi konumlanmasından dolayı sağdan da soldan da oy alabilen, ama aynı şekilde sağa da sola da oy verebilen, oyları dalgalı olan bir parti görünümündedir. Kudret Özersay ismi güçlü olmasına karşın diğer partilere kıyasla kadrosu daha zayıf görünümü vermektedir. Özellikle UBP olmak üzere oy aldığı partiler toparlandıkça HP anketlerde düşüyor. Sonuç olarak HP de eskiye oranla ciddi bir miktar düşüş gerçekleştiği görülmektedir. Her şeye rağmen HP Kararsız seçmenlerin birinci partisi olarak gelecek vadediyor. Değişim isteyen seçmenlerin bir arada olduğu bir parti özelliği taşıyor. HP diğer siyasi partilerden farklı söylemler söylemesi seçmeni kendisinde tutmayı başarıyor. Genel başkanlarına bağlılığı en fazla olan parti durumunda HP nin diğer partiler gibi artık kemikleşen bir oyu ideolojisi olmaya başladığı bulgularda görülmüştür. 6
TDP de az Yükselme ve Yükselme Potansiyeli devam ediyor TDP sıkıntılarını aşmış ve %10 üzerinde tutunmuş görünüyor. Bununla beraber, son ankete göre potansiyeli kadar olmasa da az bir miktar yükselme de göstermiştir. İkinci tercihlere bakıldığında TDP de büyüme potansiyelinin devam ettiği görülmektedir. Cumhurbaşkanı her ne kadar bağımsız olsa da, halk, Cumhurbaşkanı Mustafa Akıncı nın politikalarıyla TDP arasında çok güçlü bir bağ kurmaktadır. Aynı zamanda daha önce yapılan anketlerde de görüleceği gibi Lefkoşa Belediyesinin başarılı olarak algılanması da TDP yi özellikle Lefkoşa da güçlendirmektedir. Eski CTP Seçmenlerin tercih ettiği en önemli parti olduğu görülüyor. YDP de Mecliste YDP diye bilinen ve Türkiyeliler Partisi olarak da ortaya çıkan bu siyasi partiye destek verenlerin ÇOĞU UBP ve DP den geliyor. Yani yeni kurulan YDP bu iki partinin tabanını kendine çekmiş ve başarılı olmuştur. Yeni vatandaş olan seçmenlerinde oy verdiği görülüyor. YDP bir önceki ankete göre oylarını artırmış ve %5 barajını az bir farkla geçmiştir. Ancak, YDP nin baraj sorunu olduğundan ve UBP deki toparlanmadan dolayı vatandaşların oyum boşa gider mi acaba diyerek seçim yaklaştıkça YDP den uzaklaşmaları ihtimali de göz ardı edilmemelidir. DP de Erime Devam Ediyor Bir önceki seçime göre ciddi oy kaybeden DP de erime devam etmektedir. DP de UBP ve CTP gibi başarısız hükümet dönemlerinin bedelini belki de en ağır şekilde öder pozisyondadır. DP son anketle baraj altında görülmektedir. Diğer Partiler Barajdan Uzak Yeni kurulan TKP-Yeni Güçler, BKP ve YKP ise barajdan uzak pozisyonlarını koruyorlar. İkinci tercihler de incelendiğinde, söz konusu partilerin yeterince pay alamadığı ve alamayacağı görülmektedir. İkinci Parti Terciği Kararsız oylar, anket tekniği gereği tüm partilere alacakları oylar oranında dağıtılıyor olsa dahi, bu oyların büyük bölümü, ikinci parti tercihleri de incelendiğinde seçim yaklaştıkça kararsız oyların daha büyük bir oranda UBP ye, HP ye, TDP ye ve DP ye dönmesi beklenebilir. İkinci parti tercihlerinde göreceli olarak yüksek görülen Partilerin kararsız ve karmalardan alacağı oyu daha da artırıp artıramayacağı çıkaracağı adaylara bağlıdır. Geçirgenlikler Genel olarak partiler arası geçişlere bakıldığında UBP HP arasında geçirgenlik olduğu, diğer yandan CTP, HP ve TDP arasında da oy geçişlerinin güçlü olabileceği görülmektedir. HP lilerin genelde ikinci tercihi TDP ve UBP olarak görülmektedir. Yine UBP, DP ve YDP arasında da ciddi geçiş potansiyeli olduğundan bahsetmek mümkündür. Araştırmaya katılan KKTC Halkı na göre KKTC nin en büyük sorununun ne olduğu ile ilgili görüşlerine ilişkin dağılım incelendiğinde Araştırmaya katılan KKTC Halkı na göre KKTC nin en büyük sorunun ne olduğu ile ilgili görüşlerine ilişkin dağılım incelendiğinde % 28,1 i sağlık imkanları olduğunu ifade ederken % 24,3 ü pahalılık olduğunu ve % 32,8 i ise Kıbrıs Sorunu olduğunu ifade etmektedir. Gezici Araştırma nın çok sayıda seçim başarısı bulunmakta yakın tarihte K.K.T.C Cumhurbaşkanlığı seçimini tek bilen, Türkiye de kurulduğu yıllardan itibaren seçim sonuçlarını en yakın bilen son T.C. Cumhurbaşkanlığı Referandum sonucunu tek bilen Gezici Araştırma olmuştu. 7