TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ



Benzer belgeler
KATODİK KORUMA. Serdar Paker / Haşim Kılıç EMO

Çözünen korozyon ürünleri, elde edilen kimyasal madde içine karışarak onun kirlenmesine neden olur.

DEMĐRĐN DOĞAL ÇEVRĐMĐ ŞEMATĐK KOROZYON HÜCRELERĐ

HOŞGELDİNİZ SEMİNER KONUSU:KATODİK KORUMA SUNAN:SAİM KONYALI ELEKTRİK MÜHENDİSİ.(M S)

HALİÇ METRO GEÇİŞ KÖPRÜSÜ KATODİK KORUMA AKIM İHTİYACI DEĞERLENDİRME RAPORU

Gemi Gövdelerinin Katodik Koruması ESEN METAL

BÖLÜM - 7 KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ

1.Şartnamelerde belirtilen aralıklarla toprak rezistivite ve ph değerlerinin ölçülmesi 2.Redoks potansiyeli ölçümü.

Korozyon Hızı Ölçüm Metotları. Abdurrahman Asan

Ürün Kataloğu ESEN METAL

MMO T TANYUM ANOTLAR TR ÜN TELER S L KON ANOTLAR ANOT YATA I DOLGUSU UYGULAMA ALANI UYGULAMA ALANI

KOROZYONDAN KORUNMA YÖNTEMLERİ

Ve diğerleri... Malzemenin delinmesi ile oluşan ürün kaybı, Çevreye yayılan ürünün neden olduğu kirlilik ve zararlı etkiler, Ürünün yanıcı olması duru

ELEKTRİK KUVVETLİ AKIM (9) Koruma Kontrol ve İzleme 3

KOROZYONUN ÖNEMİ. Korozyon, özellikle metallerde büyük ekonomik kayıplara sebep olur.

MEMM4043 metallerin yeniden kazanımı

GEMİLERDE KOROZYON VE KATODİK KORUMA HAZIRLAYAN:SP MÜHENDİSLİK LTD ŞTİ

KOROZYONUN ELEKTROKİMYASAL PRENSİPLERİ

Korozyon tanımını hatırlayalım

A.Ü. GAMA MYO. Elektrik ve Enerji Bölümü ÖLÇME TEKNİĞİ 1. HAFTA

ELEKTROKİMYASAL KOROZYON

TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ JEOFİZİK MÜHENDİSLERİ ODASI

KOROZYON TÜRLERİ Başlıca 8 korozyon türü vardır. Bunlar:

Şekilde görüldüğü gibi Gerilim/akım yoğunluğu karakteristik eğrisi dört nedenden dolayi meydana gelir.

OTOGAZ - DÖKMEGAZ TESİSLERİ VE KATODİK KORUMA

BİRİNCİ BÖLÜM GENEL ESASLAR İKİNCİ BÖLÜM KOROZYON KONTROL SİSTEMLERİNİN İŞLETİLMESİ, BAKIM VE ONARIMI

BÖLÜM. Elektrotlar ve Elektrokimyasal Hücreler 1. ÜNİTE İÇERİK Elektrot ve Elektrolit Yarı Hücre ve Hücre

KOROZYON DERS NOTU. Doç. Dr. A. Fatih YETİM 2015

Elektrot Potansiyeli. (k) (k) (k) Tepkime vermez

KOROZYON. Teorik Bilgi

KOROZYONUN ELEKTROKİMYASI

Metal yüzeyinde farklı korozyon türleri

T.C. BURSA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ

Korozyonun Sebep Olduğu Ekonomik Kayıp

Çeşitli ortamlarda değişik etkilerle ve mekanizmalarla oluşan korozyon olayları birbirinden farklıdır. Pratik olarak birbirinden ayırt edilebilen 15

BARTIN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ METALURJİ VE MALZEME MÜHENDİSLİĞİ MALZEME LABORATUARI II DERSİ AKIMLI VE AKIMSIZ KAPLAMALAR DENEY FÖYÜ

YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ KATODİK KORUMA SİSTEMLERİ, YENİ UYGULAMALAR VE EKONOMİK ANALİZ

ÖĞRENME ALANI : FĐZĐKSEL OLAYLAR ÜNĐTE 3 : YAŞAMIMIZDAKĐ ELEKTRĐK (MEB)

BETONARME DEMİRLERİNİN KOROZYONU

Paint School JPS-E / Corrosion / 1 KOROZYON

Malzeme Bilimi Ve Laboratuvarı KOROZYON. Sakarya Üniversitesi Teknoloji Fakültesi

Şekil 1. Metal-sulu ortam ara yüzeyinde metalin kimyasal şekil değiştirmesi

TÜRK MÜHENDİS VE MİMAR ODALARI BİRLİĞİ JEOFİZİK MÜHENDİSLERİ ODASI

6 Prof. Dr. Şaduman ŞEN & Yrd. Doç. Dr. A.Şükran DEMİRKIRAN

T.C. YILDIZ TEKNİK ÜNİVERSİTESİ FEN BİLİMLERİ ENSTİTÜSÜ

METAL OKSİT KAPLI TİTANYUM ANOTLARIN GENEL ŞARTNAMESİ. Anotlar, kablolar, bağlantı ve kalite kontrol işlemleri bu şartnamede verilmiştir.

KATODİK KORUMA TRASFORMATÖR/REDRESÖR ÜİTESİ 2KR-12

POTANSİYEL - ph diyagramları

a. Yükseltgenme potansiyeli büyük olanlar daha aktifdir.

KOROZYON BİLTEK MÜHENDİSLİK

3) Oksijenin pek çok bileşiğindeki yükseltgenme sayısı -2 dir. Ancak, H 2. gibi peroksit bileşiklerinde oksijenin yükseltgenme sayısı -1 dir.

METAL KAYNAĞI METALİK MALZEMELERİ,

Korozyondan Korunma Yöntemleri KOROZYON METAL ALAŞIMLARIN KOROZYON ÖZELLĐKLERĐ. ALAŞIMLARIN KOROZYON ÖZELLĐKLERĐ (Devamı) YORULMA YIRTILMA

TORAKLAMA. - Genel Bilgi - Kontrol Yöntemi - Örnekler

KOROZYON Hazırlayanlar: Gözde Çörekçi Merve Baykan Osman Çakır

Elektrokimya. KIM254 Analitik Kimya 2 - Dr.Erol ŞENER

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği

Metalurji Mühendisliğine Giriş. Yrd. Doç. Dr. Rıdvan YAMANOĞLU

Bir redoks reaksiyonunun hücre diyagramıyla tanımlanması. Aluminyum metali, sulu çözeltide çinko (2) iyonlarıyla yer değiştirir.

ORTAMIN SALDIRGANLIĞINI GİDERİCİ ÖNLEMLER

ÇİNKO ALAŞIMLARI :34 1

KİMYA II DERS NOTLARI

a) Asidik ortamlarda katot reaksiyonu hidrojen iyonu redüksiyonu ile gerçekleşir. Hidrojen çıkışı için elektrolit ph derecesinin küçük olması gerekir.

TOPRAKLAMA MUAYENESİ PERİYODİK KONTROL ŞARTLARI VE ÖN HAZIRLIK

KİMYA NEDİR? KİMYA BİLİMİ OLMASAYDI

BİLECİK ŞEYH EDEBALİ ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ MAKİNE VE İMALAT MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ

Tasarım Metodolojisi KOROZYON VE KORUNMA

Şekil 1. R dirençli basit bir devre

Cihaz temel olarak bir çok elektrokimyasal analitik ölçüm metodu standardlarını TEKNİK BİLGİLER

TOPRAKLAMA VE POTANSİYEL SÜRÜKLENMESİ

HAZIRLAYAN Mutlu ŞAHİN. Hacettepe Fen Bilgisi Öğretmenliği DENEY NO: 5 DENEYİN ADI: SUYUN ELEKTRİK ENERJİSİ İLE AYRIŞMASI

13. ÜNİTE AKIM VE GERİLİM ÖLÇÜLMESİ

T.C. ADIYAMAN ÜNİVERSİTESİ MÜHENDİSLİK FAKÜLTESİ ELEKTRİK-ELEKTRONİK MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ DEVRE ANALİZİ LABORATUVARI I DENEY FÖYLERİ

SERTİFİKA NUMARASI ATLT771414

Temel Kavramlar. Elektrik Nedir? Elektrik nedir? Elektrikler geldi, gitti, çarpıldım derken neyi kastederiz?

XII. ULUSAL TESİSAT MÜHENDİSLİĞİ KONGRESİ EVAPORATÖR TASARIMLARINDA FARKLI MALZEME VE KONSTRÜKSİYON UYGULAMALARI İLE KARŞILAŞTIRMALI YENİ YAKLAŞIMLAR

Dielektrik malzeme DİELEKTRİK ÖZELLİKLER. Elektriksel Kutuplaşma. Dielektrik malzemeler. Kutuplaşma Türleri Elektronik kutuplaşma

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 7

BORULARDA ISI KAYBI VE YALITIMI

ELEKTRO METALÜRJ BAHAR

ELEKTROKİMYASAL REAKSİYONLAR

Malzeme Bilgisi Prof. Dr. Akgün ALSARAN. Korozyon

7. ÜNİTE AKIM, GERİLİM VE DİRENÇ

GERİLİM REGÜLATÖRLERİ DENEYİ

ÖN ÇÖKTÜRME HAVUZU DİZAYN KRİTERLERİ

DENEY 2: TEMEL ELEKTRİK YASALARI-GERİLİM VE AKIM ÖLÇÜMLERİ

ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DENEY FÖYÜ

KOROZIF ORTAMLARDA 42CRMO4 ÇELIĞIN İLETKEN POLIMERLERLE KOROZYONDAN KORUNMASI

1.GİRİŞ. Çinko oksitin başlıca kullanım alanları şunlardır.

GEOTHERMAL FLUID(BRINE-WATER) VISCOSITY CALCULATIONS AND PROTECTION AGAINST ELECTROCHEMICAL CORROSION IN GEOTHERMAL POWER PLANTS

ve denge sabitleri gibi bilgilere ulaşı şılabilir.

DENEY FÖYÜ 2: Doğru Akım ve Gerilimin Ölçülmesi

BÖLÜM. Ne Neyi Yükseltger/İndirger? 1. ÜNİTE 3 BÖLÜM İÇERİK

İNŞAAT MALZEME BİLGİSİ

BÖLÜM I YÜZEY TEKNİKLERİ

22. ÜNİTE ARIZA YERLERİNİN TAYİNİ

ELEKTROKİMYA II.

T.C. DÜZCE ÜNİVERSİTESİ TEKNOLOJİ FAKÜLTESİ BİLGİSAYAR MÜHENDİSLİĞİ BÖLÜMÜ BMT103 ELEKTRİK DEVRE TEMELLERİ DERSİ LABORATUVARI DENEY NO: 1

DOGRUDAN METANOL YAKIT PiLi SiSTEMiNDE FARKLI KATALiZÖRLERiN VERiMLiLiKLERiNiN KARŞILAŞTIRILMASI

2 MALZEME ÖZELLİKLERİ

Transkript:

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 1; 1

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 2; İÇİNDEKİLER 1. KOROZYONUN ÖNEMİ 3 1.1 KATODİK KORUMANIN ÖNEMİ 3 2. KATODİK KORUMA KRİTERLERİ 6 3. BORU HATTININ VE ZEMININ ÖZELLIKLERI 8 3.1 GENEL ÖZELLIKLER 8 3.2 FIZIKSEL ÖZELLIKLER 8 3.3 ZEMIN ÖZELLIKLERI 9 3.3.1 ZEMIN REZISTIVITESI 10 3.3.2 ZEMIN REDOKS POTANSIYELI 10 3.3.3 ZEMIN PH DEĞERI 11 4. ZEMIN ÖZELLIKLERININ DEĞERLENDIRILMESI 11 4.1 ZEMIN ELEKTRIK ÖZGÜL DIRENCI 11 5. KATODIK KORUMA AKIM IHTIYACI 12 6. KATODIK KORUMA SISTEM SEÇIMI 13 6.1 GALVANIK ANOTLU KATODİK KORUMA SİSTEMİNE GÖRE ANOT MİKTARI 13 7. ÖLÇÜ KUTUSU VE IZOLE FLANŞLAR 18 7.1 ÖLÇÜ KUTULARI 18 7.2 IZOLE FLANŞLAR 19 8. STATIK ELEKTRIĞIN GIDERILMESI : 19 9. MALZEME TEÇHIZAT VE KEŞIF BEDELI 19 2

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 3; TECO ALİAĞA AKARYAKIT DOLUM TESISI AKARYAKIT BORU HATLARI KATODIK KORUMA PROJESI 1. KOROZYONUN ÖNEMİ Korozyon kayıpları ülkelerin gayri safi milli hasılasının yaklaşık % 3,5-4,5 u kadardır. 1976 yılında Amerika Birleşik Devletindeki korozyon kaybı 70 milyar dolar / yıl, 1982 yılında 126 milyar dolar / yıl olarak hesaplanmıştır.bu değerin korozyonla mücadelenin henüz yetersiz olduğu ülkemizde daha büyük olması beklenebilir. Korozyon olaylarının tam olarak yok edilebildiği kabulüne dayandığı için bu değerler tam doğru olmayabilir. Gerçekte korozyon kayıplarının ancak belli bir yüzdesini (yaklaşık % 30 unu) önleyebilmek mümkün olabilir. 1.1 KATODİK KORUMANIN ÖNEMİ Katodik koruma ilk olarak 1824 yılında Sir Humpry Davy tarafından denenmiştir. Ne yazık ki bu ilk uygulama başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Başarısızlığın katodik koruma uygulamasının yanlışlığından ileri gelmediği sonradan anlaşılmıştır. Bu başarısız uygulamadan yaklaşık yüz yıl sonra, bu asrın başlarında uzak mesafelere boru hatları ile petrol taşınması zorunlu hale gelince, yeraltı boru hatlarındaki korozyonu önlemek amacıyla katodik koruma uygulamalarına yeniden başlanmıştır. Önceleri boru hatları üzerinde başlayan katodik koruma uygulamaları 1950 li yıllardan sonra, tanklar, gemiler, su depoları, baraj kapakları, iskele ayakları, betonarme demirleri ve daha bir çok metalik yapıya yaygın biçimde uygulanmaya başlanmıştır. Günümüzde teknolojik gelişmelere paralel olarak, özellikle yüksek performanslı yeni anotların bulunması ile katodik koruma korozyonla mücadelede en güvenilir ve de en ekonomik bir yöntem haline gelmiştir. Katodik koruma, korunacak metali oluşturulacak bir elektrokimyasal hücrenin katodu haline getirerek metal yüzeyindeki anodik akımların giderilmesi işlemidir. Örnek olarak nötral bir sulu çözelti içinde korozyona uğrayan bir demir metalini ele alalım. Demir yüzeyinde yürüyen anot ve katot reaksiyonları şöyledir: Anot reaksiyonu : Fe = Fe 2+ + 2 e - Katot reaksiyonu : O 2 + 2 H 2 O + 4 e - = 4 OH - Korozyon olayı bu iki reaksiyonun bir arada yürümesi ile gerçekleşir. Elektronlar anottan katoda doğru metal üzerinden akar. Katot reaksiyonu anottan gelen bu elektronları kullanarak yürüyebilir. Eğer katot da bu elektronlar kullanılamaz ise, bu durumda anottaki oksidasyon reaksiyonu da yürüyemez. Yani katot bölgesinde yeterli oksijen bulunmazsa korozyon meydana gelmez. Diğer taraftan eğer katot reaksiyonu için gerekli elektronlar bir dış kaynaktan verilecek olursa, anot reaksiyonu ile elektron üretilemez. Bu durumda anotta yürüyen korozyon olayı da durmuş olur. 3

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 4; Dış akım kaynaklı katodik ilkeye dayanır. koruma ile korozyonun önlenmesi bu elektrokimyasal Metale dıştan uygulanan akım ile verilen elektronlar, metal yüzeyinde yürümekte olan anodik reaksiyonları tam olarak durdururken, katodik reaksiyonun hızını da artırır. Anot reaksiyonları artık korunmakta olan metal yüzeyinde değil, katodik koruma devresinde bulunan yardımcı anotta yürür. Korunmakta olan metal yüzeyi ise artık tam olarak katot olur. Korozyona uğramakta olan bir metale kendinden daha aktif bir metal (galvanik anot) bağlanacak olursa, bu durumda katot reaksiyonu için gerekli olan elektronlar galvanik anot olarak bağlanan metalin kendiliğinden yürüyen yükseltgenme reaksiyonu ile karşılanır. Böylece korunan metal yüzeyindeki bütün anodik reaksiyonlar tam olarak durur. Galvanik anotlu katodik koruma da bu temel ilkeye dayanır. 3- KATODİK KORUMA UYGULAMALARI 3.1 DIŞ AKIM KAYNAKLI KATODİK KORUMA Dış akım kaynaklı katodik koruma metale dıştan bir doğru akım uygulanarak yapılır. Bir transformatör redresör sisteminden elde edilen doğru akımın (-) ucu korunacak olan metale, (+) ucu da bir yardımcı anoda bağlanır. Dış akım kaynaklı katodik koruma 4

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 5; Uygulanacak olan katodik koruma akımının şiddeti korunacak metalin yüzey alanına ve metalin içinde bulunduğu ortamın koroziflik derecesine bağlıdır. Katodik koruma uygulamalarında en önemli konu, korunacak yapının katodik koruma akım ihtiyacının belirlenmesidir. Metali tam olarak korumak için gerekli olan minimum akım şiddeti, katot ve anot reaksiyonlarının polarizasyon eğrileri çizilerek teorik olarak belirlenebilir. 3.2 GALVANİK ANOTLU KATODİK KORUMA Bir çelik boru hattını galvanik anotlarla katodik olarak korumak için, boru hattına kendinden daha aktif bir metal, örneğin magnezyum bağlanarak bir galvanik hücre oluşturulur. Galvanik anotlarla katodik koruma Böylece oluşturulan galvanik pilde mağnezyum anot, çelik de katot olur. Anotta mağnezyum çözünerek elektron açığa çıkarır. Bu elektronlar katodik reaksiyonun elektron ihtiyacını karşılar. Katodik koruma devresinden akım geçebilmesi için anot ve tatot arasında devre direncini yenebilecek kadar bir potansiyel farkının olması gerekir. 5

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 6; 4. KATODİK KORUMA KRİTERLERİ Elektrokimyasal Termodinamik ve elektrokimyasal kinetik temel alınarak bir çelik boru hattının tam korunabilmesi için gerekli olan potansiyel kriterleri aşağıda verilmektedir. --850 mv Potansiyel Kriteri(Cu/CuSO4 fef. Elektroda gore) Boru zeimin potansiyelinin borunun her noktasında doygun Bakır/Bakır sülfat referans eletrod kullanılarak ölçülen boru/zemin potansiyeli değeridir. -850 mv potansiyel kriteri Katodik Koruma Bölgesi 11.07.2008 4 300 mv Polarizasyon Kayması Dış akımkaynaklı katodik koruma sisteminde boruya hiç katodik koruma uygulanmadan ölçülen Boru-zemin potansiyeli ile akım uygulandıktan sonra ölçülen boru-zemin potansiyeli arasındaki farktır. 6

Donatı pot. mv Donatı pot. mv TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 7; Katodik koruma kriterleri 300 mv polarizasyon kayması Zaman Statik Pot min. 300 mv Polarize pot min. 28 gün 11.07.2008 68 100 mv Polarizasyon düşüşü Dış akım kaynaklı katodik koruma sisteminde boru akımı kesildiği andan itibaren 15 sn sonra ölçülen boru-zemin potansiyeli ile akım kesilmeden ölçülen boru-zemin potansiyeli arasındaki farktır. Katodik koruma kriterleri 100 mv Polarizasyon düşüşü Zaman Statik pot 24 hours min. 100 mv Polariz Pot Polarizasyon Depolarizasyon 11.07.2008 69 7

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 8; 5. BORU HATTININ VE ZEMININ ÖZELLIKLERI 5.1 GENEL ÖZELLIKLER Izmir Aliağa Bölgesinde yeni kurulmakta olan, TECO A.Ş ine ait dolum tesislerine farklı petrol ürünlerini taşımak üzere 3 adet polietilen kaplamalı,farklı çaplarda boru hatları döşenmiş bulunmaktadır. Yeni montajı yapılan bu boru hatlarının korozyona karşı korunabilmesi için katodik koruma yapılması gerekmektedir. Bu proje raporunda hat güzergahında yapılmış zemin etüdü ve gözlemlere göre boruların korozyona karşı en iyi bir şekilde korunabilmesi için uygulanacak katodik koruma sistemi önerilecektir. Hattın TECO Dolum tesisi sahasından Opet girişi ve Ege Gübre den deniz girişine kadar olan kısmı yaklaşık 700 m dir. Bu güzergah TECO Depolama sahasından sonra YGH ile düşey 1-2 m mesafede parelel gitmekte yaklaşık orta bölgede YGH boruyu keserek diğer tarafa geçmektedir. YGH Opet girişindeki trafo binasında son bulmaktadır. Borulardan bir (10 ) Opet dolum tesisine yerüstünden bir izole flanşla bağlanmakta ve diğer iki boru 8 ve 10 ) bir dere geçişi sonrasın sonlanmış durumdadır. Ege Gübre sahasında daha sonra yapılacak izole flanşla rıhtıma bağlanacaktır. Boru güzergahı üzerinde yabancı bir petrol şirketinin de iki adet polietilen kaplamalı borusu bulunmaktadır. Katodik koruması yapılmamış bu borular yine bizim borularımıza 1-2 m mesafededir. 5.2 FIZIKSEL ÖZELLIKLER Boru Çapı Boru Boyu Kaplama Kara tarafı Deniz tarafı 8" 700 m 0 m Polietilen 10" 700 m 0 m Polietilen 10 700 m 0 m Polietilen 8

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 9; 5.3 ZEMIN ÖZELLIKLERI Boru hattı güzergahında yapılan zemin etüdleri ölçüm değerleri aşağıda tablo halinde verilmektedir. ZEMİN ETÜDLERİ SAHA ÖLÇÜM DEĞERLERİ Koordinatlar Başlangıca Sıra mesafe (m) a ( m) R (Ohm) Ep (mv) E An mv) E N 23-59- 46-52- 1 0+000 2 3,36 132 396 154 585 2 0+100 2 1,52 129 430 23-58- 275 46-52- 801 3 0+200 2 4,48 149 421 23-58- 205 46-52- 759 4 0+300 2 0,79 125 460 23-58- 117 46-52- 706 5 0+400 2 1,4 119 509 23-58- 056 46-52- 669 6 0+500 2 7,4 139 476 23-57- 967 46-52- 631 7 0+600 2 18,6 94 480 23-57- 890 46-52- 580 8 0+700 2 3 107 479 23-57- 600 46-52- 605 9 0+700 2 1,1 64 470 23-57- 300 46-52- 715 Bu tabloda rezistivite ölçümü için Wenner dört Nokta Yöntemi kullanılmıştır. Bu metotta elektrodlar arası mesafe eşit ve a olarak gösterilmiştir. R ölçümde cihazdan okunan direnç değeridir. Ep zemin içinde ölçüm yapılan noktadaki Platin elektrod ile Cu/CuSO4 referans elektrod arasındaki potansiyel farkıdır. Redox potansiyeli bu değerden hesaplanmaktadır. EAn ise ph ölçümünde kullandığımız bir referans elektrod olan Antimuan elektrod ile yine Cu/CuSO4 arasında ölçülen potansiyel farkıdır. 9

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 10; 5.3.1 ZEMIN REZISTIVITESI Borunun geçtiği zeminin elektriksel özgül dirençleri aşağıda verilmektedir. Sıra No Başlangıca olan Zemin elektrik Konum uzaklık (km) özgül direnci,(ohm.cm) 1 0+000 4.220 TECO Sahası 2 0+100 1.909 3 0+200 5.627 4 0+300 992 5 0+400 1.758 YGH kesişmesi 6 0+500 9.294 7 0+600 23.362 8 0+700 3.768 Opet girişi 9 0+700 1.382 Ege Güre girişi Ortalama 5.812 5.3.2 ZEMIN REDOKS POTANSIYELI Borunun geçtiği zemin üzerinde yapılan redoks potansiyeli ölçüm değerleri aşağıda verilmektedir. Sıra No Başlangıca olan Zemin elektrik Konum uzaklık (km) özgül direnci,(ohm.cm) 1 0+000 358 TECO Sahası 2 0+100 385 3 0+200 393 4 0+300 417 5 0+400 465 YGH kesişmesi 6 0+500 449 7 0+600 416 Opet girişi 8 0+700 417 Ege Güre girişi 9 0+700 350 Ortalama 405,56 10

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 11; 5.3.3 ZEMIN ph DEĞERI Borunun geçtiği zemin üzerinde yapılan ph ölçüm değerleri aşağıda verilmektedir. Sıra No Başlangıca olan Zemin elektrik Konum uzaklık (km) özgül direnci,(ohm.cm) 1 0+000 5,5 TECO Sahası 2 0+100 6 3 0+200 5,8 4 0+300 6,6 5 0+400 7,5 YGH kesişmesi 6 0+500 6,9 7 0+600 7,1 Opet girişi 8 0+700 6,9 Ege Güre girişi 9 0+700 6,5 Ortalama 6,53 6. ZEMIN ÖZELLIKLERININ DEĞERLENDIRILMESI 6.1 ZEMIN ELEKTRIK ÖZGÜL DIRENCI Boru hattının içinden geçmekte olduğu zeminin cinsi ve özellikleri korozyon açısından çok önemlidir. Özellikle zeminin elektrik özgül direnci, yani rezistivite değeri, zeminin korozif özelliğini belirlemekte ölçü olarak kullanılmaktadır. Zeminin taşımış olduğu tuzluluk ve rutubet artıkça zemin rezistivitesi azalır. Bu durumda zeminin elektriksel iletkenliği artacağından metal yüzeyinde korozyon hücrelerinin oluşması kolaylaşır. Zemin rezistivitesi ile korozif özelliği arasındaki ilişki nedeniyle zeminler korozif özellikleri yönünden sınıflandırılmaktadırlar. Bu amaçla çeşitli sınıflandırmalar yapılmıştır. Türk Standardı (TS-5141)'de verilmiş olan sınıflandırma aşağıdadır. 11

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 12; Zeminlerin elektriksel özgül dirençlerine göre sınıflandırılması Zemin rezistivitesi Zeminin korozif özelliği Ohm.cm <1000 çok korozif 1000-3000 korozif 3000-10000 orta korozif 10000 < az korozif Bu sınıflandırma genel bir fikir vermek amacıyla yapılmaktadır. Zemin rezistivitesi dışında kalan diğer özellikler de korozyon hızına etki yapabilir. Zeminin fiziksel yapısı ve farklı havalanma nedeniyle korozyon hızında büyük artışlar olabilir. Proje konusu zeminin ortalama rezistivitesi 5812 Ohm.cm olarak bulunmuştur. Bu değer zeminin korozif karekterde olduğunu göstermektedir.katodik koruma sistemi ve akım ihtiyacı bu kriterlere göre seçilecektir. 7. KATODIK KORUMA AKIM IHTIYACI Boru hattını katodik olarak koruyabilmek için gerekli olan akım ihtiyacı, boru kaplaması ve zemin özgül elektrik direnci göz önüne alınarak seçilmelidir. Proje konusu boru hattı ile parelel giden yeni ve eski boru hatları ve bu hatlarla etkileşimde gikkate alınarak akım ihtiyacı 1 ma/m2 olarak alınmıştır. Bu değer boru yeni iken fazla olmaktadır. Ancak 20 yıllık bir koruma ömrü dikkate alınırsa özellikle 5 yıl sonra kaplamanın eskimesi nedeniyle akım ihtiyacında artma olacaktır. Koruma ömrü sonu olan 20 yıl sonraki kaplama durumu dikkate alınarak akım ihtiyacının 5 ma/m 2 olması uygun olacaktır. Boru Çapı Alan (m2) Akım Ihtiyacı (ma) 8 447 2233 10" 558 2791 10" 558 2791 Toplam 1563 7816 bulunur. Toplam Akım Ihtiyacı = 7,8 A 12

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 13; Boru hattın sanayii bölgesi içerisinden ve YGH altından geçmiş olduğundan bu metal yapılara da kaçabilecek akımlar dikkate alınırsa Bu değerin % 10 fazlasını almak gerekmektedir Bu koşullarda Uygulama akımı = 7,8 x 1,1 = 8,58 A olarak alınacaktır. 8. KATODIK KORUMA SISTEM SEÇIMI Galvanik anotlu ve dış akım kaynaklı katodik koruma sistemlerinden hangisinin seçileceği belirlenirken aşağıdaki kriterler göz önüne alınmıştır. a) Seçilecek sistemin her şeyden önce pratik koşullarda uygulanabilir olması gerekmektedir. b) Akım ihtiyacının az olması halinde galvanik anotlu katodik koruma sistemi daha ekonomiktir. c) Bakım ihtiyacının az olması nedeniyle, fazla bakım ve kontrol imkanı olmayan sistemlerde galvanik anotlu sistem tercih edilmelidir. d) Galvanik anotlu koruma sistemi anotları boru boyunca dağıtıldığı için meskun yerlere döşenmiş boru hatlarına bu sistemin uygulanmasında zorluklar bulunmaktadır. e) Yeraltı metalik yapıların yoğun olduğu bölgelerde döşenecek boruların çevre metal yapılar üzerindeki interferans etkisi nedeniyle dış akım kaynaklı katodik koruma sistemi tercih edilmemelidir. f) Boru akım ihtiyacında zamanla oluşabilecek değişikliklerin bulunması halinde işletme safhasında ayar imkanı olduğu için dış akım kaynaklı katodik koruma sistemi tercih edilmelidir. g) Bütün bu özelliklerin yanında uygulanacak sistemin ekonomik olması da göz önünde bulundurulmalıdır. Bu genel değerlendirme koşulları dikkate alınarak yapılan proje uygulaması için her iki sistemin de uygulanabilecek durumda dır. Ancak özellikle interferans etkisinin olmaması nedeniyle galvanic anotlu katodik koruma sistemi tercih edilmiştir. 8.1 GALVANIK ANOTLU KATODİK KORUMA SİSTEMİNE GÖRE ANOT MİKTARI Boru güzergahında yapılan ölçümlerde elde edilen değerlendirmelere göre, galvanik sistemli katodik koruma için gerekli olacak olan Mg anot sayısı Ms-Excel 13

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 14; Template galvanik sistem projelendirme programıyla hesaplanmıştır. Hesaplamalarda kaplama verimi %70 oranında alınmıştır. 8 LİK BORU HESAPLAMASI SACRIFICIAL ANODE SYSTEM DESIGN TEMPLATE DESİGN DATA TECO PİPELİNE PIPELINE DATA Pipe Size: 8,00 inches Length: 2.296,59 feet Coating Eff: 70,00 % ENVIRONMENT DATA Resistivity 5.812 ohm-cm Current Density 0,10 ma/sq.ft Desired P/S: -850 mv ANODE DATA Type 1 1=HiMg, 2=Mg, 3=Zn Size: 17,00 lbs # in Parallel 2 Parallel Spacing: 10,00 ft RESULTS PIPELINE SUMMARY Surface Area 3.983,25 sq. ft. Current Reqd: 119,50 ma ANODE SUMMARY # of anodes 8 Anode Spacing 574,15 feet Anode Life: 52,00 years Anode Current 31,71 ma 14

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 15; 10 LİK BORU HESAPLAMASI SACRIFICIAL ANODE SYSTEM DESIGN TEMPLATE DESİGN DATA TECO PİPELİNE PIPELINE DATA Pipe Size: 10,00 inches Length: 2.296,59 feet Coating Eff: 70,00 % ENVIRONMENT DATA Resistivity 5.812 ohm-cm Current Density 0,10 ma/sq.ft Desired P/S: -850 mv ANODE DATA Type 1 1=HiMg, 2=Mg, 3=Zn Size: 17,00 lbs # in Parallel 2 Parallel Spacing: 10,00 ft RESULTS PIPELINE SUMMARY Surface Area 6.463,39 sq. ft. Current Reqd: 193,90 ma ANODE SUMMARY # of anodes 13 Anode Spacing 353,32 feet Anode Life: 52,00 years Anode Current 31,71 ma 15

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 16; Boru Anot Sayısı(Adet) Çapı 8" 8 10" 13 10 13 Toplam 34 Bu anotlar aşağıda verilen rezistivite değişimine gore dağıtılacaktır. Bu dağılıma gore anot sayıları tablo halin de verilmiştir.. 16

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 17; Ölçü kutusu yerleri Ölçü kutusu yerleri 17

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 18; Grafiklerden de görülmektedirki boru hattının 0+500 ile 0+600 m ler arası diğer bölgelere göre daha az koroziftir. Anot dğılımı da bu durum dikkate alınarak yapulmıştır. 8 inç lik boru anot dağılımı Başlangıca olan Ölçükutusu No Anot sayısı Konum uzaklık (km) 0+100 1 3 Kadoil Sahası 0+400 2 2 Soil sahası 0+700 3 3 Köprü yanı 10 lik boru anot dağılımı Başlangıca olan Ölçükutusu No Anot sayısı Konum uzaklık (km) 0+100 1 5 Kadoil Sahası 0+400 2 4 Soil sahası 0+700 3 4 Köprü yanı 9. ÖLÇÜ KUTUSU VE IZOLE FLANŞLAR 9.1 ÖLÇÜ KUTULARI Boru hattının başlangıç noktasından son noktasına kadar değişik boru zemin potansiyelini ölçmek amacıyla ölçü kutuları konacaktır. Bunlar normal ölçü kutuları ve interferans ölçü kutularıdır. Interferans ölçü kutuları (ITP) : Boru hattının başka borular ile etkileşimini ölçmek uzere konulan ölçü kutularıdır. Bu boru hattında ölçü kutusu sayısını artırmamak için STP ölçükutuları aynı zaman da İTP ölçü kutusu olarak da değerlendirilecektir. 18

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 19; Bu ölçü kutuları yabancı boru ve proje konusu borunun boru/zemin potansiyelinin ölçülmesini sağlıyacak şekilde kutuplandırılmış olacaktır.her iki boru arasına değişken direnç konarak bağlantı yapılabilecektir. Normal ölçü kutuları (STP) : Bu ölçü kutuları boru hattın üzerinde mağnezyum anotların yerleştirileceği 6 noktaya konacaktır. Bu ölçü kutularının konduğu noktalar da normal boru/zemin potansiyelini ölçmek ve anotların boruya bağlantılarını sağlamak amacıyla kullanılacak olup her yaklaşık her 150 metrede olmak üzere toplam 6 adet kullanılacaktır. 9.2 IZOLE FLANŞLAR Boru hattı üzerinde biri tank sahasına girişte diğeri de Opet sahası girişi ile Ege Gübre girişin de olmak üzere her boruya ait iki adet izoleflanş kullanılacaktır. 10. STATIK ELEKTRIĞIN GIDERILMESI : Proje konusu boru hattı çeşitli petrol ürünleri taşımaktadır. Bu akışkan çeşitli faktörlere bağlı olarak statik elektrik oluşturmaktadır. Yaptığımız araştırmaya göre boru hattında özellikle beyaz mal taşınması sırasında statik elektrik oluşumu kaçınılmazdır. Oluşan statik elektiriğin boru hattından deşarjı, izole flanşların bulundukları noktalara konulacak statik elektrik ark elemanı ve statik elektrik drenaj elektrodları ile yapılacaktır. Ancak şu an galvanik anotlarla yapılan uygulamadan sonra TOPLAM ANOT TOPRAK GEÇİŞ DİRENCİ ölçülecek bu değer 1 Ohm un altında kalırsa ayrıca statik elektrik ark elemanı kullanılması zorunlu olmayacaktır. 11. MALZEME TEÇHIZAT VE KEŞIF BEDELI Bu projeside kullanılacak malzemelerin listesi,teknik özellikleri azami derecede TS-5141 ve ve İller Bankası Katodik Koruma birim fiyat ve tariflerine uygun malzemelerin keşif bedellerini oluşturulan keşif cetveli aşağıda verilmektedir. 19

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 20; TECO BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ KEŞİF CETVELİ I-MALZEME İHTİYACI SIRA NO MALZEME CİNSİ BİRİM MİKTA R BR. FİYAT (TL) TUTAR (TL) 1 tüd ve proje yapımı Adet 1 3186 3.186 2 17 lb Mg anot Adet 34 392 13.328 3 Ölçü kutusu Adet 6 283 1.698 4 1x16 NYY kablo m 200 3 600 5 Termit kaynak Adet 12 40 480 6 Cu CuSO4 Referans elektrod Adet 1 54 54 7 Avometre Adet 1 214 214 8 Kazı doldurma işleri m3 25 50 1.250 TOPLAM 20.810 II-İŞÇİLİK SIRA NO ELEMAN MİKTARI BİRİM SÜRE ADAMXA Y ÜCRET (TL)/AY TUTAR (TL) 1 TEKNİSYEN 1 KİŞİ 0,25 0,25 800 200 2 DÜZ İŞÇİ 2 KİŞİ 0,25 0,5 500 250 0,75 TOPLAM 450 SSK,MUHTASAR,VB. VERGİLER 54 YEMEK 375 BARINMA 1.125 TOPLAM 2.004 III- AKARYAKIT VE BAKIM SIRA NO ARAÇ CİNSİ MİKTAR I BİRİM İ SÜRE(AY) ÜCRET (TL)/AY 1 ULAŞIM VE HABERLEŞME 1 ADET 0,25 50,00 13 2 BİNEK ARACI 1 ADET 0,25 1500 375 TOPLAM 388 IV-TEST VE GENEL GİDERLER SIRA NO GENEL GİDERLER MİKTAR I BİRİM İ SÜRE(AY) ÜCRET (TL)/AY 1 GENEL GİDERLER 1 ADET 0,25 500,00 125 TOPLAM 125 TUTAR (TL) TUTAR (TL) AÇIKLAMA I-MALZEME BEDELİ 20.810 II- İŞÇİLİK HİZMETİ 2.004 III-İŞ ARAÇLARI AKARYAKIT VE BAKIM BEDELİ 388 IV-TEST VE GENEL GİDERLER 125 GENEL TOPLAM 23.327 KAR %10 2332,65 TEKLİF FİYATI (TL) 25.659 BU FİYATLARA KDV DAHİL DEĞİLDİR. (MÜŞAVİRİN )YOL-İAŞE-İKAME MASRAFILARI DAHİL EDİLMEMİŞTİR. 20

TECO AKARYAKIT BORU HATLARI KATODİK KORUMA PROJESİ Sayfa : 21; 21