Kod: ISG_TGE_11 SICAK İŞ GÜVENLİĞİ GENEL AÇIKLAMA Bu bilgilendirme notu İSG İş Güvenliği Temel Eğitim Seti nin bir parçası olan Sıcak İş Güvenliği konulu eğitim kapsamında hazırlanmıştır. Eğitimin CD üzerinde kayıtlı ya da uzaktan eğitim şeklinde internet üzerinden erişimli biçimlerini temin etmek, diğer eğitim, faaliyet ve yayınlarımıza dair bilgi edinmek için www.isgyonetim.com adresini ziyaret edebilirsiniz. Güvenli ve sağlıklı günler dileriz. Saygılarımızla, Mesut DEMİRTAŞ İş Geliştirme Yöneticisi İSG mesutdemirtas@isg-yonetim.com BAŞLIKLAR SICAK İŞ GÜVENLİĞİ Giriş... 2 Tehlikeler... 2 Mühendislik Kontrolleri... 2 Yangın Söndürme Sistemleri... 2 Sıcak İş Perdeleri... 3 Yönetimsel Kontroller... 3 Kişisel Koruyucu Donanım Kontrolleri... 3 Oksijen Gazı Güvenliği... 3 Yangın... 4 Sınırlı Alanda Kaynak Yapma... 4 Dikkat edin... 5 Kaynak Alanlarında Korunma... 5 Sıcak İş Yasağı... 5 Kaynak İzni... 6 Bitirirken... 6 Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 1

SICAK İŞ GÜVENLİĞİ Giriş Bu bölümde; sıcak işin ne olduğunu, sıcak işin tehlikelerini, tehlikeleri kontrol altında tutmayı, sıcak iş izinlerini, sıcak iş donanımının bakımı ve korunmasını hakkında bilgi edineceğiz. Tehlikeler Sıcak iş kaynaklama, bileme, eritme gibi yüksek ısı ya da kıvılcım üreten herhangi iştir. Sıcak iş dâhilinde sağlığa yönelik tehlikeler duman, gürültü, ısı ve yüksek yoğunlukta ışıktır. Sıcak işle ilgili fiziksel tehlikeler yangın, patlama, elektrik çarpması, yanıklar ve uçan parçalardır. Mühendislik Kontrolleri Mühendislik kontrolleri sıcak iş süresince sizi korumaya yönelik tasarımlar sağlamak için kullanılır. Bu kontroller havalandırma, özel donanım, yangın bastırma sistemleri ve kaynak kalkanlarını kapsar; mühendislik kontrolleri yangından korunmayı sağladığı kadar sizi fiziksel ve sağlığa yönelik tehlikelerden korumak için de tasarlanmıştır. Kaynak sırasında açığa çıkan dumanlar ve bileme-öğütme işleminde oluşan tozlar zararlı kimyasallar içerebilir. Zararlı dumanları sizin solunum alanınızdan çıkartmak için havalandırma sistemlerine ihtiyaç duyulur. Havalandırma donanımı önceden tasarlanmış bir sıcak iş sahası içinde kalıcı olarak yerleştirilebilir ya da diğer alanlarda da kullanılmak üzere seyyar donanım olarak kullanılabilir. Yalnızca gerçekleştirmekte olduğunuz sıcak iş için tasarlanmış, o işe özgü donanımı kullanın. Her bir kullanımdan önce tüm silindirleri, hortumları, regülatörleri, aletleri ve elektrik bağlantılarını denetleyin. Yangın Söndürme Sistemleri Yangın söndürme sistemleri hem sabit yerleştirilmiş yağmurlama sistemlerini hem de taşınabilir yangın söndürücüleri kapsar. Yangın koruması tüm sıcak işler için gerekmektedir ve yağmurlama sistemleri iyi bir şekilde çalışıyor durumda olmalıdır. Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 2

Sıcak İş Perdeleri Sıcak iş perdeleri ya önceden tasarlanmış sıcak iş sahalarına yerleştirilecek şekilde sabit ya da sıcak iş alanı dışındaki iş sahalarında da kullanılmak üzere taşınabilir niteliktedir. Amaç yüksek yoğunluktaki ışığın, kıvılcımların, cüruf ve parçacıkların korunmasız alanlara dağılmasını, sıçramasını engellemektir. Yönetimsel Kontroller Yönetimsel kontroller sıcak iş faaliyetlerinin güvenli bir şekilde gerçekleştirildiğini kesinleştirmek için kullanılır. Personel eğitimi, sıcak iş alanlarının tasarımı ve onaylanmış çalışma prosedürleri bu kontrollerin kapsamındadır. Onaylanmış sıcak iş alanları tüm yangın tehlikelerini ortadan kaldıracak şekilde tasarlanır. Bu alanlara ortamın dumandan temizlenmesi için havalandırma sistemleri sağlanır. Herhangi bir sıcak işe başlamadan önce iş sahalarının ve donanımın denetimini içeren prosedürler geliştirilir. Diğer prosedürler sıcak işin yapılmasına izin verilmesi ve yangın gözcülüğü üzerinedir. Kişisel Koruyucu Donanım Kontrolleri Kişisel koruyucu donanım (KKD) kontrolleri sıcak iş süreçleri boyunca gözünüz ve yüzünüz, vücudunuz, solunum sisteminiz ve işitme sisteminiz için koruma sağlar. Göz koruması sıcak iş sahasında bulunan herhangi bir kimse için gerekli kılınmaktadır. Göz koruması çalışmalar sırasında havaya fırlayan, sıçrayan parçacıkların ve çok yoğun ışıkların gözde hasara yol açmasına engel olur. Vücut koruması kalın, alevlerden etkilenmeyen, özel sıcak iş giysileri aracılığıyla sağlanır ki bu giysiler kişiyi ısıdan ve uçan parçacıklardan korur. Solunum korumasına sıcak iş ortamına yerleştirilmiş olan sabit ya da taşınabilir havalandırma sistemlerinin duman ve gazları tahliyede yetersiz kalması durumunda ihtiyaç duyulur. Yapılan sıcak işin çok yüksek seviyede gürültüye neden olması ya da çalışma sahasında iş için kullanılan donanımın işletimi veya diğer çalışmalar yüzünden çok yüksek seviyede gürültünün oluşması durumunda işitme sistemini koruyucu donanıma gereksinim vardır. Oksijen Gazı Güvenliği Saf oksijenin diğer maddelerle tepkimeye girmesi olasılığı yüksektir ve uygun bir şekilde kontrol altında tutulmazsa patlamalara ya da çok kısa sürede parlayan yangınlara neden Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 3

olabilir. Benzin, yağ ve türevlerinin oksijen gaz tüplerinden, sübaplarından ve hortumlardan uzak tutulduğundan emin olun. Eğer elleriniz, eldivenleriniz ya da giysileriniz yağlı, benzinli ise oksijen gaz tüpleriyle çalışmayın. Yangın Yangın gözcüleri sıcak iş sahalarını izlemekle görevlendirilmiş işçilerdir. Küçük çaplı bir yangından daha fazlasının meydana gelebileceği ve yanıcı malzemenin 10 metreden daha yakın olduğu alanlarda veya büyük miktarlarda yanıcı malzemenin 10 metreden daha uzak bir noktada olduğu ama kıvılcımlar nedeniyle kolaylık ateşlenebileceği alanlardaki sıcak işlerde yangın gözcüleri görevlendirilirler. Sıcak işin yapılacağı noktanın çok yakınındaki duvar, zemin, çeşitli boşluklar gibi alanlarda açık halde bulunan yanıcı malzeme varsa yangın gözcülerine gereksinim vardır. Sıcak işin yapıldığı noktanın çevresindeki metal bölmelerin, duvarın, çatının ya da tavanın diğer tarafında kolaylıkla tutuşabilen malzemenin bulunması durumunda da yangın gözcülerinin görevlendirilmesi gerekmektedir. Yangın gözcüsünün görevleri şunları içerir: o Yangın söndürücülere hâlihazırda sahip olma o Yangın alarmını nasıl harekete geçireceğini bilme o Korunmasız durumdaki tüm alanları yangınlara karşı gözetleme o Eğer başlarsa yangına müdahale etme ve söndürme o Sıcak iş tamamlandıktan sonra sıcak haldeki maddelerin bir yangına neden olmayacağını kesinleştirmek için en az 30 dakika daha sıcak işin yapıldığı alanda kalma Sınırlı Alanda Kaynak Yapma Sınırlı bir alanda kaynak yapma, bileme-öğütme ya da eritme işlemleri çok tehlikeli olabilir. Sınırlı alana dair şu noktalar hakkında bilgi sahibi olun ve gerekli önlemleri alın: o Sınırlı çalışma alanının içyapısı, o Tehlikeli atmosfer koşulları, o Kaygan yüzeyler, o Kolaylıkla tutuşabilen maddeler, o Ortamda bulunması olası zehirli dumanlar Sınırlı alanda yapılan sıcak iş öncesi ve bu iş süreci boyunca oksijen yetersizliğine ve yanıcı, parlayıcı ya da zehirli gazlara ve dumanlara karşı atmosfer testinin gerçekleştirildiğinden emin olun. Eğer sınırlı alanda yapılan sıcak iş kesintiye uğratıldıysa kaynaklama ya da kesme birimlerine gelen gücü kesin ve birimlere bağlı elektrotları çıkartın. Alev üreteçlerini valflarını ve gazla kaynak ya da kesme işlemi yapan donanıma Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 4

gelen gazı sınırlı alanın dışında bir noktada kesin. Eğer mümkünse alev üretecini ve hortumunu sınırlı alanın dışına çıkartın. Solunum koruma donanımının ve güvenlik kayışlarının bir cankurtaran halatına bağlı olduğu sınırlı alanlarda çalışılırken kaynakçıyı gözlemlemek, cankurtaran halatını kontrol etmek ve acil durum kurtarma prosedürlerini başlatmakla görevli bir sınırlı alan giriş yardımcısı asla sınırlı alanlara girmemelidir. Dikkat edin Uygun bir şekilde yerine getirilen faaliyetler de sıcak iş süreçleri boyunca bir güvenlik önlemi sağlayacaktır. Regülâtörleri ve bağlantı parçalarını kontrol edin; uygun regülâtörleri ve hortumları kullanın. Regülâtörlerin içindeki gaz tükenmedikçe ve gaz basınç ayarlayıcıları çözülmedikçe sübapları açmayın. Sübapları açarken gaz tüplerinin ağız kısımlarını insanlardan ve ateşleyici kaynaklardan farklı bir yöne çevirin ve uzak tutun. Sübapları yavaş yavaş açın. Elle çevrilerek açılmayan sübaplar için üretici firma tarafından tavsiye edilen anahtar ve penseler kullanın. Kaynak Alanlarında Korunma Diğer güvenlik önlemleri şunları içerir: Yanıcı maddeleri sıcak işin yapıldığı alanın en az 10 metre uzağında tutma Hareket ettirilemeyen tüm yanıcı malzemeleri kaplama ve örtme Kıvılcımların, ısının ya da cüruf ve parçacıkların çevreye dağılmasını önlemek için tüm çatlakları, boşlukları, pencereleri, kapı yollarını kapatma, kaplama, örtme Tutuşabilir nitelikteki zeminleri nemli kum ile kaplayarak ıslak tutma ya da yangına dayanıklı kalkanlarla örtme, kaplama Sıcak İş Yasağı Kendi güvenliğiniz için, şu koşullar söz konusu olduğu zaman herhangi bir sıcak iş gerçekleştirilmemelidir: Yağmurlama sistemlerinin çalışmaması Tutuşturulabilen maddelerin yakınında olunması İçi ve dışı temizlenmemiş varillerin, tankların ya da fıçıların üzerinde çalışılması İçlerinde tehlikeli ve yanıcı madde bulunduran boruların üzerinde çalışılması Tüm dolapların, saklama birimlerinin ve diğer kapalı cisimlerin ön ısıtma, kesme ya da kaynaklama işlemlerinden önce, gaz ve hava çıkışına izin verecek şekilde düzenlenmiş olduğundan emin olun. Bir sıcak işe başlamadan önce yanıcı gazları ortamdan tahliye etmek için sistemi yanıcı olmayan ve zararsız bir gaz ile temizleyin. Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 5

Kaynak İzni Onaylanmış sıcak iş sahalarının dışındaki başka bir alanda gerçekleştirilecek tüm sıcak iş faaliyetleri için sıcak iş izin belgesinin alınması gerekir. Bu izin belgeleri uygun güvenlik önlemlerinin alınmış olduğunun kesinleştirilmesine yardımcı olur. Sıcak iş izin belgeleri şu unsurlara yönelik kontrolleri gerektirir: Kolay tutuşabilen, yanıcı malzemeler Yangın söndürücüler Yangın gözcüleri Havalandırma sistemleri Kaynak siperleri Donanım denetimi Parlayıcı, yanıcı gazlar Sınırlı alan güvenliği Bitirirken Sıcak iş faaliyetlerinin güvenli bir şekilde yerine getirilmesi sizin elinizdedir. Söz konusu işi güvenli bir şekilde yapmak her zaman için düşünmeniz gereken ilk konudur. Tüm sıcak işlerde yapılacak işi değerlendirmek için zaman ayırın ve uygun güvenlik önlemlerini kullanın. Mebusevleri M. Anıt C. Şafak A. 8/11 06510 Tandoğan Ankara 6