1
Ultra Vires (şirketlerin işletme konusu dışında yaptıkları hukuki işlemlerin geçersiz olması kuralı) düzenlenmemiştir. Sermaye olarak konulabilecek unsurlar genişletilmiştir(ör: sanal ortam adları, işaretler, fikri ve sınai haklar) 2
Fikri mülkiyet haklarının ayni sermaye olarak konulmasına imkan tanınmış ancak belirli sınırlamalar getirilmiştir. Bu tür malvarlığı unsurlarının ayni sermaye olarak konulabilmesi için; - Devredilebilir nitelik taşımaları, - Değerlerinin nakden belirlenebilmesi, - Herhangi bir ayni hakla kısıtlanmış olmaması, - hali hazırda cebri icra işlemlerine konu olmaması gerekir. 3
Birleşme ve nev i değiştirme için yeni düzenleme getirilirken, bölünme ilk defa olarak düzenlenmiştir. Anonim şirketin kuruluşu yeniden düzenlenmiştir.bu bağlamda tedrici kuruluş kaldırılmış ve fesih davası tekrar öngörülmüştür. 4
Tek ortaklı anonim ve limited şirkete imkan tanınmıştır. Anonim şirketlerin kendi paylarını iktisap etmesine ilişkin daha esnek bir düzenleme öngörülmüştür. Şirketler topluğuna, hakim ve bağlı şirketlere ilişkin özel ve ayrık bir düzenleme yapılmıştır. 5
Anonim şirket yönetim kurulu için asgari üye sayısı öngören düzenleme kaldırılmış ve tek kişiden oluşabilen bir yönetim organı öngörülmüştür. Ayrıca, yönetim kurulu üyelerinin en az dörtte birine üniversite mezunu olma şartı getirilmiştir. Ancak yönetim kurulunun tek kişiden oluştuğu hallerde bu kural uygulanmamaktadır! 6
Bunun yanı sıra, tüzel kişiler de yönetim kurulu üyesi olabileceklerdir. Anonim şirketlerin denetimi çok radikal değişikliğe uğramıştır. Yönetim kurulunun hazırlayacağı yıl sonu finansal tabloları ayrıntılı bir şekilde düzenlenmiştir. 7
Anonim şirketin haklı nedenle feshedilmesi, bir azınlık hakkı olarak düzenlenmiştir. Yönetim kurulunun ve denetçilerin sorumluluğunda farklılaştırılmış teselsül ilkesi getirilmiştir. 8
Yasağın istisnası, pay sahibinin iştirak taahhüdünden doğan borçlardır. Hukuki ve makul dayanağı bulunan ödemelerin dışında şirket sahip, ortak ve yöneticilerin keyfi olarak şirketten para çekmesi yasaktır. 9
Anonim şirketlerde yönetim kurulu üyeleri, alt ve üst soyu, eşi, 3. derece dahil kan ya da sıhri hısımlarından biri veya yönetim kurulu üyelerinin ve yakınlarının ortağı oldukları şahıs şirketleri ve en az yüzde yirmisine katıldıkları sermaye şirketleri de şirkete borçlanmazlar. 10
Kayıtlı Sermaye Sistemi; halka açılmaya hazır olmayan veya halka açılmayı tercih etmeyen, bununla birlikte belirli bir çapın üzerinde ticari faaliyet yürüten anonim ortaklıklar için yaratıcı bir çözümdür. Bu sayede, kapalı anonim ortaklıklar da kayıtlı sermayenin sağladığı esnek artırım imkanlarından yararlanabilecektir. 11
- Alacak ve borç devri, - Karı azaltmaya yönelik işlemler, - Diğer bağlı şirketler lehine teminat sağlamak, v.b. İşlemler Hakim Durumun Kötüye Kullanılması olarak düzenlenmiştir. 12
- Ana şirketin bağlı şirketi uğrattığı zararlar denkleştirilmediği takdirde, bağlı şirketin ortakları ve alacaklıları, bu zararların tazminini ana şirketten ve ana şirketin yönetim kurulu üyelerinden talep edebilirler. 13
Bu gibi ihlallerde sadece zararların tazmini değil, bağlı şirketin paylarının ana şirket tarafından satın alınması da istenebilir. 14
Şirketlere internet sitesi kurma ve Kanun da açıkça hüküm altına alınmış hususları internet sitelerinde yayınlama mecburiyeti getirilmiştir. İnternet sitesinde yayınlanma mecburiyeti getirilen hususlar ; - Şirketçe kanunen yapılması gereken ilanlar 15
- Rüçhan, değiştirme, alım, önerilme,değişim oranı,ayrılma karşılığı gibi haklara ilişkin kararlar - Denetçi, özel denetçi, işlem denetçisi raporları - Şeffaflık ilkesi ve bilgi toplumu açısından açıklanması zorunlu bilgiler 16
- Genel kurullara ait olanlar dâhil her türlü çağrılara ait belgeler, raporlar, yönetim kurulu açıklamaları - Finansal tablolar ve raporlamalar 17
- Pay sahipleri ile ortakların menfaatlerini koruyabilmeleri ve haklarını bilinçli kullanabilmeleri için görmelerinin ve bilmelerinin yararlı olduğu belgeler, bilgiler, açıklamalar - Değerleme raporları, kurucular beyanı, iflas ertelemeye ilişkin bilgiler, garantiler, şirketin kendi payını edinimleri 18
- Birleşme/bölünme/tür değiştirme, sermaye artırımı/azaltılması/menkul kıymet çıkarılması vb. işlemlere ilişkin belgeler - Bilgi alma kapsamında sorulan sorular, pay sahibinin aydınlatılmasına yarayan bilgiler - Yıllık faaliyet raporu, kurumsal faaliyet açıklaması, yöneticilere sağlanan mali haklar 19
Şirketin internet sitesine konulan bir içerik, üzerinde bulunan tarihten itibaren en az altı ay süreyle internet sitesinde kalır; aksi halde konulmamış sayılır. Finansal tablolar için bu süre beş yıldır. Anılan sürelere uyulmadığı takdirde, konu içerik ve finansal tablolar konulmamış sayılır. 20
Erişim hakkının kullanılması sınırlandırılamaz, şarta bağlanamaz. Bu ilkenin ihlali hâlinde, herkes erişim hakkına yönelik engelin kaldırılması davasını açabilir. 21
İnternet sitesini en geç 01.10.2013 tarihine kadar oluşturmayan, anonim şirket yönetim kurulu üyeleri, limited şirket müdürleri 6 aya kadar hapis ve yüz günden 300 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılırlar. 22
İnternet sitesinin asgari içeriğini 01.10.2013 tarihine kadar koymayan, anonim şirket yönetim kurulu üyeleri, limited şirket müdürleri 3 aya kadar hapis ve 100 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılırlar. 23
Kanunda, pay defteri, yönetim kurulu karar defteri, 24
Genel kurul toplantı ve müzakere defteri gibi işletmenin muhasebesiyle ilgili olmayan defterler de ticarî defterler olarak sayılmıştır. Yevmiye, envanter defteri ve defteri kebir dışında tabiriyle,bu defterlerin kanunen tutulması zorunlu defterler olduğu kastedilmiştir. 25
Fiziki olarak Veya Veri taşıyıcıları ile (interalia, mikrofişleri, CD'ler,magnetler ve elektronik ortam) 26
İzleyen Faaliyet Döneminin 6. ayına kadar. 27
Her Tacirin Saklamakla Yükümlü Olduğu; Ticarî defterler, Envanterler, Açılış bilânçoları, Ara bilânçolar, 28
Finansal tablolar, Yıllık faaliyet raporları, Topluluk finansal tabloları, Yıllık faaliyet raporları, Diğer organizasyon belgeleri, Alınan ticarî mektuplar, Gönderilen ticarî mektupların suretleri, Muhasebe kayıtlarının dayandığı belgeleri 29
Bilanço Gelir tablosu / Kapsamlı gelir tablosu Öz kaynak değişim tablosu Nakit akış tablosu Muhasebe politikaları ve diğer açıklayıcı bilgileri içeren dipnotlar 30
Genel yürürlük tarihi (01.07.2012) Çeşitli hükümlerin yürürlük tarihleri: Yeni Türk Ticaret Kanunu ndaki hükümlerin yürürlük tarihleri, entegrasyon süreci dikkate alınarak kademeli bir geçiş öngörmüştür. 31
Şöyle ki; Şirket ana sözleşmelerinin 14.08.2012 tarihine kadar Yeni Türk Ticaret Kanunu na uygun şekilde revize edilmesi gerekmektedir. Bu süre içinde gerekli değişikliklerin yapılmaması halinde, ana sözleşmedeki düzenleme yerine TTK ilgili hükümleri uygulanır. 32
Şirketlerin muhasebe kayıtları ve finansal tabloları açısından TMS(Türkiye Muhasebe Standartları) 01.01.2013 tarihinde yürürlüğe girecektir. Şirketler en geç 01.03.2013 tarihine kadar yetkili organları tarafından Bağımsız Denetçilerini seçmek zorundadır. 33
Şirketler 01.07.2013 tarihine kadar internet sayfalarının asgari içeriğini TTK ya uygun olarak hazırlamak ve yayınlamak zorundadır. Anonim Şirketler ve Limited Şirketler 14.02.2014 tarihine kadar sermayelerini TTK da anılan hükümlere uygun hale getirmek zorundadır. 34
Anonim veya Limited Şirkete borçlu olan pay sahipleri en geç 01.07.2015 tarihine kadar, borçlarını nakdi ödeme yaparak kapatmak zorundadırlar. Açık cariler nakden kapatılacaktır. 35
Rakipler arasında veya tedarik edenlerle müşteriler arasındaki ilişkileri etkileyen aldatıcı veya dürüstlük kuralına aykırı davranışlar, ticari uygulamalar YTTK kapsamında haksız rekabet olarak kabul edilmiştir. 36
- Dürüstlük Kuralına aykırı reklamlar ve satış yöntemleri, - Müşterileri sözleşmeyi ihlale veya sona erdirmeye, sözleşmelere aykırı davranmaya yöneltmek, 37
- Başkalarının iş ürünlerinden yetkisiz yararlanmak, - Üretim ve iş şartlarını hukuka aykırı şekilde ifşa etmek, özellikle hukuka aykırı şekilde edindiği bilgi ve iş sırlarını ifşa etmek 38
- İş şartlarına uymamak; özellikle kanun veya sözleşmeyle rakiplere de yüklenmiş olan veya bir meslek dalında çevrede olağan olan iş şartlarına aykırı davranmak, - Dürüstlük kuralına aykırı işlem şartları kullanmak. 39
Anonim ve limited şirketlerde defterleri tutma sorumluluğu yöneticilere ve yönetim kuruluna aittir. Defter tutma yükümlülüğünü yerine getirmeyenler 200 günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. DİKKAT: Hiç defter tutmamak ile eksik defter tutmanın cezası aynı!! 40
Şirkete ait belgelerin belgelerin kopyasını sağlamayanlar 200 günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. 41
Kanunda sayılan defterlerin açılış ve kapanış onaylarını yaptırmayanlar 200 günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. 42
Şirket defterlerini Kanuna uygun olarak tutmayanlar tutmayanlar, 200 günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılacaktır 43
Hileli envanter çıkaranlar, 200 günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. 44
Görüntü ve Veri Taşıyıcılara Aktarılmış Belgelerin ibrazı istendiğinde, bunları okunaklı olarak ibraz edemeyenler 200 günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. 45
Ticari defter ve finansal tabloları Türkiye Muhasebe Standartları Kurumu tarafından belirlenen Türkiye Muhasebe Standartlarına uygun olarak tutmayan veya düzenlemeyenler yüz günden 300 güne kadar adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. 46
Bağlı veya Hakim Şirket Raporlarının tanziminde Kanuna uygun şekilde davranmayanlar 2 yıla kadar hapis ve adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. 47
Tutulmakla veya muhafaza edilmekle yükümlü olunan defter, kayıt ve belgeler ile bunlara ilişkin bilgileri, istenmesine rağmen vermeyenler veya eksik verenler ya da denetim elemanlarının görevlerini yapmalarını engelleyenler, fiilleri daha ağır cezayı gerektiren başka bir suç oluşturmadığı takdirde, 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılacaktır. 48
Şirket Kurucularının, Kurucular Beyannamesinde gerçeğe aykırı beyanda bulunan şirket kurucuları, 300 günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. 49
İşlem denetçisi YTTK da belirtilen usul ve esaslara aykırı olarak rapor verdiği takdirde, 300 günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. 50
Şirketin tablo, görüş, karar, rapor ve diğer belgelerin ilanını YTTK uyarınca Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi nde yaptırmayanlar 200 günden az olmamak üzere adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. 51
YTTK hükümlerine aykırı beyanda bulunan ve/veya belge düzenleyenler 1 yıldan 3 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacaktır. 52
Şirket Sermayesi hakkında yanlış beyanda bulunulması -aykırı hareket edenler -(yönetim kurulu üyeleri, işlem denetçileri gibi), 3 aydan 2 yıla kadar hapis veya adli para cezasıyla cezalandırılacaktır. 53
Şirket Ayınlarına Değer Biçilmesi konusunda yolsuzluk yapanlara 3 aydan 2 yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılacaktır 54
- Şirketler, Türk Ticaret Kanunu nun yürürlüğe girmesi ile ilk üç aylık periyotta öncelikle, basılı tüm evraklarını(makbuz, fiş, sevk irsaliyeleri, bordrolar ve kanunda sayılan tüm basılı belgeleri) Kanuna uygun hale getirmek, - Şirket ana sözleşmelerini revize etmek zorundadır. 55
- Özellikle ana sözleşmelerde; Pay Sahipliği Esasları, Yönetim ve Temsil Yapıları, Elektronik Ortamda Yapılacak Bildirim ve İşlemler, Pay Defterleri ve Şirket Topluluğu hakkındaki hükümler öncelikle düzenlenip ilgili değişiklikler yapılmalıdır. 56
- Kanundaki cezai ve hukuki yaptırımlar dikkate alınarak önleyici hukuki tedbirler alınması zaruridir. - Kademeli geçişte tüm yasal sürelerin takibi ve uygulama hususunda yetkin kişilerden destek alınması şirket menfaatine olacaktır. 57
Hüküm altına alınan her bir hususun Kanuna Uygun Yapılıp Yapılmadığı hakkında Hukuki Uygunluk alınması şirketlerin hukuki ve mali menfaatlerini korumakla kalmayacak aynı zamanda şahsi sorumlulukları olan kişilerin de sorumluluğunu paylaşmalarına hizmet edecektir. 58
Unutulmamalıdır ki; Uyuşmazlığın doğmasından evvel alınacak tedbirler, şirketleriniz için vakit ve zaman kaybını en aza indirecek ve uyuşmazlığa konu sürecin ana hatlarını belirleme olanağını size tanıyacaktır. 59
Av. Duygu SAVRAN ZENGİN DSZ Hukuk & Danışmanlık Ofisi 60