Working Paper Türkiye'nin Orta Doğu Ülkeleri ile Olan Ticareti, Discussion Paper, Turkish Economic Association, No.

Ebat: px
Şu sayfadan göstermeyi başlat:

Download "Working Paper Türkiye'nin Orta Doğu Ülkeleri ile Olan Ticareti, 1990-2002. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No."

Transkript

1 econstor Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Inforationszentru Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Inforation Centre for Econoics Erlat, Güzin; Erlat, Haluk Working Paper Türkiye'nin Orta Doğu Ülkeleri ile Olan Ticareti, Discussion Paper, Turkish Econoic Association, o. 22/26 Provided in Cooperation wh: Turkish Econoic Association, Ankara Suggested Cation: Erlat, Güzin; Erlat, Haluk (22) : Türkiye'nin Orta Doğu Ülkeleri ile Olan Ticareti, 99-22, Discussion Paper, Turkish Econoic Association, o. 22/26 This Version is available at: utzungsbedingungen: Die ZBW räut Ihnen als utzerin/utzer das unentgeltliche, räulich unbeschränkte und zelich auf die Dauer des Schutzrechts beschränkte einfache Recht ein, das ausgewählte Werk i Rahen der unter nachzulesenden vollständigen utzungsbedingungen zu vervielfältigen, denen die utzerin/der utzer sich durch die erste utzung einverstanden erklärt. Ters of use: The ZBW grants you, the user, the non-exclusive right to use the selected work free of charge, terrorially unrestricted and whin the tie li of the ter of the property rights according to the ters specified at By the first use of the selected work the user agrees and declares to coply wh these ters of use. zbw Leibniz-Inforationszentru Wirtschaft Leibniz Inforation Centre for Econoics

2 TÜRKİYE EKOOMİ KURUMU TARTIŞMA METİ 22/26 http ://www.tek.org.tr TÜRKİYE İ ORTA DOĞU ÜLKELERİ ile OLA TİCARETİ, Güzin Erlat ve Haluk Erlat Bu çalışa "GAP BÖLGESİDE DIŞ TİCARET ve TARIM", başlığı ile Prof. Dr. Ercan UYGUR ve Prof. Dr. İrfan CİVCİR edörlüğünde hazırlanan ve 24 yılında TEK yayını olarak basılan kapta yer alaktadır. Mayıs, 22

3 TÜRKİYE İ ORTA DOĞU ÜLKELERİ ile OLA TİCARETİ, GİRİŞ Güzin Erlat (*) ve Haluk Erlat (**) Türkiye nin dış ticaretinin yapısı ile ilgili çalışalarıızda ya ticaretin bütününü (Erlat (999), ya da Avrupa Birliği ve OECD ülkeleri gibi Türkiye nin en büyük ticaret ortakları ile olan ticaretiizi (Erlat, Erlat ve Özçelik (23), Erlat ve Erlat (24)) ele aldık. Bu çalışalardan elde ettiğiiz sonuçlara göre,. Türkiye nin dış ticaretinin, esas olarak, statik karşılaştıralı üstünlüklere dayanan endüstriler-arası ticaretten oluştuğunu, 2. ihracatıızda geleneksel diye nelendirilebilecek sektörlerin ağırlık taşıaya deva etelerine karşın, bunların dinaizlerinin azaldığını, geleceğin geleneksel olayan ve teknoloik yapısı araştıraya dayalı sektörlerde olabileceğini söyleyebiliriz. Türkiye nin dış ticaretinde, AB ve OECD ülkeleri kadar olasa bile, öneli bir yer tutan bir başka grup ülke Orta Doğu ülkeleridir. Bu ülkelere ilişkin yaptığıız tek çalışa Erlat ve Gökalp (2) dir ve bu ülkelere yapılan ihracatın yalnızca iki yönüne bakılıştır. Önce ihracat yapan sektörler için geleneksellik sıralaası yapılış, sonra da, bu sıralaa çerçevesinde, ihracatın yapısal değişikliğe uğrayıp uğraadığına bakılıştır. O çalışada SITC Rev.3 sınıflaasında yer alan 2-basaaklı 67 sektöre ilişkin ve döneini kapsayan veriler kullanılıştır. Bu çalışada ise, Türkiye nin Orta Doğu ülkeleriyle olan ticaretinin yalnızca ihracat yönü değil, halatı da ele alınacaktır. Ayrıca, Erlat, Erlat ve Özçelik (23) ile Erlat ve Erlat (24) de yapıldığı gibi, daha kısa bir dönein (99-22) 3-basaaklı sektör verileri kullanılacaktır. Bu çerçevede, Erlat, Erlat ve Özçelik (23) te olduğu gibi, söz konusu veriler Sab Pazar Payı (SPP) analizi, Açıklanış Karşılaştıralı Üstünlükler (AKÜ) ve Endüstri-içi Ticaret ölçüleri kullanılarak işlenecek ve Orta Doğu ülkeleri ile olan ticarete ilişkin bazı sonuçlara varılacaktır. Erlat, Erlat ve Özçelik (23) ten farklı olarak, bu çalışada elde edilecek sonuçlar genel nelikte olacak, 3-basaaklı sektörlerin hangilerinin bu ülkelerle olan ticaret açısından gelecek vaat ettiği konusu üzerinde durulayacaktır. Bu nokta, daha sonraki bir çalışanın konusu olacaktır. İzleyen bölüde kullanılan verilere ilişkin bilgiler verip kullandığıız bir sınıflaayı anlatacağız. Üçüncü bölüde Türkiye nin Orta Doğu ülkeleri ile olan ticaretinin genel yapısı ile ilgili bazı bulguları sunacağız. Dördüncü ve beşinci bölüler ihracatın incelenesine ayrılacaktır. Dördüncü bölüde, ihracat SPP analizine tabi tutulacak, beşinci bölüde ise AKÜ ölçüleri yapılacaktır. Altıncı bölüde, he ihracat, he halat verileri kullanılarak, Orta Doğu ülkeleri ile olan ticarette endüstri-içi bir yapının olup oladığı araştırılacaktır. Son bölüde ise elde ettiğiiz sonuçları sunacağız. 2. VERİLER ve SIIFLADIRILMASI Türkiye nin dış ticaretine ilişkin veriler Devlet İstatistik Enstüsünden elde ediliştir ve döneini kapsaaktadır. Ele aldığıız Orta Doğu ülkeleri İran, İsrail, Katar, Kuveyt, Lübnan, Birleşik Arap Eirlikleri, Mısır, Suudi Arabistan, Suriye, Uan, Ürdün ve Yeen dir. Buradaki en büyük eksik Irak tır. Bunun teel nedeni, hüküetin 997 sonrası dış ticaret bilgilerine abargo koyasıdır. (*) Prof. Dr., ODTÜ, İİBF, İktisat Bölüü Öğreti Üyesi. (**) Prof. Dr., ODTÜ, İİBF, İktisat Bölüü Öğreti Üyesi.

4 SPP ve AKÜ analizleri, söz konusu ülkelerin ihracat ve halatlarına ilişkin bilgilerin kullanılasını gerektirektedir. Bu veriler, UCTAD ın International Trade Center (ITC) web sayfasından elde ediliştir. Ancak burada bazı öneli eksikliklerle karşılaşılıştır. Bir kere, söz konusu dönede, Suriye, Birleşik Arap Eirlikleri, Yeen ve Irak a ilişkin hiçbir veri bulunaaktadır. İkinci olarak, veriler 997 ya da 998 de başlaakta, 2 ya da 2 de sona erektedir. İran, Lübnan, Uan ve Ürdün ün verileri döneini, İsrail inkiler 997-2, Suudi Arabistan ınkiler ise döneini kapsaaktadır. Mısır ın verileri 997-2, Katar ınkiler döneini kapsaakla birlikte, her ikisinde de 2 yılında gözle bulunaaktadır. Kuveyt içinse yalnızca dönei için gözle yoktur. Yapılan hesaplaalarda bu eksiklikler göz önünde tutuluştur. Biz bu verileri ve bunlara dayanarak elde edilen niceliksel sonuçları beşli bir sınıflandıraya tabi tuttuk. Bu beşli sınıflandıra, sektörlerin teknoloik özelliklerine dayanaktadır ve Haadde Yoğun Mallar (HYM), Eek Yoğun Mallar (EYM), Seraye Yoğun Mallar (SYM), Taklidi Kolay Araştıra Yoğun Mallar (TKAYM), Taklidi Zor Araştıra Yoğun Mallar (TZAYM) dan oluşaktadır. Sektörlerin bu sınıflara nasıl dağıtıldıkları aşağıda veriliştir. SEKTÖRLERİ İTELİKLERİE GÖRE SIIFLADIRILMASI Haadde Yoğun Mallar (HYM) Canlı hayvanlar ve gıda addeleri 2 Akaryakıt hariç yenileyen haaddeler (26 hariç) 3 Mineral yakıtlar, yağlar ve alkali ürünler (35 hariç) 4. Hayvansal, bkisel katı ve sıvı yağlar, ular 56 Mineral kiyasal gübreler (272. grubun dışındakiler) Eek Yoğun Mallar (EYM) 26 Dokua elyafı ve bunların artıkları 6. Başlıca sınıflara ayrılan işleniş allar (62, 67, 68 hariç) 8. Çeşli aül eşya (87, 88) Seraye Yoğun Mallar (SYM) İçki ve tütün 35 Elektrik enerisi 53 Debagat ve boyacılıkta kullanılan hülasalar, tanen, boya, pigent, acun, ürekkep 55 Uçucu yağlar, parfü, kozetik, tuvalet üstahzarları 62 Kauçuk ve kauçuktan eşya 67 Deir ve çelik 68 Deir ihtiva eteyen adenler 78 Motorlu kara taşıtları, bisiklet ve otosikletler, bunların aksa ve parçası Bu sınıflaa Yılaz (22) den alınıştır ve Hufbauer ve Chilas (974) ün üçlü sınıflandırasına dayanaktadır. Hufbauer ve Chilas, üretilerinde çoğunlukla doğal kaynakları kullanan allara Ricardo Malları, üretilerinde eek ya da seraye yoğun standart teknoloiler kullanan allara Heckscher-Ohlin Malları ve üretilerinde araştıra ağırlıklı yüksek teknoloi kullanan allara da ürün çevrii (product cycle) alları deektedirler. Beşli sınıflaa açısından HYM, Ricardo allarına karşı gelekte, Heckscher-Ohlin alları EYM ve SYM diye, ürün çevrii alları da TKAYM ve TZAYM diye ikiye ayrılaktadır.

5 Taklidi Kolay Araştıra Yoğun Mallar (TKAYM) 5 Organik kiyasal ürünler 52 İnorganik kiyasal ürünler 54 Tıp ve eczacılık ürünleri 58 İlk şekilde olayan plastikler (boru, hortu, levha, yaprak, plaka, şer, fil vb.) 59 Başka yerlerde belirtileyen kiyasal addeler ve ürünler 75 Büro akinaları ve otoatik veri işlee akinaları 76 Haberleşe,ses kaydete ve sesi tekrar vereye yarayan cihaz ve araçlar Taklidi Zor Araştıra Yoğun Mallar (TZAYM) 57 İlk şekillerde plastikler, döküntü ve hurdalar 7. Makinalar ve taşıt araçları (75, 76, 78 hariç) 87 Başka yerde belirtileyen esleki, ili, kontrol alet ve cihazlar 88 Fotoğraf, sineacılıkta kullanılan alet ve cihazlar ile optik eşya, saatler 3. ORTA DOĞU ÜLKELERİ İLE OLA TİCARETİ GEEL YAPISI Çeşli perforans ölçülerine geçeden önce, Türkiye nin Orta Doğu ülkeleri ile olan ticaretinin genel yapısı hakkında bir fikir edinekte yarar vardır. Bunun için, ilkin Türkiye nin topla ihracatı içinde Orta Doğu ülkelerinin payına (Tablo ) ve bu ülkelere yapılan ihracatın bu ülkelerin halatları içindeki paylarına (Tablo 2) baktık. Tablo : Türkiye'nin Topla İhracatı İçinde Orta Doğu Ülkelerine Yaptığı İhracatın Payı (%) B. Arap Eirlikleri,58,56,66,84,2,87,9 İran 3,82 3,58 3,9,89,38,24,28 İsrail,36,58,6,52,98,, Katar,5,3,4,3,5,8,5 Kuveyt,7,2,45,68,7,55,46 Lübnan,39,67,67,65,89,74,79 Mısır,24,24,8,25,7,4,36 Suudi Arabistan 2,6 3,56 3,3 4,25 3,37 2,7,85 Suriye,5,94,47,56,4,26,33 Uan,4,,4,6,6,5,9 Ürdün,62,7,2,68,62,78,65 Yeen,2,46,42,66,32,38,3 Topla pay 2,3 3,92 3,6 3,7,87,37, Dön. Ort. B. Arap Eirlikleri,,89,47,4,2,27,96 İran,7,72,59,85,5,86,66 İsrail,49,78 2,2 2,34 2,57 2,38,39 Katar,4,4,3,4,3,4,4 Kuveyt,48,33,3,26,33,38,44 Lübnan,76,58,6,47,59,52,64 Mısır,6,76,76,35,35,9,29 Suudi Arabistan 2,4,76,38,39,6,53 2,37 Suriye,2,5,87,66,9,74,2 Uan,7,8,,9,,9,7 Ürdün,4,52,33,36,38,32,6 Yeen,33,23,33,25,32,33,35 Topla pay 9,97 9,83, 9,2,52 9,36,4 Tablo den, Türkiye nin topla ihracatı içindeki payın, döneinde, ortalaa olarak %.4 olduğunu, en yüksek düzeyine (%3.92) 99 de ulaştığını ve ele alınan döne içinde azala gösterdiğini görüyoruz. En yüksek ortalaa paya sahip olan ülkeler, sırasıyla, Suudi Arabistan

6 (%2.37), İran (%.66), İsrail (%.39), Mısır (%.29) ve Suriye dir (%.2). Bunlardan Suudi Arabistan, İran ve Suriye ye yapılan ihracatın payı genel azala trendine uyu gösterirken, Mısır 997 ye kadar görece sab bir paya sahip oluş, 997 ve 998 de bu payda bir sıçraa görülekle birlikte sonra eski düzeyine iniştir. Payı öneli ölçüde artan ülke İsrail dir; öyle ki, 998 den ibaren Türkiye nin Orta Doğu ya ihracatındaki payı en yüksek olan ülke konuuna geçiştir. Tablo 2: Türkiye'nin Orta Doğu Ülkelerine Yaptığı İhracatın Bu Ülkelerin İthalatları İçindeki Payları (%) Dön. Ort. İran 2,6,36,25,73 2,23,75 İsrail,35,75,88,82 -,7 Katar -,3,3 -,22,28 Kuveyt,52,4,9 - -,22 Lübnan 2,68 2,2 2,6 2,8 2,52 2,42 Mısır 2,3 2,88 2,93-3,3 2,86 Suudi Arabistan -,58,3,28,6,44 Uan,38,38,62,49,53,48 Ürdün 2,78 3,7 2,4 2,48 2,44 2,76 Tablo 2, yukarıda sözü edilen veri eksiklikleri nedeniyle, daha kısıtlı bir zaan dilii (997-2) için hesaplanıştır. Söz konusu dönede Türkiye nin en çok ihracat yaptığı Orta Doğu ülkeleri, bu ülkelerin topla halatları içinde Türkiye nin payına göre, sırasıyla Mısır (%2.86), Ürdün (%2.76), Lübnan (%2.42), İran (%.75), İsrail (%.7), Suudi Arabistan (%.44) ve Kuveyt tir (%.22). Bu paylar Mısır ve İsrail de artış, Ürdün de azalış gösterektedir. Tablo 3: Türkiye'nin Topla İthalatı İçinde Orta Doğu Ülkelerinden Yaptığı İthalatın Payı (%) B. Arap Eirlikleri,86,74,55,7,46,2,5 İran 2,2,43,6 2,27 2,98,93,85 İsrail,28,37,42,4,54,47,44 Katar,,,,,,, Kuveyt,24,,3,29,33,27,24 Lübnan,3,3,2,2,3,6,6 Mısır,7,23,26,36,53,59,62 Suudi Arabistan 3,24 8,69 7,28 5, 5,28 3,88 3,9 Suriye,38,32,23,23,9,72,7 Uan,,,,,,, Ürdün,5,4,,8,6,6,7 Yeen,,4,,,,, Topla pay 7,57 2,,77 9,83,4 8, 7, Dön. Ort. B. Arap Eirlikleri,5,7,7,7,6,24,58 İran,33,94,56,5 2,3 2,7,75 İsrail,48,62,73,93,28,28,63 Katar,3,4,3,2,,3,2 Kuveyt,35,8,2,3,3,6,24 Lübnan,7,6,3,4,6,,5 Mısır,82,86,27,26,22,28,42 Suudi Arabistan 2,,46,42,76,76,86 3,67 Suriye,94,67,75,,2,9,65 Uan,,,,,,, Ürdün,6,2,4,5,3,4,7 Yeen,,,,,,, Topla pay 6,24 5, 5,2 5,93 6,98 7,24 8,9 İthalatın genel duruuna ilişkin bilgiler Tablo 3 ve 4 de verilektedir. Tablo 3 de Türkiye nin topla halatı içinde Orta Doğu ülkelerinden yaptığı halatın payı yer alaktadır. Topla halat

7 içinde, dönei için ortalaa pay %8.9 dur. En yüksek düzeyine 99 de (%2.) ulaşakta, 995 den ibaren de tekrar, çok hızlı olaayan, bir artış gösterektedir. En yüksek ortalaa paya sahip olan ülkeler Suudi Arabistan (%3.67) ve İran dır (%.75). Petrolün halatıız içindeki öneli yerini düşünürsek, bu iki ülkenin en yüksek halat payına sahip olaları şaşırtıcı değildir. Bunların ikisini, yüzde birin altındaki paylarıyla, Suriye (%.65) ve İsrail (%.63) izleektedir. Suudi Arabistan ın payında zaan içinde bir azala gözlenirken, İran ın payı dalgalı bir seyir izleekte, Suriye ve İsrail in paylarında ise bir artış gözlenektedir. Son iki yıla baktığıızda İran ın payının Suudi Arabistan ınkini geçtiğini, İsrail inkinin de Suriye ninkini geçtiğini görüyoruz. Tablo 4: Türkiye'nin Orta Doğu Ülkelerinden Yaptığı İthalatın Bu Ülkelerin İhracatları İçindeki Payları (%) Dön. Ort. İran 3,52 3,3 3,22 2,94 3,6 3,32 İsrail,4,2,5,6 -,25 Katar -,3,2 -,5,52 Kuveyt,2,85,69 - -,92 Lübnan 5,5 4,39,64 3, 2,92 3,5 Mısır,2 2,3 3, 3,3 2,2 6,96 Suudi Arabistan -,7,2,25,,29 Uan,,,,,, Ürdün 2,32,56,3 2,85,7,5 Tablo 4 de Türkiye nin Orta Doğu ülkelerinden yaptığı halatın bu ülkelerin ihracatları içindeki payları yer alaktadır. Yine veri sorunları nedeniyle daha kısa bir dönein ele alındığı tabloda, ortalaa payları en yüksek olan ülkeler, Mısır (%6.96), Lübnan (%3.5), İran (%3.32), Ürdün (%.5), Suudi Arabistan (%.29) ve İsrail dir (%.25). Bu paylar Mısır ve Suudi Arabistan da azalış, İsrail de artış gösterektedir. Tablo 5: Türkiye'nin Orta Doğu Ülkeleri ile Olan Ticaret Dengesi (ilyon $) B. Arap Eirlikleri İran İsrail Katar Kuveyt Lübnan Mısır Suudi Arabistan Suriye Uan Ürdün Yeen Topla İhracat ve halat verilerine ayrı ayrı baktıktan sonra, bu ülkelerle olan ticaret dengesinin nasıl geliştiğine de bir göz atak yerinde olacaktır. Tablo 5 ten görüldüğü gibi, ticaret dengesi 998 e kadar aleyhiize gelişiyor, bu yıldan sonra, 2 dışında, lehiize dönüyor. Dengenin tü döne boyunca lehiize seyrettiği ülkeler Lübnan, Uan, Ürdün ve Yeen dir. 997 yılı dışarıda bırakılırsa, Mısır ı da bu gruba katak ükündür. İsrail le olan denge 994 ten ibaren, artarak lehiize dönektedir. Suriye de ise aleyhe dönüş 996 dan ibaren başlaaktadır. Suudi Arabistan la olan denge ise hep aleyhiize olakla birlikte iktar olarak azalan bir seyir gösterektedir. Bu gelişeyi 5 Avrupa Birliği ülkesi ile olan ticaret dengesiyle karşılaştırdığıızda, oldukça farklı bir görünü ortaya çıkaktadır. Erlat, Erlat ve Özçelik (23) deki hesaplaalarda kullanılan verilere dayanarak elde ettiğiiz ticaret dengesi bulguları, topla ticaretteki dengenin tü döne için Türkiye nin aleyhine artan bir seyir gösterdiğini, bu duruun onbeş ülkenin çoğunluğu için geçerli olduğunu ortaya koyaktadır. Yalnızca Portekiz le olan ticaret dengeiz tü döne için artan bir biçide lehiize gelişiştir. Aynı sonuca, 996 ve 997 yılları dışında, Yunanistan la olan ticaretiiz için de varabiliriz. Ancak, bu iki ülkenin dış ticaretiizdeki paylarının döne ortalaaları yüksek değildir (Portekiz in %.24, Yunanistan ın %.79).

8 Tablo 6: Sektörlerin elik Sınıflandırasına Göre Türkiye'nin Orta Doğu Ülkeleri İle Olan İhracat ve İthalatı (%): Topla Dön. Ort. İhracat HYM 27,28 3,6 29,85 37,56 4,2 38,3 34,48 26,28 29,74 2,2 23,87 2,2,27 28,53 EYM 8,84 8,93 28,66 24,9 23,97 26,28 25,48 25,98 25,29 32,2 36, 32,2 33,86 27,4 SYM 35,47 36,4 26,4 22,2 25,88 25,78 29,9 32,28 33, 3,36 27,96 27,2 4,77 3,25 TKAYM 8,43 6,8 6,67 5,94 4,84 5,29 5,58 5,25 5,26 3,54 3,79 2,84 4,3 5,26 TZAYM 9,97 7,53 8,4,29 5, 4,34 4,55,2 6,6 2,77 8,38 6,82,97 8,92 İthalat HYM 85,52 9,24 94,27 94, 92,8 87,74 86,74 86,97 8,56 76,32 72,47 88,73 65,9 84,77 EYM 6,56 3,65 2,67 2,4 3,66 5,7 4,24 4,88 6,94 7,99 7,94 2,46 8,7 5,7 SYM 2,73,4,65,8,88,6,89,75 2,76 3,92 3,26 2,92 3,2 2,2 TKAYM 3,94 2,55,7,86 2,2 3,9 4,9 3,46 5,52 7,38 6,57,85 8,63 4,3 TZAYM,24,7,69,82,6,67 2,93 2,94 4,2 4,4 9,75 4,4 4,55 3,8 ot: HYM = Haadde yoğun allar, EYM = Eek yoğun allar, SYM = Seraye yoğun allar, TKAYM = Taklidi kolay araştıra yoğun allar, TZAYM = Taklidi zor araştıra yoğun allar Tablo 6 bize Orta Doğu ülkeleri ile olan ticaretiizin nelik sınıflandırası açısından nasıl bir görünüü olduğunu verektedir. Döne ortalaaları ibariyle, ihracatta ilk üç sırayı SYM, HYM ve EYM alaktadır, ancak bunların payları arasındaki fark azdır. Döne içinde HYM nin payında azala, EYM ve SYM nin paylarında ise arta görülektedir. TKAYM ve TZAYM nin ortalaa payları görece daha az olakla birlikte, TZAYM nin payında döne içinde arta görülektedir; hatta 22 de TZAYM nin payı HYM nin payını, az da olsa, geçiştir. İthalatta ise HYM nin payı tüüyle hakidir, ancak döne içinde bir azala da gösterektedir. Bu haki pozisyonun petrol halatından kaynaklandığı açıktır. Öteki halat sınıfları, EYM, TKAYM, TZAYM ve SYM diye sıralanaktadır. Tü bu alların halatında zaan içinde artış gözlenekle birlikte, son yılda en büyük sıçraayı TZAYM nin yaptığını görüyoruz. Bunu İsrail ile olan ticaretin son yıllarda gösterdiği artışa bağlaak ükündür. İsrail den yapılan halatta 2 den ibaren TZAYM ilk, TKAYM ikinci sırayı tutaktadır. 2 Orta Doğu ülkeleri ile yapılan ticaretin genel yapısına yönelik bakacağıız son nokta, al yoğunlaşasının ne düzeyde olduğu ve nasıl bir seyir gösterdiğidir. Bu aaçla Hirschan-Herfindahl (HH) endeksini kullandık. 3 Eğer Q i alından t yılında yapılan ihracat ya da halatı gösteriyorsa ve alların sayısı ise, o zaan t yılındaki topla ihracat ya da halat Q t = i = Q olacak ve i alının topla ihracat ya da halat içindeki payı p = Q / Q t, i =,, ; t =,, T olarak elde edilecektir. HH endeksi p lerin kendileri tarafından ağırlıklandırılış toplalarından başka bir şey değildir ve t yılı için 2 t = p HH () şeklinde hesaplanabilir. HH endeksi / ile arasında değer alır. Alt sınırdaki değere p lerin birbirlerine eş oldukları (yani, yoğunlaşanın hiç oladığı) duruda, üst sınırdaki değere de tek bir p nin olduğu (yani, yoğunlaşanın ta olduğu) duruda ulaşılır. 2 3 Tablo 6 da verilen sınıflaa her ülke için ayrı ayrı da yapılıştır. Ayrıca, topla ihracat ve halatın, söz konusu sınıflandıranın alt kalelerine nasıl dağıldığı da hesaplanıştır. Bunlarla ilgili tablolar, çok yer tutacakları düşüncesiyle, akaleye dahil edileişlerdir. İlgilenenler yazarlardan bu tabloları isteyebilirler. Bu ve diğer yoğunlaşa ölçütleri ile ilgili bilgiler ve bunların, Türkiye nin dış ticaretinin ülkeler arasında dağılıını ölçede nasıl kullanıldıklarına ilişkin bir uygulaa Erlat ve Akyüz (2) de bulunabilir.

9 Tablo 7: Türkiye'nin Orta Doğu Ülkeleriyle Yaptığı Ticarette Yoğunlaşa: Hirschan-Herfindahl Endeksi İhracat B. Arap Eirlikleri,74,76,96,23,39,32,276,53,8,56,33,58,49 İran,62,3,42,4,6,62,59,57,56,5,39,7,4 İsrail,3,3,87,8,57,59,4,59,64,38,26,33,3 Katar,8,75,95,9,48,34,23,35,59,85,79,5,79 Kuveyt,234,44,5,2,25,23,95,222,37,22,56,62,95 Lübnan,56,7,85,6,54,7,73,75,29,,5,65,94 Mısır,8,66,83,79,53,59,7,38,43,42,33,34,36 Suudi Arabistan,58,49,73,22,85,63,48,46,49,5,43,47,42 Suriye,87,9,5,6,3,93,8,52,35,9,85,7,57 Uan,272,47,44,29,47,4,383,78,72,33,266,239,37 Ürdün,74,46,55,37,27,3,7,37,58,2,2,2,7 Yeen,839,55,696,82,678,545,665,56,43,377,396,57,48 Topla,46,46,34,5,46,4,4,3,3,3,23,25,27 İthalat B. Arap Eirlikleri,93,936,98,98,986,444,2,9,77,9,58,3,253 İran,968,439,836,87,88,875,772,73,68,79,745,84,678 İsrail,85,65,69,9,77,5,49,6,5,46,92,229,6 Katar,759,468,486,387,528,552,45,35,642,72,52,54,327 Kuveyt,89,476,99,893,836,97,794,925,772,6,79,86,33 Lübnan,556,347,463,24,3,54,534,3,365,33,2,7,57 Mısır,92,328,267,45,243,38,497,6,5,33,26,6,62 Suudi Arabistan,678,754,736,746,754,695,689,55,473,58,627,688,733 Suriye,488,385,3,258,266,658,799,589,436,77,73,89,725 Uan,965,,,675,,478,46,,936,335,823,399,23 Ürdün,453,386,477,364,472,24,292,287,58,39,364,722,693 Yeen,34,876,,,825,46,52,23,362,454,67,454,235 Topla,64,652,633,636,636,56,558,42,37,378,372,395,372 He ayrı ayrı Orta Doğu ülkeleri ile olan, he de bu ülkelerle olan topla ihracat ve halat için HH değerleri Tablo 7 de veriliştir. Buradan, topla ihracatta herhangi bir yoğunlaşanın görülediğini ve zaan içinde bu çeşlenenin arttığını söyleyebiliriz. Bu duru, genel olarak, ele aldığıız ülkeler için de geçerlidir. Bunun istisnaları Yeen ve, bir ölçüde, Kuveyt gibi Türkiye nin ihracatı içindeki payları küçük olan ülkelerdir. Öte yandan, topla halatın yoğunlaşa düzeyi yüksektir, ancak bu düzey zaan içinde azala gösterektedir. Benzer bir duru ülkeler için de geçerlidir. İthalatıızda en yüksek yoğunluğa sahip olan ülkeler İran, Kuveyt, Suudi Arabistan ve Suriye dir. Bu sonuç, nelik sınıflaasında HYM nin öne çıkasını destekleyen bir sonuçtur. 4. İHRACAT PERFORMASI: Sab Piyasa Payı Analizi Türkiye nin 99-2 döneindeki ihracat perforansı ile ilgili kullanacağıız ilk ölçüt Sab Piyasa Payı Analizine dayanaktadır. 4 Analizi önce Türkiye nin tek bir ülkeye yaptığı ihracat açısından ele alalı. Bu ülke inci ülke ise, o zaan Türkiye nin i alında, inci ülkeye yaptığı ihracatı X, bu ülkenin i alında yaptığı topla halatı M ile gösterebiliriz. Bu duruda, Türkiye nin i alında inci ülkeye yaptığı ihracatın, inci ülkenin topla halatı içindeki piyasa payını X s = = a b (2) M şeklinde ifade edebiliriz. Burada a = X / M i inci al ihracatının bu aldan inci ülkenin yaptığı halat içindeki payını verektedir. İkinci oran b = M i = M inci ülkenin topla halatı içinde i inci alın pazar payını gösterektedir. Bizi özellikle ilgilendiğiiz nokta, denkle (2) deki payın iki döne arasında göstereceği farkın hangi ögelerden oluştuğudur. Başlangıç döneini, biş döneini de ile gösterirsek, söz konusu farkı s = s s = a b a b olarak yazabiliriz. Bu fark, bir özdeşlik olarak, aşağıdaki gibi de ifade edilebilir: 4 Bu analiz, ilk kez, Tyszynski (95) tarafından kullanılış, daha sonra Leaer ve Stern (97) tarafından forel hale getiriliş ve Fagerberg ve Solie (987) tarafından bizi kullandığıız biçii geliştiriliştir.

10 o s (a a )b + a (b b ) + (a a )(b b ) (3) Bu duruda s nin iki döne arasında göstereceği farkı, üç ögeye ayrıştırış oluyoruz:. Pazar Payı Etkisi [(a a )b ] : İki döne arasındaki farkın yalnızca a değişesinden kaynaklanası halinde elde edilecek değer. 2. Mal Bileşii Etkisi [a (b b )]: İki döne arasındaki farkın yalnızca b değişesinden kaynaklanası halinde elde edilecek değer. 3. Mal Bileşiine Uyu Etkisi [ (a a )(b b ) ]: Türkiye nin, inci ülkenin halatındaki çeşleneden ( b b ) doğabilecek pay farkına ne denli uyu gösterebildiğini yansıtaktadır; yani (a a ) ile (b b ) aynı işareti taşıyorlarsa, bu etki s değerini arttırıcı yönde olacaktır. Söz konusu analiz Türkiye nin inci ülkeye yaptığı topla ihracat için de genelleştirilebilir. Türkiye nin inci ülkeye yaptığı topla ihracatın, o ülkenin topla halatı içindeki payını X / S = M olarak gösterirsek, S = = s olacak ve denkle (3) deki üç etki, i üzerinden toplaları alınarak hesaplanacaktır. Bu analizi Orta Doğu ülkelerinin oluşturduğu pazar için de yapabiliriz. O zaan ilgileneceğiiz biri pay, Türkiye nin Orta Doğu ülkelerine i inci alda yaptığı ihracatın, bu ülkelerinin topla halatı içindeki payı olacaktır. Eğer Orta Doğu ülkelerinin sayısını ile gösterirsek, bu payı ı S i = X = = = (a b)c = s c (4) = = M olarak ifade edebiliriz. Burada c = M = halatının, Orta Doğu ülkelerinin topla halatı içindeki payını gösterektedir. S nin iki döne arasındaki farkı, yani S i i = S (3) teki ifadeye, c lerden kaynaklanan iki öge daha eklenecek, aşağıdaki gibi olacaktır; i M dir; yani inci ülkenin topla S, ögelere ayrılabilir. Ancak bu kez, denkle Si nin özdeşlik olarak bölülenesi S i = + (a = a s (c )b c c ) + + = = a o (s (b s b )(c )c + c ) = (a a )(b b )c (5) Denkle (5) teki ilk üç etki, denkle (3) ten elde edilen üç etkinin aynısıdır, yalnızca incelenen piyasa payı, Orta Doğu ülkelerinin tü halatı içindeki paydır. Son iki etkiyi ise şöyle tanılayabiliriz: 4. Pazar Bileşii Etkisi [ s (c c )] = : Si yalnızca Orta Doğu ülkelerinin oluşturduğu grup içindeki pazar paylarının değişesine dayanırsa elde edilecek değer. = 5. Pazar Bileşiine Uyu Etkisi [ (s s )(c c )] : Türkiye nin i inci alda pazar paylarının (s ), topluluk içi pazar paylarındaki değişikliğe (c c ) ne denli uyu gösterdiğini yansıtaktadır.

11 Bu analizi, Türkiye nin Orta Doğu ülkelerine yaptığı topla ihracat için de genelleştirek ükündür. O zaan ele alınacak pay S = ı = S i olacaktır. Dolayısıyla, S = S S ın beş etkiye ayrıştırılası, denkle (5) in sol ve sağ tarafının i üzerinden toplanılasıyla elde edilebilir. Her ne kadar SPP analizini anlatırken i alını esas aldıysak da, biz burada toplulaştırılış sonuçları sunacağız. Bu sonuçların ilki her bir Orta Doğu ülkesine yapılan ihracata ilişkindir. Dolayısıyla, yalnızca yukarıda sözü edilen ilk üç etkiyi içerecektir. Buna ek olarak, verileri anlatırken sözünü ettiğiiz sorunlar nedeniyle, yalnız sekiz Orta Doğu ülkesi ele alınacak ve bunlar için de farklı döne aralıkları kullanılacaktır. Bu aralıklar 997-2, ve dir. Tablo 8: Sab Pazar Payı Analizi: Orta Doğu Ülkeleri (Yüzde Değişeler) Dsa97- Dsb97- Dsab97- Topla İran 3,98 7,4-37,5-6,39 İsrail Katar Lübnan 9,2-9,69-5,46-6,3 Mısır 399,73 -,67-344,99 44,6 Suudi Arabistan Uan 52,94,5-4,72 39,36 Ürdün,97 23,57-46,8 -,27 Dsa97- Dsb97- Dsab97- Topla İran İsrail 7,6-25,32 -,48 34,8 Katar Lübnan Mısır Suudi Arabistan Uan Ürdün Dsa98- Dsb98- Dsab98- Topla İran İsrail Katar 4,94-4,77-35,9-25,74 Lübnan Mısır Suudi Arabistan 3,4-5,32-6,7,55 Uan Ürdün ot: Dsa = Pazar Payı Etkisi, Dsb = Mal Bileşii Etkisi, Dsab = Mal Bileşiine Uyu Etkisi Sonuçlar Tablo 8 de veriliştir döneinde ele alınan ülkeler İran, Lübnan, Mısır, Uan ve Ürdün dür. Bu ülkelere yaptığıız ihracatın pazar payında yalnızca Mısır ve Uan da artış oluştur. Bu artışın teel kaynağı pazar payı etkisidir. Mısır da al bileşiine uyu etkisinin olusuz düzeyinin çok yüksek olası, sözü edilen artışın düzeyini düşürüştür. Uan da ise pazar payı etkisine, al bileşii etkisi olulu bir katkıda bulunaktadır. Pazar payındaki en büyük azalış İran da gözlenektedir. Burada, pazar payı etkisi azdır; olulu etki al bileşii etkisinden kaynaklanaktadır, ancak al bileşiine uyu etkisinin olusuz etkisini ortadan kaldıracak kadar güçlü değildir. Aynı şeyi Ürdün e yapılan ihracat için de söyleek ükündür. Lübnan a yapılan ihracatta ise he al bileşii he de al bileşiine uyu etkileri pazar payının azalasına yol açıştır.

12 997-2 döneinde yalnızca İsrail ele alınıştır. Pazar payında artış gözlelenektedir ve bunda pazar payı etkisi haki rol oynaıştır. Ancak al bileşii ve al bileşiine uyu etkilerinin negatif olaları, pazar payındaki artışın daha yüksek olasını engelleiştir dönei içinse iki ülkeye yapılan ihracat söz konusudur: Katar ve Suudi Arabistan. Katar da pazar payı azalış, Suudi Arabistan da ise artıştır. Ancak, her ikisinde de al bileşii ve al bileşiine uyu etkileri negatiftir. Özellikle al bileşiine uyu etkisi Katar daki pazar payının azalasına yol açıştır. Tablo 9: Sab Pazar Payı Analizi: Orta Doğu Ülkeleri Tek Bir Pazar Olarak (Yüzde Değişeler) Dsa98- Dsb98- Dsab98- Dsc98- Dsabc98- Topla Orta Doğu Ülkeleri 9,5-7,25-2,84 4,49 -,93-7,38 ot: Dsa = Pazar Payı Etkisi, Dsb = Mal Bileşii Etkisi, Dsab = Mal Bileşiine Uyu Etkisi Dsc = Pazar Bileşii Etkisi, Dsabc = Pazar Bileşiine Uyu Etkisi Ülkeler: İran, İsrail, Katar, Lübnan, Mısır Suudi Arabistan, Uan, Ürdün Toplulaştırılış sonuçların ikincisi Tablo 9 da yer alaktadır. Burada, yukarıda belirtilen sekiz Orta Doğu ülkesi tek bir pazar olarak ele alınıştır. Onun için de beş etkinin tüü hesaplanıştır. Ancak, ortak bir zaan aralığı gerektiği için dönei ele alınıştır. Burada gözlelenen, Orta Doğu ülkelerine yaptığıız ihracat tü ülkeler için ele alındığında, pazar payının azaldığı, bu sonuca da en büyük katkının al bileşii etkisi ve, özellikle, al bileşiine uyu etkisinin olduğudur. Öte yandan, pazar bileşii etkisi olulu, pazar bileşiine uyu etkisi küçük aa olusuz katkıda bulunuştur. Bu iki tablodan çıkacak sonuç, Türkiye nin Orta Doğu ülkelerine yaptığı ihracatın pazar payında genelde bir azala olduğu, buna da en büyük katkıyı al bileşiine uyu etkisinin yaptığıdır. Pazar payında artış olduğu zaan bile söz konusu etkinin buna katkısı olusuz oluştur. Başka bir deyişle, Türkiye hedef ülkenin talep kayalarından kaynaklanan halat kopozisyonu değişikliklerine uyu gösterekte pek başarılı olaaıştır. 5. İHRACAT PERFORMASI: Açıklanış Karşılaştıralı Üstünlükler Türkiye nin 99-2 döneindeki ihracat perforansını rekabet açısından irdeleekte kullanacağıız ikinci ölçüt Açıklanış Karşılaştıralı Üstünlükler (AKÜ) Endeksidir. Bu kavra ve ilgili ölçütler Balassa (965) tarafından ortaya atılıştır. Bunlara daha sonra birçok alternatif geliştiriliştir. Bunların karşılaştıralı açıklaaları Volrath (99) de bulunabilir. Biz bu çalışada, Balassa nın geliştirdiği endekslerden tüüyle ihracata dayanan birincisini hesapladık. 5 AKÜ kavraı, belli bir alın ihracatında, bir ülkenin gösterdiği perforansın, bu alın dünya ihracatındaki perforansıyla karşılaştırılasına dayanır. Eğer ülkenin perforansı, dünya nın perforansından daha iyi ise, o ülkenin söz konusu alda karşılaştıralı üstünlüğe sahip olduğu sonucuna varılır. Bizi hesapladığıız endekste, ihracattaki perforans, ilgili alın ihracatının topla ihracat içindeki payı kullanılarak ölçülektedir. Bu duruda, Türkiye nin i alındaki topla ihracatını X i ile, dünyanın bu aldan yaptığı topla ihracatı X iw ile gösterirsek, AKÜ endeksini AKÜ i X = X i iw X X i iw, i =,, şeklinde ifade edebiliriz. Bu endeksin birden büyük olası, Türkiye nin o alın ihracatında karşılaştıralı üstünlüğe sahip olduğunu gösterecektir. Bu noktada soraız gereken soru; dünya dan ne kastedildiğidir. Bu, en geniş anlaıyla, dünyanın topla ihracat ve halatı olabileceği gibi, bir grup ülkenin ve, hatta, tek bir ülkenin ihracat ve halatı olabilir. Biz bu çalışada dünya yı bir grup ülke, yani Orta Doğu ülkeleri artı Türkiye olarak aldık. Ancak, yine veri sorunları nedeniyle, Orta Doğu ülkelerinden yalnızca İran, İsrail, Katar, (6) 5 eki, daha sonraki bir çalışasında, Balassa (977), ihracat-halat oranlarına dayanan ikinci ölçütün kullanılasından tüüyle vazgeçiştir.

13 Kuveyt, Lübnan, Mısır, Suudi Arabistan, Uan ve Ürdün ü ele alabildik. Bu ülkeler için ihracat verileri (Mısır, Ürdün, Lübnan, Uan), (İsrail), (Kuveyt) ve (Katar, S. Arabistan) döneleri için elde edilebiliştir. Önce her ülke ve yıl için 3-basaaklı sektörlerin AKÜ endekslerini hesapladık. Bu büyük hacili sonuçların hepsini sunak ükün olayacağı için, bunları özetleyecek ve ülkelerin rekabet güçlerini karşılaştıraya olanak tanıyacak şöyle bir yol izledik. Önce her sektör için AKÜ endekslerinin döne ortalaalarını aldık ve ortalaaları birden büyük olan sektörleri saptayarak sayılarını Bölü II de verilen beş nelik sınıfına dağıttık. Bu bilgiler Tablo da, sektörlerin teknoloik özelliklerini içeren beş sınıfın yüzde payını da gösterecek biçide, her ülke için veriliştir. Tablo : Ülkelerin Karşılaştıralı Üstünlüğü Olan Sektörlerinin eliklerine Göre Sayı ve Yüzdeleri Sektör Sayıları HYM EYM SYM TKAYM TZAYM Topla Türkiye İran İsrail Katar 7 9 Kuveyt Lübnan Mısır Suudi Arabistan Uan Ürdün % HYM EYM SYM TKAYM TZAYM Topla Türkiye 29,8 3,4 3, 7,3 9,4 İran 62,9 7, 8,6 5,7 5,7 İsrail 5,2 8,,4 2, 35,2 Katar 77,3,,,,6 Kuveyt 53,3 3,3 6,7 6,7 2, Lübnan 24,5 25,9 3,3,5 25,9 Mısır 4,3 35, 3,8 7,5 2,5 Suudi Arabistan 44, 2, 2, 2, 2, Uan 5, 5, 22,5, 2,5 Ürdün 27, 27, 5,3,6 2, ot: HYM = Haadde yoğun allar, EYM = Eek yoğun allar, SYM = Seraye yoğun allar, TKAYM = Taklidi kolay araştıra yoğun allar, TZAYM = Taklidi zor araştıra yoğun allar Bu tablodan gözlediğiiz ilk nokta şudur; Türkiye, AKÜ endeksi birin üzerinde olan en çok sektöre sahip ülkedir. Sonra Lübnan ve İsrail gelektedir. Türkiye de bu sektörler en çok EYM, HYM ve TZAYM sınıflarında yer alışlardır. Lübnan da da benzer bir dağılı söz konusudur. İsrail de ise sıralaa TZAYM, TKAYM ve EYM şeklindedir. Türkiye ve Lübnan da geleneksel diye bakılabilecek olan EYM ve HYM öne çıkakla birlikte, her ikisinde de TZAYM öne kazanıştır. İsrail de gözlenen dağılı ise bu ülkenin üreti yapısının, bölge ülkelerinkinden çok daha farklı olduğunu, daha çok Avrupa ülkelerinde gözlelenen yapıya yakın düştüğünü gösterektedir. 6. EDÜSTRİ-İÇİ TİCARET Türkiye nin Orta Doğu ülkeleriyle olan ticaretini değerlendirede ele alınacak son ölçüt, endüstriiçi ticaretin düzeyi olacaktır. Bu düzeyi ölçek için kullanacağıız endeks Grubel ve Lloyd (97) de geliştirilen endekstir. Bu endeks t zaanında i nci sektör için aşağıdaki gibi ifade edilebilir: GL (X + M ) X M =, i =,, ; t =,,T (7) (X + M )

14 GL endeksi ile arasında değer alakta ve bire yakın değerleri endüstri-içi ticaretin yüksek olduğunu gösterektedir. GL endeksini çeşli düzeylerde toplulaştırak ükündür. Eğer Türkiye nin topla ticaretinde, ya da her bir Orta Doğu ülkesi ile olan ticaretinde endüstri-içi ticaretin payını görek istiyorsak, GL endeksini, GL t = (X + M (X ) olarak toplulaştırabiliriz. 6 + M X ) M, t =,,T Tablo : Orta Doğu Ülkeleri İle Endüstri-İçi Ticaret: Toplulaştırılış Grubel-Lloyd Endeksi (%) B. Arap Eirlikleri 4,57 2,84,65,73,39,8 6,3 İran,35,99,22,3,89,88,8 İsr ail 2,98 2,8,8,37 8,97,46 4,77 Katar,,7,65,,,, Kuveyt,4,,,2,32,7,3 Lübnan,72,95,36,72,5,72 3,8 Mısır 3,74 2,,8 4,75 7,85 8,62 7,43 Suudi Arabistan,85,3,39,52,77,29,8 Sur iye,69 4,6,6,38,7 2,29,7 Uan,,,,,,, Ürdün 2,4 2,4,,57,43,9 2,57 Yeen,56,,,,,, Dön. Ort. B. Arap Eirlikleri 5,45 7,9 5,59 7,92 7,7 7,86 4,43 İran 2,4,93 2,7 3,47 3,32 4,39,92 İsr ail 2,85 3,34 4,2 5,2,74 3,68 2,54 Katar,5,5,67,95 2,92,23,54 Kuveyt,3,8,6,27,4,7,3 Lübnan 2,7,42,4 3,54 3,8 2,37,83 Mısır 7,63 5,92 7,8 8,57 8,26 3,9 9,67 Suudi Arabistan 2,24 5,34 2,8 3,77,72,99,92 Sur iye,6 3,33 3,3 2,55,87, 2,42 Uan,,9,9,3,4,37,4 Ürdün 2,96,46 2,9 3,2,59,63,98 Yeen,5,2,2,,3,5, (8) İkinci seçeneği izleyip Türkiye nin her bir Orta Doğu ülkesi ile olan ticaretindeki endüstri-içi ticaretin payını hesapladık ve Tablo de sunduk. Buradan da görülebileceği gibi, endüstri-içi ticaretin payı çok düşüktür. Yalnızca iki ülkeyle olan ticarette bu pay yüzde un üstüne çıkaktadır: İsrail (%3) ve Mısır (%). Daha önceki inceleeleriizden böyle bir sonucun çıkabileceğini tahin etek ükündür. Orta Doğu ülkelerinden yapılan halatta HYM nin ezici bir biçide ağır basası, ihracatın ise bu beş sınıf arasında görece daha dengeli dağılış olası, endüstri-içi ticaretin payının pek yüksek olaayacağının bir göstergesiydi. Öte yandan, İsrail den yapılan halatta TZAYM ve TKAYM ağırlık kazanırken Türkiye nin he bu ülkeye ihracatı, he de TZAYM ihracatı artıştır. İsrail le olan ticaretiizde endüstri-içi ticaretin payının, az da olsa, biraz varlık gösteresini de bu gözleler açıklayabilir. 7. SOUÇLAR Bu çalışadan çıkarılabilecek sonuçları şöyle özetleyebiliriz: 6 Bu endeks ile ilgili daha çok bilgi ve Türkiye nin dünya ile olan ticaretine uygulanışı için bakınız Erlat ve Erlat (23).

15 döneinde Türkiye nin topla ihracatı içinde, ele alınan Orta Doğu ülkelerinin topla payı düşektedir. İhracatıızda en yüksek ortalaa paya sahip olan ülkelerin Suudi Arabistan, İran, İsrail, Mısır ve Suriye olasına karşın, ihracat payı öneli ölçüde artan ülke İsrail dir. Hatta İsrail, 998 den başlayarak, Türkiye nin Orta Doğu ülkelerine yaptığı ihracatta, ihracat payıızın en yüksek olduğu ülke duruuna geliştir. 2. İthalatıızın içinde Orta Doğu ülkelerinin payına baktığıızda, en yüksek ortalaa paya sahip ülkelerin Suudi Arabistan ve İran olduklarını görekteyiz. Topla halatıız içinde petrol halatının önei ve göreli payı düşünüldüğünde, bu iki ülkenin ilk sıraları alaları pek şaşırtıcı değildir. İthalat payları artan ülkeler içinde Suriye ve İsrail i belirteiz gerekir. 3. Bulgularıız içinde bir başka ilginç nokta, Avrupa Birliği ülkeleri ile karşılaştığıız duruun tersine, Orta Doğu ülkeleri ile olan ticaret dengeizin 2 yılını dışarıda bırakırsak özellikle 998 yılından sonra lehiize dönesidir. Ayrıca, Orta Doğu ülkelerini tek tek ele aldığıızda, Lübnan, Uan, Ürdün ve Yeen le olan ticaret dengeizin tü döne boyunca lehiize seyrettiğini görüyoruz. Hatta, 997 yılı dışarıda bırakılırsa, Mısır ı da ticaret dengeizin olulu seyrettiği ülkeler arasına katabiliriz. 4. Orta Doğu ülkeleri ile olan ticaretiize, bir de sektörlerin teknoloik neliklerini yansıtacak biçide kullandığıız sınıflandıra çerçevesinde bakacak olursak, döne ortalaaları açısından, ihracatıızda ilk üç sırayı seraye yoğun allar (SYM), haadde yoğun allar (HYM) ve eek yoğun allar (EYM) alaktadır ve, döne içinde HYM nin payında azala, EYM ve SY nin paylarında ise artış görülektedir. Daha da ilginç olan nokta, taklidi zor araştıra yoğun alların (TZAYM) ortalaa payı, özellikle başlangıç döneinde görece az olasına karşın, döne içinde sürekli artış gösteriş ve hatta 22 yılında TZAYM nin payı HYM nin payından az da olsa daha yüksek olarak gerçekleşiştir. İthalatta ise, HYM nin payı en yüksek olasına karşın, döne içinde bir azala gösteriştir. İthalatta en büyük sıçraayı TZAYM yapıştır. 5. İhracatıızda al yoğunlaşasından değil, çeşlenesinden söz etek ükündür. İthalatıızda ise, beklendiği gibi, yoğunlaşa düzeyi yüksektir, ancak zaan içinde azala vardır. 6. Hesapladığıız ölçütlerin ilki olan Sab Pazar Payı (SPP) analizi, bize öneli bilgiler verektedir. Orta Doğu ülkelerinin tüü ele alındığında, toplulaştırılış sonuçlar, Orta Doğu pazarında, döne boyunca pazar payının azaldığını gösterektedir. Bu sonuçlar ayrıca, al bileşii ve al bileşiine uyu etkilerinin yetersiz olduğunu, ticaret ortaklarıızın halat kopozisyonlarını değiştirelerinden olusuz etkilendiğiizi, yani, yeni ihraç allarına kayada gerekli esnekliği ve uyuu göstereediğiizi ortaya çıkaraktadır. Pazar bileşii etkisinin olulu olası, grup halatı içinde gruptaki ülkelerin halat paylarının değişesinden ihracatıızın olusuz etkilenediğini gösterektedir. Ancak, bu göreli paydaki değişikliğe tüüyle uyu sağlayaadığıız, küçük de olsa negatif bir pazar bileşiine uyu etkisinin olası işaret etektedir. 7. Yine SPP analizi çerçevesinde, tek tek ülkeler ele alındığında ihracatıız açısından pazar payında artış gösteren Orta Doğu ülkeleri şunlardır: Mısır (%44.6), Uan (%39.36), İsrail (%34.8) ve Suudi Arabistan (%39.36). Bu ülkelerin ihracatıız içindeki göreli paylarını dikkate aladan, bu dört ülkedeki pazar paylarında benzer artışlar oluştur deek, yanıltıcı olacaktır. Örneğin, Tablo de görüldüğü gibi, ihracatıızda Uan çok küçük bir paya sahiptir. Uan ve İran gibi ülkelerde olduğu gibi, bazı ülkelerde pazar payı etkisine al bileşii etkisi olulu katkıda bulunaktadır. Ancak, örneğin İran da al bileşiine uyu etkisinin de olusuz olası, topla sonucun olusuz olasına, yani pazar payında azalışa neden olaktadır. 8. İhracat perforansıız, Açıklanış Karşılaştıralı Üstünlükler (AKÜ) yardııyla, Orta Doğu ülkeleriyle birlikte ele alınıp incelendiğinde çok ilginç sonuçlar ortaya çıkaktadır. Bunlardan ilki, AKÜ endeksi birin üzerinde olan, yani karşılaştıralı üstünlüğe sahip en çok sektöre Türkiye nin sahip olasıdır. Türkiye yi Lübnan ve İsrail izleektedir.

16 Türkiye de karşılaştıralı üstünlüğe sahip sektörlerin teknoloik özelliklerini yansıtan sınıflandıraya baktığıızda, bu sektörler en çok Eek Yoğun, Haadde Yoğun ve Taklidi Zor Araştıra Yoğun Mallar sınıflarında yer alışlardır. Lübnan da da Türkiye ye benzer bir duru söz konusudur ancak İsrail deki yapı daha çok gelişiş Avrupa ülkelerindeki yapıya benzeekte ve araştıra yoğun al grupları ilk sıralarda yer alaktadır. 9. Aynı sektörde he ihracat he halat yapılası söz konusu olduğunda, bunun düzeyini ölçek için kullandığıız endüstri-içi ticaret ölçütü bize bu düzeyin çok düşük olduğunu gösterektedir. En yüksek düzeye sahip olan İsrail ve Mısır ın endüstri-içi ticaret payları yüzde lar dolayındadır. Tü bu bulguların ışığında Orta Doğu ülkeleriyle olan ticaretiizde dikkatli olaız gereği açıktır. Bu nedenle, he bu ülkeler grubu he de gruptaki tek tek ülkeler açısından ihracat yapıları, sektörler düzeyinde daha ayrıntılı inceleneli ve dolayısıyla ihracattaki pazar payıızı arttırabile olanakları araştırılalıdır, ki, bu da yeni çalışaızın ana konusunu oluşturacaktır. KAYAKLAR Balassa, B. (965) Trade Liberalisation and Revealed Coparative Advantage, Manchester School, 33, Balassa, B. (977) Revealed Coparative Advantage Revised: An Analysis of Relative Export Shares of the Industrial Countries,953-97, Manchester School, 45, Erlat, G. (999b): Türk Dış Ticaretinde Çeşlene, ODTÜ Gelişe Dergisi, 26, Erlat, G. ve O. Akyüz (2): Country Concentration of Turkish Exports and Iports Over Tie, Topics in Middle Eastern and orth African Econoies, Electronic Journal, Volue 3, Middle East Econoic Association and Loyola Universy, Chicago. Yeniden bası: The Econoics Web Instute, electronic ournal, Eki 23, Erlat, G. ve H. Erlat (24): The Perforance of Turkish Exports at the Sectoral Level, Middle East Econoic Association ın 24. Yıllık Toplantısında sunulan tebliğ, San Diego, A.B.D. Erlat, G. ve M. Gökalp (2): Are Turkey s Exports Diversified Aong the Middle East Countries?. Middle East Econoic Association ve School of Oriental and African Studies tarafından düzenlenen Global Change and Regional Integration: The Redrawing of the Econoic Boundaries ın the Middle East and orth Africa başlıklı konferansta sunulan bildiri, Londra, İngiltere. Erlat, G., H. Erlat ve E. Özçelik (23): Türkiye Dış Ticaretinde, Özellikle İhracatında, 99 Sonrası Gelişeler ve Öneriler, TÜSİAD için hazırlanan rapor. Fagerberg, J. ve G. Solie (987): The Method of Constant Market Shares Analysis Revised, Applied Econoics, 9, Grubel, H.G. and P.J. Lloyd (97): The Epirical Measureent of Intra-Industry Trade. Econoic Record, 47, Hufbauer, G.G. ve J.C. Chilas (974): Specialization by Industrial Countrıes: Extent and Consequences, H. Giersch (ed.): The International Division of Labour: Probles and Perspectives. International Syposiu. Tubingen, Alanya: J.C.B. Mohr, Leaer, E.E. ve R.M. Stern (97): Quantative International Econoics. Chicago: Aldine. Tyszynski, H. (95): World Trade in Manufactured Coodies, , Manchester School, 9,

17 Volrath, T.L. (99): A Theoretical Evaluation of Alternative Trade Intensy Measures of Revealed Coparative Advantage, Weltwirtschaftliches Archiv, 27, Yılaz, B. (22): Turkey s Copetiveness in the European Union. A Coparison of Greece, Portugal, Spain and the EU/2/5, Russian and East European Finance and Trade, 38,

TARTIŞMA METNİ 2012/26 http ://www.tek.org.tr. TÜRKİYE NİN ORTA DOĞU ÜLKELERİ ile OLAN TİCARETİ, 1990-2002. Güzin Erlat ve Haluk Erlat

TARTIŞMA METNİ 2012/26 http ://www.tek.org.tr. TÜRKİYE NİN ORTA DOĞU ÜLKELERİ ile OLAN TİCARETİ, 1990-2002. Güzin Erlat ve Haluk Erlat TÜRKİYE EKOOMİ KURUMU TARTIŞMA METİ 22/26 http ://www.tek.org.tr TÜRKİYE İ ORTA DOĞU ÜLKELERİ ile OLA TİCARETİ, 99-22 Güzin Erlat ve Haluk Erlat Bu çalışa "GAP BÖLGESİDE DIŞ TİCARET ve TARIM", başlığı

Detaylı

Working Paper Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Türkiye Dış Ticareti Içerisindeki Yeri ve Önemi

Working Paper Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Türkiye Dış Ticareti Içerisindeki Yeri ve Önemi econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Bakan,

Detaylı

Working Paper Sürdürülebilir Dış Denge ve Kalkınma Açısından Tekstil ve Giyim Sektörü

Working Paper Sürdürülebilir Dış Denge ve Kalkınma Açısından Tekstil ve Giyim Sektörü econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-nformationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz nformation Centre for Economics Turkan, Ercan

Detaylı

Working Paper GAP Bölgesi Işgücü Piyasası (Ücret Eşitsizliği) Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/34

Working Paper GAP Bölgesi Işgücü Piyasası (Ücret Eşitsizliği) Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/34 econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Şahin,

Detaylı

Working Paper Buğdayda Destekleme Politikalarının GAP Bölgesi Un Ihracatına Etkileri: Ampirik Bir Analiz

Working Paper Buğdayda Destekleme Politikalarının GAP Bölgesi Un Ihracatına Etkileri: Ampirik Bir Analiz econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Aydoğuş,

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/112

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/112 econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Özlale,

Detaylı

Working Paper Trakya Illerinin Büyüme Dinamikleri. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/17

Working Paper Trakya Illerinin Büyüme Dinamikleri. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/17 econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Telatar,

Detaylı

Working Paper Trakya Bölgesinde Sınai Yapı ve Sanayileşme. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/15

Working Paper Trakya Bölgesinde Sınai Yapı ve Sanayileşme. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/15 econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Kubaş,

Detaylı

Working Paper Çanakkale Ekonomisinin Sürdürülebilir Rekabet Gücünün Dinamik Elmas Modeliyle Analizi

Working Paper Çanakkale Ekonomisinin Sürdürülebilir Rekabet Gücünün Dinamik Elmas Modeliyle Analizi econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Kasımoğlu,

Detaylı

TÜRKİYE-DOĞU AVRUPA ÜLKELERİ ARASINDAKİ ENDÜSTRİYEL REKABET GÜCÜNÜN ALTERNATİF ENDEKSLE İNCELENMESİ

TÜRKİYE-DOĞU AVRUPA ÜLKELERİ ARASINDAKİ ENDÜSTRİYEL REKABET GÜCÜNÜN ALTERNATİF ENDEKSLE İNCELENMESİ TÜRKİYE-DOĞU AVRUPA ÜLKELERİ ARASINDAKİ ENDÜSTRİYEL REKABET GÜCÜNÜN ALTERNATİF ENDEKSLE İNCELENMESİ Mehmet MERCAN Hakkari Üniversitesi Araştırma Görevlisi mercan48@gmail.com Haluk YERGİN Hakkari Üniversitesi

Detaylı

TÜRKİYE DE TURİZM GELİRLERİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ ( )

TÜRKİYE DE TURİZM GELİRLERİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ ( ) SÜ İİBF Sosyal ve Ekonoik Araştıralar Dergisi 63 TÜRKİYE DE TURİZM GELİRLERİ İLE EKONOMİK BÜYÜME ARASINDAKİ İLİŞKİ (992-23) Doğan UYSAL * Savaş ERDOĞAN ** Mehet MUCUK *** Özet Bu çalışa turiz gelirleri

Detaylı

Türkiye de İhracatın Sektör ve Pazar Çeşitliliği Çerçevesinde Yaşadığı Yapısal Dönüşüm

Türkiye de İhracatın Sektör ve Pazar Çeşitliliği Çerçevesinde Yaşadığı Yapısal Dönüşüm EGE AKADEMİK BAKIŞ / EGE ACADEMIC REVIEW Cilt 17 Sayı 1 Ocak 2017 SS. 59 / 74 Doi:10.21121/eab.2017123468 Türkiye de İhracatın Sektör ve Pazar Çeşitliliği Çerçevesinde Yaşadığı Yapısal Dönüşüm The Structural

Detaylı

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi

2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi 2014 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Meslek Komitesi ve Kararlar Şefi İhracat: 2014 YILI ADANA DIŞ TİCARET RAPORU Türkiye İstatistik Kurumu 2014 Haziran ayı sonu

Detaylı

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015

2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 2015 AĞUSTOS DIŞ TİCARET BÜLTENİ 30 Eylül 2015 Ağustos 2015 Dış ticaret istatistiklerine ilişkin veriler Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 30 Eylül 2015 tarihinde yayımlandı. TÜİK, Gümrük ve

Detaylı

İÇ TİCARET MÜDÜRLÜĞÜ. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ İç Ticaret ve Ekonomik Araştırmalar Şefi

İÇ TİCARET MÜDÜRLÜĞÜ. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ İç Ticaret ve Ekonomik Araştırmalar Şefi İÇ TİCARET MÜDÜRLÜĞÜ HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ İç Ticaret ve Ekonomik Araştırmalar Şefi 2013 YILI Ocak-Mart Dönemi ADANA DIŞ TİCARET RAPORU Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde bulunan İhracatçı Birliklerinden

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 9.9.214 Sayı31 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu Konya

Detaylı

Türk Cam Sanayii ve Seramik Sanayiinin Avrupa Birliği Piyasasındaki Ticaret Yapısı ve İhracat Performansı

Türk Cam Sanayii ve Seramik Sanayiinin Avrupa Birliği Piyasasındaki Ticaret Yapısı ve İhracat Performansı Türk Cam Sanayii ve Seramik Sanayiinin Avrupa Birliği Piyasasındaki Ticaret Yapısı ve İhracat Performansı The Trade Structure And Export Performance Of Turkish Glass And Ceramic Industries In The European

Detaylı

www.aycicekmakina.net

www.aycicekmakina.net Ayçiçek; Tarı Makinaları İalat Sanayi ; Tarı akinaları ialat sektöründe faaliyet gösterektedir. Firaız; Tarı akinaları alanında üşteri beklentilerine en iyi hizeti sunak, gelişen tarı sektöründe akineye

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 8.6.216 Sayı 52 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak hazırlanan Konya Dış Ticaret Bülteni

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 14.1.214 Sayı32 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu Konya

Detaylı

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK- HAZİRAN 2013 DÖNEMİ DIŞ TİCARET RAKAMLARI

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK- HAZİRAN 2013 DÖNEMİ DIŞ TİCARET RAKAMLARI TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK- HAZİRAN 2013 DÖNEMİ DIŞ TİCARET RAKAMLARI HAZIRLAYAN : GÜNDEM KONT DIŞ İLİŞKİLER MASASI UZMAN YARDIMCISI AĞUSTOS 2013 INDEX 1.TÜRKİYE'NİN 2013 DÖNEMİ DIŞ TİCARET RAKAMLARININ

Detaylı

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ

TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Hazırlayan: Gündem KONT İzmir Ticaret Odası TÜRKİYE VE İZMİR İN OCAK-MART 2015 İHRACAT RAKAMLARININ DEĞERLENDİRİLMESİ Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre; ihracat 2015 yılı Mart ayında, 2014

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 05.12.2013 Sayı 21 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu

Detaylı

16. DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ

16. DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ 16. DIŞ TİCARET İSTATİSTİKLERİ 16.1. İhracat (Dolar) 2007-2011 Uluslararası Standart Sınıflaması (STIC Rev.3) na Göre Toplam İhracat Canlı hayvanlar ve gıda maddeleri İçki ve tütün Akaryakıt hariç yenilmeyen

Detaylı

Şubat 2013, Sayı: 7 Intrade, Fatih Üniversitesi Uluslararası Ticaret Bölümü Aylık Dış Ticaret Bülteni 1 $24 $22 $20 $18 $16 $14 $12 $10 $8 $6 $4 $2 $0

Şubat 2013, Sayı: 7 Intrade, Fatih Üniversitesi Uluslararası Ticaret Bölümü Aylık Dış Ticaret Bülteni 1 $24 $22 $20 $18 $16 $14 $12 $10 $8 $6 $4 $2 $0 Şubat 2013, Sayı: 7 Intrade, Fatih Üniversitesi Uluslararası Ticaret Bölümü Aylık Dış Ticaret Bülteni 1 Tablo-1 Yıllık ve Kümülatif Dış Ticaret Rakamları Yıllık Aylık - Ocak Başlıklar 2005 2006 2007 2008

Detaylı

Türkiye ile Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Arasındaki Endüstri-İçi Ticaretin Analizi

Türkiye ile Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Arasındaki Endüstri-İçi Ticaretin Analizi 386 INTERNATIONAL CONFERENCE ON EURASIAN ECONOMIES 2010 Türkiye ile Orta Asya Türk Cumhuriyetleri Arasındaki Endüstri-İçi Ticaretin Analizi Murat Ozan Başkol, Uludağ Üniversitesi Abstract Intra-Industry

Detaylı

Working Paper 1994, 2002 ve 2003 Yılları Hanehalkı Gelir ve Tüketim Harcamaları Anketleri: Anket Sonuçlarına Farklı Bir Bakış

Working Paper 1994, 2002 ve 2003 Yılları Hanehalkı Gelir ve Tüketim Harcamaları Anketleri: Anket Sonuçlarına Farklı Bir Bakış econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Yükseler,

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ xx.09.2016 Sayı 54 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak hazırlanan Konya Dış Ticaret Bülteni

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 9.2.216 Sayı 47 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak hazırlanan Konya Dış Ticaret Bülteni

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 09.10.2013 Sayı 19 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu

Detaylı

Working Paper 2002 Sonbaharında Türkiye Ekonomisinin Sorunları. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/18

Working Paper 2002 Sonbaharında Türkiye Ekonomisinin Sorunları. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/18 econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Ertuna,

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 12.05.2014 Sayı 27 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 09.08.2016 Sayı 53 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak hazırlanan Konya Dış Ticaret Bülteni

Detaylı

Working Paper 2001 Krizi Sonrası Ekonomik Büyüme, Istihdamdaki Gelişmeler ve Beklentiler. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No.

Working Paper 2001 Krizi Sonrası Ekonomik Büyüme, Istihdamdaki Gelişmeler ve Beklentiler. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Özeren,

Detaylı

2013 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Ekonomik Araştırmalar Şefi

2013 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU. HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Ekonomik Araştırmalar Şefi 2013 YILI OCAK-HAZİRAN DÖNEMİ ADANA DIŞ TİCARET RAPORU HAZIRLAYAN : CENK KADEŞ Ekonomik Araştırmalar Şefi İhracat: 2013 YILI ADANA DIŞ TİCARET RAPORU Türkiye'nin çeşitli bölgelerinde bulunan İhracatçı

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Nisan

EKONOMİK GELİŞMELER Nisan EKONOMİK GELİŞMELER Nisan - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 1.1.215 Sayı 43 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu Konya

Detaylı

KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.kmu.edu.tr

KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.kmu.edu.tr 29 KMÜ Sosyal ve Ekonoik Araştıralar Dergisi 16 (27): 87-103, 2014 ISSN: 2147-7833, www.ku.edu.tr Karaanoğlu Mehetbey Üniversitesi (KMÜ) Öğrencilerinin Barına Sorunlarının Tespiti ve Değerlendirilesi *

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/76

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/76 econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Kızılırmak,

Detaylı

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ

AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İSTANBUL TİCARET ODASI AVRUPA BİRLİĞİ VE ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ ŞUBESİ İNGİLTERE ÜLKE RAPORU Kasım 2009 A.K. 1 I. GENEL BİLGİLER Resmi Adı : Büyük Britanya Birleşik Krallığı Yönetim Şekli Coğrafi Konumu

Detaylı

11. Üretim Bölgeleri Yönünden Karşılaştırma ve Değerlendirme

11. Üretim Bölgeleri Yönünden Karşılaştırma ve Değerlendirme 11. Üreti Bölgeleri Yönünden Karşılaştıra ve Değerlendire Üreti bölgeleri yönünden tuz üreti ve tüketii ile ilgili yapacağıız kısa bir çözülee ile, gelecekteki üreti stratejisine ilişkin birtakı ipuçları

Detaylı

MOTORLU KARA TAŞITI, RÖMORK VE YARI-RÖMORK İMALATI Hazırlayan Orkun Levent BOYA Kıdemli Uzman

MOTORLU KARA TAŞITI, RÖMORK VE YARI-RÖMORK İMALATI Hazırlayan Orkun Levent BOYA Kıdemli Uzman MOTORLU KARA TAŞITI, RÖMORK VE YARI-RÖMORK İMALATI Hazırlayan Orkun Levent BOYA Kıdemli Uzman 638 1. SEKTÖRÜN TANIMI Motorlu kara taşıtı, römork ve yarı-römork sektör ürünleri imalatı ISIC Revize 3 sınıflandırmasına

Detaylı

KOK KÖMÜRÜ, RAFİNE EDİLMİŞ PETROL ÜRÜNLERİ VE NÜKLEER YAKIT İMALATI Hazırlayan Seher OZAN DÜNDAR Kıdemli Uzman 302 1. SEKTÖRÜN TANIMI Kok kömürü, rafine edilmiş petrol ürünleri ve nükleer yakıt imalatı

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs

EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs EKONOMİK GELİŞMELER Mayıs - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ.. 2 İTHALAT

Detaylı

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014

DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 DİYARAKIR DIŞ TİCARETİ 2014 Nisan 2015 Hikmet DENİZ İçindekiler 1. İhracat... 2 1.1. İhracat Yapılan Ülkeler... 3 1.2. 'ın En Büyük İhracat Partneri: Irak... 5 1.3. İhracat Ürünleri... 6 2. İthalat...

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/27 http ://www.tek.org.tr. GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ NİN TÜRKİYE DIŞ TİCARETİ İÇERİSİNDEKİ YERİ ve ÖNEMİ

TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU. TARTIŞMA METNİ 2012/27 http ://www.tek.org.tr. GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ NİN TÜRKİYE DIŞ TİCARETİ İÇERİSİNDEKİ YERİ ve ÖNEMİ TÜRKİYE EKONOMİ KURUMU TARTIŞMA METNİ 2012/27 http ://www.tek.org.tr GÜNEYDOĞU ANADOLU BÖLGESİ NİN TÜRKİYE DIŞ TİCARETİ İÇERİSİNDEKİ YERİ ve ÖNEMİ Sumru Bakan Bu çalışma "GAP BÖLGESİNDE DIŞ TİCARET ve

Detaylı

Working Paper Tarım Politikaları ve GAP Bölgesi: Pozisyon Ne Olmalı? Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/30

Working Paper Tarım Politikaları ve GAP Bölgesi: Pozisyon Ne Olmalı? Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/30 econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Çakmak,

Detaylı

2006 yılında 79 milyarı ihracat olmak üzere toplam 203.4 milyar dolar dış ticaret hacmi hedefleniyor.

2006 yılında 79 milyarı ihracat olmak üzere toplam 203.4 milyar dolar dış ticaret hacmi hedefleniyor. İzmir, Ege Bölgesi ve Türkiye'nin Dış Ticaret Ürün Kompozisyonu 2005 Ahmet KARAYİĞİT 1. GİRİŞ Dünya Ticaret Örgütünün yayınladığı Dünya Ticaret Raporu 2005 e göre Türkiye, toplam dünya ihracatı içinde

Detaylı

AÇIKLANMIŞ KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜKLER ENDEKSİ: TÜRKİYE PAMUK ENDÜSTRİSİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA

AÇIKLANMIŞ KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜKLER ENDEKSİ: TÜRKİYE PAMUK ENDÜSTRİSİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA AÇIKLANMIŞ KARŞILAŞTIRMALI ÜSTÜNLÜKLER ENDEKSİ: TÜRKİYE PAMUK ENDÜSTRİSİ ÜZERİNE BİR UYGULAMA Mehmet Arif ŞAHİNLİ * ÖZET Bu çalışmanın amacı, Türkiye pamuk sektörünün uluslararası alandaki rekabet gücünün

Detaylı

2016 YILI KİMYA SEKTÖRÜ İHRACAT DEĞERLENDİRME RAPORU

2016 YILI KİMYA SEKTÖRÜ İHRACAT DEĞERLENDİRME RAPORU 2016 YILI KİMYA SEKTÖRÜ İHRACAT DEĞERLENDİRME RAPORU AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ KİMYA SEKTÖR ŞUBESİ 1 2016 YILI KİMYA SEKTÖRÜ İHRACAT DEĞERLENDİRME RAPORU AKİB GENEL SEKRETERLİĞİ KİMYA SEKTÖR ŞUBESİ 2 I.

Detaylı

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER

ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER ALKOLLÜ VE ALKOLSÜZ İÇECEKLER Tablo 1. Alkollü ve Alkolsüz İçeceklerin Gümrük Tarife Pozisyonları Alkolsüz İçecekler Ürün Adı GTP Mineral ve Gazlı Sular 2201 Meşrubat 2202 Alkollü İçecekler FERMENTE ALKOLLÜ

Detaylı

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67

Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67 Dulupınar Üniversitesi Sosyal Bililer Dergisi, Sayı 33, Ağustos 2012 67 TÜRKİYE DE PARA TALEBİ İSTİKRARLILIĞININ TESTİ: KAYAN PENCERELERDE SINIR TESTİ YAKLAŞIMI Veli Yılancı, Arş.Grv., İstanbul Üniversitesi,

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 2.12.215 Sayı 45 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu Konya

Detaylı

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/45

Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/45 econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Eren, Ercan;

Detaylı

ÖZET Aynı endüstri grubu içinde tanımlanan malların bir ülke tarafından eşanlı olarak ihraç ve ithal edilmesi şeklinde tanımlanan endüstri-içi

ÖZET Aynı endüstri grubu içinde tanımlanan malların bir ülke tarafından eşanlı olarak ihraç ve ithal edilmesi şeklinde tanımlanan endüstri-içi ÖZET Aynı endüstri grubu içinde tanımlanan malların bir ülke tarafından eşanlı olarak ihraç ve ithal edilmesi şeklinde tanımlanan endüstri-içi ticaret, son yıllarda iktisat literatüründe geniş bir yer

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - MART 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 04.08.2015 Sayı 41 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu

Detaylı

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI

TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI TR 71 BÖLGESİ 2013 YILI İHRACAT RAPORU AHİLER KALKINMA AJANSI NİSAN 2014 İçindekiler 2013 YILI İHRACAT RAKAMLARI HAKKINDA GENEL DEĞERLENDİRME... 3 2013 YILI TR 71 BÖLGESİ İHRACAT PERFORMANSI... 4 AKSARAY...

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 14.12.2016 Sayı 57 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak hazırlanan Konya Dış Ticaret Bülteni

Detaylı

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama

Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama Reel Efektif Döviz Kuru Endekslerine İlişkin Yöntemsel Açıklama İstatistik Genel Müdürlüğü Ödemeler Dengesi Müdürlüğü İçindekiler I- Yöntemsel Açıklama... 3 2 I- Yöntemsel Açıklama 1 Nominal efektif döviz

Detaylı

BAŞKA YERDE SINIFLANDIRILMAMIŞ ELEKTRİKLİ MAKİNE VE CİHAZLARIN İMALATI Hazırlayan Birgül OĞUZOĞLU Kıdemli Uzman 540 1. SEKTÖRÜN TANIMI Başka yerde sınıflandırılmamış elektrikli makine ve cihazların imalatı

Detaylı

Araştırma Notu 11/112

Araştırma Notu 11/112 Araştırma Notu 11/112 26 Nisan 2011 İHRACAT YÖN DEĞİŞTİRİYOR Barış Soybilgen* Yönetici Özeti Türkiye 2000 2008 yılları arasında hem dünya ticaretinin sürekli genişlemesi hem de ekonomik durumun giderek

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 10.02.2014 Sayı 24 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu

Detaylı

Türkiye-Rusya Dış Ticaretinin Sektörel Düzeyde Analizi The Analysis of Turkey-Russia External Trade at the Sectoral Level

Türkiye-Rusya Dış Ticaretinin Sektörel Düzeyde Analizi The Analysis of Turkey-Russia External Trade at the Sectoral Level SESSION 3C: Uluslararası Ticaret I 431 Türkiye-Rusya Dış Ticaretinin Sektörel Düzeyde Analizi The Analysis of Turkey-Russia External Trade at the Sectoral Level Ph. D. Candidate Gizem Akbulut (Gümüşhane

Detaylı

KİMYASAL MADDE VE ÜRÜNLERİN İMALATI Hazırlayan Fulya BAYRAKTAR Kıdemli Uzman 332 1. SEKTÖRÜN TANIMI Kimyasal madde ve ürünlerin imalatı ISIC Revize 3 sınıflandırmasına göre, imalat sanayii alt ayrımında

Detaylı

Working Paper Bölgesel Gelişmenin Önünde Kırsal Yoksulluk Sorunsalı: Anamas Yöresi Örneği. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No.

Working Paper Bölgesel Gelişmenin Önünde Kırsal Yoksulluk Sorunsalı: Anamas Yöresi Örneği. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Gökdayı,

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Kasım

EKONOMİK GELİŞMELER Kasım EKONOMİK GELİŞMELER Kasım - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - KASIM 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1

TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1 TÜRKİYE İSTATİSTİK KURUMU İzmir Bölge Müdürlüğü 1 Yıllık durum Aylık trend Ekonomik faaliyetler Başlıca fasıllar Başlıca ülkeler Gümrükler * Bu çalışmada yer alan 2011 ve 2012 yılına ait tüm bilgiler geçicidir.

Detaylı

econstor Make Your Publication Visible

econstor Make Your Publication Visible econstor Make Your Publication Visible A Service of Wirtschaft Centre zbwleibniz-informationszentrum Economics Gök, Abdülkerim Working Paper Bölgesel Kalkınmanın Dış Ticarete Etkisi Discussion Paper, Turkish

Detaylı

ALMANCA ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTAPLARININ ÖNEMİ

ALMANCA ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTAPLARININ ÖNEMİ The Journal of Acadeic Social Science Studies International Journal of Social Science Volue 6 Issue 3, p. 1217-1230, March 2013 ALMANCA ÖĞRETİMİNDE ÖĞRETMEN KILAVUZ KİTAPLARININ ÖNEMİ THE SIGNIFICANCE

Detaylı

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU

2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU 2015 OCAK DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2015 OCAK / TÜRKİYE

Detaylı

EKONOMİ BAKANLIĞI. KENYA T.C. Nairobi Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği

EKONOMİ BAKANLIĞI. KENYA T.C. Nairobi Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği EKONOMİ BAKANLIĞI KENYA T.C. Nairobi Büyükelçiliği Ticaret Müşavirliği E-mail: nairobi@ekonomi.gov.tr Tel: +254 20 712 47 79 Adres: Turkish Embassy Office Of the Commercial Counsellor 30 Gigiri Road 00620

Detaylı

econstor Make Your Publication Visible

econstor Make Your Publication Visible econstor Make Your Publication Visible A Service of Wirtschaft Centre zbwleibniz-informationszentrum Economics Bakan, Sumru Working Paper Güneydoğu Anadolu Bölgesinin Türkiye Dış Ticareti Içerisindeki

Detaylı

BRIC Ülkelerinde İhracatın Teknolojik Yapısının Analizi. Dilek Şahin Cumhuriyet Üniversitesi, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik YO ÖZET

BRIC Ülkelerinde İhracatın Teknolojik Yapısının Analizi. Dilek Şahin Cumhuriyet Üniversitesi, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik YO ÖZET İktisadi Yenilik Dergisi Cilt: 4, Sayı: 2, Ocak 2017 BRIC Ülkelerinde İhracatın Teknolojik Yapısının Analizi Dilek Şahin Cumhuriyet Üniversitesi, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik YO ÖZET Rekabet gücü

Detaylı

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ

KONYA DIŞ TİCARET BÜLTENİ HABER BÜLTENİ 4.5.215 Sayı38 Konya Ticaret Odası (KTO) tarafından Türkiye İstatistik Kurumu ndan ve Türkiye İhracatçılar Meclisi nden alınan verilere dayalı olarak Konya nın dış ticaretinin durumu Konya

Detaylı

Working Paper Fark Ödeme Sistemi - Buğdayda Uygulanabilirlik. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/36

Working Paper Fark Ödeme Sistemi - Buğdayda Uygulanabilirlik. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. 2012/36 econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Teoman,

Detaylı

TOA27 KOPOLİİMİD MEMBRAN MALZEMELERİNİN AYIRMA ÖZELLİKLERİNİN GRUP KATKISI YÖNTEMLERİ İLE TEORİK OLARAK HESAPLANMASI

TOA27 KOPOLİİMİD MEMBRAN MALZEMELERİNİN AYIRMA ÖZELLİKLERİNİN GRUP KATKISI YÖNTEMLERİ İLE TEORİK OLARAK HESAPLANMASI TOA27 KOPOLİİMİD MEMBRAN MALZEMELERİNİN AYIRMA ÖZELLİKLERİNİN GRUP KATKISI YÖNTEMLERİ İLE TEORİK OLARAK HESAPLANMASI Sadiye Halitoğlu, Ş. Birgül Tantekin-Ersolaz İstanbul Teknik Üniv., Kiya-Metalurji Fak.,

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ekim

EKONOMİK GELİŞMELER Ekim EKONOMİK GELİŞMELER Ekim - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR - EKİM 2010 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ

Detaylı

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU

HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU HİDROLİK PNÖMATİK SEKTÖRÜ NOTU Akışkan gücü, basınçlı akışkanların, ister sıvı ister gaz halinde olsun, enerjilerinden faydalanarak elde edilen güçtür. Sıvı veya gaz, yada somut olarak su veya hava, ancak

Detaylı

KONYA TİCARET ODASI İÇİNDEKİLER. 1- Konya Perakende Güven Endeksi (KOPE) 2- Konya İstihdam İzleme Bülteni. 3- Konya Dış Ticaret Bülteni

KONYA TİCARET ODASI İÇİNDEKİLER. 1- Konya Perakende Güven Endeksi (KOPE) 2- Konya İstihdam İzleme Bülteni. 3- Konya Dış Ticaret Bülteni Ekim 2013 KONYA TİCARET ODASI İÇİNDEKİLER 1- Konya Perakende Güven Endeksi (KOPE) 2- Konya İstihdam İzleme Bülteni 3- Konya Dış Ticaret Bülteni HABER BÜLTENİ 10.10.2013 Sayı 20 Konya perakendesi, Türkiye

Detaylı

TÜRKİYE PLASTİK HAMMADDE VE MAMUL SEKTÖR RAPORU ( 2012 YILI 6 AYLIK KESİN ve 2012 YILI TAHMİNİ DEĞERLENDİRMESİ )

TÜRKİYE PLASTİK HAMMADDE VE MAMUL SEKTÖR RAPORU ( 2012 YILI 6 AYLIK KESİN ve 2012 YILI TAHMİNİ DEĞERLENDİRMESİ ) TÜRKİYE PLASTİK HAMMADDE VE MAMUL SEKTÖR RAPORU ( 2012 YILI 6 AYLIK KESİN ve 2012 YILI TAHMİNİ DEĞERLENDİRMESİ ) Hazırlayan : Kimya Mühendisi Neslihan ERGÜN neslihan.ergun@pagev.org.tr 1 PLASTİKLER GTİP

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010

EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 EKONOMİK GELİŞMELER Mart - 2010 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)...2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE İŞGÜCÜ HAREKETLERİ... 2 İTHALAT

Detaylı

TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar

TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı TÜRKİYE DE E-İHRACAT Fırsatlar ve Sorunlar Ussal Şahbaz 12 Kasım 2014 Ankara Türkiye'de e-ihracat Slide 2 Çerçeve E-ihracatın Türkiye için manası Aynı

Detaylı

Yrd. Doç. Dr. Dilek ŞAHİN. Cumhuriyet Üniversitesi, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksek Okulu,

Yrd. Doç. Dr. Dilek ŞAHİN. Cumhuriyet Üniversitesi, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksek Okulu, ISSN: 2149-9225 Yıl: 2, Sayı: 4, Haziran 2016, s. 105-124 Yrd. Doç. Dr. Dilek ŞAHİN Cumhuriyet Üniversitesi, Turizm İşletmeciliği ve Otelcilik Yüksek Okulu, Konaklama İşletmeciliği Bölümü, dilek58sahin

Detaylı

Working Paper Istihdamsız Büyüme: Verimlilik Artışı mı, Yeni Iş Yasası mı? Bir Ön Değerlendirme

Working Paper Istihdamsız Büyüme: Verimlilik Artışı mı, Yeni Iş Yasası mı? Bir Ön Değerlendirme econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Ercan,

Detaylı

TÜRKİYE POLİPROPİLEN RAPORU 2016 PAGEV

TÜRKİYE POLİPROPİLEN RAPORU 2016 PAGEV TÜRKİYE POLİPROPİLEN RAPORU 216 PAGEV YÖNETİCİ ÖZETİ Türkiye de polipropilen üreten tek tesis PETKİM olup, mevcut üretim kapasitesi yılda 144. ton üretebilecek seviyededir. PETKİM in polipropilen üretimi

Detaylı

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi

HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU. İTKİB Genel Sekreterliği Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜ 2017 MAYIS AYLIK İHRACAT BİLGİ NOTU Hazırgiyim ve Konfeksiyon Şubesi Haziran 2017 2 HAZIRGİYİM VE KONFEKSİYON SEKTÖRÜNÜN 2017 MAYIS İHRACAT PERFORMANSI ÜZERİNE KISA DEĞERLENDİRME

Detaylı

Mehmet Arif ŞAHİNLİ *

Mehmet Arif ŞAHİNLİ * YYÜ TAR BİL DERG (YYU J AGR SCI) 2012, 22(2): 91-98 Geliş Tarihi(Received):27.01.2012 Kabul Tarihi (Accepted): 10.05.2012 Araştırma Makalesi/Research Article (Original Paper) Rekabet Gücü: Türkiye ve Avrupa

Detaylı

AKTİF YAYINLARI Yayın No: 2

AKTİF YAYINLARI Yayın No: 2 AKTİF YAYINLARI Yayın No: 2 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 Fob İhracat (milyar $) Fob İthalat (milyar $) 2006 2007 2008 2009 2010* 2011* 11,6 15,1 19,1 14,4 16,7 15,9 14,2 18,02 23,1 18,1

Detaylı

DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT

DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARET VERİLERİ 19 Şubat 2012 T.C. KUVEYT BÜYÜKELÇİLİĞİ TİCARET MÜŞAVİRLİĞİ DIŞ TİCARETİN GÖRÜNÜMÜ: TÜRKİYE KUVEYT TÜRKİYE KUVEYT DIŞ TİCARET

Detaylı

EKONOMIK VE SOSYAL ARASTIRMALAR SUBESI

EKONOMIK VE SOSYAL ARASTIRMALAR SUBESI ISTANBUL TICARET ODASI EKONOMIK VE SOSYAL ARASTIRMALAR SUBESI SUUDI ARABISTAN ÜLKE RAPORU Güncelleme Tarihi : 22/11/2006 ETÜD NO: 632 S.O. I- GENEL BILGILER Resmi Adi : Suudi Arabistan Kralligi Yönetim

Detaylı

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ

TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Ekonoetri ve İstatistik Sayı:2 2005-11-29 İSTANBUL ÜNİVERSİTESİ İKTİSAT FAKÜLTESİ EKONOMETRİ VE İSTATİSTİK DERGİSİ TÜRKİYE EKONOMİSİNDE BÜYÜME İLE İŞSİZLİK ORANLARI ARASINDAKİ NEDENSELLİK İLİŞKİSİ Dr.

Detaylı

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011

EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 EKONOMİK GELİŞMELER Ağustos - 2011 AR-GE MÜDÜRLÜĞÜ TÜRKİYE ESNAF VE SANATKARLARI KONFEDERASYONU EKONOMİK RAPOR AĞUSTOS 2011 İÇİNDEKİLER... 1 GAYRİ SAFİ YURTİÇİ HASILA (GSYH)... 2 İSTİHDAM - İŞSİZLİK VE

Detaylı

HALI SEKTÖRÜ 2015 YILI İHRACATI

HALI SEKTÖRÜ 2015 YILI İHRACATI HALI SEKTÖRÜ 2015 YILI İHRACATI Ülkemizin halı ihracatı 2014 yılında % 7,3 oranında bir artışla kapanmış ve 2,4 milyar dolar olarak gerçekleşmişti. 2015 yılında ise halı ihracatımız bir önceki yıla kıyasla

Detaylı

GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER

GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER GÜNEY KORE EKONOMİK GÖSTERGELER VE TÜRKİYE İLE İLİŞKİLER EKONOMİ VE STRATEJİ DANIŞMANLIK HİZMETLERİ, MART 2014 1. GÜNEY KORE VE TÜRKİYE TEMEL GÖSTERGELER Güney Kore 1970 li yıllarda temelini attığı ihracata

Detaylı

Working Paper Iç Borçların Ekonomik ve Sosyal Yaşamda Yaptığı Tahribat. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No.

Working Paper Iç Borçların Ekonomik ve Sosyal Yaşamda Yaptığı Tahribat. Discussion Paper, Turkish Economic Association, No. econstor www.econstor.eu Der Open-Access-Publikationsserver der ZBW Leibniz-Informationszentrum Wirtschaft The Open Access Publication Server of the ZBW Leibniz Information Centre for Economics Güvemli,

Detaylı

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi

TEKSTİL MAKİNALARI. Hazırlayan Hasan KÖSE 2006. T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI Hazırlayan Hasan KÖSE 2006 T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı İhracatı Geliştirme Etüd Merkezi TEKSTİL MAKİNALARI TÜRKİYE DE ÜRETİM Tanımı Tekstil makinaları, tekstil sanayinin

Detaylı

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010

Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Çimento, Cam, Seramik ve Toprak Ürünleri Sektör Raporu 2010 Avrupa kıtasından Amerika kıtasına, Orta Doğu Ülkelerinden Afrika ülkelerine kadar geniş yelpazeyi kapsayan 200 ülkeye ihracat gerçekleştiren

Detaylı

2016 TEMMUZ DIŞ TİCARET RAPORU

2016 TEMMUZ DIŞ TİCARET RAPORU 2016 TEMMUZ DIŞ TİCARET RAPORU ATSO DIŞ TİCARET SERVİSİ *Tablo ve listeler TİM ve TUİK istatistikleri ihracat ve ithalat verilerine göre ATSO- Dış Ticaret Servisi tarafından derlenmiştir. 2016 TEMMUZ /

Detaylı