Kazanım Kavrama Testi. MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü.

Transkript

1 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü 1 1. Bilimsel faaliyetlerin eski Yunan uygarlığında başladığı kabul edilir. İnsanoğlu çağlar boyunca yağmurun yağması ve mevsimlerin oluşması gibi doğa olaylarını mitolojik hikayelerle açıklamıştır. Thales ve Antik Yunan düşünürleri, doğa üstü güçlere dayalı bu mitolojik açıklamaları reddetmiş ve yerine, doğal olaylara dayalı duyusal verileri esas alan açıklamalar yapmışlardır. Buna göre bilimsel faaliyetlerin Antik Yunan uygarlığında başladığı iddiası aşağıdaki seçeneklerden hangisine dayandırılabilir? A) Doğal olayları birden çok nedene bağlamalarına B) Araştırmalarında sonuçtan çok yönteme önem vermelerine C) Doğa olaylarını somut verilerden hareketle açıklamalarına D) Genelden özele giden akıl yürütmeler yapmış olmalarına E) Doğal olaylara ilişkin sistemli gözlemler yapmalarına 2. Şu an sizin için önemli olan nedir? Diye sorulsa açlığın sınırında olan bir kişi yiyecek der. Sıcaktan bunalan bir kişi serinlik der. Kendisini yalnız hisseden birisi, başka insanlarla beraber olmak der. Acaba tüm bu ihtiyaçlar karşılansa, yine de tüm insanları ilgilendiren başka şeyler var mıdır? Evet, her şeyin ötesinde, insanların ihtiyaç duyduğu başka bir şey vardır: İnsanlar, kim olduklarını ve neden yaşadıklarını bilmek isterler. Bu isteklerini karşılamak için de felsefi bir tavıra ihtiyaç duyarlar. Bu parçaya göre felsefeyle ilgili çıkarılabilecek en doğru yargı aşağıdakilerden hangisidir? A) Felsefe, sorduğu sorularla bilimin ufkunu açar. B) Felsefe, insanların yaşamını anlama ve hakikati görme merakından doğar. C) Felsefe, yaşamın sınırlı alanlarında insanlığa ışık tutan bir disiplindir. D) Felsefe, binlerce yıldan beri ortaya konan fikir ve düşünceleri tanıma olanağı sağlar. E) Felsefe, pratik yaşamda akıl yürütebilmek için gerekli temelleri oluşturur. 3. Felsefe karanlıkları delmek gibi bir şey, karanlıkların içinden ufacık bir gün ışığı bulup bu ışığı büyük bir ateş topuna dönüştürmek. Felsefe ile ilgili söylenen bu sözlerden, aşağıdaki sonuçlardan hangisi çıkarılamaz? Felsefeyle Tanışma Felsefe ilk olarak M.Ö. 7.yy da Antik Yunanda önemli bir ticaret merkezi ve liman kenti olan Milet'te ortaya çıkmıştır. İyonya düşünce sisteminin felsefe olarak nitelendirilmesinin temel nedeni, düşünce sisteminin dini ve mitolojik açıklamalar içermeyip akla dayalı temellendirmeler olmasıydı. Parçaya göre aşağıdakilerden hangisi felsefenin doğuşunda etkili değildir? A) Hoşgörü kültürü B) Özgür düşünme ortamı C) Dinsel otoriteye bağlı olma D) Kültürler arası etkileşim E) Toplumun refah seviyesinin yüksek olması 5. Hikmet, bütün olup bitenlerin esasını bilmektir. Felsefe ise bilgi peşinde olan ve bilgiyi seven bir kişinin düşünme etkinliğidir. Bu parçada anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? A) Felsefe bilgiye ulaşma yolunda bir düşünme etkinliğidir. B) Felsefe hikmetten daha genel bir bilgidir. C) Felsefe bütün varlığı bilir. D) Hikmet sürekli yolda olmaktır. E) Felsefi bilgi olgulara dayanır. 6. Felsefe sınav kâğıtlarını okuyan bir felsefe öğretmeni felsefe nedir? Sorusuna verilen cevapları kontrol ederken; Ali nin felsefe yolda olmaktır. Ayşe nin doğru düşünmektir. Sema nın inanılanı sorgulamaktır. Fatih in bilgelik sevgisidir. Mehmet in düşündüğünü düşünmektir. Cevaplarını yazdığını görmüştür. Yukarıda verilen hangi isim Yunanca philosophia (felsefe) sözcüğünün kelime anlamını yazmıştır? A) Felsefe bilinmeyene doğru sürüklenip gider. B) Felsefe olayları derinlemesine inceler. C) Felsefe küçük ipuçlarını değerlendirir. D) Felsefenin görevi karanlıkları aydınlığa çıkarmaktır. E) Felsefe cevapları henüz bulunmamış soruların üzerine gider. A) Fatih B) Ali C) Eylem D) Ayşe E) Sema

2 1 7. Platon a göre Felsefe doğruyu bulma yolunda düşünme etkinliğidir. Bu tanıma dayanarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Felsefe, hakikati aramak için ortaya konulan zihinsel bir çabadır. B) Felsefe, bilimsel olmayan önermelerden uzak durur. C) Felsefede, hiçbir konuda son söz söylenmemiştir. D) Felsefede cevaplardan çok sorular önemlidir. E) Felsefe, bütün olan bitenlerin esasını bilebilir. Felsefeyle Tanışma I. Bildiklerimizin sınırı var mıdır? II. Kaç tarz varlık vardır? III. Evrenin ana maddesi nedir? IV. İnsan ahlaki eylemde bulunurken özgür müdür? V. İnsanlar neden ve nasıl unutur? Verilenlerden hangileri felsefenin cevap aradığı sorulardan değildir? A) Yalnız I. B) Yalnız III. C) Yalnız V. D) I ve V. E) III ve V. 8. Denilebilir ki felsefe, hiç kesintiye uğramayan bir düşünme etkinliğidir. Felsefe ele aldığı soru ve sorunları akıl ve mantık ilkesi çerçevesinde tutarlı bir bilgi olarak evrensel düzeyde ortak insan aklına sunar. Felsefe verilen cevaplarla yetinmeyip yeni soru ve cevaplarla kendisini sürekli olarak yeniler. Aşağıdakilerden hangisi bu parçaya uygun bir felsefe tanımıdır? A) Felsefe, doğru düşünmektir. B) Felsefe, bilgelik peşinde koşmaktır. C) Felsefe, düşünceler serüvenidir. D) Felsefe, ilkeler ya da ilk nedenlerin peşindedir. E) Felsefe, insanın gücü ölçüsünde varlığın hakikatini bilmesidir. 9. Doğanın ardında gizlenen ve ona imkan veren varlığın bilgisi, mutlak bilgi, ussal bilgi, madde olmayanın bilgisi, son erek bilgi, varlık yasalarını bulmak için düşünen benliğin bilgisidir. Verilen parçada yapılan açıklamalar aşağıdaki alanlardan hangisine ait olabilir? A) Metafizik B) Fenomen C) Aksiyoloji D) Epistemoloji E) Teleoloji 11. I. İnsan, eylemleri sırasında özgür müdür? II. İktadarın kaynağı nedir? III. Duyu organlarımız bizi yanıltır mı? IV. Evrende bir değişme var mıdır? Verilen sorular aşağıdaki felsefe alanları ile eşleştirildiğinde hangi seçenek açıkta kalır? A) Epistemoloji B) Etik C) Siyaset felsefesi D) Estetik E) Ontoloji 12. Kant a göre felsefenin nesneleri algılamaktan çok, bilme tarzımızla meşgul olması gerekir. Buna göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi vurgulanmak istenmiştir? A) Felsefede amacın kesin bilgiye ulaşmak olduğu B) Felsefenin olanı incelemesi gerektiği C) Felsefenin açıklamalarında bitmişliğin olmadığı D) Felsefenin, bilimsel bilgi sonuçlarından yararlandığı E) Felsefenin, varlığa ait bilgilerimizi elde etme yöntemiyle ilgilenmesi gerektiği Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

3 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü 2 1. I. Bildiklerimizin sınırı var mıdır? II. İnsanlar neden ve nasıl unutur? III. Evrenin ana maddesi nedir? IV. İnsan ahlaki eylemde bulunurken özgür müdür? Verilenlerden hangileri felsefenin cevap aradığı sorulardan değildir? A) Yalnız I. B) Yalnız II. C) Yalnız III. D) Yalnız IV. E) II ve III. Felsefeyle Tanışma Felsefede soruların tek bir doğru cevabı olmadığı için önemli olan önermelerin birbiriyle mantıksal olarak biraradalığıdır. Verilen ifadede felsefenin aşağıdaki hangi özelliği vurgulanmaktadır? A) Eleştirel bir tavır sonucu ortaya çıkmıştır. B) Kendi içinde tutarlıdır. C) Hiçbir konuda son sözü söylememiştir. D) Kapsamlı ve bütüncül bir bilgidir. E) Kişisel ve özgündür. 2. Filozof ele aldığı konuları farklı yollarla çözümleyerek açıklığa kavuşturur. Sonra da üzerinde düşünülüp çözümlenmiş ve aydınlığa kavuşturulmuş malzemeden hareketle konularını yeniden inşa eder ve onu bir bütünlüğe kavuşturur. Verilen açıklamada felsefi düşüncenin aşağıdaki özelliklerinden hangisi vurgulanmaktadır? A) Eleştirici ve sorgulayıcıdır. B) Cevaplardan çok sorular önemlidir. C) Çözümleyici ve kurucudur. D) O düşünceyi ileri süren filozofun özgün görüşüdür. E) Ortaya konan önermeler kendi içinde tutarlıdır. 3. Felsefede ileri sürülen önermeler bilimde olduğu gibi olgularla test edilerek doğrulanamaz. Önemli olan ortaya konan düşüncenin çelişkisiz olmasıdır. Verilen parçada felsefenin aşağıdaki hangi özelliği üzerinde durulmuştur? A) Cevaplardan çok sorular önemlidir. B) Çağın koşullarından etkilenir. C) Eleştirici ve sorgulayıcıdır. D) Bitmişlik ve kesinlik yoktur. E) Mantıksal ve tutarlıdır. 5. Felsefede söz konusu olan tek bir insanın değil, genel olarak insanın yaşantısıdır. Verilen ifadeden felsefi düşünceye ait çıkarılabilecek özellik aşağıdakilerden hangisidir? A) Cevaplardan çok sorular önemlidir. B) Sorgulayıcıdır. C) Akla dayalıdır. D) Yığılarak ilerler. E) Evrenseldir. 6. Felsefede ileri sürülen bir görüş ya da sav için bir dayanak göstermek gerekir. Buna göre felsefeyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Varlığı bütün olarak ele alır. B) Eleştirici ve sorgulayıcıdır. C) Cevaplardan çok sorular önemlidir. D) Temellendirmeye dayalı bir düşüncedir. E) Çağın koşullarından etkilenir.

4 2 7. Felsefi düşünme sadece sorgulananı tek taraflı düşünme değildir; aynı zamanda sorgulamanın kendisini veya sorgulama sonucunu da sorgulamaktır. Parçada felsefi düşüncenin aşağıdaki hangi özelliği üzerinde durulmuştur? A) Çözümleyici ve kurucu bir düşüncedir. B) Cevaplardan çok sorular önemlidir. C) Merak ve hayretten doğar. D) Refleksif bir düşüncedir. E) Tutarlıdır. Felsefeyle Tanışma Hayatın her yerinde felsefe karşımıza çıkar. İleri sürdüğümüz bir fikrin doğru olduğunu iddia etmek için kanıtlar sunmaya başladığımızda, siyasi tutumlarımızla ilgili karar vermek durumunda kaldığımızda, insanlarla ilişkilerimizde bazı değerlere sahip olmamız gerektiğinde felsefe yaparız. Bu parçada savunulan görüş aşağıdakilerden hangisidir? A) Evrensel ahlak ilkeleri mümkündür. B) Sorgulama yapma felsefenin temelidir. C) Felsefi düşünceler birbirinden etkilenir. D) Felsefe insanın hayatında kaçınılmaz bir etkinliktir. E) Her felsefi düşünce içinde doğduğu toplumdan etkilenir. 8. Felsefe, yolda olmaktır. K. Jaspers ın bu sözü, felsefenin aşağıdaki hangi özelliğini dile getirmektedir? A) Dogmatik olmaması B) Subjektif olması C) Bitmişlik ve kesinliğin olmaması D) Çağın koşullarından etkilenmesi E) Merak sonucunda ortaya çıkması 9. Sokrates, insan için en zor an seçme anıdır, bize hayatın sunduğu bütün bu yolların ne kazandıracağını hesaplayarak her yerde ve her zaman mümkün olan en iyi hayatı seçebiliriz. Bütün bunları düşünür, ruhun aslını da göz önünde tutarsak hayatın iyisiyle kötüsünü ayırt edebiliriz. Bu parçada felsefenin aşağıdaki hangi işlevinden söz edilmektedir? A) Hayatı anlama B) Özgün fikirler elde etme C) Doğru bilgiye ulaşma D) Yeni fikir akımları geliştirme E) Bilme isteğini geliştirme 11. Herakleitos gerçeği söz haline getirmeden, başka deyişle dile dökmeden önce insanlar anlamadılar. demiştir. Herakleitos un bu sözle anlatmak istediği aşağıdakilerden hangisidir? A) İnsan konuştuğu için düşünür. B) Düşünce varlığını dil ile gerçekleştirir. C) Gerçeklik düşünülemez yalnız sözle ifade edilir. D) Düşünme ve konuşma eylemleri birbirinden farklı şeylerdir. E) Gerçeklik genel ve soyut olduğu için anlamak ve anlatmak güçtür. 12. Felsefe birtakım önermeler kümesidir. Bu önermeler bir semboller sistemi olan dil ile ifade edildikleri için, felsefe ile dilin sıkı bir ilişkisi söz konusudur. Bir çiftçi için toprak neyse, bir müzisyen için nota neyse filozof içinde dil odur. Bu parçaya dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Dil; insanla insan, insanla diğer var olan şeyler arasında birleştirici bir bağ kurar. B) Felsefe yapmak için düşünmek; düşünmek için de dil gereklidir. C) Dil, insanın anlatma ve anlama araçlarının en kullanışlı olanıdır. D) Bir filozofu anlayabilmek için onun ana dilini bilmek gerekir. E) Felsefe yapılabilen diller zengin diller arasında yer alır. Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

5 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü 3 1. Bilme edinimi, özne ile nesne arasında kurulan bağla gerçekleşir. Bilginin konusunu; insanın, karşısında bulduğu veya zihinde ürettiği toplumsal, politik, ekonomik, psikolojik her tür olay ve olgu oluşturmaktadır. İnsan, hem dış dünyadaki nesne hakkında hüküm veren özne, hem de bir başkasının bilgisine konu olan nesne konumunda olabilir. Bu parçaya göre bilginin ortaya çıkışı ile aşağıda verilen yargılardan hangisi doğrudur? A) Bilginin oluşumunda hem özne hem nesne olmak zorundadır. B) Bilginin konusu dış dünyadaki deneyimlerdir. C) Bilgi onu üreten öznenin algısına bağlıdır. D) Bilgi belli bir süreçte oluşur. E) Bilgi dış gerçekliktir. 2. Bilme edimi, oldukça karmaşık bir süreçtir. Şu anda bu satırları okurken bile; belki bir acaba deyip merak ettiniz ve bu edimin nasıl gerçekleştiğini kendinize sormaya başladınız bile, kim bilebilir? Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisine cevap aranmaktadır? A) Nasıl biliriz? B) Bilginin ölçütü nedir? C) Bilginin sınırı nedir? D) Bilginin kaynağı nedir? E) Bilginin değeri nedir? Bilgi Felsefesi Senden evvel de pek çok insan aynı gökyüzünü paylaştı. Fakat bir kez olsun bakmayı düşünmediler masmavi gökyüzüne. Akıp giden zamanı, hissetmediler. Koşulsuz hayatın meşguliyetine duydukları sarsılmaz teslimiyet duygusuyla; ne olmak istedikleri konusunda en ufak tereddüt duymadan geldiler, baktılar ve gerçeği görmeden, göçtüler bu dünyadan. Görmek isteyenlerin ise en büyük yardımcısı felsefeciler oldu. Buna göre, felsefi bilginin insana ve insanlığa en önemli katkısı aşağıdakilerden hangisi olmuştur? A) Akıl yürütme becerisi kazandırmıştır. B) Bilginin temellendirilmesini sağlamıştır. C) Doğru bilgiyi mümkün kılmıştır. D) Aklı çelişkilerden kurtarmıştır. E) Gerçekliği sorgulamayı sağlamıştır. 5. Bir mağara duvarına avladığı bizonu çizen insan, kimi zaman Olympos ta seyircilerin karşısında kahkaha atan bir adam olarak, kimi zaman da topluma yön vermek isteyen bir şair olarak çıkabilir. Sanat pek çok bilgi türü içinde; insanı, insana, insanca, farklı biçimlerde anlatabilmenin en iyi yoludur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi, sanat bilgisinin özelliklerinden değildir? A) Somuttur. B) Duygudan ziyade düşünceye dayanır. C) Tiyatrodan, resime pek çok türü vardır. D) Temelinde insan yer almaktadır. E) Sujenin öznelliğini yansıtır. 3. Suje ile obje arasında kurulan bağdan doğan üründür. Verilen tanım aşağıdaki kavramlardan hangisine aittir? A) Akt B) Bilgi C) Doğruluk D) Gerçeklik E) Temellendirme 6. Deneyimlerimizin, hayat içinde işe yaraması ile gelişir. Kişiye ve zamana göre değişmeyen, determinist bir bilgidir. Tartşmaya kapalı, olduğu gibi kabul edilen bilgidir. Hayal gücü, sezgi ve yaratıcılığın dışa vurumudur. Açıklaması verilmeyen bilgi türü aşağıdakilerden hangisidir? A) Sanat Bilgisi B) Dini Bilgi C) Bilimsel Bilgi D) Felsefi Bilgi E) Gündelik Bilgi

6 3 7. Her çağdaki sanatsal yaratımın özellikleri ve anlamı her zaman kendi ifadesi olduğu toplum tasarısıyla nedensel bir bağlantı içindedir. Bu parçaya göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Sanat üretildiği toplumdan etkilenir. B) Sanat evrensel ürünler ortaya koyar. C) Sanatçı toplumdan bağımsızdır. D) Toplumun sanat üzerinde bir etkisi yoktur. E) Toplumun sanata etkisi sanatçıyı kısıtlar. Bilgi Felsefesi Sıcak havalarda ince, soğuk havalarda kalın giysiler giyilmesi gerektiğinin bilinmesi Suyla dolu bir havuza taş gibi bir madde atıldığında taşın dibe batacağının bilinmesi Verilen bilgilerin ortak özelliği aşağıdakilerden hangisidir? A) Sezgisel olmaları B) Deneyimlerle elde edilmesi C) Doğuştan, akıl yoluyla gelen bilgiler olması D) Temelinde inanç bağının bulunması E) Olgusal bağlantılarının bulunması 8. Jaspers a göre; bizi felsefe yapma konusunda harekete geçiren sebeplerden biri şüphe ve emin olma halidir. Yüzyıllardır, bilim adamları elde ettikleri sonuçlara bakıp, hakikati yakaladıklarını savunurken, felsefeciler ise hakikat konusunda temkinli davranmışlardır. Buna göre bilimsel ve felsefi bilgi ile ilgili söylenen aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur? A) Felsefi bilgi de şüphe araçken, bilimsel bilgi de amaçtır. B) Bilimsel bilgide, felsefeden farklı olarak ilerleme yoktur. C) Felsefi bilgide, bilimsel bilgiden farklı olarak sorgulama yapmak bir araçtır. D) Bilimsel bilgi ile felsefi bilginin kullandığı yöntemler ortaktır. E) Felsefi bilgi kesinlik barındırmazken, bilimsel bilgi kesindir. 9. Felsefenin araştırma alanı çoğu kez somut olan ve sınırları açıkça çizilmiş bir nesne veya olgu olmadığından, ondan deneysel bir çalışma bekleyemiyoruz. Bu nedenle filozofun sorunlara çözüm ararken, inançları, görüşleri, yaşantısı ve çağın olaylarından kendini soyutlaması güçtür. Bu durum felsefi bilginin aşağıdaki özelliklerinden hangisi ile ilgilidir? A) Subjektif olması B) Rasyonel olması C) Var olan her şeyi konu edinmesi D) Kesin bir doğruluk değerine sahip olması E) Kendinden önceki düşünürlerden etkilenmesi 11. Evreni ve insanı açıklamaya çalışan dinin kaynağında Tanrı inancı vardır. Bu inanç dinde sezgi, vahiy ya da kutsal kitap aracılığıyla temellendirilir. Dinde eleştiriye, temel iddiaların doğruluğundan kuşku duymaya hiçbir şekilde yer yoktur. Bu parçada vurgulanan dini bilginin aşağıdaki özelliklerinden hangisidir? A) Sorgulamaya kapalı olması B) Evrensel mesajlar vermesi C) Toplumsal yaşamı şekillendirmesi D) Ahlaki ögeler içermesi E) Toplumsal kontrol aracı olması 12. Her şeyi olduğu gibi kabul eden, merak etmeyen, eleştirmeyen insan için felsefi düşünme söz konusu olamaz. Felsefe bilgisi varlıklar ve olaylar karşısında merak duyan insanlarda ortaya çıkar. Bu parçada felsefi bilginin aşağıdaki hangi özelliğine vurgu yapılmaktadır? A) Sorgulayıcılık B) Bütünsellik C) Öznellik D) Kümülatiflik E) Tutarlılık Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

7 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü 4 1. Doğruluk nedir? Bu soruyu kendi aklınıza dayanarak; yanlış olmayan şeklinde cevaplayabilirsiniz. Peki yanlış nedir? diye sorsak: aynı akıl, Yanlış, gerçeklikle uyuşmayandır. şeklinde felsefi bir cevap verebilir. Bir septik, gerçeği ulaşılabilen bir şey olarak görmediğinden, doğruluğu tartışmayı dahi kendi aklına aykırı bulacaktır. Klasik bilim anlayışı ise, bu soruya olgusal bir perspektifle yaklaşarak; nesnelerin gerçekliğinin denetlenebilirliği üzerinden cevap üretecektir. Parçadan doğruluk kavramı ile ilgili çıkarılabilecek temel düşünce aşağıdakilerden hangisi olabilir? A) Doğru bilgi, mümkün değildir. B) Doğru bilginin kaynağı akıldır. C) Doğru bilginin kaynağı konusunda farklı bakış açıları söz konusudur. D) Doğruluk ile ilgili ortak bir uzlaşı söz konusu değildir. E) Doğruluk topluma göre değişebilmektedir. 2. "Dünya yuvarlaktır." önermesi "Dünya" diye adlandırdığımız gezegenin yuvarlak olması halinde doğru, olmaması halinde ise yanlış değeri almaktadır. Buna karşılık "Dünya" kendi başına ne doğrudur ne yanlıştır; fakat o gerçek bir varlıktır. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) Doğruluk bir değerdir. B) Gerçeklik bir tür var olma durumudur. C) Doğruluk, düşünceye bağlıdır. D) Gerçeklik, insan algısından bağımsızdır. E) Doğruluk, bilginin nesnesine uygunluğudur. Bilgi Felsefesi Epistemoloji nin temel konularından olan; doğruluk ve gerçeklik ilişkisi hakkında filozoflar,bazı doğruluk ölçütleri geliştirmişlerdir. Bu ölçütlerden en önemlisi olan tutarlılık; bize sağlam bir zeminde hareket etme fırsatı vermekle birlikte süreç boyunca, artık güvenlik sigortamız olacaktır. Parçadan çıkarılacak sonuç aşağıdakilerden hangisidir? A) Tutarlılık bilginin can yeleğidir. B) Gerçeklik, özneden bağımsızdır. C) Doğrunun ölçütü dış dünyada işe yaramasıdır. D) Felsefede doğru bilgiye ulaşmak imkansızdır. E) Bilginin sınırı dış dünyadaki gerçeklikten ibarettir. 5. Bir felsefi düşüncenin sistemli olabilmesi için, ortaya konan bilgilerde uygunluk, kavramlar ve önermeler arasında tutarlılık, apaçıklık, pratik yarar ve tümel uzlaşım ölçütlerine uygun olması gerekir. Bunlar olmaksızın yola çıkan filozofun akıbeti, pusulasız yola çıkıp, fırtına içinde rotayı kaybeden kaptana benzer. Buna göre aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Felsefi sistemler, toplumsal gelişmelerin ürünüdür. B) Bilgi,dış dünyadaki gerçeklik ile sınırlıdır. C) Felsefi bilgi doğruluk ölçütlerine uygun olmalıdır. D) Doğruluğun ölçütü, onu üreten özneye bağlıdır. E) Sistem her filozofun varacağı nihai bir hedeftir. 3. Doğruluk; bilginin nesnesine uygunluğudur. Nesne soyut yada somut olabilir. Uygunsa doğru, değilse yanlıştır. Gerçeklik ise bir tür var olma-olmama durumudur. Kar beyazdır önermesinin doğruluğu, yağan karın gerçekte beyaz olup olmadığına bakmaktan geçer. Bu parçaya göre doğruluğu gerçeklikten ayıran temel fark aşağıdakilerden hangisidir? A) Bilginin nesnesine uygun olup olmadığı B) Yöntemli olarak edinilmiş olması C) Dış dünyada gözlenebilir olması D) Farklı kaynaklardan edinilmesi E) Nesnel ve denetlenebilir olması 6. Aşağıdaki kavramlardan hangisi bilginin doğruluk ölçütlerinden biri değildir? A) Öznellik B) Tutarlılık C) Apaçıklık D) Yararcılık E) Uygunluk

8 4 7. Bir yargı ya da önerme gerçeklikle uyuşuyorsa ya da ifade ettiği bilgi, gerçekliğe denk düşüyorsa o bilgi doğrudur. Örneğin; Bu kapı demirdendir. önermesi ancak ve ancak o kapının demirden olması durumunda doğrudur. Verilen açıklama aşağıdaki sorulardan hangisine cevap niteliğindedir? A) Doğru bilgi mümkün müdür? B) Doğru bilginin ölçütü nedir? C) Bilgilerimizin kaynağı nedir? D) Doğru bilginin sınırları var mıdır? E) Doğruluk ve gerçeklik arasındaki fark nedir? 8. Titius a göre felsefe, yaşama ve evrene karşı bir vaziyet alıştır. Parmak izlerimizin, göz retinalarımızın farklı olması gibi; her insan da, gerek dış görünüşü, gerekse duygu ve düşünceleriyle birbirinden farklıdır. Ürettiği her argümanla, aslında bir bakıma hakikat denizini doldurmaktadır. Farklılığımızla üretilen bilgiler arttıkça ve paylaştıkça zenginleşti insanlık. Bu parçada, aşağıdaki ifadelerden hangisine değinilmemiştir? A) Her insanın bakış açıları birbirinden farklıdır. B) Bilgilerimiz, olaylar karşındaki bakışımızı belirler. C) Felsefi bilginin artması, bakış açısını zenginleştirir. D) Bilgilerin artması, hayatımızı daha anlamlı kılar. E) Belli bir filozofun düşüncesine uygun yaşamamız gerekir. 9. Wegener e göre bütün kıtalar Pangea adlı büyük bir ana karanın parçalanmasıyla ortaya çıkmıştır. Önce irili ufaklı kara parçaları oluşmuş, sonra insanlar bunları keşfederek; Pangea nın varlığına dair ipuçları elde etmiş, nihayet en sonunda zihinlerinde onun varlığını kesinleştirmişlerdir. Bu keşif tıpkı yapbozun parçalarını birleştirmek gibidir. Yapbozu yapıp tekrar bozarız, sonra tekrar yaparız. Bu işlem sonu olmaksızın devam edebilir. Parçadan hareketle felsefenin bilgiye yaklaşımı ile ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Genelleyici bir bakışla yaklaşır. B) Objektif konulardan hareket eder. C) Sonuç olarak insanlığa yararlıdır. D) Sonu gelmeyen bir keşif sürecidir. E) Bilmek için bilme arzusuyla yapılır. Bilgi Felsefesi Öğretmenin, sınıfta uygulayacağı herhangi bir test için yetkin oluşu, onun bu konuyu tam manasıyla özümsemiş olduğu anlamına gelir. Çünkü sınayan, sınanandan daha yetkin olmalıdır. Bir röntgeni inceleyen doktorun hastalığın nerede olduğunu görebilmesi gibi, öğretmende cevap kağıdına baktığı zaman öğrencinin yanıtından, o konuyu hangi ölçüde öğrendiğini veya nerelerde eksikliklerinin olduğunu çıkarsayabilir. Paragrafta anlatılmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A) Doğru bilgi üretmek için küçük detaylara bakmak zaman kaybıdır. B) Belli bir alandaki yetkinlik, o alanın derinlemesine kavranmış olmasına bağlıdır. C) Metafizik önermelerin doğruluğunu denetlemek, uzmanların işidir. D) Doğru bilgi yoktur, olsa da bilinemez ve başkasına aktarılamaz. E) Doğru bilginin ölçütü günlük yaşamda işimize yaramasıdır. 11. Bilgi felsefesi, bilgimizin temel özelliklerini, kaynağını ve sınırlarını inceler. Bilen özne ile bilinen nesne arasındaki bilgi sürecini tamamıyla ele alır ve bu süreçteki tüm ögeleri inceler. Bilginin ne olduğunu, nasıl ve hangi yollardan elde edildiğini irdeler. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bilgi felsefesinin temel sorunlarından biri değildir? A) Bilgi nasıl oluşur? B) Bilginin değeri nedir? C) Doğru bilgi mümkün müdür? D) Bilginin kaynağı nedir? E) Evrensel ahlak yasası olanaklı mıdır? 12. Bilmenin imkanlılığı sorusu, zaman zaman karamsarlığa kapılmamıza neden olsa da; bu çarpışma, yolculuğun devamı için bir engel değildir; Gorgias ın doğru yoktur! haykırışına şahit olurken, birdenbire Platon un asıl gerçekliği başka dünyadaki idealar alemine dayandırmasına, oradan Hegel in, gerçek olanı aklileştirme serüvenine geçebiliriz felsefede. Düşünmenin derin dehlizlerinde, sonluluk olmadığını ve duvarın öbür tarafına geçmenin de mümkün olabildiğini görürüz. Parçada felsefe ile ilgili açıklanmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? A) Bilginin kaynağı sorunu B) Bilginin sınırı problemi C) Bilginin değeri sorunu D) Bilginin doğruluk ölçütleri E) Bilgi felsefesinin temel problemleri Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

9 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü 5 1. Hiçbir şey yoktur. Bir şey olsa bile onu bilmezdik. O şeyi bilsek bile, başkalarına aktarmazdık. Gorgias bu sözleriyle aşağıdaki hangi soruya cevap vermiştir? A) Bilginin kaynağı nedir? B) Doğru bilgiye ulaşmak mümkün müdür? C) Bilginin sırrı nedir? D) Doğrunun ölçütü nedir? E) Fayda sağlayan bilgi doğru mudur? 2. Sofistlerle birlikte felsefenin yönünün değiştiğini söyleyebiliriz. Sofist filozoflar, doğa filozoflarının araştırdığı arkhe problemini felsefenin konusu olmaktan çıkarmış ve ilk defa "Doğru bilgi mümkün müdür?" sorusunu sormaya başlamışlardır. Bilgi insandan insana değişmektedir; çünkü her insan farklı duyumlarla bilgiler elde etmektedir. Buna göre Sofistlerle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır? A) Sofistlerle birlikte bilgi, felsefenin konusu haline gelmiştir. B) Sofistlere göre değişmez, genel geçer bir bilgi yoktur. C) Sofistler varlığın mutlak bilgisinin elde edilebileceği iddiasındadır. D) Sofistler doğa felsefesi ile ilgilenmemişlerdir. E) Sofistler epistemolojik problemlere yönelmiştir. 3. Sokrates in annesi doğum yaptıran bir ebedir. Annesi hakkında: Annem, nasıl var olan bir bebeğin dünyaya gelmesine yardımcı oluyorsa, bilgilerin ortaya çıkışı da buna benzer. Örneğin bir öğretmen öğrencisine yeni bir şey öğretmez, ancak onun aklında var olan bilgilerin açığa çıkarılmasına yardımcı olur. der. Parçada bilginin ortaya çıkışı ile anlatılmak istenen temel düşünce, aşağıdakilerden hangisidir? A) Bilgiler doğuştandır ve sorgulatma yöntemiyle ortaya çıkarılır. B) Bilgilerimizi deneyimle sonradan elde ederiz. C) Bilgilerimizin kaynağı beş duyu organımızdır. D) Bilgiyi, insan istemese de çevreden edinir. E) Yaşamın her anında bilgi üretimi devam eder. Bilgi Felsefesi Descartes, insanın şüphe etme sürecinden de şüphe duyması gerektiğini düşünür. Ona göre şüphe bir tür düşünme edimidir. Düşünen insan ise bu süreçte bir bilinç varlığı olarak, var olduğunu fark eder. Bu noktada Descartes, artık kendisinden şüphe duyulmayan, ilk kesin bilgiye ulaşır. Düşünüyorum o halde varım. Descartes ın, bilgiye ulaşma süreciyle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur? A) Şüphe, doğru bilgiye ulaşmak için bir amaçtır. B) İnsan varlığının bilgisine metodik şüphe ile ulaşır. C) Doğru bilgi ancak sezgi yoluyla elde edilir. D) Doğru bilgiden her zaman kuşku duyulur. E) Doğru bilgi imkansızdır. 5. John Locke a göre insan zihni doğuştan boş bir levha(- Tabula rasa) gibidir. Sokrates in iddiasının aksine, ona göre insan zihninde doğuştan gelen hiçbir bilgi yoktur. Her türlü bilgi, gözlem ve duyular yoluyla sonradan kazanılmaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Sokrates in bilgi hakkındaki görüşü olabilir? A) Bilginin kaynağı deneyimlerdir. B) Doğuştan getirilen bilgi yoktur. C) Deneye dayanan bilgi doğru bilgidir. D) Bilgilerimiz doğuştan akıl yoluyla getirilir. E) İnsanın bilgileri sonradan, yaşantı yoluyla şekillenir. 6. Filozoflar; mevcut kavramlardan önermeler üretmektedir. Ancak bu sürecin sonunda akıl yürütme gerçekleşebilmektedir. Akıl yürütme sürecinde, ya yeni düşünce üretilir ya da başkalarının ürettiği düşünceler eleştirilir. Kavramların zihinsel analizi yapılır ve üretilen düşüncelerin birbirleriyle tutarlılığına bakılır. Verilen açıklama aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine ait olabilir? A) Pozitivizm-Olguculuk B) Sensualizm-Duyumculuk C) Emprizm-Deneycilik D) Rasyonalizm-Akılcılık E) Entüisyonizm-Sezgicilik

10 5 7. Platon Asıl gerçeklik idealardır. derken aynı zamanda aşağıdakilerden hangisini ifade etmek istemiştir? A) Bilginin imkansız oluşunu B) Bilginin kaynağının duyular olduğunu C) Her şeyin, sürekli değiştiğini D) Duyularımızın bizi yanılttığını E) Bilginin kaynağının sezgi olduğunu 8. Kant a göre bilgi, hem zihinden hem deneyden gelen verilerin birleşmesi sonucu oluşur. Hegel, Kant ın bilginin oluşumu ile ilgili öne sürdüğü dış dünyadan, yani deneyden gelen bilginin de zihnin bir ürünü olduğunu iddia eder. Hegel e göre bilginin tüm ögeleri zihnin kendisine aittir. Bu parçada Hegel aşağıdaki ifadelerden hangisine eleştiri yapmaktadır? A) Doğru bilginin kaynağı akıldır. B) Gerçek kavramı insan düşüncesinin bir yansımasıdır. C) Doğru bilgi ancak duyu verileri ile elde edilir. D) Akla uygun olan herşey doğrudur. E) Doğru bilginin kaynağı akıl ile birlikte deneydir. 9. D. Hume duyumlarla algılanabilecek bir nedensellik bağının olmadığını, onun sadece alışkanlıktan ileri geldiğini söylemiştir. Hume un nedensellik fikrine karşı çıkışı aynı zamanda aşağıdaki felsefi akımlardan hangisine karşı bir eleştiri niteliğindedir? A) Rasyonalizm B) Kritisizm C) Pragmatizm D) Pozitivizm E) Entüisyonizm Bilgi Felsefesi Rasyonalistler, sadece düşünmenin, doğruluğu olan bir bilgi sağlayabileceğini ileri sürerler. Empristler ise, sadece duyuların bilginin doğruluğu için ölçüt olabileceğini söylerler. İlk kez Kant her iki görüşü de eleştirerek Bilgilerimiz deneyle başlar ama deneyden doğmaz, der. Çünkü ona göre Deneysiz kavramlar boş, kavramsız deneyler kördür. Bu parçada doğru bilgiye ulaşmak için aşağıdakilerden hangisinin önemi üzerinde durulmaktadır? A) Düşünme ile duyular arasında bağ kurmak gerekir. B) Bilginin oluşum sürecinde duyu verilerinin ön planda olması gerekir. C) Düşünme olmadan da doğru bilgiye ulaşılabilir. D) Doğru bilginin akılsal temellendirmedir. E) Sezgi yolu ile doğru bilgiye ulaşmak mümkündür. 11. Öğrenme anımsamadan başka birşey değildir. Öğrenme yoktur, yalnızca hatırlama vardır. Bu iki ifade ile anlatılmak istenen düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A) Edindiğimiz tüm bilgilerden şüphe duyarız. B) Bilginin kaynağında hem akıl hem deney vardır. C) İnsan aklı doğuştan bilgilerle donatılmıştır. D) İnsanın bilgisi tecrübeden ibarettir. E) Bilgilerin sorgulanması gerekir. 12. Aristoteles Nikomakos'a Etik adlı eserinde şöyle der: "O halde erdem tercihlere ilişkin bir huy; akıl tarafından ve aklı başında bir insanın belirleyebileceği, bizle ilgili olarak ortak alanda bulunma huyudur. Bu bir aşırılık, öteki eksiklik olan iki kötülüğün ortasıdır. Kötülük etkilenimlerde ve eylemlerde gerekenden aşırısı ya da eksikliğidir. Erdem ise ortayı bulmadır." Buna göre Aristoteles için erdem aşağıdakilerden hangisidir? A) Deneyim kazanma B) Hak peşinde koşma C) Tutarlı olma D) Ölçülü olma E) Bencil olma Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

11 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü 6 1. Varlık felsefesinde var olan kavramıyla, zamanda ve mekanda var olan nesnelerin yanında, zihinde varlık bulan nesneler de kastedilmektedir. Buna göre var olan hakkında aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Sadece olgulardan ibarettir. B) Tüm var olan düşünen bir zihne bağlıdır. C) Zihnin dışında algılanan her şeydir. D) İnsan bilgisinin sınırlarını aşmaktadır. E) Soyut ve somut olma özelliğine bağlıdır. 2. Ontoloji nin, hatta felsefenin ilk sorusu arkhe problemidir. İnsanoğlu temel ve esas olanı merak ederek, önce tüm var olanların başlangıcını(töz) anlamaya çalışmıştır. Bu nedenle İlk Çağ filozofları, felsefeyi daha çok doğayı anlama isteğiyle Evrenin özü nedir? sorusuyla başlatmışlardır. Bu düşünceden yola çıkarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz? A) Felsefenin ilk sorusu, varlık felsefesiyle ilgilidir. B) Töz, bir varlığı her ne ise o olmasını sağlayan unsurdur. C) İlk Çağ filozofları, daha çok doğayı anlamaya çalışmıştır. D) Varlığın ana maddesini oluş ve süregelen değişimler oluşturur. E) Arkhe, var olanların ilk ana maddesi anlamında kullanılmaktadır. Varlık Felsefesi Felsefe; Evren nasıl var oldu?, Her türlü değişime rağmen, değişmeyen nedir? Evrendeki düzeni sağlayan nedir? Görünenlerin arkasında bir gerçek var mıdır?... şeklinde uzayıp giden pek çok soruya cevap aramaktadır. Sıradan insanlar da, filozof da aslında aynı soruları hayatı boyunca belki de defalarca kendisine sormuştur. Hiçbir insan olmamıştır ki, bu konular üzerinde kafa yormasın. Ontoloji ile ilgilenen filozoflar bu sorulara mantıksal temellendirmelerle cevap vermeye çalışmışlardır. Parçaya göre filozofun ontolojik sorunlar karşısındaki ayırt edici tutumu aşağıdakilerin hangisinde doğru ifade edilmiştir? A) Bilimin somut verileri yerine, ontolojide soyut ve doğaüstü konular ele alınmaktadır. B) Filozof, sorulara akılcı ve tutarlı cevaplar vermeye çalışır. C) Varlığın ne olduğuna dair, filozoflar henüz kesin bir yanıt verebilmiş değildir. D) Görünenden hareketle, ideal varlığa ulaşmak ontoloji üzerine fikir üreten filozofların temel hedefidir. E) Sıradan insanlar, bu tür sorulara cevap vermekten çekinir. 5. I. Duyularla kavranılan şeyler dışındaki varlıkların bilgisi II. Görünen şeylerin arkasında gizlenen ve ona imkan veren varlığın bilgisi III. Ruhun ölümsüzlüğünün bilgisi IV. Fiziksel olayların bilgisi V. Son erek bilgisi Yukarıdakilerden hangisi metafiziğin konusu içerisinde yer almaz? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. 3. Aşağıdakilerden hangisi metafiziğin özelliklerinden değildir? A) Bilimsel verilerin sınırı içinde kalması B) Ruhun ölümsüzlüğünü sorgulaması C) Duyulur evrenin ötesini araştırması D) İdeal varlıklarla ilgilenmesi E) Soyut kavramları ele alması 6. Aşağıdakilerden hangisi bilim ve felsefenin varlığı ele alış tarzını yansıtmamaktadır? A) Bilime göre varlık olgusaldır. B) Felsefe varlığı bir bütün olarak ele alır. C) Felsefe sadece ideal varlığı inceler. D) Bilim, varlığa determinist açıdan bakar. E) Bilimler yöntemlerine göre varlığı parçalara ayırır.

12 6 7. Felsefe şeyleri, bize göründükleri halleriyle incelediği kadar, bunların arka planında neler olabileceğine dair genel açıklamalarla da ilgilenir. Bu anlamda felsefe; Sümerlilerden bu yana algıların tanzim edilerek, transandantal bir bütünlüğe ulaşılması sürecidir. Bilim ise gün geçtikçe uzmanlaşmakta, ayrıntılarda boğulmaya devam etmektedir. Parçada anlatılan temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A) Bilim varlığa eleştirel yaklaşırken, felsefe kesin kabuller içermektedir. B) Bilim deney ve gözleme, felsefe akıl yürütmeye dayanmaktadır. C) Felsefe pratik kaygılar için, bilim teorik amaçla yapılmaktadır. D) Filozoflar elde ettiği sonuçları, bilim adamlarının hizmetine sunmaktadır. E) Felsefe varlığı bütüncül incelerken, bilim parçalayarak ele almaktadır. 8. I. Evrenin ana maddesi nedir? II. İnsan eylemlerinde özgür müdür? III. Mekan nedir? IV. Varlığın öz'ü nedir? V. Varlık kaç tarzdadır? Yukarıdakilerden hangisi diğerlerinden farklı bir felsefe disiplinine aittir? A) I. B) II. C) III. D) IV. E) V. Varlık Felsefesi Evren, akıllı bir düzen içinde mi çalışmaktadır? Evren ve insan ilişkisinde zaman kavramının yeri nedir? Evrenin tözü nedir? Var olmanın koşulu nedir? Bu sorularla aşağıdaki cevapları eşleştirdiğimizde, hangi sorunun cevabına ulaşılamaz? A) Bilginin kaynağı duyumdur. B) Evrende rastlantıya yer yoktur. C) Var olan her şeyin temeli maddedir. D) Varlık onu algılayan özneye bağlıdır. E) Bir ırmakta iki kez yıkanılmaz, her şey değişir. 11. Varlığın niceliği nedir? Varlığın niteliği nedir? Varlık var mıdır? Gördüklerimiz gerçek midir? Verilen temel sorulara aşağıdaki seçeneklerden hangisi cevap niteliğinde değildir? A) Varlık, birbirine indirgenemez iki tözden oluşur. B) Varlık, ilk kez Aristoteles tarafından tanımlanmıştır. C) Varlık, dış dünyada gördüklerimizden ibarettir. D) Var olan her şeyin özü maddedir. E) Varlık, esasen yoktur. 9. Astronomi, uzayı; biyoloji, canlıları; psikoloji ise insan davranışlarını inceler. Bütün bunlarda ortak olan, var olan şeyler olmasıdır. Bu bizi varlık hakkındaki en temel soruya götürür. Buna göre aşağıdakilerin hangisinde felsefenin varlığı kendisine konu edinen disiplini ve bu disiplinin temel sorusu doğru olarak verilmiştir? A) Epistemoloji - Doğru bilgi mümkün müdür? B) Ontoloji - Varlık Nedir? C) Etik - Evrensel ahlaki ilkeler var mıdır? D) Epistemoloji - Değer Nedir? E) Estetik - Güzel Nedir? 12. Hiçbir şey var değildir. Var olsa da bilinemezdi Bilinse de başkasına aktaramazdık diyen Gorgias aşağıdaki akımlardan hangisini savunuyor olabilir? A) Materyalizm B) Entüisyonizm C) Dogmatizm D) Nihilizm E) Pozitivizm Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

13 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü 7 1. Demokritos ilk materyalist filozoflardan biridir Varlığın oluşumunu en küçük madde anlamına gelen atomlarla açıklar. O na göre, her ne varsa atomların yapısal özelliklerinin bir yansımasıdır. Demokritos u atomcu düşünmeye iten gerekçeler arasında, içinde yaşadığı toplumun somut olanı önceleyen yaklaşımı gösterilebilir. Parçaya göre Demokritos için aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz? A) Toplumsal bakış açısı düşüncelerini etkilemiştir. B) Atomcu yaklaşımıyla ontolojinin temellerini atmıştır. C) Farklılıkları atomların özelliği ile açıklar. D) Var olmayı atomlara dayandırır. E) Maddeci bir düşünürdür. Varlık Felsefesi Hegel, varlığın kendisini Geist (akıl/tin/ruh) olarak görür. O na göre geist aşama aşama; evren, insan, toplum; son olarak da sanat, din ve felsefeye dönüşür. Tez, antitez, sentez diyalektiği içerisinde gerçekleşen bu değişim ve dönüşüm süreçleri; geist ın yapısındaki, kendini bilmeye ve gerçekleştirmeye zorlayan çelişkiden kaynaklanır. Hegel in varlık anlayışına göre aşağıdaki çıkarımlardan hangisi yapılamaz? A) Varlık olmak ile akıl özdeştir. B) Tarihsel her süreç geist ın açılımıdır. C) Bilimsellik, kendini bilmenin son aşamasıdır. D) Çatışmalar varlığın yapısından kaynaklanır. E) Her sentez aşaması kendi çelişkisini üretir. 2. Herakleitos a göre "Değişmedeki değişmezliği sağlayan şey logos tur." Buna göre Herakleitos un varlık anlayışına uygun açıklama aşağıdakilerden hangisidir? A) Değişebilir nesneler olmasaydı değişim oluşmazdı. B) Değişim varlıklar arasında dinamik ilişki oluşturur. C) Var oluş süreçleri varlığın yapısına göre oluşur. D) Evrende görünenleri var kılan değişimdir. E) Evrendeki varoluş atomlara bağlıdır. 5. Asıl varlığı kendi dışında arama çabasına yönelen insan, bir bakıma bu tavrı ile kendi gerçekliğine gözlerini kapamış olur. Oysa Fichte nin ifadesi ile varlık olmanın değerini oluşturacak tek kaynak, insanın kendi zihinsel algısıdır, denebilir. Buna göre insan algısını varlığın kaynağı olarak gören yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir? A) Düalizm B) Realizm C) Materyalizm D) Fenomenoloji E) İdealizm 3. Platon, ünlü mağara öğretisinde dünyadaki varlıkları, ideaların yansıyan gölgeleri olarak tasarlar. O na göre dünyanın maddi ve bireysel varlıkları eksik, yetersiz ve olumsuz özelliklere sahip oldukları için asıl varlık olamazlar. Buna göre Platon un idealar öğretisi ile ilgili aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılamaz? A) Deney ve tecrübelerle fark edilirler. B) İlk varlık oldukları için değişmezler. C) Soyut yapıdadırlar. D) Zihinsel alanda yer alırlar. E) Asıl gerçek varlıklardır. 6. Var olan denilince, yalnızca beş duyu organımızla algıladıklarımız akla gelmemelidir. Atomdan galaksilere, Tanrı dan Anka Kuşu na dek pek çok nesne gerçekte yahut zihinde ayrı bir varlık alanına karşılık gelmektedir. Metinde varlığa dair anlatılmak istenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A) Olgusaldır. B) İdeadır. C) Maddedir. D) Fenomendir. E) Hem madde hem ideadır.

14 7 7. Hobbes a göre, var olan şeyler üzerinde düşünen bir öznenin, olup biteni gerekçe göstererek, olması gerekene ulaştığını iddia etmesi hatalı bir akıl yürütme biçimidir. Olandan olması gereken çıkmaz. Çünkü olan iyi şeyler üzerinden, genel bir iyi ideası na ulaştığımızı iddia ettiğimizde, bir başkası da çıkıp diyecektir ki eee her şey de iyi ve güzel değil ki! O yüzden biz ancak var olanlar üzerinde konuşup tartışabiliriz. Olması gereken üzerinde uzlaşı beklemek, belki iyi niyetli bir girişim olsa bile sonuçta boşa heba edilmiş zamandan ibarettir. Hobbes un bu düşünceleri aşağıdakilerden hangisiyle örtüşmektedir? A) Evrensel doğruya ulaşmanın tek yolu kişisel tecrübelerimizdir. B) Var olan şeyler üzerinde konuşmak, boşa zaman kaybıdır. C) Olması gereken üzerinden, var olan hakkında akıl yürütmek doğru değildir. D) İyi ideası Hobbes un ahlak görüşlerinin hedef noktasında yer almaktadır. E) Varlık üzerinde düşünen öznenin ortaya koyduğu yargılar evrenseldir. 8. Aristoteles i, içinde bulunduğumuz bu dünyada, var olan şeyler arasındaki düzen fikri, nedensellik ilkesine itmiştir. Hume ise tam tersine nedensellik düşüncesini reddedip, bunun bir alışkanlıktan kaynaklandığını, evrende düzensizliği de görebileceğimizi savunmaktadır. Bu iki görüşten yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Evrende bir amaçsallık ve yönelim vardır. B) Evren tek bir şey tarafından oluşturulmuştur. C) Evrende amaçsallık söz konusu değildir. D) Her ikisi de varlığın varolma amacını sorgulamıştır. E) Her ikisinin de düzen ve nedensellik arasındaki ilişkiye bakış açıları farklıdır. Varlık Felsefesi Anaksimenes, nitelik bakımından değişmeyen, kendisiyle aynı kalma özelliği gösteren, gevşeyip yoğunlaşabilen bir maddenin, varlığın özü olabileceğini iddia ederken, Empedokles ise birbiriyle karışıp daha sonra ayrılabilen, fakat kendisi değişmeyen ilk madde üzerinde karar kılmıştır. Demokritos ta ise bu sorunun cevabı, maddenin temeli olan atom fikrine dönüşmüştür. Parçada aşağıdaki görüşlerden hangisi açıklanmaktadır? A) Evrenin ana maddesinin tek olması B) İlk Çağda idealar problemiyle ilgilenilmesi C) Filozofların düşüncelerinin, yaşadıkları çağda genel- geçer olması D) Materyalistlerin varlığın özüne, farklı unsurları temele alarak ulaşmaları E) Empedokles ve Demokritos'un varlığın aynı nitelikte olduğunu savunması 10. Felsefe tarihinde pek çok filozof, töz problemiyle ilgilenmiştir. Leibniz, cevherlerin sonsuz sayıda, her biri bölünemez bir monad ; yani bir birlik ten oluştuğunu düşünmektedir. Demokritos un söylediğinin tersine, cevherin etkinliğini ve gücünü, maddî bir şey olarak değil, maddî olmayan bir şey olarak düşünmüştür. Descartes ise; varlığın ruh-beden olmak üzere iki, Spinoza ise Bir cevherden oluştuğunu ifade etmektedir. Parçada anlatılan görüşlerin ortak problemi aşağıdakilerden hangisidir? A) Varlığın özünde madde olup olmaması B) Tözün nitelik ve niceliğinin farklı bakış açılarıyla açıklanması C) Cevherin mahiyetinin anlaşılamaması D) Varlığın somut yada soyut olması E) Cevherin niteliği ve sayısının değişmemesi Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

15 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü 8 1. Berkeley; görünüş ve gerçeklik ikilemi sorununu ele aldığında, varlığı algı yoluyla temellendirmek istemiştir. Dış dünyanın gerçekliğini zihin tarafından algılamayla temellendiren Berkeley için; duyum ve deneyim dışında bir hakikatten söz edilemez. Ancak Berkeley in aksini savunan görüşün argümanına bakılırsa; benim göremiyor olduğum şeylerin var olma ve olmama olasılığı, aslında aynı doğruluk değerine sahiptir." Bu durumda tek tip bakış açılarından kaçınmak gerekir. Paragrafta Berkeley e yapılan eleştiri aşağıdakilerden hangisidir? A) Tek gerçekliğin ideal varlıklar olması B) Gerçekliğin, salt algıya dayandırılarak açıklanması C) Görünen ve gerçeklik ikileminin zihinsel bir yanılgı olması D) Dış dünyanın gerçekliğinin reddedilememesi E) Gerçeği algıya dayandıranların, metafiziği reddetmemesi 2. I. Varlığın özü maddedir. Materyalizm II. Gerçek varlık yoktur. Nihilizm III. Varlık görünenlerdir. Fenomenoloji IV. Varlık birbirine indirgenemez iki tözden oluşur. Monizm V. Kesin varlık idealardır. Septisizm Yukarıda verilen eşleştirmelerden hangileri yanlıştır? A) I ve II. B) I ve V. C) III ve IV. D) III ve V. E) IV ve V. 3. Aristoteles e göre varlık yapısı gereği, madde ve formdan oluşmaktadır. Örneğin şu diye işaret edebildiğimiz karşımda duran insan dışında, ayrı bir insanlık kavramının gerçekliğinden söz edemeyiz. Platon un aksine, gerçekliği ayrı bir alemde aramak yerine; şu diye gösterebildiğimiz nesnelerin içindeki, formlarda aramamız gerektiğini savunmuştur. Buna göre, madde biçimlenmemiş bir yapıda iken, formlar onun biçimsel temel ilkesini oluşturmaktadır. Buna göre Aristoteles in varlık konusundaki düşüncelerinin Platon dan temel farkı aşağıdakilerden hangisidir? A) Varlığın özünü, salt maddesel ve denetlenebilir olarak göstermesi B) Varlığı; idealar yerine, gerçek varlıkların formlarının içinde görmesi C) Varlığı, sürekli bir değişim ve dönüşümden ibaret göstermesi D) Varlığı, şu diye gösterebildiğimiz nesneler yerine başka dünyada araması E) Varlığı, fenomen içinde bilinç yönelimiyle sezgisel olarak bulması Varlık Felsefesi Bir yola ait bakış açımız yokuş aşağı inerken ve yokuş yukarı çıkarken aynı değildir. Herakleitos a ait olan bu ifadelere bakıldığında, anlatılmak istenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A) Belli bir ölçü içerisinde ateş ile maddeler karşılıklı olarak birbirlerine dönüşürler. B) Her şeyin temelinde; madde ve maddenin şekil almış formları bulunur. C) Varlık, algılayan bilincin yönelimine göre farklı doğruluk değeri alabilir. D) Varoluş süreci, düzen görünümünde olsa da rastlantısallık taşır. E) Her şey değişir, değişim evrenin varoluş sürecini yansıtmaktadır. 5. Pythagoras, varlığın ne olduğuna dair kendisinden önceki doğa filozoflarının arkhe açıklamaları yerine, soyut diyebileceğimiz bir akıl yürütmeyle cevap vermek istemiştir. Sayıların içinde mükemmellik olduğunu iddia etmiş, Bir - den yola çıkarak varlığı açıklamıştır. Evrendeki düzeni, uyumu, oran ve ölçütü akıl yürütmeyle, sayılar üzerinden anlatmaya çalışmıştır. Pythagoras ın bu düşüncelerini aşağıdakilerden hangisi doğru ifade eder? A) Evrenin temelindeki düzen kadar düzensizlik de önemlidir. B) Soyut bir akıl yürütme yerine, günlük deneyimler önemlidir. C) Değişim bir yanılgıdır. D) Doğal olanla ideal olanı birleştirmiş durumdadır. E) Arkhe yi soyut bir bakışla; uyum, denge ve sayılar üzerinden açıklar.

16 8 6. Elealı Zenon, felsefe tarihinde, paradokslar üzerine yaptığı yorumlarla tanınmaktadır. Mekanın sonsuz sayıda bölünebilirliğine göre düşünürsek; bir ok, hiçbir zaman hedefine ulaşamaz. Hiçbir zaman; bir tavşan, kaplumbağayı belli bir zaman aralığında geçemez. Gördüğümüzden emin olduğunuz algılar ve buna dayalı genellemelerimiz bizi yanıltmaktadır. Buna göre Zenon un temel düşüncesi aşağıdakilerden hangisidir? A) Hareket ve mekan yoktur. B) Çokluk bir yanılgıdır, gerçeğe akılla ulaşılır. C) Her şey değişir, değişmeyen tek şey değişimdir. D) Varlık maddesel nitelikte atomdan oluşmaktadır. E) Varlık yoktur, olsa bilinemez, bilinse de aktarılamaz. 7. Farabi, iki tür varlıktan söz etmektedir. Birincisi belirlenmiş, varlığını başka bir varlığın iradesine borçlu olan, Mümkün ül Vücud; diğeri ise her tür varlığın var olma sebebi, mükemmellik ve sonsuzluğun yegane karşılığı olan Vacip ül Vücud tur. Vacip ül Vücud, her tür eksiklikten arınmış olmakla birlikte, tamlığı ve birliği temsil etmektedir. Buna göre aşağıdaki görüşlerden hangisi Farabi nin varlık anlayışı ile bağdaşmamaktadır? A) Vacip ül Vücud, mükemmel varlıktır. B) Maddi varlıklar, varoluşunu kendilerine borçlu değildir. C) Evrende var olan her şey, doğal düzenin bir sonucudur. D) Var olan her şeyin temel belirleyicisi Vacip ül Vücud'tur. E) Mümkün varlıkların var oluşu, Vacip ül Vücud iradesine bağlıdır. 8. İnsanoğlu evrende olan biteni anlamak için; felsefe öncesi mitolojileri, İlk Çağda doğa olayları üzerinden bir öz bulma çabasını, Orta Çağ boyunca yüce bir gücün kudretini gerekçe göstererek açıklamaya çalışmıştır. Rönesans sonrası ise aklı temel alan açıklamalara yönelim göstermiştir. Artık gerek teolojik, gerekse metafizik dönemler bitmiş, bilimin aydınlığında pozitif bir döneme geçilmiştir. Bu nedenle felsefede metafizik unsurlar artık önemini yitirmiştir. diyen akım ve filozof aşağıdakilerden hangisidir? A) Pragmatizm- John Dewey B) Rasyonalizm- Aristoteles C) Fenomenoloji- Edmund Husserl D) Materyalizm- Demokritos E) Pozitivizm- Auguste Comte Varlık Felsefesi Aydınlanma, insanın kendi suçu ile düşmüş olduğu bir ergin olmama durumundan kurtulmasıdır. İnsanoğlu, Orta Çağ boyunca akıl anahtarlarının tek sahibi konumundaki kilisenin, varlık anlayışını sorgulamaksızın kabul etmek yerine, artık aklının anahtarını eline alarak kullanma cesaretini göstermiştir. Fakat aşırı mekanik ve aklı kutsayan yeni yaklaşımlar nedeniyle bu kez de, insanın duygu varlığı olduğu gerçeği yadsınmaya başlamıştır. Romantizm bu nedenle 18. yüzyılda bilim ve aklın karşısına, duygu ve sanatı koyarak; yaratıcılıkta özgürlük ve coşkunluğu öne çıkarmıştır. Parçadan yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılamaz? A) Aydınlanma öncesi dönemde dini ve geleneksel düşünceler ağır basmaktadır. B) Romantizm aklı kutsayan düşünceler yerine, insani duyguları öne çıkarmıştır. C) Varlığa dair düşünceleri belirleyen kriterler, zaman içinde değişim göstermiştir. D) Varlığa bakış ölçütleri zamanla değişse de dini ve geleneksel düşünce her zaman hakim olmuştur. E) Aydınlanma, doğmatik düşünceler yerine, otorite olarak akıl ve bilimi seçmiştir. 10. J. P. Sartre a göre insan ne ise, o değildir, aksine ne değilse odur. İnsanın var oluş sürecine başlamadan önce, belirlenmiş ve değişmez bir doğaya sahip olduğunu iddia etmek, onun özgür iradesine kota koymaktır. Varoluş sürecindeki insan; kendi seçtiği olanaklar varlığı iken kendisi için varlık konumundadır. Fakat bir kağıt parçası ise, onu tasarlayan iradenin dışında bir varlık alanı gösteremediğinden, kendinde varlık olarak nitelenmiştir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi Sartre ın varlık konusundaki görüşlerine uygun bir ifadedir? A) Belirlenmiş ve değişmez bir doğa olduğu için, öz varoluştan önce gelir. B) İnsan, dünyaya gelmeden önce belirlenmiş ve değişmez bir kadere sahiptir. C) İnsan kendisini belirleyen irade dışında bir kader belirleyemez. D) Kendinde varlık varoluş sürecinde kendine has bir irade geliştirir. E) İnsan bir imkan ve olanaklar varlığı olarak, özgürlüğe mahkumdur. Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

17 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü 9 1. Günlük dilde etik sözcüğü sıklıkla ahlak sözcüğü yerine kullanılmaktadır. Ancak etik ve ahlak birbirinden farklı kavramlardır. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisi etiğe ilişkin söylenmiş olamaz? A) Evrensel olarak kabul gören ilkeler üzerinde durur. B) Ahlak üzerinde konuşur, sorgular, tartışır ve düşünür. C) Nasıl davranılması gerektiğine ilişkin yazılı olmayan standartlar belirler. D) Günlük hayatta kişilerin ilişkilerinin ve eylemlerinin bilgisini edinmeye çalışır. E) Ahlak ilkelerine ilişkin felsefi çalışma yapar. Ahlak Felsefesi I. Akıl sağlığı yerinde olmak II. Eylemlerinde özgür olmak III. İyi - kötünün bilgisine sahip olmak IV. Statü sahibi olmak Verilenlerden hangileri sorumlu olmanın ön şartları arasında gösterilebilir? A) I ve II. B) I, II ve III. C) I, II ve IV. D) II, III ve IV. E) I, II, III ve IV. 2. Felsefe öğretmeni Adil Bey ahlak felsefesi dersinde sınıfa bir soru yöneltmiş ve Ahmet ile Kenan dan aşağıdaki cevapları almıştır. Ahmet: Ahlak insanın ortaya koyduğu bir ürün değildir. Doğaüstü bir güç tarafından belirlenmiştir. Kenan: Bence ahlak insan zihninin bir ürünüdür. Bu cevaplara göre öğretmenin sorusunun aşağıdakilerden hangisi olduğu söylenebilir? A) Ahlakın kaynağı nedir? B) Ahlaki eylemlerin amacı nedir? C) Evrensel ahlak yasaları mümkün müdür? D) İnsan ahlaki eylemde bulunurken özgür müdür? E) Bütün insanlar için ortak bir iyi ve kötü var mıdır? 3. Ahlak ve etik, günlük dilde birbirlerine yakın anlamda kullanılmalarına rağmen, bunların ifade ettiği anlamlar farklıdır. Ahlak, olgusal davranış biçimini belirlerken, etik en genel anlamıyla kişilerin bir tür ilişkilerinin ve eylemlerinin bilgisini edinmeye çalışır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi ahlaka ilişkin bir yargı olamaz? A) Etiğin araştırma konusudur. B) Eylemin bilgisidir. C) Somut eylem talimatları ve kurallar ortaya koyar. D) Nasıl davranılması gerektiğine ilişkin yazılı olmayan standartlar belirler. E) İnsanlar arası ilişkilerde iyi ve kötü biçiminde nitelenen davranış ve eylemlerdir. 5. Ahlak felsefesi, insan eylemlerini ve bu eylemlerin dayandığı ilkeleri konu alan felsefe dalıdır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi ahlak felsefesinin sorularından olamaz? A) Ahlaki eylemin amacı nedir? B) Erdemli yaşam mümkün müdür? C) Her güzel iyi midir, her iyi güzel midir? D) İnsan ahlaki eylemde bulunurken özgür müdür? E) Evrensel ahlak yasalarına ulaşmak mümkün müdür? 6. Derse geç gelen öğrencinin öğretmene gerekçesini açıklarken doğruyu söylemesi , yalan söylemesi dir. Bu davranışlardan birini seçmesi , doğru söylemeyi seçmesi yani iyiye yönelmesi dir. Parçadaki boşluklara aşağıda verilen kavramlar uygun şekilde yerleştirildiğinde hangisi açıkta kalır? A) erdem B) kötü C) iyi D) özgürlük E) sorumluluk

18 11. 9 Ahlak Felsefesi SINIF 10. Mağazadan bir eşyayı çalmak isteyen kişi ya bir korumanın gözetimi ya elektronik bir kontrol sistemi ya da cezalandırılmaktan, kınanmaktan korktuğu için çalmaktan vazgeçebilir. Bu ahlaki bir davranış değildir; bu bir hesaptır, bu bir önlemdir. Ahlak, yalnızca kendi vicdanına yöneliktir. Erdem, her zaman ve sürekli olarak iyi olma eğilimi, iyi ve doğru eylemlerde bulunmaya yatkın olma durumudur. Buna göre aşağıdakilerden hangisi erdemli davranışa örnektir? A) Çalışmadan zengin olmak B) Sadece kendisi için değil, tüm insanlar için doğru olabilecek bir eylemde bulunmak C) Geçici ilişkiler kurmak D) Vicdanı kişilik meselesi yapmak Bu görüş aşağıdaki yargılardan hangisini destekler niteliktedir? A) Ahlaklılık önlem almayı gerektirir. B) Toplumsal baskı suç oranını arttırır. E) Özveriden yoksun bir anlayışa sahip olmak C) Korkuyla yapılan iyilik, iyilik değildir. Ahlak insanın davranışları, yapıp ettikleri olarak tanımlanırken etik, bu ahlaksal davranışların problematiğini irdeleyen bir disiplin olarak ifade edilir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi etiğin ilgilendiği sorulardan biri değildir? A) Güzel olan karşısında evrensel bir beğeni sergilenebilir mi? B) İnsan eylemlerinde özgür müdür? C) Sorumluluğun temel dayanağı nedir? D) Vicdan karşısında evrensel bir ahlak geliştirilebilir mi? E) İyi ve kötünün kaynağı nedir? 9. İbni Sina ya göre iyi, varlığın kemali; kötü, kemalin yokluğudur. Allah varlık alemine bir düzen vermiştir, onun zatına uygun olanlar iyilikten nasibini almış olur. Tümellerde kötülük bulunmaz. İnsanlık bir tümeldir. Ancak fertler kötü olabilir. Kötülük çoklukta ve değişiklikte ortaya çıkar. Kötülük Vacib ül Vücuttan uzaklaştıkça artar. En yoğun halini maddi alemde gösterir. Parçadan yola çıkılarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) Kötülük en yoğun halini maddi alemde gösterir. B) İnsanlık tümel olduğu için kötülük bulunmaz. C) Kötülük yetkinlikten uzaklaşmakla ortaya çıkar. D) İyilik, kemalin olmadığı durumda ortaya çıkar. MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü D) Korku çalmayı engelleyen en önemli duygudur. E) Cezalandırılmanın olmadığı yerde ahlaktan söz edilemez. 11. Ahlaki yargılar, yapılması isteneni, birey veya toplum için ideal olanı bildiren eylemlerdir. Bunlar yaşama yönelik olması gerekeni belirten yargılardır. Buna göre ahlaki yargılarla ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Değişkendir. B) Bütün toplumlarda aynıdır. C) Değer içerdiğinden özneldir. D) Kural koyucu bir yapıya sahiptir. E) İyi ve kötü gibi yargılar ortaya koydukları için bilimsel olandan ayrılırlar. 12. I. Normatif, yani kural koyucudur. II. Toplumdan topluma değişir. III. Yaptırım gücüne sahiptir. IV. İyi ve kötü değeri alır. Verilenlerden hangileri ahlaki yargıların özelliklerindendir? A) II ve IV. E) İnsanlar Vacib ül Vücuda uygun davrandıkları ölçüde iyi olabilirler. B)I, II ve III. D) II, III ve IV. Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz. C) I, III ve IV. E) I, II, III ve IV.

19 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü I. Zamana ve koşullara göre değişebilir. II. Eylem alanının bilgisidir. III. Olması gerekenle ilgili yargılardır. IV. Sonuçları kesindir. Verilenlerden hangileri ahlaki yargıların özelliklerindendir? A) I ve II. B) I ve III. C) II ve IV. D) III ve IV. E) I, II ve III. 2. Aşağıdakilerden hangisi ahlaki yargıların özelliklerinden değildir? A) Zamanla koşulların değişmesiyle farklılaşırlar. B) İyi ve kötü olabilen yargılardır. C) Normatif bir yapıya sahiptir. D) Bir değer yargısı içerir. E) Duygu ve coşkulara dayanır. 3. Erdem içselleştirilmedikçe uygulanabilir bir meziyet değildir. Altıncı kattan düşmek üzere olan bir bebeği tutup tutmamayı düşünen insan henüz erdemli sayılmaz. Duruma göre tutabilir ya da tutamaz o ayrı bir konu. Fakat erdemli insan tutsam ne çıkarım olur, tutmasam ne olur hesapları asla yapmaz. Erdemli olmayı içselleştirmiş ve erdemi temel bir yaşantı ilkesi haline getirmiş bir kişi doğru eylemin kararını hemen verebilir ve çocuğu tutar. Parçadan yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? Ahlak Felsefesi I. Ne doğada bir belirlenmişlik vardır ne de insanın duygu, düşünce, istek ve eylemlerinde. Bu yüzden insan yaptıklarında özgürdür. II. İnsanın istekleri ve davranışları içten ve dıştan gelen nedenlerle belirlenmiştir. Ne verilen kararlar özgürcedir ne de gerçekleştirilen eylemler. Verilen açıklamalar sırasıyla aşağıdaki özgürlük anlayışlarından hangisine uygundur? A) Determinizm Fatalizm B) Libertanyalizm Fatalizm C) İndeterminizm Determinizm D) İndeterminizm Otodeterminizm E) Otodeterminizim Libertanyalizm 5. İnsanın istenç ve eylemleri içten ve dıştan gelen nedenlerle belirlenmiştir. Kararlarımız, içinde yaşadığımız koşullara bağlıdır. İnsanın Tanrı, doğa veya toplum tarafından belirlenmiş bir yazgısı vardır. Bu görüşleri savunan bir düşünüre göre ahlaki eylemin temel niteliği aşağıdakilerden hangisi olabilir? A) Ahlaki eylem irademizle gerçekleşir. B) Her ahlaki eylemin temel bir amacı vardır. C) Evrensel ahlakın amacı sorumlu davranışlar sergilenmesidir. D) İnsan ahlaki eylemde bulunurken özgür değildir. E) Bir davranış ödev ahlakına uygun değilse, ahlaki sayılmaz. A) Çıkarını düşünmeden yapılan eylemlerde erdem aranmaz. B) İçselleştirilmeden uygulanabilecek en önemli meziyet erdemdir. C) Yapılan davranışın sonucu olumlu olursa, kişi erdemi yaşantı ilkesi yapmış olur. D) Erdemli olmak, yaptığın davranışın sonucunu düşünerek davranmaktır. E) Doğru eylemde bulunmak için bir insanın erdemi özümsemiş olması gerekir. 6. Üniversite sınavına girecek olan Barış, doğaüstü bir gücün sınavda başarılı olup olamayacağını önceden belirlediğini düşünmektedir. Kaderimde ne yazıldıysa o olur. Çalışmama gerek yok. der. Barış ın bu savunması aşağıdaki görüşlerden hangisine uygundur? A) Otodeterminizm B) İndeterminizm C) Fatalizm D) Determinizm E) Libertanyalizm

20 10 Ahlak Felsefesi I. II. Özgürlük sınırsız olmayıp, sorumluluk ile belirlenmiştir. Özgürlük kişiye göre değiştiğinden evrensel ahlâk yasası yoktur. Verilen ilkeleri ahlak felsefesinin temeline koyan yaklaşım aşağıdakilerden hangisidir? B) Utilitarizm C) Egzistansiyalizm D) Hedonizm SINIF 10. İnsanın doğasında acıdan kaçıp, hazza yaklaşmak isteyen bir yapı vardır. Haz bize mutluluğu sağlarken, acı bu mutluluğa engel olur. Ancak buradaki haz, toplumun faydası ön planda tutularak seçildiğinde bizi mutluluğa ulaştırır ki bu, ahlaki eylemin temelinde yer alması gereken bir şeydir. İnsanın varoluşunu ancak özgürce davranarak gerçekleştirebileceğini savunur. A) Entüisyonizm 11. Bu parçadaki ifadeler aşağıdaki görüşlerden hangisine uygundur? A) Hobbes un bencilliğine B) Epiküros un hazcılığına E) Egoizm C) Bergson un sezgiciliğine Mutluluk, insanın yaptığı doğru eylem sonucunda duyacağı iç huzurdur. Sokrates e göre iç huzura ulaşmanın temelinde yer alan ölçüt aşağıdakilerden hangisidir? A) Ölçülü olmak B) Acıdan kaçınmak C) Sade bir hayat yaşamak D) Bilgelik erdemine sahip olmak E) Çağının değerlerini reddetmek 9. I. Her insan öncelikle kendi benliğini dikkate alır ve eylemlerini buna uygun olarak düzenler. II. Ahlaki eylem, mümkün olan en çok sayıda insana en fazla mutluluğu getirmelidir. Verilen görüşler sırasıyla aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine uygundur? I II A) Nihilizm Egoizm B) Hedonizm Fatalizm C) Egoizm Utilitarizm D) Entüisyonizm Liberteryanizm E) Determinizm Egzistansiyalizm MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü D) Nietzsche nin nihilizmine E) Bentham ın utilitarizmine 11. Kant şöyle diyordu: Yalnızca korkuyla iyi davranan bir insan, erdemli olamaz. Sadece bencil ve ihtiyatlı olur. Yalnızca kendi kurtuluşu için iyilik yapan biri iyi değildir. Buna göre Kant ın ahlak görüşü hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenirse doğru olur? A) Kendi sezgine uy ki, hem kendin hem de başkası için iyi olanı yapmış olasın. B) İyi olan eylem, ödevi koşulsuz olarak gerçekleştiren eylemdir. C) Bütün ahlaksal değerler bir takım soyutlamalar, hayaller ve saplantılardan ibarettir. D) İnsan doğasına yaraşan; güçlü, korkusuz, acımasız olmaktır. E) Her eylemde olabildiğince çok insanın, olabildiğince çok yararı göz önüne alınmalıdır. Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

21 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü Tehlikelere gözü kara bir şekilde atılmak cesaret değildir. Varını yoğunu savurganca dağıtmakla da cömert olunmaz. Her şeyin bir ortası vardır. Erdemli insan orta yolu bulup ona göre davranan insandır. Bu parçaya göre bir insanı erdemli yapan aşağıdakilerden hangisidir? Ahlak Felsefesi H. Bergson a göre bir insan boş zamanlarında insanlara yardım etmek gibi bir yol seçebileceği gibi başka bir eylemle de zamanını geçirebilir. Hangisinin daha iyi olduğuna karar verecek olan onun sezgileridir. Buna göre H. Bergson ahlak ile ilgili aşağıdaki ilkelerden hangisini savunmuş olabilir? A) Ölçülü olması B) Vicdanlı olması C) Kendini tanıması D) Kötülükten sakınması E) Duygularını bastırması 2. Aristoteles e göre, her şeyin orta yolu insan için iyi ve erdemli olandır. Orta yol, herhangi bir şeyin ne fazlasını ne de azını istemektir. Aşağıdaki atasözlerinden hangisi Aristoteles in bu görüşüne uygundur? A) Acıkan doymam, susayan kanmam sanır. B) Kazma elin kuyusunu, kazarlar kuyunu. C) Bakarsan bağ olur, bakmazsan dağ olur. D) Damdan düşen, halden bilir. E) Alçak yerde yatma sel alır, yüksek yerde yatma yel alır. 3. Aşağıdaki filozoflardan hangisi mutluluğu, acıdan uzaklaşma ve hazza yaklaşma olarak kabul etmiştir? A) J.P. Sartre B) J.S. Mill C) Sokrates D) Epiküros E) T. Hobbes 4. Öyle hareket et ki senin eylemlerinin ilkesi tüm insanlığın eylemlerinin ilkesi olsun. Bunun için koşulsuz buyruğa uymalısın. Buna göre I. Kant ahlaki eylemin ölçütünü aşağıdaki kavramlardan hangisi ile açıklamaktadır? A) Ödev ahlakı B) Vicdani sorumluluk C) Erdemin evrenselliği D) Bilgelik E) Sezgisel güç A) İnsan doğasına yaraşan güçlü, korkusuz ve acımasız olmaktır. B) Kendi sezgine uy ki, hem kendin hem de başkası için iyi olanı yapmış olasın. C) Her eylemde olabildiğince çok insanın, olabildiğince çok yararı göz önüne alınmalıdır. D) Bütün ahlaksal değerler, bir takım soyutlamalar, hayaller ve saplantılardan ibarettir. E) Öyle hareket et ki, hareketlerinin ilkesi, aynı zamanda diğer insanların hareketleri için de bir ilke olabilsin. 6. T. Hobbes a göre, insan eylemlerinin biricik ve temel amacı hayatın korunması ve sürdürülmesidir. Kişinin eylemleri ne olursa olsun, ona iyi veya kötü diyen kişinin kendisidir. Herkes doğa tarafından eşit yaratılmıştır. Bu eşitlikte herkesin kendisi için iyi olanı ve haz vereni araması gayet doğal bir durumdur. Kişi daima yararına olanı yapar. T. Hobbes un görüşlerini yansıtan bu parçadan yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Bir kişinin, eylemleri her zaman kendi iyiliği içindir. B) Her eylemde en yüksek amaç kişisel menfaatleri korumaktır. C) Ahlaki değerler iyi, kötü bağlamında kişiden bağımsız olamaz. D) İnsan kendini, başkalarının düşünceleri doğrultusunda gerçekleştirir. E) Mutlak iyi veya mutlak kötü diye bir şey söz konusu değildir.

22 Ahlak Felsefesi Spinoza ya göre var olan tek şey Tanrı dır. Tanrı, kendi kendisi tarafından belirlenmiştir. O halde, Tanrı da özgürlük, zorunlulukla aynı şeydir. Böylece insan, evreni tanıyıp, evrenin içinde meydana gelen her olayın zorunlu olduğunu bilmek ve bu zorunluluğu kabul etmek suretiyle mutlu olur. O na göre, insan çoğu zaman tutkularının etkisi altındadır. Bu tutkular ruhun bulanık ve karmaşık yanını oluşturur. Ahlakın amacı, insanın tutkularını yenmesine yardımcı olmaktır. Bu da, Tanrı yı bilmek ve onun yasalarını kabul etmekle olur. A) Eğitim Etiği B) Bilimsel Etik C) Meslek Etiği D) Siyaset Etiği D) Tanrı nın yasalarına uygun olan iyidir, uygun olmayan kötüdür. E) Evrendeki her olayın zorunlu olduğunu bilmek ve bu zorunluluğu kabul etmek insanı mutlu eder. 8. Mevlana ya göre öncesiz, sonrasız güzel, iyi ve mutlak doğru olan Tanrı, gücünü ve yüceliğini göstermek için bu evreni yaratmıştır. Tanrı, insanı diğer yarattıklarından ayrı tutarak, ona Tanrı nın bilgisine ulaşma şerefi vermiştir. Ancak bedensel ve toplumsal zevkler Tanrı ya ulaşmayı engeller. Bunun için insan bu zevklerden uzaklaşıp aşk yolu ile Tanrı ya varmaya çalışmalıdır. Parçadan yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü C) Mutluluk, insanın kendisini Tanrı nın yasalarına tam bir gönül rahatlılığıyla bırakmasıdır. E) Enformasyon Etiği 10. I MEB B) İnsanın tutkularını yenmesi, Tanrı nın yasalarını kabul etmekle olur. İntihal, telif haklarının korunamaması, taklit, korsan baskı, haksız patent alımları, verilerin kasten yanlış yorumlanması gibi konular üzerinde durur. Parçada anlatılan uygulamalı etik alanı aşağıdakilerden hangisidir? Spinoza nın görüşlerini yansıtan bu parçadan yola çıkılarak aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) İnsan için en iyi şey, ne aşırıya kaçmak ne de azla yetinmektir, ahlaklı olmak ölçülü olmaktır. Doğanın savunulması, yaşam kalitesinin geliştirilmesi ve çevre koşullarının korunması üzerinde durur. II. Embriyoların statüsü, hasta hakları, insanlar üzerindeki tıbbi deneyler vb. problemleri konu edinen uygulamalı etik alanıdır. Verilen açıklamalar sırasıyla aşağıdaki etik alanlarından hangisine uygundur? I II A) Enformasyon Etiği Tıp Etiği B) Çevre Etiği Tıp Etiği B) Ölüm, varlığın birliğine ve sonsuz hayata açılan bir penceredir. C) Siyaset Etiği Eğitim Etiği D) Enformasyon Etiği Eğitim Etiği C) Evren Tanrı nın kendini gösterdiği görüntüler alanıdır. E) Bilimsel Etik Meslek Etiği A) Varlıklar içinde bir tek insan, Tanrı nın özünü ve güzelliğini bilebilir. SINIF D) Evren Tanrı nın gücünün bir göstergesidir. E) Tanrıya ancak aşkla ulaşılabilir. Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

23 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü Croce ye göre, sanatçı için doğa sadece yol gösteren bir araçtır. Doğal güzel bu açıdan hiçbir zaman model olmayıp, sadece ilham kaynağıdır. Kısacası doğa kendi başına ne güzeldir ne de çirkin. Bu parçada aşağıdaki yargılardan hangisi vurgulanmaktadır? Sanat Felsefesi 4. Platon a göre güzel, her şeyden önce düşünülür dünyada ya da aşkın dünyada var olan bir kendinde şey dir. Bu dünyadaki bütün göreli güzellikler kaynağını güzel ideasından alır. Buna göre Platon un güzel anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez? A) Doğadaki güzel ile sanattaki güzel birbiriyle aynıdır. B) Sanatçı, eserlerinde doğadaki gerçekliği taklit eder. C) Estetik açıdan güzellik, nesnel ölçülere göre değerlendirilir. D) Sanat doğadan esinlenerek oluşan ve yaratıcı hayal gücüne dayanan bir etkinliktir. E) Sanat geleceğe ışık tutan bir penceredir. 2. Karlarla kaplı bir ağaç, izlediğimiz bir film niçin hoşumuza gider? Niçin bizde sevinç duygusu uyandırır? Bunun cevabı kısaca güzel oldukları içindir. İşte güzel diye adlandırılan ve bizde hoş bir duygu, zevkli bir heyecan uyandıran her şeyi irdeleyen felsefe disiplinine estetik denir. Bu parçadan yola çıkılarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) Güzel, insanda sevinç duyguları uyandırır. B) Güzellik kişiye göre değiştiği için estetiğin ilgisini çekmiştir. C) Estetiğin konusu duyusal olandır. D) Estetik doğadaki veya çevremizdeki nesnelerin güzel olup olmadığını sorgular. E) Estetik güzel üstüne düşünür. 3. Sanatçı için güzel, yapıtının sonucudur; izleyici için yapıt, güzelin kaynağıdır. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) İzleyici ve sanatçının güzele bakış açıları farklıdır. B) Sanatçı için güzel ortaya koyduğu ürünüdür. C) Sanatçı için güzel olan izleyici için de güzeldir. D) Güzellik hem sanatçı hem de izleyici için önemlidir. E) İzleyici için sanat eseri güzeldir. A) Güzelliğin mutlak bir kavram olduğu B) Gerçek güzelin aşkın dünyada olduğu C) Duyusal dünyadaki varlıkların kaynağını düşünülür dünyadan aldığı D) İçinde yaşadığımız dünyada güzelliğin sürekli değiştiği E) Birbirine benzeyen her kendinde şey in güzel olduğu 5. Güzellik varlıkların yapısında var olan bir şey değildir, ruhumuzun bir eylemidir. Güzellik bir yanılsamadır. Mutlak güzellik yoktur. Fakat bizim kendine özgü ve kendi içinde uyumlu olarak düşündüğümüz şey, bize güzelmiş gibi görünür. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır? A) Güzelliğin nesneye değil, algılayana bağlı olduğu B) İnsan beğenisinin nesneye dayandığı C) Ortak estetik yargıların olabileceği D) Güzelliğin nesneden bağımsız olmadığı E) Evrende uyumluluk içerisinde olan şeylerin güzel olmadığı 6. M.Ö. 5. yüzyılda yaşamış ressam Zeuxis, elinde üzüm tutan bir çocuğun resmini yapmış ve üzümler öylesine gerçek gibi duruyorlarmış ki kuşlar gelip yemeye kalkışmışlar. Bundan dolayı övüldüğü zaman Zeuxis üzülerek, Çocuğun resmini daha iyi yapsaydım kuşlar ondan çekinir, üzümleri yemeğe gelmezdi demiş. Bu parçada aşağıdakilerden hangisi vurgulanmaktadır? A) Güzelliğin sadece sanatla sınırlı olduğu B) Sanat eserinin dış dünyayı güzelleştirdiği C) Sanat eserinin doğayı yansıttığı ölçüde değerli olduğu D) İnsanlardaki beğeninin nedenlerinin farklı olduğu E) Sanatın, yaratıcı hayal gücüne dayanan bir etkinlik olduğu

24 7. Teknolojinin gelişmesi ile birlikte sanat eserlerinin çoğaltılabilme olanağı oluşsa da, yeni oluşturulan ürün asıl olanın yerini hiçbir zaman tutmamıştır. Sanat eseri kendi özel atmosferini yaratarak diğerlerinden ayrılır, farkını ortaya koyar. O tekrarlanamadığı için sanattır. Parçada sanat eserinin hangi özelliği vurgulanmaktadır? A) Estetik kaygılarla ortaya çıkması B) Beğeniye hitap etmesi C) Biricik ve tek olması D) Toplumsal yaşamdan etkilenmesi E) Güzel olması 8. Sanat eserinin temel özelliklerinden birisi de düş gücü ve becerisi sonucunda ortaya çıkmasıdır. Bundan ötürü doğada görülen söz gelimi Kapadokya daki Peri Bacaları, Damlataş Mağarası ndaki sarkıt ve dikitler, Pamukkale deki travertenler harika oluşumlar olsalar da sanat eseri sayılmazlar. Parçada sanat eserinin hangi özelliği vurgulanmak istenmiştir? A) Estetik kaygı taşıması B) Yaratıcılık ürünü olması C) Somut olması D) İçinde bulunduğu kültürden etkilenmesi E) Sanat için ortaya konması 9. Eğer bir etkinlik öncelikle bir gereksinimi gidermeye ya da bir konunun açıklamasını yapmaya yönelikse, o etkinlikten doğan ürün sanat eseri olamaz. Örneğin bir bisiklet ya da bir fizik kitabı sanat eseri değildir. Parçada sanat eserinin hangi özelliği vurgulanmak istenmiştir? 12 Sanat Felsefesi 10. Sanatçı, içinde yaşadığı doğal ve toplumsal çevrenin büyük ölçüde etkisi altında kalır. Ormanlık ya da dağlık bölgelerde, sisli ya da güneşli ülkelerde yaşayan sanatçılar eserlerinde geniş ölçüde doğal çevrelerini yansıtmışlardır. Bunun gibi, sanatçının ele aldığı konu öncelikle kendi insanı, kendi toplumudur. Onun sanat anlayışına yön veren de toplumsal değerleridir. Nitekim Osmanlı Devleti nde sanatçılar İslam dininin etkisiyle Batı türü resim sanatına değil çini, minyatür ve hattatlık alanına yönelmişlerdir. Bu parçaya dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) Her sanatçı kendi kültürünün insanını konu edinir. B) Sanatçı içinde yaşadığı fiziki yapıdan etkilenir. C) Sanat eseri sanatçının içinde yaşadığı toplumun değerlerini yansıtır. D) Doğal çevre sanatçıları farklı şekillerde etkileyebilir. E) Her sanat eserinin topluma vereceği bir mesaj vardır. 11. Kant a göre bazı kişisel hoşlanmalar, o kişilerin eğilimlerine ve kişisel özelliklerine bağlıdır, ama estetik yargıların temeli olan güzel, kişisel değil evrenseldir. Herkeste bulunan estetik zevklere göre verilen bu hükümler tartışılabilir fakat ortak estetik yargılar tartışılamaz. Bu parçaya dayanarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) Güzelliğin algılayana göre değiştiğine B) Duyusal beğeniye dayanan yargıların kişisel olduğuna C) Evrensel estetik yargıların tartışılamayacağına D) Ortak estetik yargıların bulunduğuna E) Kişisel bakış açısı ile güzel kavramının belirlenemeyeceğine A) Aynısının bir daha yapılamadığı B) Çıkar amacı ile yapılmadığı C) İçinde üretildiği toplumu yansıttığı D) Yaratıcılık gerektirdiği E) Somutlaşmış bir ürün olduğu Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

25 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü İnancın temel iddiaları hakkında akılcı, nesnel, tutarlı ve kapsamlı bir şekilde düşünmektir. Bu açıklama felsefenin hangi temel disiplini hakkında bilgi vermektedir? A) Bilgi felsefesi B) Varlık felsefesi C) Ahlak felsefesi D) Din felsefesi E) Siyaset felsefesi Din Felsefesi 4. Aşağıdakilerden hangisi din felsefesine ait kavramlardan biri değildir? A) İbadet B) Peygamber C) İman D) İyi E) Dinî tecrübe 2. Din, varlıkla ilgili sorulara dogmatik cevaplar verirken; felsefe bunları sorgulayarak akıl ve mantık süzgecinden geçirir. Bu açıklamadan yola çıkılarak aşağıdaki seçeneklerden hangisine ulaşılabilir? A) Din, eleştirel bir tavır içerisindedir. B) Din varlığa öznel bir şekilde yaklaşırken, felsefe tarafsızdır. C) Felsefenin verdiği cevaplar kesinlik içerir. D) Din ve felsefe farklı varlık alanlarını anlamaya çalışır. E) Dinde eleştiriye yer yokken, felsefede eleştiri ön plandadır. 5. I. Sorgulanamaz ve değiştirilemez olan II. Varlığına inanılan yüce varlık III. Yaratıcının buyruklarını insanlara iletmek için seçtiği özel kişi Din felsefesi ile ilgili verilen açıklamaların kavramsal karşılığı hangi seçenekte doğru sırayla verilmiştir? I II III A) Peygamber Kutsal kitap Vahiy B) Kutsal kitap Dogma İman C) Dogma Tanrı Peygamber D) İbadet Tanrı Vahiy E) İnanç Kutsal Tanrı 3. Aşağıdakilerden hangisi dinin felsefeden temel farkını ifade eden kavramdır? A) Tutarlılık B) Öznellik C) Dogmatiklik D) Akılsallık E) Tarafsızlık 6. I. Dinin ortaya koyduğu doğrulara inanma II. Din açısından saygıya değer olan III. İnanç gereği sürekli tekrarlanan törensel eylemler IV. Aklın sınırlarını aşan, sınırlanamayan, üstün varlığın niteliği Numaralandırılmış maddelerde aşağıda verilen hangi kavramın açıklaması yapılmamıştır? A) Yüce B) Tanrı C) Kutsal D) İbadet E) İman

26 Din Felsefesi 7. SINIF 10. Tüm sonradan varolanlar varolmak için bir nedene ihtiyaç duymaktadırlar. Bu durum sonsuz bir dizi biçiminde geriye götürülemeyeceğine göre evrenin bir ilk nedeni olmalıdır ve bu neden Tanrı dır. görüşü aşağıdaki kanıtlardan hangisine karşılık gelir? Aşağıdaki sorulardan hangisi din felsefesi ile ilgili değildir? A) İnanç nedir? B) Vahiy mümkün müdür? C) Evren sonsuz mudur? A) Teolojik kanıt D) Varlığın ana maddesi nedir? B) Kötülük kanıtı E) Tanrı ile evren arasında nasıl bir ilişki vardır? C) Ontolojik kanıt D) Kozmolojik kanıt 8. Tanrı nın varlığı zihinde özü itibariyle zorunludur, bir an bile yok sayılması mantıksal olarak imkansızdır. Tanrı nın varlığı O nun varolmasıyla kanıtlanır. Tanrı nın varlığına ilişkin ileri sürülen bu görüşler aşağıdaki kanıtlardan hangisine karşılık gelir? A) Ontolojik kanıt B) Düzen ve amaç kanıtı C) Dini tecrübe kanıtı D) Kozmolojik kanıt MEB E) İmkan kanıtı Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü E) Düzen ve amaç kanıtı 9. Her şeyin yaratıcısının eşi ve benzeri yoktur. Evrende var olan her şey onun yaratması sonucu ve kontrolü altında gerçekleşir. Yeryüzünün ve insanlığın kaderini yaratıcı belirler. Bu açıklama aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine aittir? A) Deizm C) Panteizm B) Agnostisizm 11. Tanrı evrenin yaratıcısıdır. Tanrı evreni yarattıktan sonra olup bitenlere müdahale etmemektedir. Verilen ifadeler aşağıdaki yaklaşımlardan hangisine aittir? A) Panteizm B) Deizm D) Politeizm C) Teizm E) Agnostisizm 12. Tanrının varlığına yada yokluğuna ilişkin her önerme metafiziktir. İnsan aklı Tanrı nın varolduğu yada varolmadığı inancını temellendirmek için gerekli delilleri ve rasyonel temelleri sağlamak açısından yetersizdir. Bu açıklama din felsefesinde aşağıdaki yaklaşımlardan hangisiyle ilişkilendirilebilir? A) Deizm D) Teizm E) Ateizm B) Teizm D) Panteizm Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz. C) Ateizm E) Agnostisizm

27 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü Siyaset hem bilimin hem felsefenin konusu olmuştur. Siyaset bilimi, siyaset alanına giren tüm olguları bilimselyöntemlerle araştırıp genel sonuçlara ulaşmaya çalışırken siyaset felsefesi siyaset üzerine bir sorgulama ve akıl yürütme etkinliği olup olması gereken hakkında görüş ileri sürer. Buna göre aşağıdakilerin hangisi siyaset felsefesinin konusu olamaz? A) Egemenliğin kullanılış biçimlerini ele alır. B) Devlet ve siyasal kurumları bilimsel yönteme dayalı olarak inceler. C) Devletin varlık nedenini sorgular. D) İktidarın kaynağını nereden aldığını araştırır. E) Sivil toplum, devlet ve demokrasi ilişkisine bağlı olarak olması gerekeni inceler. 2. Aşağıdakilerden hangisi siyaset felsefesinin kavramlarından biri değildir? A) Sivil toplum B) Devlet C) Hak D) Bilgi E) İktidar Siyaset Felsefesi Aristoteles e göre devletin varlık nedeni erdemli yurttaşlar yetiştirmek, insanları erdem bakımından geliştirmektir. Buna göre Aristoteles in siyasete hangi felsefe disiplini açısından yaklaştığı söylenebilir? A) Varlık felsefesi B) Bilim felsefesi C) Sanat felsefesi D) Ahlak felsefesi E) Bilgi felsefesi 5. İnsanların arzu ve istekleri farklı farklıdır. İnsanlar arasındaki bu ayrılıkların herkesin yararına olacak bir biçimde düzenlenebilmesi için uzlaşma şarttır. Toplumsal kurallar ve kurumlar insanın mutluluğu için doğal ve süreç içinde kendiliğinden şekillenmiştir. Verilen açıklama siyaset felsefesinin hangi temel problemine karşılık gelmektedir? A) İktidarın kaynağı nedir? B) Meşruiyetin ölçütü nedir? C) İdeal devlet düzeni var mıdır? D) Temel hak ve özgürlükler nelerdir? E) Devlet neden ve nasıl ortaya çıkmıştır? 3. I. Devlet-birey ve birey-birey ilişkilerini düzenleyen normlar bütünüdür. II. Yönetimin mevcut anayasaya uygun olmasıdır. III. Anayasanın bireye tanıdığı yetkidir. IV. İktidarı elinde bulunduran kişilerin toplumu idare etmesidir. Verilen açıklamalarda aşağıdaki siyaset felsefesinin temel kavramlarından hangisine yer verilmemiştir? A) Egemenlik B) Hak C) Hukuk D) Meşruiyet E) Yönetim 6. Egemenlik kaynağını akılcı ilkelere göre oluşturulmuş kanunlardan alır. Bu şekilde yönetilen devletlerde yöneticiler yazılı kurallar çerçevesinde iktidara gelirler ve kurallar doğrultusunda yetkilerini kullanırlar. Parçada aşağıdaki kavramların hangisi açıklanmaktadır? A) Oligarşi B) Teokrasi C) Yasal egemenlik D) Karizmatik egemenlik E) Geleneksel egemenlik

28 14 Siyaset Felsefesi SINIF 10. Toplumdaki düzeni, bireysel vicdanlar sağlayamaz. Çünkü vicdanın zorlama ve yaptırım gücü yoktur. Bundan dolayı toplumsal yaşamda bireylerin ilişkilerini ve haklarını düzenleyen kurallara, yasalara ve bunları uygulayacak kurumlar üstü bir kurama gereksinim vardır. Buna göre devlet, amacı sosyal düzenin, adaletin, toplumun iyiliğinin sağlanması olan, belli bir toprak parçası üzerinde yerleşmiş bir insan topluluğuna dayanan ve bu topraklar üzerinde bulunan her şey üzerinde nihai meşru kontrole sahip olan bir organizasyondur. Aşağıdakilerden hangisi siyaset felsefesinin sorularından biri değildir? A) İktidar kaynağını nereden alır? B) Sivil toplumun anlamı nedir? C) Devletin varlık sebebi nedir? D) Bürokrasiden vazgeçilebilir mi? E) İyi ve kötünün anlamı nedir? Parçadan yola çıkılarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? Yusuf Hac Hacip e göre yöneten ile yönetilenler bir nevi ortaklık içindedirler. Yöneten ile yönetilenler arasında karşılıklı haklara riayet edilmesi gerekir. Bu açıklamalar aşağıdaki siyaset felsefesinin sorularından hangisi ile ilgilidir? A) Devlet nasıl ortaya çıkmıştır? B) Bürokrasiden vazgeçilebilir mi? C) Sivil toplumun anlamı nedir? D) Birey-devlet ilişkisi nasıl olmalıdır? E) İktidar kaynağını nereden alır? 9. Yeryüzünde devlet olmadan yaşanamaz. Devlet toplumsal yaşamı düzenleyen ve iyileştiren bir örgütlenmedir. diyen bir kişinin bu görüşlerine temel aldığı yargı aşağıdakilerden hangisidir? MEB Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü A) Devlet yapay bir varlıktır. B) Devletin varlığı insanın bireysel arzularına bağlıdır. C) Devlet insan doğasına aykırıdır. D) Devlet meşruiyetin teminatıdır. E) Devlet toplumsal sözleşmenin ürünüdür. 11. Aristoteles Politika adlı eserinde, Devleti olmayan kimse ya fazla iyidir ya da fazla kötü, ya insanlığın altındadır ya da üstünde. der. Buna göre devletin varlık amacı Aristoteles e göre aşağıdakilerden hangisidir? A) Bireylerin temel haklarının korunması B) Toplumsal bütünlüğün sağlanması C) Güvenlik ihtiyacının karşılanması A) Karmaşayı ortadan kaldırmak için devlet gereklidir. D) Bireyin ahlaki bir yaşam sürmesi B) Devlet insan doğasına aykırıdır. E) Bireyin kendini gerçekleştirmesi C) İnsanın mutluluğu için devletin varolması gerekir. D) Devlet toplumsal sözleşme yoluyla ortaya çıkmıştır. E) Devlet doğal bir kurumdur. Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

29 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü Siyasetin baştan sona bir insan yönetme sanatı olduğunu düşünen Maurice Duverger, onu toplumun tüm üyelerinin yararına olabilecek bir düzen yaratma aracı olarak tanımlar. İnsanlar zorunlu ya da gönüllü olarak kendilerini bir düzenin içinde bulurken, bunu değiştirmek ve geliştirmek isteyebilirler. Siyasetin doğası, insanla doğrudan ilgilidir. Parçadan yola çıkılarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) Siyaset ile toplumsal düzen oluşturulabilir. B) Siyasetin temel konusu insan yaşamıdır. C) Devlet düzeni insandan bağımsız olarak kurulur. D) Düzen siyasetin konusu içinde yer alır. E) Düzeni kurmak ve değiştirmek insanların elindedir. 2. Birey-devlet ilişkisi nasıl olmalıdır? Yöneticilerde bulunması gereken özellikler nelerdir? Bu konularda İslam bilginleri eserleri ve devlet içindeki etkinlikleri ile güçlü ve adil yönetimlerin oluşmasına kaynaklık etmiştir. Yusuf Has Hacip Kutadgu Bilig, Farabi El Medinetü l Fazıla, Gazali Nasihat-ül Mülük, Maverdi El Ahkâmmü s Sultaniye, İbni Haldun Mukaddime, İmam Ebu Yusuf Kitabül Haraç gibi eserlerle adil devletin temel prensiplerini ortaya koymuşlardır. Bu parçada anlatılmak istenen temel düşünce aşağıdakilerden hangisidir? A) İslam dünyasında siyaset felsefesi arka planda kalmıştır. B) İslam coğrafyasında, batı kökenli siyasetin etkisi fazladır. C) İslam filozofları siyaset felsefesinin kurucusudur. D) İslam filozofları eserlerinde adaleti temele alan devleti ön plana çıkarmışlardır. E) Siyaset felsefesi, toplumsal değişimlere göre şekillenmiştir. Siyaset Felsefesi Farabi nin Erdemli Şehrinde devleti yöneten iş bölümü ve sosyal dayanışmanın, hukukun ve sosyal adaletin tam olarak uygulanmasını ilke edinmiş bir kişi olmalıdır. Platon ise; Devleti kim yönetmelidir? sorusuna, filozoflar diye cevap verir. Çünkü filozoflar, yönetimi en iyi bilen insanlardır. Bu anlamda en zor eğitimden başarıyla çıkan filozoflar kral olmalı ve ülkeyi yönetmelidir. Bu iki düşünüre göre, ideal bir devletin yöneticilerinde bulunması gereken temel nitelikler aşağıdakilerden hangileri olmalıdır? A) Erdem, bilgelik B) Adalet, ölçülülük C) Ölçülülük, fazilet D) Bilgelik, cesaret E) Erdem, cesaret 4. Siyaset felsefesinin temel sorularından birisi, ideal düzenin varlığı problemidir. Bu sorun yüzyıllardır pek çok filozof tarafından ele alınmış olup, bazı filozoflar çeşitli nedenler öne sürerek ideal düzenin olamayacağını, bazı filozoflar ise belli kriterlere göre, ideal devleti oluşturmanın mümkün olabileceğini iddia etmişlerdir. Buna göre aşağıdakilerden hangisi ideal düzenin varlığını kabul edenlerin kullandığı ölçütleri ifade eden kavramlardan birisi değildir? A) Eşitlik B) Adalet C) Özgürlük D) Hukukun Üstünlüğü E) Kuralsızlık 5. Ütopyalar, gerçekleşmesi mümkün olmayan mükemmel toplum biçimleridir. Filozofları bu tarz bir toplum tasarımına iten düşünce aşağıdakilerden hangisi olamaz? A) Karmaşa içinde yaşamanın imkansızlığı B) İdeal bir toplum düzeni kurulması hayali C) Toplumsal bozuklukların ortadan kaldırılması isteği D) Bireyin kendini gerçekleştirmesi E) İnsanlara başka bir toplumsal düzenin olabileceğini gösterme isteği

30 6. Saint Simon ve Karl Marx gibi düşünürler ideal bir sistem oluşturmak için özel mülkiyetin olmaması gerektiği düşüncesinden yola çıkarak üretim araçlarının kontrolünün devletin elinde olması gerektiğini savunurlar. Böylece sermayeyi temsil eden işveren sınıfı ile emeği temsil eden işçi sınıfı arasındaki gelir farkı ortadan kalkacaktır. Bu düşünürlerin ideal devletin kurulması konusunda aşağıdakilerden hangisini savunduğu söylenebilir? A) İdeal devletin ölçütü özgürlük olmalıdır. B) Devlet ve bireyler arasında bir sözleşme yapılmalıdır. C) Özgürlük temele alınarak bireyin kendini gerçekleştirmesi sağlanmalıdır. D) Devlet toplumsal sözleşme ile oluşturulmalıdır. E) Eşitliğe dayalı bir devlet sistemi kurulmalıdır. 7. Bazı düşünürler toplumsal düzen bireyin gereksinimlerini karşılayamaz hale geldiğinde, haksızlıkları giderecek, sorunları ortadan kaldıracak ideal toplum düzenleri tasarlamışlardır. Düşünürlerin adalet, eşitlik, özgürlük gibi kavramlar üzerine tasarladıkları bu devlet tasarımlarına ütopya adı verilir. Buna göre ütopyalar için aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? 15 Siyaset Felsefesi Ütopyanın tersi olarak tanımlanır. Gerçekleşmesi istenmeyen devlet tasarımlarıdır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi bir distopya örneğidir? A) Güneş ülkesi B) Ütopya C) Devlet D) Erdemli Şehir E) Cesur Yeni Dünya 9. Yusuf Has Hacip e göre devletin işleyişinin mükemmel olması için akla, adalete, doğru ve adil yasalara dayanması gerekir. Devlet yöneticileri cesur, bilge, erdemli ve dürüst olmalıdır. Devlet bireyi her zaman korumalı ve bireye her konuda yardımcı olmalıdır. Bu parçada aşağıdaki sorulardan hangisine yönelik bir açıklama yapılmaktadır? A) Sivil toplumun anlamı nedir? B) Devlet nasıl oluşmuştur? C) İdeal devlet nasıl olmalıdır? D) Devlet birey için mi, birey devlet için mi vardır? E) Egemenliğin kullanış biçimleri nelerdir? A) Var olan devlet anlayışlarına ilişkindirler. B) Zaman içinde gerçekleşmeleri umut edilir. C) Toplumsal sözleşme yoluyla devletin kurulması gerektiği anlayışına sahiptirler. D) Bireylerin ön plana çıkarılmasına daha çok önem verirler. E) İleri teknolojiye hakim yönetimlerin oluşumu amaçlanır. 10. Tabiata uygun olarak kurulmuş bir devlet varlığını, kendisini yöneten zengin bir kitlenin iyi eğitimli, alanında yetkin ve seçkin bir topluluğun bilgisine borçludur. Parçada verilen görüş aşağıdaki yönetim biçimlerinden hangisine karşılık gelmektedir? A) Monarşi B) Oligarşi C) Aristokrasi D) Demokrasi E) Teokrasi Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.

31 Ölçme, Değerlendirme ve Sınav Hizmetleri Genel Müdürlüğü Bilim kendi anlamını bilemez, böyle bir bilme çabasına yöneldiği anda felsefenin alanına girmiş olur. Buna göre bilim felsefesinin amacı aşağıdakilerden hangisi olabilir? Bilim Felsefesi 4. Bugünün felsefesi yarının bilimi, bugünün bilimi de yarının felsefesi olabilir. Bu sözle anlatılmak istenen aşağıdakilerden hangisidir? A) Bilimin ne olduğunu ve kuramsal konumunu belirlemek B) Bilimsel çalışmalara yeni boyutlar kazandırmak C) Bilimdeki olgulardan hareketle doğrulanabilir önermelere ulaşmak D) Bilimsel çalışmaların verimlilik derecesini artırmak E) Bilim insanlarına yeni araştırma alanları açmak 2. Aşağıdakilerden hangisi bilim ve felsefenin ortak yönlerinden değildir? A) Akla dayanır ve kendilerini akla dayanan nedenlerle haklı kılmaya gayret ederler. B) Bilgiyi elde etmede bilinçli ve yöntemlidirler. C) Kullandıkları yöntem ve araştırma teknikleri aynıdır. D) İnsanı ve içinde yaşadığı evreni anlamaya çalışırlar. E) Çelişkileri gidererek hareketle tutarlı sonuçlara varmaya çalışırlar. 3. Aşağıdakilerden hangisi bilimsel bilginin bir özelliğidir? A) Sıradan günlük tecrübelerimize dayalı bir bilgidir. B) Hayal gücüne dayalı bir bilgidir. C) Vahye dayalı olarak edindiğimiz bir bilgidir. D) Akla, tefekküre dayalı bir bilgidir. E) Gözlem, deney ve ölçmeye dayalı bir bilgidir. A) Felsefe ve bilim şüphe ile başlar. B) Bilimler nesneleri inceleyerek belirli kanunlara ulaşmaya çalışırken, felsefe nesnelere bütüncül bakar. C) Felsefe bilimlere düşünce yönünden kaynaklık ederken bilimlerin sonuçlarından da yararlanır. D) Felsefe ve bilim eldeki mevcut bilgiyle yetinmeyerek hakikati arar. E) Felsefenin de bilimin de amacı insanı ve evreni açıklamaya çalışmaktır. 5. Kepler, Galileo, Huygens in çalışmalarından yararlanan Newton, ortaya koyduğu yerçekimi yasası ile fizik yasalarını evrensel hale getirmiştir. Bu açıklamada bilimsel bilginin hangi özelliği vurgulanmaktadır? A) Akla dayanması B) Objektif olması C) Kesin olması D) Tekrarlanabilir olması E) Birikimli ilerlemesi 6. Başlangıçta bütün bilimler felsefenin içinde yer alıyordu. Filozof pek çok konuda bilgi sahibi olan, bütün bilgileri sentezleyerek bir hayat görüşüne ulaşmış olan kişi idi. Bir çok konuda kitap yazan ve bu kitapları o bilim alanlarında otorite kabul edilen Aristoteles, bu filozof karakterine bir örnektir. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) Eskiden filozof aynı zamanda bir bilim insanıydı. B) Bilimler başlangıçta felsefenin içerisinde yer almıştır. C) Aristoteles bilimsel kitaplar da yazmış bir filozoftur. D) Bilimler felsefeden bağımsız olarak değerlendirilmelidir. E) Filozoflar bütün bilgileri birleştirerek bir dünya görüşüne ulaşmış kişilerdir.

32 7. Kuhn a göre bilim süreklilik göstermez, bilimsel süreç zaman zaman gerçekleşen devrimlerle kesintiye uğrar. Bu devrimleri bilim, temel kabullere ters düştüğü için, başlangıçta kabul etmek istemez ve bastırmaya çalışır. Ancak devrimler öyle bir hal alır ki, bilim bu devrimleri ve radikal değişimleri kabul etmek zorunda kalır. Bu durum aşağıdaki kavramlardan hangisi ile ifade edilir? A) Diyalektik B) Paradigma C) Determinizm D) Endüksiyon E) Yanlışlanabilirlik 16 Bilim Felsefesi 9. Mantıkçı pozitivizme göre bilim, objektif deney ve gözlemle elde edilmiş genel geçer evrensel bilgilerden oluşur. Buna göre aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz? A) Bilimsel bilgi kişiden kişiye değişmez. B) Bilim, döneminin tarihinden ve kültüründen etkilenir. C) Bilim genel yasalara ulaşmaya çalışır. D) Bilim olgulara dayalıdır. E) Bütün bilimlerin özünde mantık vardır. 8. Popper ın doğrulanabilirliğe eleştirel olarak yaklaşımı onu bilim felsefesi çevresinde önemli bir düşünür haline getirmiştir. Eleştirel akılcılık olarak da adlandırılan bu anlayışa göre, bir kuramın bilimselliği onun doğrulanabilme özelliğinde değil, geçersiz kılınabilme imkanında ve çürütülebilme niteliğinde aranmalıdır. Buna göre Popper ın bilimsel anlayışı ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenebilir? A) Anlamlılığı ve doğrulanabilirliği bilimselliğin ölçütü sayar. B) Bilimin tümevarımsal yöntemi kullanması gerektiğini savunmuştur. C) Bilim adamları gözlemler yapar ve sonra gözlemlediklerini açıklama girişiminde bulunurlar. D) Yanlışlanabilirlik ilkesi ile bilimsel olan ile olmayan birbirinden ayrılabilir. E) Duyu verilerinin bilginin tek kaynağı olduğunu; metafizik yargıların anlamsızlığını ileri sürer. 10. Bilim, denetimli gözlem sonuçlarına dayalı mantıksal düşünme yolu ile olguları açıklama gücü taşıyan hipotezler bulma ve bunları doğrulama metodudur. Buna göre bilimle ilgili olarak aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılabilir? A) Bilim soyut nesnelerin bilgisiyle sınırlı kalmalıdır. B) Bilimsel bilgi tarihsel süreç içerisinde ilerler. C) Bilim akıl ile doğaya ait yasalara ulaşır. D) Bilim insanlığın en önemli ürünüdür. E) Bilim teknolojik gelişmelere katkıda bulunur. 11. Yüksek rakımlarda su düşük sıcaklıklarda kaynar. Su Trabzon da Erzurum a göre daha düşük sıcaklıkta kaynar. Verilen önermelere bakılarak bilimin özelliğiyle ilgili aşağıdakilerden hangisine ulaşılabilir? A) Bilim olgu türleri ile uğraşır. B) Bilimsel önermelerin tümü gözlenebilen olguları dile getirir. C) Bilim insanları bilimin gereği olarak objektif olmaya çalışırlar. D) Bilimde birbiriyle çelişen iki önerme doğru kabul edilmez. E) Bilimde hiçbir doğru değişmez değildir. Bu testin cevap anahtarına ulaşmak için yandaki karekodu okutunuz.